Een week geleden gaf Bernie Madoff zichzelf aan bij de FBI.
Hij was zo geloofwaardig.
Een grote market maker. -Als je hem niet kunt vertrouwen?
Een van de oprichters van de NASDAQ. -Wie dan wel?
Hoe kreeg hij dit alleen voor elkaar?
Het lijkt haast onmogelijk. Er moeten mensen bij betrokken zijn.
Of ze wisten wat ze deden…
…wordt een grotere vraag.
SPEEL HET VEILIG
Een van de unieke dingen van het Madoff-onderzoek…
…was dat het begon met een bekentenis en een arrestatie…
…maar we wisten dat we meer nodig hadden.
Dus toen we ons onderzoek deden, gingen we naar de 17e verdieping…
…en we hadden zoiets van:
'Allemachtig.'
Het was bijna alsof je een tijdsprong maakte.
Het leek wel halverwege de jaren 80.
Er stonden oude, grote mainframecomputers.
Overal liggen stapels papier.
Er staan archiefkasten, dozen.
Er zijn faxen binnengekomen met aflossingsverzoeken.
Overal liggen documenten.
Erg rommelig…
…een schril contrast met de 19e verdieping, die ongerept was.
Wat me altijd is bijgebleven, was de dot-matrixprinter.
Met van dat ouderwetse papier, waarvan je de zijkanten afscheurde.
Als je belegt bij een groot makelaarskantoor…
…krijgt niemand een afschrift op dot-matrixpapier.
Op één bureau vond ik een stapel indexkaarten…
…met handgeschreven kolommen die de kasstroom weergeven.
Opname, storting, eindsaldo.
En bij het eindsaldo…
…zie ik vier en een half miljoen, en ik denk: goh, wat een groot getal.
Toen ik het beter bekeek, besefte ik dat het vier en een half miljard was.
$ 4.507.014.399
En toen besefte ik dat dit geen gewone witteboordencriminaliteit was.
Ik begon rond 1992 te werken voor Madoff, in IT-operaties.
Toen ik voor het eerst op gesprek ging op kantoor…
…was het een goed gesprek…
…en met het salaris dat ze me aanboden, was ik erg blij.
Het was het dubbele van wat ik verdiende bij Federal Express…
…en ik werkte niet in de regen.
Ik werkte in een mooi kantoorgebouw…
…en ik had er echt veel zin in.
Maar ik was ook erg nerveus omdat het gewoon iets was…
…wat ik niet gewend was.
Toen ik begon, werkte ik op de 19e verdieping.
Alles was destijds op de 19e verdieping.
De 19e verdieping was prachtig. Het was allemaal glas, zwart en zilver.
Toen verhuisden we naar de 17e verdieping.
De 17e verdieping was totaal anders.
Toen je begon met het…
…laten we zeggen het frauduleuze beleggingsadvies…
…gingen de uitvoerenden naar een aparte verdieping?
Klopt. We verplaatsten de hele advieskant naar de 17e verdieping.
Dat was in de jaren 90.
Ik werkte 's avonds, dus ik zag veel grimmige dingen gebeuren.
Ik kon zien dat er een aantal dingen nogal dubieus waren.
Ze hadden een ruimte die de kooi heette. En in de kooi gebeurde het.
Je zag er sixpacks staan…
…en destijds mocht je binnen roken.
Ik zag mensen dronken binnenkomen en naar achteren gaan met hun minnaressen…
…of jongens die coke gebruikten, of wat dan ook.
En ik vond dat echt bizar. Ik had zoiets van: 'Wauw'.
Ik was heel naïef over veel van deze dingen omdat…
…we nog steeds zwaargewichten in het bedrijf hadden die daar werkten…
…zoals Bernie Madoff en Frank.
De beleggingsadvieskant…
…of de 17e verdieping, zoals het genoemd wordt…
…stond in principe onder toezicht van Frank DiPascali.
Hij runde vrijwel alles op die verdieping.
Kunnen we stellen dat Frank de leiding had over de 17e verdieping?
Ja. Hij was zeer getalenteerd in het helpen opbouwen van het systeem.
Hij deed zo'n beetje alles.
Van Frank DiPascali zou je verwachten dat hij illegale loterijen hield…
…of dobbelde op straat.
Hij was zeker een slimme jongen, maar wel als een straatjongen.
Als Frank een gangster was geweest, was hij degene die zei wie ze moesten doden.
Frank was Italiaans, hij kwam uit Queens.
Ik was Italiaans, ik kwam uit Brooklyn.
Het klikte niet tussen ons.
Dat had wel gemoeten.
Maar we waren verschillend.
Ik herinner me dat Frank in een tankstation werkte…
…voordat hij bij Madoff ging werken, en dat hij z'n studie niet had afgemaakt.
Als je iemand je beleggingsadviesbedrijf wilt laten leiden…
…zou ik zeker denken dat het iemand zou zijn met een opleiding.
Ik kon het gewoon niet begrijpen.
Het was heel duidelijk dat Bernie veel respect had voor Frank.
En voor Frank was dit een kans om meer geld te verdienen dan ooit tevoren…
…en het leven te leiden dat hij altijd al wilde.
Ik weet niet of een jongen uit Howard Beach het soort jacht…
…en het huis in Jersey had gehad…
…als hij niet voor Bernie Madoff had gewerkt.
Dan was er nog Annette Bongiorno.
Ik weet niet echt wat Annette deed.
Ik wist dat ze een zwaargewicht was en ze was een stijlvolle vrouw.
Ze kleedde zich goed.
Ik weet dat Annette erg goed verdiende. Ze had een lade met geld erin…
…en ze zei dan: 'Pak dat en dat uit de lade…
…bestel eten voor jou en die en die.'
En het was een mooi stapeltje geld dat erin lag.
Annette was een arbeidersvrouw uit Queens, zonder veel opleiding.
Veel van de mensen die op de 17e verdieping zaten…
…haalde Bernie binnen toen ze erg jong waren, erg beïnvloedbaar.
Dus ze waren ongelooflijk loyaal…
…en onderdanig aan hem en deden alles wat hij vroeg.
MIJN HELD
Annette aanbad Bernie.
En ik denk dat ze een kogel voor hem zou hebben opgevangen.
Ze beschikte over haar kleine team beneden…
…en Bernie leek haar echt te vertrouwen…
…vooral met zijn grootste klanten.
En dan Annette. Is dat Annette Bongiorno?
Ja.
En wat waren Annettes dagelijkse verantwoordelijkheden?
Ze deed de…
De grote klanten.
En hoelang heeft mw Bongiorno voor u gewerkt?
Waarschijnlijk zo'n 30 jaar.
Wat Bernie ook aan het doen was, hij liet 't vallen om met haar te praten.
En ik herinner me dat ik toen dacht: Bernie zorgt echt voor haar.
Hij is erg trouw aan zijn vaste werknemers.
Ze ging altijd naar Palm Beach.
Ze kocht altijd wel 'n nieuwe auto. Ze leidde 'n goed leven, dachten we toen…
…voor een secretaresse en een soort kantoorbediende uit Queens.
Het beleggingsadviesbureau op de 17e verdieping was altijd erg druk.
Er gingen altijd mailings uit.
Het was een drukte van belang.
En het was verdeeld in twee ruimtes.
Annette had één kant, Frank een andere…
…met de computerjongens, Jerry O'Hara en George Perez.
Mijn leidinggevende was Jerry O'Hara. Ja, hij controleerde mijn werk.
Als computer operator moest ik bijvoorbeeld…
…afschriften voor bepaalde aandelen of effecten afdrukken…
…maar de printers waren niet zo snel.
Ze waren erg traag, dot-matrixprinters en zo.
Op een normale dag op de 17e verdieping printte ik 's avonds zo'n 700 afschriften.
Als ik problemen had met printen, belde ik ze, en zij losten 't op.
Ze zeiden niet: 'We doen het morgenvroeg.' Ze wilden het meteen oplossen.
Als het er vlekkerig uitzag of niet goed was gedaan, printten ze het opnieuw…
…en dan verstuurden we het naar de verschillende klanten.
Ze waren erg strikt met elk klein detail.
Een van de redenen waarom ik onherkenbaar ben is omdat…
…ik geen deel wil uitmaken van iets dat nog steeds met die zaak te maken heeft.
Ik weet dat de Madoffs sommige mensen zeer nare dingen hebben aangedaan…
…en ik vind het vervelend voor hen…
…maar ze waren goed voor me…
…en ik kan niets slechts over ze zeggen.
Bernie Madoffs fraude was geen complexe fraude.
Hij nam gewoon het geld van mensen…
…zei dat hij het ging beleggen, maar dat deed hij nooit.
Dus, om de Ponzi voort te zetten en deze fraude te plegen…
…liet hij zijn handjevol soldaten…
…aan de beleggingsadvieskant van het bedrijf valse transacties creëren.
Het was heel gemakkelijk om een fictieve transactie te creëren…
…als je weet waarvoor het gisteren is verhandeld.
Het is alsof je naar de paardenraces gaat en op de race van gisteren wedt.
Ze hoefden het maar in te voeren.
Mensen voerden deze oude informatie…
…in op de computer zodat het leek alsof ze Amazon een maand geleden kochten…
…en gisteren met winst verkochten.
George Perez en Jerry O'Hara hadden computerprogramma's…
…die de informatie van de neptransacties op een klantafschrift zetten…
…en als de klant die kreeg, leek het echt.
De complexiteit zat hem in hoeveel klanten hij had in de jaren 90 en 2000.
Bijna 5.000 klanten.
Het was een papiermolen.
Het is een herhalend proces van neptransacties invoeren…
…kijken hoe 't rendement eruit ziet…
…die afschriften versnipperen…
…nieuwe transacties invoeren met andere prijzen…
…om 't rendement nog beter te maken…
…en die dan uiteindelijk naar de klanten sturen.
De heer Madoff heeft mensen nooit elektronische toegang verleend…
…om hun rekeningafschriften in te zien.
Hij wilde niet dat ze konden zien wat er achter de schermen gebeurde.
De 17e verdieping werkte in zekere zin als een wedkantoor…
…en iemand moest al het in- en uitgaande geld bijhouden.
Jodi Crupi was nog zo'n ongenuanceerd type…
…dat Bernie binnenhaalde om deel uit te maken van het plan.
Haar taak was het beheren van wat 'Jodi's pad' werd genoemd.
Het was eigenlijk een dagelijkse telling…
…van het reilen en zeilen van de JP Morgan-bankrekening…
…bekend als de beruchte 703-rekening…
…verwijzend naar de laatste drie cijfers van het rekeningnummer…
…die we nu kennen als de Ponzi-rekening.
Elke dag aan het eind van de dag werd de balans bij Bernie afgeleverd…
…zodat hij precies wist wat er in- en uitging.
Het was erg belangrijk voor mr Madoff…
…uiteraard, wanneer je een Ponzi runt, om te weten hoeveel geld je hebt…
…om genoeg achter de hand te hebben om opnameverzoeken te kunnen voltooien.
Daarom was de 17e verdieping zo belangrijk voor Bernie Madoff.
Als je een paar mensen leidt die je lang stil kunt houden…
…kun je deze fraude vier decennia of langer volhouden.
Tot het beleggingsadviesbedrijf op de 17e verdieping…
…had niemand toegang, behalve degenen die er werkten.
Ik had een kaartsleutel omdat ik heen en weer moest voor Bernie.
En zelfs als ik er kwam, vroeg niemand je te blijven.
Niemand wilde met je praten.
De 17e verdieping was een echt mysterie.
Ik weet niet of wij, de mensen die ik kende op de beursvloer…
…of we ooit echt wisten wat daar beneden gebeurde.
Wij spraken niet over de handelskant met hen…
…en zij spraken niet over wat ze aan hun kant deden.
Madoff was een familiebedrijf, dus Bernie stond aan de top van alles.
Zijn familie had alle belangrijke functies op de 19e verdieping.
Z'n jongere broer, Peter, was de compliance officer…
…en Bernie gaf z'n jonge zonen, Mark en Andy, veel verantwoordelijkheid.
Zij runden de beursvloer.
Zijn zonen werkten beiden voor de firma sinds de dag dat ze afstudeerden.
En omdat het Madoffs waren, moesten we naar ze luisteren.
Ik vond mezelf een veel betere handelaar dan Mark…
…maar ik kon hem niet verslaan omdat hij Mark Madoff was.
Andy grapte: 'Dit is Vriendjespolitiek Centraal.'
Mark en Andy vonden allebei dat ze het hele bedrijf moesten kennen…
…inclusief wat Bernie deed op de 17e verdieping…
…met het beleggingsadviesbedrijf en Bernie praatte er niet over met ze.
Bernie had een grens getrokken…
…tussen de jongens en wat hij op 17 deed.
Voor zover ik weet, mochten Mark en Andy de 17e verdieping niet op…
…en het zat ze echt dwars.
Ik weet nog dat ik het vreemd vond…
…dat hij meer interesse had om Frank binnen te halen…
…dan zijn eigen zonen.
Bernie zei hen eigenlijk:
'Ik doe mijn kant. Jullie de jouwe. Bemoei je met je eigen zaken.'
Zelfs zijn eigen zonen konden hem niets vragen.
Sinds de late jaren 1800…
…had je voor Wall Street en de financiële wereld in New York echt succes…
…als je de hele winter golf kon spelen.
Op een warme en zonnige plek…
…weg van de New Yorkse sneeuw.
Bernie en Ruth hadden hun zinnen gezet op Palm Beach…
…een van de meest exclusieve enclaves…
…langs de oostkust van Florida.
Ze kochten er een huis…
…en mengden zich in het seizoensgebonden sociale leven van Palm Beach.
En ze werden geaccepteerd als lid van de Palm Beach Country Club.
Bij de Palm Beach Country Club waren, anders dan enkele concurrerende clubs…
…zowel Joden als niet-Joden welkom.
De meeste Joodse families waren daar dus lid van de countryclub.
Ik had veel gemeenteleden die lid waren van de Palm Beach Country Club.
Ik kwam naar Amerika nadat ik een dissident werd, ook wel een refusenik.
Ik kom oorspronkelijk uit de voormalige Sovjet-Unie.
Toen ik solliciteerde naar de positie van rabbijn van Temple Emanu-El…
…zeiden ze: 'Rabbijn, heeft u en smoking?'
Ik zei: 'Wat? Ik heb een paar keer in mijn leven een smoking gehuurd.'
'Nee, u hebt minstens één smoking nodig, want u zult veel fondsenwervers bezoeken.'
Want Palm Beach is een van de grootste steden voor fondsenwerving ter wereld…
…ook voor Joodse doelen.
Van wat ik begrijp…
…moet je, om lid te worden, je liefdadigheidsbijdragen tonen…
…naast de 300.000 dollar die je nooit meer zult terugzien.
Dit is om lid te worden, om te laten zien 'Ja, ik geloof in deze club.'
Fondsenwerving is 'n belangrijk onderdeel van 't leven in Palm Beach…
…en dat is waarschijnlijk de reden waarom hij hier terechtkwam.
Het is een interessante vraag. Waarom koos Bernie Madoff Palm Beach?
Hij ging niet naar Silicon Valley.
Hij ging niet naar Bedford, New York of Scarsdale.
Want in Palm Beach mogen Joden maar van één club lid worden…
…en zo ontdekte Madoff…
…dat dit een heel makkelijke manier bood om nieuwe investeerders te krijgen.
Maak het zeer exclusief.
Van wat ik me herinner, zei men: 'Het is onmogelijk om binnen te komen.'
Iemand zei: 'Ik wil 'n miljoen dollar investeren.'
Hij zegt: 'Nee.'
Hij wees mensen af.
Hij creëerde een soort spanning…
…dat je via iemand die iemand kent, binnenkwam.
Misschien neemt hij je geld aan.
Hij deed je 'n gunst om je vijf miljoen dollar aan te nemen.
Hij was geniaal.
Heeft u actief nieuwe klanten voor beleggingsadvies geworven?
Nee.
Waarom niet?
Omdat de firma in een positie was dat we altijd investeerders afwezen.
We hebben nooit gevraagd om nieuw geld.
We hebben soms zelfs geprobeerd geld terug te geven…
…maar dat stuitte op weerstand bij klanten.
Mijn vader belegde al zijn geld bij Bernie Madoff.
Hij was zo onder de indruk van Bernie Madoff.
Echt onder de indruk.
De droom van Joodse mensen zoals mijn vader…
…was om geld te verdienen, te investeren en van de rente te leven.
ÉÉN MILJOEN EN .00
Oorspronkelijk waren het alleen mijn vader, moeder, zus en ik…
…die een bepaald bedrag inlegden en het volgende kwartaal geld terugkregen.
Mijn vader zei: 'Oké, laten we nog een investering doen.'
En nu deden mijn zwager en mijn vrouw ook mee.
En tegen 2008…
…zaten mijn kinderen erin, mijn neven en nichten, en sommige van hun kinderen.
Dus dit was de trots van mijn vader.
Het was een erfenis voor hem om aan zijn familie te geven…
…en hij was er bijzonder trots op.
Mijn vader had een stapel afschriften…
…van dat Bernie Madoff-bedrijf…
…en hij zei: 'Kijk dan hoeveel je verdient.'
Hij zegt: 'Die man is briljant.'
En ik zei: 'Pap, ik begrijp dit niet.
Hoe komt het dat iedereen 8%, 7% krijgt…
…en jij 15?'
En hij zei het typische:
'Maak je maar geen zorgen, meisje.'
Veel van zijn procedures en methodes vond ik vreemd.
Als hij zogenaamd aandelen kocht bij al die bedrijven…
…kregen we pas twee, drie weken later een bevestiging.
We zetten er geen vraagtekens bij, maar we kregen 't zeker niet op tijd.
En 't was erg moeilijk om met ze te communiceren.
Een van de regels die we al vroeg leerden was…
…dat hij op de Soup Nazi leek.
Pardon, je bent mijn brood vergeten.
Wil je brood? -Ja, graag.
Drie dollar.
Wat? -Geen soep voor jou.
'Te veel vragen, geen soep voor jou. Ik stuur je cheque terug.' Zo ging het.
Klanten belden me nooit of ik hun afschrift met ze wilde bespreken.
Het was niet iets dat ik met de klant besprak.
Als ze me belden en zeiden: 'Ik wil mijn geld terug.'
Dan zei ik: 'Als je me dwingt te verkopen, dan verkoop ik.
Ik stuur je geld terug, kom niet terug.'
Mensen zeiden: 'Nee, 't is goed. Wat je ook doet, is goed. Ga gewoon door.'
Dus, ze investeerden in iets dat een reputatie had.
Het liep al vijf, tien, vijftien, twintig jaar toen ze erin stapten.
Wat valt er te betwijfelen?
Vertrouwden de mensen hem meer omdat hij Joods was?
Ja. Misschien is er iets van: 'O, hij is een van ons.
Hij draagt bij aan de samenleving, aan de gemeenschap.'
Maar we moeten de Joodse geschiedenis kennen.
Joodse mensen waren op de meeste plekken op aarde niet welkom…
…en zeker niet in Palm Beach.
Lange tijd…
…was 't onmogelijk om een huis te kopen, om in een van de clubs te komen…
…zelfs beroemde hotels, tot 1960, '65, geloof ik.
Er hing een bord: 'Geen Joden, geen honden.'
Het was niet iets religieus, maar iets sociaals…
…dat de Joodse gemeenschap leerde een muur om zich heen te bouwen.
Ze waren niet tegen andere mensen…
…ze geloofden niet dat ze eerlijk zouden worden behandeld.
Ze vertrouwden Bernie omdat iedereen die ze kenden Bernie vertrouwde.
En het was voor hen ondenkbaar dat een van hun eigen mensen hen zou bedriegen.
Ik herinner me dat de receptioniste me belde.
Ze zegt: 'Dit geloof je niet.' Er kwamen een paar oudere vrouwen binnen…
…ze wilden Bernie ontmoeten, hij kwam naar buiten…
…ze zegt: 'Alsof ze een filmster ontmoetten.'
Sommige van deze ouderen waren heel lief.
Weet je, ik denk dat hij…
Hij zou hun Joodse zoon kunnen zijn. Hij zorgde voor ze, belegde hun geld.
Ze bewonderden hem.
Ik wel.
Je had mensen die rijk waren…
…en die dat niet waren en hun spaargeld belegden…
…maar het waren niet alleen Joodse mensen, het was iedereen.
Tegen die tijd is Bernies beleggingsadviesbedrijf gegroeid…
…mond-tot-mond, grotendeels, alsmaar gegroeid.
Dus, Bernie verzamelt grote namen…
…beweegt zich in belangrijkere kringen.
Daardoor kan hij echt inspelen op deze ontluikende wereld van hedgefondsen.
De oorspronkelijke naam voor hedgefondsen was 'afgedekte fondsen'.
En een afgedekt fonds is een fonds…
…dat niet gokt op alles wat omhoog gaat.
Het nam belangen in de markt als de prijzen daalden.
Je hebt het dus afgedekt.
Hedgefondsen bestaan al heel lang…
…maar in de jaren 80 en 90…
…verandert de wereld van de kleine beleggers aanzienlijk.
In die tijd worden Silicon Valley-startups aantrekkelijk…
…professionele beleggingsfondsmanagers zeggen:
'Ik kan veel meer verdienen met een hedgefonds.'
Maar toen ze populairder werden…
…en Jan en alleman besloot ook een hedgefondsmanager te kunnen zijn…
…ging de originele, klassieke strategie van het afdekken van je risico's…
…uit het raam.
Ze verzamelden gewoon geld bij elkaar…
…en investeerden het bij iemand als Bernie Madoff.
Jeffrey Tucker, die een voormalig SEC-toezichthouder was…
…en Walter Noel…
…een klassieke, privégeschoolde aristocraat op Wall Street…
…hadden samen Fairfield Greenwich opgericht, een hedgefonds.
En Jeffrey Tuckers schoonvader kende Madoff…
…en introduceerde ze aan elkaar.
Dus, Walter Noel, Jeffrey Tucker, gaan op bezoek bij Bernie…
…en Bernies rechterhand, Frank DiPascali.
Madoff legt hen zijn split-strike conversiestrategie uit.
Maar in de taal van Wall Street werd het gewoon een bull spread genoemd.
Een strategie die je gebruikt om in een bullmarkt te stijgen…
…maar om een bodemprijs voor je verliezen te bepalen…
…zodat je niet te veel verliest.
En dat is wat Bernie begon te verkopen.
Bernie liet het expres ingewikkeld lijken…
…maar het leek ze te geven wat ze van Bernie wilden.
Een consistent rendement.
Maar wat ze echt aanspreekt…
…is iets wat ze nooit eerder zagen in de ontluikende wereld van de hedgefondsen.
De tariefstructuur was geweldig.
De regel was 2 en 20.
De beheerder, dus Fairfield Greenwich…
…kreeg 2% van al het geïnvesteerde vermogen, van het totaalbedrag.
Dat is hun jaarlijkse vergoeding voor het beheren van je geld.
En dan krijgen ze 20% van de winst die ze voor je maken.
In een normale wereld met een normale vermogensbeheerder…
…zouden Walter Noel en Jeffrey Tucker hun honorarium…
…dat zij van hun investeerders ontvingen, moeten delen met Madoff.
Maar voor Madoff is dat niet nodig.
Madoff laat ze het hele honorarium houden…
…en ze betalen hem alleen commissies…
…op de transacties die hij zogenaamd voor ze doet.
Om dit ongewoon te noemen zou een groot understatement zijn.
Het was ongehoord.
Het was de meest aantrekkelijke deal…
…die een hedgefondsmanager ooit kon krijgen.
Ik moet het hem toch nageven, Jeffrey Tucker stelt vragen.
Hij is van de zorgvuldigheid.
Maar Bernie komt resoluut met de strategie die hem zo goed van pas zal komen…
…'Als je al die vragen hebt, moet je misschien je geld eruit halen.
Ik heb hier geen tijd voor.'
En dus besloot Fairfield Greenwich te investeren bij Bernie Madoff.
Fairfield Greenwich was echt Bernies eerste grote hedgefondsklant.
Ik werkte voor Fairfield Greenwich Group-oprichter Walter Noel…
…van 1987 tot 1998.
Ik denk dat Walter Noel en zijn familie erg pretentieus waren.
Toen Walter begon…
…deed hij alsof hij rijk was, omdat ze bij de high society wilden horen.
Ik hoorde dat hij constant zijn hypotheek herfinancierde.
Hij verhuurde zijn huis om de kosten van een vakantie in Europa te dekken.
Hij maaide een tijdje zijn eigen gazon.
En z'n schoonmoeder gaf z'n vrouw elke maand geld om haar te helpen.
Maar Walter kon zichzelf heel goed verkopen.
Hij leefde een ambitieuze levensstijl.
Hij zorgde ervoor dat hij bij de juiste clubs was en hij was erg sociaal…
…en hield veel van netwerken met mensen.
Ik dacht: nou, oké, dat is best onschuldig, en wat dan nog?
Toen kwam Bernie Madoff in beeld…
…en toen explodeerde alles.
Alsof de gans met de gouden eieren was gevonden.
Het geld begon echt heel snel binnen te stromen, en heel veel.
Hij stopte met grasmaaien. Hij stopte met 't verhuren van z'n huis.
Bernie ervoer deze stortvloed van geld vanuit de hedgefondswereld.
Een deel daarvan was de merkwaardige en glamoureuze structuur…
…van het Walter Noel-gezin.
Hij had vijf prachtige dochters.
Elk van hen leek te trouwen in de rijke aristocratie…
…van een ander deel van de wereld.
De ene trouwde met een Latijns-Amerikaanse erfgenaam…
…de andere met een Zwitserse investeerder…
…met connecties in Latijns-Amerika en het Midden-Oosten.
Dus met Fairfield Greenwich en al die schoonzonen…
…had Bernie direct wereldwijde geloofwaardigheid…
…en toegang tot geld wereldwijd.
Het duurde lang voor ik begreep…
…wat er zo bijzonder was aan Bernie Madoffs transacties.
Eén van Walters klanten wilde zien welke aandelen in de portefeuille zaten.
Hij overhandigt me zeven pagina's…
…die zijn afgedrukt op een dot-matrixprinter…
…op dun papier en met inkt van zeer slechte kwaliteit.
En ik dacht bij mezelf: wat een slecht bedrijf.
Het leek alsof hij werkte vanuit zijn kelder…
…met betonnen muren.
Zo zag een afschrift er niet uit, want elk afschrift van een bank…
…makelaarskantoor, van een kredietunie…
..is van premium papier, en heeft een mooi, groot, gekleurd logo…
…en veel kleine lettertjes, een telefoonnummer dat je kunt bellen…
…bij problemen of vragen. Bernie Madoffs afschriften hadden dat niet.
Hedgefondsen zijn belangrijk voor Madoffs fraude…
…omdat hij zo geld kon binnensluizen.
De hedgefondsen waren dus eigenlijk toevoerfondsen…
…met geld van andere investeerders…
…die dat geld dan namens die investeerders in Madoff staken.
En dus is de vraag hoeveel van deze toevoerfondsen medeplichtig waren…
…of dat ze 'n oogje dichtknepen…
…en gewoon hun kop in het zand staken en zeiden:
'Zolang ik het rendement krijg, stel ik geen vragen meer.'
Maar je moet je zeker afvragen…
…wat er door hun hoofd ging…
…toen ze belegden bij Bernie Madoff.
Dus, mr Madoff beloofde sommige van de grotere individuele klanten…
…een hoger rendement.
Dat waren zo'n beetje de grote vier, bij wijze van spreken.
U had overeenkomsten met Norman Levy, Carl Shapiro…
Klopt.
Met Jeffry Picower? -Ja.
En met Stanley Chais?
Juist. Ik had een zeer speciale relatie met de grote vier klanten, oké?
Picower was iets anders.
Ik vroeg Madoff of hij dacht dat iemand onder zijn grote investeerders…
…wist wat hij deed.
En de enige naam waar hij mee kwam was Picower.
Hij zei: 'Ik denk dat hij het wist.
We hebben er nooit over gesproken. Nooit de confrontatie aangegaan.'
DE RIJKSTEN DER RIJKEN
Jeffry Picower was een oude klant van mr Madoff…
…al meer dan 30 jaar.
Hij was een advocaat, een accountant…
…die zijn carrière begon met de verkoop van taxshelters.
Picower is een schimmige figuur.
Hij investeerde meer dan 600 miljoen dollar in zijn Madoff-rekening…
…en dan, tussen 1998 en 2003, begint Picower geld op te nemen.
En het bedrag dat hij opnam was echt onthutsend.
Honderden miljoenen dollars per keer.
Een miljard dollar in één jaar.
Het moet erg lastig zijn geweest voor Bernie om af te handelen.
Hij moest het geld verzamelen om Picowers opnames te dekken.
Op enig moment werd vrijwel al het geld dat Fairfield Greenwich, het toevoerfonds…
…naar Bernie stuurde, regelrecht uitbetaald aan Jeffry Picower.
Als je de hele duur van hun relatie bekijkt…
…haalde Picower 7 miljard dollar uit Bernies investeringsadviesbedrijf.
En toch wordt Bernie volledig afhankelijk van Picower…
…want terwijl Picower miljarden dollars binnenhaalde…
…stopte hij er ook geld in, al was het maar voor een korte periode…
…wanneer de Ponzi's bedreigd werden door periodieke geldkrapte…
…om Madoff te redden wanneer dat nodig was.
En daardoor krijgt Picower de macht om Bernie af te persen.
Hij is zowel Bernies redder…
…als Bernies diepe, woedende vijand…
…omdat Bernie, als de ultieme controlefreak…
…iemand heeft toegestaan hem in z'n macht te hebben.
Bijvoorbeeld, terwijl Picower echte winsten in contanten uit de zaak haalde…
…belde hij valse verliezen naar Annette Bongiorno…
…en zei letterlijk: 'Ik heb verliezen nodig.
Het is het einde van het jaar. Ik wil geen winst melden.'
En hij liet fictieve verliezen maken…
…zodat hij geen belasting hoefde te betalen over dat geld dat hij opnam.
Ik vroeg Bernie:
'Waarom laat je jezelf overleveren aan de genade van deze man?'
Hij zei eigenlijk: 'Jim, je kent de uitdrukking,
"hou je vrienden dichtbij en je vijanden dichterbij."'
Bernies eigen vermoeden was…
…dat Jeffry Picower doorhad wat hij deed…
…wist dat Bernie geen nee tegen hem kon zeggen…
…en zijn Madoff-rekening ging uitmelken voor alles wat hij kon.
En inderdaad, niemand verdiende meer geld…
…niemand werd rijker van de Madoff Ponzifraude…
…dan Jeffry Picower, zelfs Madoff niet.
Ik heb genoeg dingen toegegeven die totaal gênant en verkeerd waren…
…en waar ik spijt van heb, maar dit was mijn eigen schuld.
Niemand heeft me gedwongen.
Je moet begrijpen, tenzij je mij…
…en mijn relatie met deze mensen kent…
…dat mijn vier grote klanten, de hebzuchtige mensen die ze waren…
…nooit de transactie wilden afwikkelen.
Ik ben een journalist.
Ik doe sinds de jaren negentig verslag over het bedrijfsleven…
…en kwam in 2000 bij Barron's Magazine te werken…
…en ik wilde meer gaan schrijven over hedgefondsen…
…die nog niet zo'n grote rol speelden als nu.
En op een dag kreeg ik een telefoontje van een man die een zeer goede bron was.
Hij zei: 'Je moet over Bernie Madoffs hedgefonds schrijven.
Het verliest nooit geld.'
En dat deed me de oren spitsen…
…want nooit in de geschiedenis was er een hedgefonds…
…dat nooit geld verloor op Wall Street.
Online bedrijven waren de afgelopen week de grootste verliezers op Wall Street…
…en 't bloedbad is nog maar net begonnen.
Voormalige hoogvliegers die ooit 30, 40, 50 dollar per aandeel opbrachten…
…koop je nu voor een paar dollar.
In het begin van de jaren 2000…
…was de internetzeepbel net geknapt.
Dus, de aandelenmarkt stortte in.
Tegelijkertijd…
…verdiende het hedgefonds van Bernie Madoff blijkbaar consequent geld…
…wat ook vreemd was.
Waarom zou zijn specifieke hedgefonds de enige zijn die geld verdiende?
Dus ik wilde meer te weten komen over Madoffs hedgefonds.
Als onderdeel van m'n onderzoek…
…vonden we een aanbiedingsdocument voor Fairfield Greenwich.
Een aanbiedingsdocument is eigenlijk gewoon…
…een prospectus of een beleggingspraatje…
…dat een fonds aan potentiële klanten geeft…
…en dat beleggingsstrategie uitlegt.
Dus in het voorjaar van 2001…
…kon je letterlijk naar de beurs gaan…
…en de beursvloer opgaan.
En ik interviewde handelaren: 'Heb je van deze man gehoord?'
'Heeft iemand zaken gedaan met dit miljardenhedgefonds van Bernie Madoff?'
En het vreemde was dat niemand handel met hen had gedreven.
En ik begon private banken te vragen:
'Heeft u rijke mensen die in dit hedgefonds investeren?'
En gaandeweg…
…begon ik vreemde dingen op te merken.
Toen ik bijvoorbeeld enkele klanten van een private bank interviewde, zeiden ze:
'Ons is verteld dat we kunnen investeren in Bernies hedgefonds…
…zonder te zeggen dat hij de beheerder is.'
Het is alarmerend als je vermogensbeheerder zegt:
'Vertel niemand dat ik je geld beheer', want…
…de meeste portefeuillebeheerders willen opscheppen over hun rendement.
Ik ging lunchen met iemand die bij Merrill Lynch werkte…
…hij was een soort bankier voor de rijken, en hij zei:
'Ik kan niet in de boeken kijken, ik kan geen onderzoek doen.
Maar als ik mijn klanten vertel…
…dat ik ze uit Madoffs fonds wil halen, zullen ze me ontslaan.'
Dit scenario herhaalde zich keer op keer.
Als onderdeel van mijn verslaggeving, belde ik ook met Fairfield Greenwich…
…en ik sprak met Jeffrey Tucker.
En hij wuifde het weg en zei:
'Er is geen reden om een verhaal te schrijven. Dit is een privéfonds.
Het staat niet open voor kleine en middelgrote beleggers.'
En Barron's is een tijdschrift dat door het volk wordt gelezen.
Maar sommige beleggers vermeden Madoff.
Bijvoorbeeld, Goldman Sachs…
…Salomon Brothers.
Ze weigerden zaken te doen met Madoff.
Ze zeiden: 'We snappen het niet. Er klopt iets niet aan.'
Dus mijn verwachting was dat het makkelijk zou zijn om Bernie te interviewen…
…omdat de meeste vermogensbeheerders geïnterviewd willen worden.
Het was een soort overwinning…
…als je in Barron's Magazine stond.
Maar ik kreeg hem niet te pakken.
Ik probeerde de achterdeur, de voordeur.
Ik kreeg hem niet zover om me een interview te geven.
Een paar dagen voor publicatie…
…liet ik een bericht achter: 'We schrijven dit verhaal, of je nu praat of niet.'
En…
…bam, hij was aan de telefoon.
Zoals ik het me herinner, was Bernie Madoff erg gladjes.
Leek verrast dat ik geïnteresseerd was in het schrijven over zijn fonds.
Hij wimpelde me zo'n beetje af en zei:
'Ik kan je niets vertellen over mijn strategie, dat is geheim.'
En aaide me nog over de bol en stuurde me weg.
En omdat ik geen antwoord van hem kreeg…
…konden we alleen maar vragen stellen.
Hoe deed hij het?
Hoe verdiende hij geld?
Wat was de strategie?
Waarom zegt hij mensen niet te vertellen dat hij een hedgefonds heeft?
Waarom geeft hij al dat geld aan vergoedingen op?
Ik wist gewoon dat er iets niet klopte…
…maar dat was alles wat ik op dat moment had.
Nadat het artikel uitkwam, het was mei 2001, dacht ik:
Ja. Ik heb de Pulitzer gewonnen. Maar ik kreeg geen enkel telefoontje.
Ik dacht dat ik misschien een boze reactie van Bernie of zijn advocaten zou krijgen.
Maar het was compleet stil.
VRAAG NIETS, ZEG NIETS
Wat ik niet wist was dat…
…Bernie naar zijn beursvloer ging met een exemplaar van mijn verhaal en zei:
'Deze vrouw is een idioot.
Ik wil er niets over horen. Het is totale onzin, we gaan verder.'
Ik zei tegen Bernie: 'Maar het staat in de krant. Mensen gaat erover praten.'
Hij zegt: 'We praten er niet over.'
Bernie werd nooit graag geassocieerd met slechte publiciteit.
Elke keer als een verslaggever belde of een stuk werd geschreven over Bernie…
…werd hij erg nerveus.
DRIE OPTIESTRATEGEN BIJ GROTE INVESTERINGSBANKEN VERTELDEN BARRON'S
Zo was hij nu eenmaal.
Naar zijn idee, als we het niet bespreken…
…is het oké. Het is niet echt.
Dat is het. We zwijgen erover.
MADOFF NOEMT BEWERINGEN 'BELACHELIJK'.
Tot het voorjaar van 2001…
…was Bernie Madoff erin geslaagd om zijn hele beleggingsadviesbedrijf…
…bijna volledig buiten beeld te houden.
Hij hield alles heel stil, heel schimmig, heel verborgen…
…tot de formidabele pagina's van Barron's Magazine uitkomen.
Nu is het belangrijk op te merken…
…dat het verhaal Bernie Madoff niet beschuldigde van iets illegaals…
…maar het riep wel vragen op bij hun investeerders.
Nadat mijn artikel uitkwam…
…was Jeffrey Tucker van Fairfield Greenwich echt geschrokken.
Hij begon te twijfelen.
Dus eiste hij een vergadering.
Dit is een hachelijk moment voor zowel Jeffrey Tucker als Bernie Madoff…
…omdat ze zo'n symbiotische relatie hebben.
Tucker en Fairfield Greenwich investeerden miljarden dollars…
…en Bernie zou deze miljarden dollars beleggen.
Het was een ongemakkelijke ontmoeting.
'Bernie, ik moet met je praten over wat er geschreven is.'
Het was noodzakelijk dat hij Tucker geruststelde…
…maar het is typisch Madoff…
…dat hij hem geruststelde door helemaal niet bezorgd te lijken.
En Bernie heeft zijn rechterhand, Frank DiPascali, bij zich…
…en zij laten hem een papieren handelsgrootboek zien…
…met de transacties die met de tijd op hun rekening zijn gedaan.
Nou, dit was niet Jeffrey Tuckers eerste keer.
Hij was een voormalig toezichthouder, een advocaat.
Iedereen kan een stapel papier printen met daarop bepaalde voltooide transacties.
Hij wil meer.
Op dat moment starten Bernie en Frank de computer…
…en laten hem zien dat ze een rekening hebben bij een toezichthouder genaamd DTC…
…dat is de Depository Trust Company.
Dit is in wezen een bankrekening voor elke makelaar op Wall Street.
Ze zeggen: 'Als je je echt zorgen maakt over waar je geld is…
…wij hebben deze rekening en je kunt je portefeuille op elk moment inzien.
'Dus,' zegt Bernie: 'kies een aandeel, kies een van deze transacties.
Welke wil je controleren?'
'Controleer onze transacties in AOL.' -'Tuurlijk.'
Frank drukt een paar toetsen in…
…en er verschijnt een pagina met Fairfield Greenwich-transacties in AOL.
Met precies het aantal aandelen dat Jeffrey Tucker daar verwachtte te vinden.
Je had de zucht van verlichting wereldwijd kunnen horen.
Het stond er gewoon.
Niets om je zorgen over te maken.
En hij gaat echt gerustgesteld weg.
In werkelijkheid…
…was het bedrog.
Dit was een Potemkin-dorp van een DTC-rekening.
Dit is wat er daadwerkelijk gebeurde.
Frank DiPascali had de legale feed van het clearinghouse…
…van de legale firma boven gekaapt…
…en er valse transacties in verwerkt…
…zodat hij die kon opvragen, aan Jeffrey Tucker kon laten zien…
…en hem kon verzekeren dat zijn AOL-aandelen veilig en wel waren.
Dus hij had een perfecte replica gemaakt.
Madoff en DiPascali hadden echt een opmerkelijke relatie…
…in die zin dat DiPascali in staat was aan te voelen…
…wat Madoff nodig had…
…en wat Madoff het beste kon gebruiken om zijn fraude te verdoezelen.
Er was een verbazingwekkend voorval…
…waarin een accountant van een fonds DiPascali vroeg…
…om het handelsgrootboek voor een willekeurige datum…
…en DiPascali zei: 'O, natuurlijk…
…we hebben een handelsgrootboek nodig.'
Nou, zijn volgelingen daar gaan verwoed in actie.
Ze creëren een nep handelsgrootboek.
Het wordt uitgeprint, een enorme stapel papier…
…maar, o wacht, het is te netjes, het is te perfect.
Ze gooien die prop papier door het kantoor als een strandbal…
…totdat het er voldoende versleten, beduimeld en gebruikt uitziet.
Maar, o wacht, het is warm van de printer.
Dat is een probleem.
Dus koelen ze het in de koelkast van het kantoor.
En natuurlijk is het volledig overtuigend voor de accountant.
Dit toneelstuk, je kunt het niet anders noemen…
…leek als een handschoen te passen…
…bij wat Madoff nodig had om zijn investeerders gerust te stellen.
Zelfs voordat Madoff zelf wist wat hij nodig had.
'Ik sta hier vandaag om te zeggen dat ik van begin jaren 90 tot december 2008…
…Bernie Madoff en anderen heb geholpen…
…bij de fraude die duizenden mensen heeft geraakt.'
Er was één simpel feit dat Bernie Madoff het wist…
…dat ik 't wist, en dat andere mensen het wisten…
…maar het nooit aan de klanten vertelden, noch aan de toezichthouders zoals de SEC.
Op hun rekeningen vonden geen aankopen of verkopen van effecten plaats.
Het was allemaal nep. Het was allemaal fictief.
Het was verkeerd, en ik wist toen dat het verkeerd was.'
Deze fraude ging tientallen jaren door.
Maar zonder het juiste papierwerk zou de hele zaak heel snel aan 't licht komen.
Rekeningafschriften…
…transactiebevestigingen…
…rapporten voor klanten als ze dat wilden.
Dat kon alleen maar met behulp van de computer.
En je kunt geen software kopen voor fictieve transacties.
Daarvoor moet je je eigen software maken.
Computerprogrammeurs George Perez en Jerry O'Hara…
…hielpen Madoff om de fraude zo lang voort te zetten.
Jerry en George hadden niet dezelfde levensstijl…
…als het personeel op de 17e verdieping.
Frank had een boot van twee miljoen dollar.
Jodi had een huis aan de Jersey Shore.
Dat hadden zij niet. Ze leefden nogal bescheiden.
Maar ze wisten dat wat ze deden verkeerd was.
Ze weten dat ze rapporten vervalsen…
…en na een tijd voelen ze zich daar niet goed bij.
George en Jerry waren bang dat ze ontdekt zouden worden…
…omdat ze risico lopen.
Ze confronteren Frank DiPascali…
…en het wordt bijna een komische chantage…
…want ze zeggen dat ze meer loon nodig hebben om dit te doen.
En ze willen niet dat het lijkt alsof er een plotselinge salarisverhoging is…
…dus vragen ze om diamanten.
Waarvan Frank denkt: dat is gestoord.
Ze schreven een briefje met daarop:
'We zijn bezorgd over de rapporten die we opstellen…
…en we weten niet of ons leven in gevaar is.'
En ze wilden dit laten optekenen.
Er staat: 'Ik heb mijn baas, Frank DiPascali, te kennen gegeven…
…dat ik niet wil werken aan projecten waar ik me niet prettig bij voel
Ik weet niet tot hoe hoog in de organisatie mijn onwil is doorgegeven…
…maar het is een kwestie van korte tijd voordat het de top bereikt.
Ik vrees voor mijn baan, mijn familie, mijn toekomst.'
Ondertekend door George Perez.
Toen confronteerden ze Bernie ermee.
En Bernie zou niet zomaar toegeven en zeggen:
'O ja, oké, jullie hebben me, jongens.
Neem wat je wilt.' Hij ging het ze moeilijk maken.
Ze gaan naar Madoffs kantoor met Frank…
…en ze zeggen dat ze zich niet op hun gemak voelen.
'En bovendien vinden we dat je het beleggingsadviesbedrijf moet stoppen.'
Wat Bernie uiteraard in de pure treitermodus drijft.
Hij intimideerde ze.
Het is 'n precaire situatie voor beide partijen omdat…
…deze jongens niet dagelijks met Bernie te maken hebben.
En ook hebben ze net de man bedreigd…
…die de firma leidt en een legende is op Wall Street.
Rot op uit mijn kantoor. Nu.
En uiteindelijk onderhandelde Madoff dit via Frank…
…en Frank zorgde voor meer geld.
Ze eindigden met een extra 60.000 dollar…
…wat, in de omvang van deze hele zaak, echt niet veel is.
Ze hadden Bernie waarschijnlijk voor elk bedrag kunnen afpersen…
…en hun baan kunnen behouden.
De jongens nemen genoegen met deze nogal gemiddelde opslag…
…en Bernie ontsnapt op het nippertje.
Voorlopig.
Ondertiteld door: Marleen van den Oetelaar