Men zei dat mensen die bij Madoff investeerden gewoon hebberig waren…
…en een enorm rendement verwachtten.
Maar als je naar de cijfers kijkt, is dat niet zo.
Het leek een mooie, gestage investering. Niets bijzonders.
GESTORT $ 37.745,90
Ik had hard gewerkt voor dit geld…
…dus ik deed zorgvuldig onderzoek…
…voordat ik in Madoff investeerde.
Ik heb Madoff laten onderzoeken door een effectenbedrijf…
…dat mensen de dienst aanbood om vermogensbeheerders te onderzoeken.
En zij gaven hem groen licht.
Maar zelfs daarna hield ik elk verhaal bij waarin Madoff een rol speelde…
WALL STREET MYSTERIE
…want hij was nogal mysterieus.
Ik las artikelen die Madoff aanprezen.
Dit waren artikelen in Forbes Magazine…
…en in The Economist, enzovoort.
Hij was een grote speler.
Ik vatte dat allemaal op als 'Deze man is goed.'
Maar de SEC kreeg hem ook niet te pakken…
…en ze hadden talloze kansen.
Je hebt dromen over je pensioen en je toekomst en dat is allemaal verdwenen.
Een deel van de reden dat we geleden hebben…
…is dat onze regering, de SEC, hun werk niet echt heeft gedaan.
Het was zo'n verraad.
Ik ging bij Rampart Investment Management Company in Boston werken…
…omdat ze een interne verkoper nodig hadden.
En we hadden negen miljard aan klantengeld…
…en dat was een flink bedrag.
Ze namen me aan om meer klanten te werven…
…maar ook om nieuwe producten te ontwikkelen.
Iemand moet verkopen, toch? Dat was mijn taak.
En ik zoek hardnekkig naar een nieuwe kans.
Dus ik stap op een vliegtuig. Ga naar New York.
En ik ontmoet Thierry Magon de la Villehuchet.
Een rijke man die een investeerder…
…en investeerdersbegeleider was in de rijkste regionen van Europa.
Hij vertelde me dat hij eigenlijk een aristocraat uit Bretagne was…
…dat hij een kasteel met 100 kamers had dat van de familie was…
…dat hij op fazantenjacht ging met de prinsen van Europa.
En ik dacht…
…als ik Villehuchet zover krijg dat hij me naar de banken van Europa brengt…
…dan is er een nieuwe markt voor me.
Dit is 't probleem.
Villehuchet geeft me elke dag afschriften die via de post binnenkomen…
…orderbevestigingen.
En hij heeft de naam van de firma bovenaan doorgestreept…
…met een dikke zwarte stift.
Villehuchet zegt: 'Ik heb een geheime hedgefondsmanager.
Ik kan je niet vertellen wie 't is…
…want als hij erachter komt dat ik zijn naam openbaar…
…zou hij me ontslaan als klant.
Maar ik heb hem ingehuurd…
…en hij levert constant 1% per maand.'
Ik wist dat dat in de financiële wereld onmogelijk was.
Dus hij begint me te vertellen wat die man doet.
Het gaat om opties die ik vroeger deed op individuele aandelen…
…maar hij heeft nooit een verlies, volgens Thierry.
Ik zeg tegen mezelf: 'Dit is gestoord. Dat kan niet.'
Ik vroeg aan Thierry:
'Hoeveel geld heb je bij die geheime manager?'
Hij zegt: '320 miljoen dollar. Mijn geld en dat van mijn klanten in Europa.'
Ik neem automatisch aan dat die manager tien keer zoveel geld moet hebben.
Ik leid daaraan af dat dit de geheime manager op ruim drie miljard brengt.
De grootste hedgefondsmanager ter wereld die niemand kent.
Als ik constant 1% per maand kon leveren…
…stond mijn gezicht op elk billboard tussen Boston en New York City.
Waarom is deze vent zo'n geheim?
Ik ben natuurlijk erg benieuwd wie de geheime manager is…
…en Thierry draait zich om, om met iemand te praten…
…en ik deed iets ongepasts.
Ik draai een bevestiging op het bureau om en lees de naam bovenaan.
'Bernard Madoff Securities.'
Waarom zou die grote baas op Wall Street…
…het geld van Thierry in het geheim moeten beheren?
En Thierry vertelde me dat hij hem er geen geld voor vroeg.
Dat sloeg nergens op.
En ik denk bij mezelf: onzin.
Na die ontmoeting met Villehuchet…
…ga ik terug naar Boston en ontmoet ik de grote bazen van Rampart.
De bazen begrijpen meteen…
…dat als ik Thierry als tussenpersoon kan gebruiken, als klant…
…om me bij de superrijken van Europa te krijgen…
…we miljarden dollars kunnen verdienen.
Maar ik moet de strijd aangaan met die geheime manager…
…en de strategie die hij gebruikt slaat nergens op.
De bazen zeggen: 'We moeten nabouwen wat deze gast doet.
We gaan ermee naar de portefeuillemanager, Harry Markopolos.
Hij is de wiskundenerd. Hij komt er wel achter.'
Mijn vakgebied was derivaten, wat erg wiskundig is.
Je hebt een achtergrond in wiskunde en statistiek nodig…
…en veel van de wiskunde is complex.
Frank komt terug met één pagina…
…van een Madoff-toevoerfonds met fantastisch rendement.
Maar Frank is een marketingman.
Hij wil weten of iets werkt en verkocht kan worden.
Harry vindt het vervelend dat hij z'n kantoor uit moet om mij aan te spreken…
…een verkoper.
En hij kijkt een minuut naar dit rendement en zegt:
'Frank, je bent 'n expert op 't gebied van opties. Je weet dat dit onzin is.'
Ik zei: 'Ja, hij gebruikt geen opties.
Hoe doet hij het?'
MAANDRENDEMENTEN
Het is één pagina met ongelooflijke resultaten, bijna geen verliezen.
Ik kijk naar de kenmerken van de portefeuille en zeg:
'Kijk, het rendement loopt, in 45 graden. Rechte lijn.'
Hij zegt: 'Ik kan je nu al vertellen dat dit bedrog is…
…en waarschijnlijk is het Ponzifraude.'
Dit gesprek duurde in totaal vier minuten. En ik zei tegen Harry:
'Gebruik dat woord "Ponzi" niet.
Je kunt hem geen fraudeur noemen, laat staan een Ponzi.'
Ik zei: 'Madoff Securities…
…heeft 7 tot 10% van het totale volume van de Amerikaanse aandelenmarkt.
Ik geloof het niet.'
Hoewel ik zei dat dit rendement niet mogelijk was…
…zeiden mijn bazen: 'Ontwikkel een Madoff-achtig product.
Zoek uit hoe hij het doet, zodat we marktaandeel kunnen pakken.'
Dus werkte ik een paar uur aan het modelleren van het rendement.
Het duurde een paar uur en je zag al snel…
…dat het niets te maken had met Wall Street of de Amerikaanse aandelenmarkt.
In feite leek het maar 6% van de tijd op de aandelenmarkt.
Als je het totaal optelt…
…zie je dat 96,4 procent van de maanden positief is.
SCHERPE VERHOUDING
Dat bestaat niet in financiën.
Zijn cijfers waren buitengewoon goed.
En dus stroomden mensen naar Madoff…
…omdat zijn rendement zo gelijkmatig was.
Ik moest tegen hem concurreren, maar dat kan niet tegen een oplichter.
En dus wilde ik de valsspeler buiten spel zetten.
ONZIN!!
Dit is mijn eerste SEC-verklaring, gedateerd 1 maart 2000.
'In 25 minuten of minder…
…bewijs ik een van de drie scenario's met betrekking tot Madoff's hedgefonds.'
'Eén: ze zijn ongelooflijk getalenteerd en/of mazzelaars…
…en ik ben een idioot omdat ik uw tijd verspil.
Twee: het rendement is echt…
…maar het komt van een ander proces dan het geadverteerde…
…in welk geval een onderzoek op zijn plaats is. Drie:
Het hele fonds is niets meer dan Ponzifraude.'
PONZIFRAUDE
Ruim 100 maanden rendement, zeven slechte maanden, 't grootste maandelijkse verlies…
Toen Harry Markopolos de SEC ervan probeerde te overtuigen…
…dat er op dat moment een enorme, historisch grote Ponzifraude…
…door Bernie Madoff werd gerund…
…stond hij voor een enorme uitdaging…
…omdat de SEC op Bernie Madoff rekende als bron van Wall Street-wijsheid.
Hij had een geweldige reputatie als een van de echte giganten van Wall Street.
Niet alleen voor ontwikkelingen die hij hielp lanceren…
…veranderingen in de industrie die hij hielp definiëren…
…maar hij bracht ook veel tijd door…
…aan het samenwerken met de SEC en andere overheidsinstanties in comités…
…en hij helpt zaken te reguleren.
Ik wil beginnen met de premisse dat de meeste beoefenaars in onze branche…
…'s ochtends naar kantoor gaan om zich aan de regels te houden…
…en de klant het beste te bieden.
Harry Markopolos heeft veel tijd en moeite gestoken…
…in het overtuigen van de SEC om het juiste te doen met Bernie Madoff.
En Harry ging er niet één keer heen.
Hij ging erheen, werd weggestuurd, ging nog eens, werd weggestuurd.
Iedereen zou zeggen: 'Ik geef het op.'
We dachten dat Bernie…
…tussen de drie en zeven miljard dollar aan activa beheerde.
Ik ging naar de SEC en ze keken ernaar…
…en negeerden 't.
DECEMBER 2000 OMVANG PONZI: 30,1 MILJARD DOLLAR
De SEC heeft nooit iets gedaan met wat we hebben geschreven.
Dus Harry heeft alle kranten gebeld.
Ze zeiden: 'We nemen 't niet op tegen Madoff…
…op basis van de insinuaties van een wiskundige.
We willen hard bewijs.'
Harry zei tegen me:
'Frank, je moet een onderzoeksjournalist in financiën vinden.'
Waar vind je die?
Toevallig…
…het was eind 2000.
Ik gaf een lezing in Barcelona. Mijn vrouw was mee.
We waren op het vliegveld en namen een taxi.
Het was de laatste taxi.
En er stond een gek uitziende man met zijn bagage…
…op mijn raam te bonken. 'Ga je naar de conferentie?'
Ik zei ja. 'Vind je 't erg als we een taxi delen?'
'Hoi, ik ben Michael Ocrant,' zegt hij…
…ik ben onderzoeksjournalist in financiële fraude.'
Ik keek op en zei: 'Dank U, Heer.'
Ik zei: 'Michael…
…ik wed om een etentje met m'n vrouw en mij in Barcelona…
…dat ik je één naam kan geven van een geheime hedgefondsmanager…
…die al je andere managers doet verbleken…
…in activagrootte en risicogecorrigeerd rendement.'
'Die weddenschap neem ik aan.'
Ik zei: 'Bernie Madoff.'
Zijn hoofd draaide zo snel dat ik wist dat ik mijn onderzoeksjournalist had.
Ik zei tegen 'm:
'Deze man stapt altijd uit de markt de dag voordat de markt daalt…
…en hij is altijd op de markt op de dag of de dag voordat de markt omhoog gaat.'
Perfecte timing bestaat voor geen enkele manager ter wereld.
Niemand heeft geavanceerde kennis van de markt.
Michael Ocrant zegt: 'Ik moet 'n artikel schrijven.'
Hij kreeg alle namen van de optiemannen en dergelijke in de VS op de vloer…
…en de hoofden van derivaten bij grote banken.
En hij sprak met iedereen.
Ocrant kon 't niet geloven toen hij de cijfers natrok.
Hij wilde net gaan publiceren en belde me.
Hij zegt:
'Die man is tweeënhalf keer zo groot…
…als m'n grootste hedgefondscontact.
Hoe genereert hij die business?'
Het artikel verschijnt. 'Madoff staat bovenaan, handelaren vragen hoe.'
We gaven elkaar high fives in het kantoor van Rampart.
Nu is het openbaar.
Daar komt de bende.
Een tijdje nadat het artikel in MARHedge was verschenen…
…besloot een hoge officier van de SEC in Washington…
…dat er een onderzoek moest komen.
Het was gewoon verrassend…
…dat Bernie Madoff op zo'n grote schaal geld beheerde…
…en zijn beleggingsadviesbedrijf niet had geregistreerd bij de toezichthouders.
Maar ze kiest ervoor om de telefoon te pakken en Bernie Madoff te bellen.
Ze kende 'm, want hij was zeer bekend in de industrie.
Ze belt hem op en zegt:
'Hoi, Bernie. We gaan een toetsing doen.
We hebben wat vragen over je hedgefonds.'
Hij zegt: 'Ik heb geen hedgefonds.'
En zij zegt: 'Dat dacht ik ook niet.' Hij zegt: 'Oké.'
Als hij een hedgefondsbedrijf had…
…moest hij zich registreren als beleggingsadviseur.
Bernie Madoff wilde zich niet registreren…
…want als je je als adviseur registreert…
…word je onderworpen aan lopende SEC-toetsen.
Ik hou zo van dat voorval…
…want het illustreert, beter dan wat dan ook…
…de achting die de SEC had voor Bernie Madoff…
…het vertrouwen dat ze in 'm hadden.
'We bellen hem en vragen of hij iets verkeerd doet.
Hij vertelt de waarheid.'
Madoff had net zoveel geluk met z'n vijanden als met z'n vrienden.
En hij had geluk met zijn timing.
Nogmaals, deze berichten komen net binnen van de nieuwsdienst.
Een klein lijnvliegtuig raakte de zijkant van het World Trade Center.
Er was er nog een. We zagen er net nog een.
Ik zal het nooit vergeten. Ik zal nooit vergeten hoe beide gebouwen…
…op hun knieën vielen en volledig instortten.
De stad was zo geschokt.
Ik weet nog hoe rumoerig die dagen waren, de weken en maanden na 9/11.
Wall Street lag aan de rand van het World Trade Center.
De beurs van New York, twee straten verderop, was gesloten.
Alles in de stad was dagenlang dicht.
Er was een groot gevoel van kameraadschap om de beurs weer open te krijgen.
Tom Costello staat klaar op de NASDAQ-markt. Tom, hoe is 't?
De NASDAQ is nu zo'n anderhalf uur verwijderd van de handel.
En zoals ik een uur geleden al zei, is NASDAQ CEO Wick Simmons vanochtend…
…als blijk van solidariteit, aanwezig op de beurs.
Ze zullen deze markt samen openen.
De NASDAQ-markt moest laten zien dat hij kon functioneren…
…in de nasleep van deze ondenkbare gebeurtenis.
En Bernie hielp dat te bewerkstelligen.
…twee, één.
Maar het had ook een andere betekenis voor Bernie die…
…niemand echt op prijs stelde tot het veel te laat was.
De opzettelijke en dodelijke aanvallen…
…die gisteren op ons land werden uitgevoerd…
…waren meer dan terreurdaden.
Het waren oorlogsdaden.
Bronnen in New York City, vlak bij Wall Street…
…gewijd aan witteboordencriminaliteit, fraude…
…werden weggestuurd…
…werden doorgesluisd naar terrorismebestrijding en -financiering.
Voor de SEC was dit een verergering van een bestaand probleem…
…als gevolg van een dereguleringscampagne…
…die begon met de verkiezing van Ronald Reagan in 1980.
In deze crisis…
…is de overheid niet de oplossing voor ons probleem.
De overheid is het probleem.
De wetten waarop ze konden vertrouwen…
…om onderzoeken voort te zetten waren aangescherpt…
…budgetten werden steeds beperkter.
De nasleep van 9/11…
…was gewoon de voortzetting van een lange periode van rantsoenen…
…lage prioriteiten…
…zelfs wetswijzigingen die het moeilijker maakten om hun werk te doen.
Dus in zekere zin betekende die afschuwelijke tragedie voor Madoff…
…minder controle op regelgevend niveau…
…net toen hij het echt nodig had.
Madoff was niet de enige die profiteerde van deze langgerekte doodsstrijd…
…die de SEC had meegemaakt…
…maar hij heeft er zeker het meest baat bij gehad…
…gezien de omvang van z'n fraude.
DECEMBER 2001 OMVANG PONZI: 36,8 MILJARD DOLLAR
GROOTBOEKEN - JAN - APRIL 2000 GROOTBOEKEN - MAART - MEI '98
Er is een grote tegenstelling tussen de persoon die Bernie de wereld liet zien…
…en wat er echt gaande was in de firma.
Het was een act om zijn bedrijf en deze persoonlijkheid op te bouwen.
Hij had er de perfecte kinderen voor.
De Amerikaanse, hoogopgeleide familiejongens.
Bernie gebruikte Andy en Mark als schild voor als er mensen langskwamen.
'Dit is een familiebedrijf.
Mijn zonen zijn hoogopgeleid en runnen de handelsvloer.'
Maar als je voor dit bedrijf werkte, was alles gefragmenteerd.
Alles.
We hadden een market-makingafdeling onder leiding van mijn zoon Mark.
We hadden een eigen handelsafdeling…
…onder toezicht van mijn zoon Andy.
De beleggingsadvieskant, of de 17e verdieping…
…werd in feite geleid door Frank DiPascali.
De afdelingen mochten niet met elkaar praten…
…dus mijn zoon Mark en Andy konden niet zien…
…wat de winst of het verlies van elke afdeling was.
Mark en Andy gingen nooit naar de belegggingsadvieskant.
En als er klanten binnenkwamen…
…kwam Mark of Andy naar mijn bureau en zei: 'Wie zijn die mensen?'
Ze wisten niet wie ze waren.
Ik denk dat Bernie ze volledig negeerde als hij niet met ze wilde praten.
Ze hebben geleerd hem niet te veel te pushen.
Ik weet nog dat ik tegen Bernie zei:
'Je bedrijf is een eenmanszaak.
Het houdt op te bestaan na jouw dood.
En je zoons en je broer moeten nieuwe vergunningen krijgen…
…en nieuwe bankrekeningen openen.
Het zal even duren voordat dit bedrijf weer kan worden wat het was.'
Hij zei: 'Er werken 30 advocaten aan. Maak je geen zorgen.'
En wuifde het volledig weg.
Ik zei: 'Oké.' Ik heb het Mark Madoff verteld.
Hij ging met Bernie praten en werd volledig genegeerd.
Ik denk dat het hem jarenlang dwarszat…
…dat hij nergens met Bernie over kon praten.
Bernie moest de man zijn op Wall Street, de koning van Wall Street.
Zijn naam stond op de deur.
En er was niets belangrijkers in Bernies leven…
…dan de schijn ophouden…
…volhouden dat hij een zeer succesvol bedrijf runde op de 19e verdieping…
…maar de realiteit was niet zoals hij het voorstelde.
Op welk moment werd u insolvent?
Ik zou zeggen…
Waarschijnlijk in het begin van de jaren 2000.
In negen, misschien…
Ergens tussen, laten we zeggen, 1998 en 2002.
Ja, er waren problemen. Ja, zou ik zeggen.
Destijds werd de concurrentie voor de stroom van transacties…
…van gigantische instellingen die hij in zijn legitieme firma doet, intenser.
En dat betekende dat het bedrag dat je kreeg voor een van die transacties…
…kleiner en magerder werd…
…dus de winst begon te knellen.
De legitieme kant van het bedrijf verdient dan…
…niet het geld dat men denkt dat het verdient.
En tussen 2002 en 2008…
…is er zo'n 800 miljoen dollar…
…van de Ponzikant van het bedrijf…
…naar de legitieme kant gesluisd.
DiPascali neemt geld van de 17e verdieping van het beleggingsadviesbedrijf.
Dat geld gaat naar Londen, het buitenland.
Dat geld gaat terug naar de 19e verdieping…
…twee verdiepingen boven de 17e…
…onder het mom van investeringen.
Amerikaanse schatkistpapieren.
Als je zogenaamde legitieme kant van het bedrijf…
…niet het geld verdient dat mensen denken te verdienen…
…zie je er niet zo goed uit als je wilt dat mensen denken.
En dit was een manier voor Madoff om z'n reputatie op Wall Street te beschermen.
De realiteit was dat vanaf het begin van de jaren 2000…
…het legitieme bedrijf insolvent zou zijn geweest…
…zonder die injectie van 800 miljoen uit de Ponzifraude.
En de reden daarvoor is dat de handelszaal winstgevend was…
…maar alleen op zichzelf.
Bernie had een kostenprobleem.
Hij had te veel kosten en de firma verloor geld.
Ik deed zelf onderzoek…
…en hij had zo'n 35 tot 50 handelaren…
…die winst opleverden…
…maar het bedrijf had meer dan 150 werknemers.
Bernie nam allerlei vrienden aan van belangrijke werknemers…
…sommigen die hard werkten en veel geld verdienden.
Hij zag zichzelf als de weldoener, degene die 't volk behaagde…
…als de man. Hij moest leveren, hij moest produceren.
En tegelijkertijd gebruikt hij de firma als spaarpot.
Hij koopt een jacht. Hij heeft een huis in Frankrijk.
Hij heeft 'n gedeeld privévliegtuig.
De kleuren komen overeen met de kleuren van het kantoor.
Ruth had het druk met het organiseren van liefdadigheidsfeesten en diners en events…
…vaak ter ere van Bernie zelf.
Bernie gaf veel geld aan zijn familie.
Mark en Andrew kregen veel leningen…
…miljoenen dollars die nooit zouden worden terugbetaald.
Hij kocht huizen, cadeaus voor werknemers.
Dat kwam allemaal uit de zaak.
Ik was gefrustreerd…
…toen ik zag dat mensen met wie ik werkte niet geloofden dat Madoff fraudeerde.
En na m'n eerste inzending bij de Securities and Change Commission…
…ging de grootste hedgefondspublicatie ter wereld naar de drukker…
…dat Madoff een Ponzifraudeur noemde. Maar niemand stelde lastige vragen.
Men nam genoegen met halve of geen antwoorden…
…en ik werd steeds genegeerd.
Maar ik werd steeds opgejaagd door mijn bazen…
…om zijn strategie te dupliceren, zodat we met hem konden concurreren.
Dus ik had iets bedacht dat vergelijkbaar was met Madoff.
Het probleem was dat…
…ik je in één maand 50% kon laten verliezen.
Dat was een bekend risico…
…maar Thierry de Villehuchet van Acces International…
…dacht dat er een markt voor was als alternatief voor z'n Madoff-klanten.
Ik had met Thierry de Villehuchet…
…een aantal bijeenkomsten in Londen, in Parijs, Genève en Zürich.
Ik kan je uitleggen wie Thierry de Villehuchet was.
Ik zat in een taxi en we rijden langs de Arc de Triomphe in Parijs.
Hij zegt tegen me: 'Kijk eens naar de boog en die namen.'
En ik besef dat dat de mensen zijn die ik in Parijs ontmoette.
Die familiebanden gingen al generaties terug.
Elite, particuliere bankiers…
…die geld beheren voor de koninklijke families in Europa.
Deze mensen waren goed gekleed…
…zeer welbespraakt, hadden goede manieren…
…ze kenden een wijnkaart.
Thierry de Villehuchet begon elke bijeenkomst op dezelfde manier:
'Harry en Rampart zijn net als Madoff, alleen hoger risico, hoger rendement.
En in plaats van individuele aandelen gebruiken ze indexen van aandelen.
Verder lijkt het op elkaar.
En daarom heb je dit bedrijf nodig voor diversificatie, weg van Madoff.'
Bij de eerste ontmoeting zei de man:
'Dit is een heel interessante strategie, Harry, die je hebt bedacht.
Het levert meer op dan Madoff, maar het kan ook geld verliezen…
…ook al heb je het risico onder controle.
Wij investeerden bij Madoff en hij verliest nooit geld.
Waarom zouden we jou dan geld geven?'
Ze wilden niets weten van echt risico, realistisch risico of welk risico dan ook.
Madoff had geen risico's…
…en ze vertrouwden geen andere manager met risico's.
De eerste bank zegt: 'Madoff is afgesloten…
…maar wij bij XYZ in Genève, en alleen wij…
…krijgen toegang tot deze man. Hij neemt alleen ons geld aan.'
Als je dat één keer hoort, geloof je het misschien.
Twee keer, drie keer, misschien is 't toeval.
Veertien keer van de 20 ontmoetingen met privébankiers in heel Europa…
…hoorde hij hetzelfde verhaal.
'Wij investeren bij Madoff, hij wil alleen ons geld.'
Ik kwam gefrustreerd terug van de Europese reis.
Niemand koos ervoor om te investeren, behalve een handjevol klanten…
…dus ik heb de strategie een tijdje gevolgd en daarna werd het minder.
Na die reis werd Harry erg nerveus…
…want hij besefte meteen…
…dat de fraude in Europa groter was dan in de VS.
Ik ontdekte dat Madoff miljarden dollars had in Europa.
Hij werd altijd genoemd met offshore rekeningen op de Kaaimaneilanden.
Offshore geld op de Kaaimaneilanden is heel licht gereguleerd geld…
…dat rijke mensen daar vaak stallen voor belastingontduiking…
…maar ook voor zwart geld dat via drugsgeld zou kunnen komen…
…of oligarchgeld dat uiteindelijk moet worden witgewassen.
En het geld kwam uiteindelijk terecht in Bernies fonds.
Zodra je beseft dat Bernie geld beheert…
…voor de gevaarlijkste mensen ter wereld…
…begin je je zorgen te maken…
…dat als men ontdekt dat je Madoff wilt aangeven…
…het de drugskartels en de Russen veel geld kan kosten.
Geld dat ze niet willen verliezen.
Ik ben persoonlijk in gevaar, want ik ben de enige roepende in de woestijn…
…die de autoriteiten meldt dat Madoff fraudeert.
Dus, ik begon 'n wapen te dragen en ik controleerde m'n auto op bommen.
Toen we samen een zakelijke relatie opbouwden…
…kreeg ik een hechte band met Thierry.
En we dronken cocktails in zijn kantoor.
Eén keer ontmoette ik hem in New York…
…en we praatten wat.
En ik blijf terugkomen in deze relatie:
'Wat als Harry en ik, en die Madoff, het slaat nergens…'
Hij zegt: 'Mijn god, jij en Madoff. Wil je daarover ophouden?'
'Jeetje,' zegt hij, 'je weet dat ik m'n huiswerk doe…
…en dat ik deze man vertrouw.
We hebben zelfs een handschriftanalyse gedaan en hij is geslaagd.
Wat kan ik nog meer doen?'
Ik zei: 'Maar als Harry en ik gelijk hebben en jij het mis hebt…
…wat gebeurt er dan met jou?'
En hij zei: 'Laat ik 't zo zeggen, Frank.
Ik heb al m'n geld erin zitten.
Het meeste geld van mijn familie zit erin.
Elke privébankier die ik heb geworven als relatie…
…in Europa zit erin.
En waarschijnlijk de helft van de royalty's van Europa.
Ik heb geen excuus als ik het mis heb.
'Als jij en Harry gelijk hebben en ik het mis heb…
…ben ik ten dode opgeschreven.'
Na verloop van tijd…
…werd Bernie steeds fanatieker.
En ik denk dat het komt door de extra druk.
Omdat hij zoveel moest beheersen.
Ik sprak hem om de 15 minuten aan de telefoon.
Hij moest altijd weten wat er aan de hand was.
Hij zegt: 'Of het nu Peter is…
…wie er ook gebeld wordt, ik wil het meteen weten.'
Bernie was de eigenaar van het bedrijf.
Hij wilde dat iedereen wist dat hij de baas was.
Peter…
Peter was een soort favoriete oom van iedereen.
Peter was gezellig, hij was bescheiden…
…en ik voelde me vanaf het begin slim, nuttig en productief door hem.
Bernie was de oudere broer van Peter en…
…Bernie pestte hem, hij praatte neerbuigend tegen hem.
Peter ging naar 'n therapeut, om wat voor reden dan ook…
…en toen Bernie het hoorde, in plaats van hem te steunen…
…had hij kritiek op 'm.
'Wat ben jij, bekrompen? Ga je naar therapie?'
Hij schreeuwde tegen hem en lachte hem uit waar de werknemers bij waren.
In gedachten zei ik: 'Dit is wie hij is. Het is niets persoonlijks.'
Maar zijn broer en de kinderen kunnen het niet aan.
Dus ze gedroegen zich zo…
…dat ze voorkwamen dat hij zo zou gaan razen.
Peter was op een gegeven moment betrokken bij market-making.
Ik weet de data niet.
En hij deed ook de wettelijke naleving voor de firma en de systemen.
Hij heeft veel gedaan, mijn broer.
Ik vraag me af hoeveel van zijn naleving…
…gewoon een oogje dichtknijpen was voor wat Bernie deed op de 17e verdieping…
…en er niet echt vanaf weten.
Compliance officers geven goedkeuring…
…dat je alle regels hebt gevolgd, dat je je aan de richtlijnen van de SEC houdt…
…die met de SEC moest omgaan…
…en voor hen het gezicht van Bernard Madoff ware.
Maar Bernie was een controlefreak over alles.
Hoewel de SEC er nooit echt in slaagde…
…een kundig onderzoek naar Madoff in te stellen…
…kwamen er tips, of Harry Markopolos sloeg weer met de vuist op tafel.
Naast Harry Markopolos' klachten van 2000, 2001…
…waren er een aantal andere klachten van verschillende mensen…
…die de SEC op verschillende momenten over Bernie Madoff ontving.
Eind 2004…
…onderzochten ze een andere entiteit en vonden ze e-mails…
…waarin twee personen in een andere firma…
…spraken over het feit dat ze denken dat Madoff een oplichter is.
En ze brachten dezelfde problemen naar voren…
…over dat het rendement niet mogelijk is.
JANUARI 2005 OMVANG PONZI: 45,2 MILJARD DOLLAR
De SEC besluit eindelijk een onderzoek uit te voeren…
…en wijst twee junior-onderzoekers aan…
…om 't onderzoek uit te voeren in 't kantoor van Bernie Madoff.
De dag dat deze twee junior-onderzoekers, zo goed als net van school, arriveren…
…worden ze naar Bernie Madoffs vergaderruimte geleid…
…en ze krijgen te horen dat hun contactpersoon voor het hele onderzoek…
…niet een of andere compliance persoon is, zoals het geval zou zijn…
…bij elk ander onderzoek en alles wat ze gewend waren…
…maar hun contactpersoon is Bernie Madoff zelf.
Dat is ongehoord.
Als je een onderzoek naar Apple gaat doen, volgt Tim Cook je niet die twee weken.
Je zit niet met Jeff Bezos bij Amazon…
…als je een onderzoek doet.
Het is voor Bernie onduidelijk…
…wat ze onderzoeken, want dat zeggen ze niet.
En de waarheid is dat de twee onderzoekers het ook niet weten.
Dus deze twee, zo'n beetje net van school…
…werden meteen geconfronteerd met Bernie Madoff, hun enige contact daar.
Hij is een charismatische man…
…en hij vertelde ze verhalen en maakte grapjes met ze.
En op een gegeven moment vertelt hij ze…
…dat hij op de shortlist staat om de volgende directeur van de SEC te worden.
En er is e-mailcommunicatie tussen deze twee junior-onderzoekers en hun baas…
…waarbij de baas grapt tegen hen:
'Misschien worden jullie Bernies assistent als hij bij de SEC komt.'
Dus, ze zijn sowieso vol ontzag…
…en het is heel moeilijk voor ze om zich te concentreren op hun taak…
…als ze tevreden in een kamer met Bernie Madoff praten…
…en allerlei dingen ontdekken die ze zelf niet over de SEC wisten.
Iedereen wist dat als we op kantoor werden onderzocht, Bernie heel raar ging doen.
En hij hield alles in de gaten. Hij volgde ze.
Hij zorgde dat ze op één plek bleven…
…dat we ze in de gaten hielden.
Als ze kopieën wilden maken, boden we aan om het voor ze te doen…
…en noteerden we wat ze kopieerden.
Ik zag hem als mr Achterdocht.
Ze deden gewoon onderzoek, maar…
…hij was natuurlijk heel bezorgd.
Naarmate de SEC-onderzoekers documenten…
…rekeningen van relaties en transacties van Madoff blijven onderzoeken…
…begint zijn aanvankelijke gastvrije stemming en hoffelijkheid te wankelen.
Hij had twee benaderingen.
Als ze naar de plekken keken waar hij wilde dat ze naar keken…
…praatte hij heel vriendelijk met ze en was hij heel vleiend.
En als ze daarvan afweken…
…naar een ander gebied keken, naar de Ponzifraude…
…raakte hij erg geïrriteerd.
Bernie Madoff stuurde ze richting front-running.
In dat geval zou Bernie z'n market-making, makelaar-handelaar operatie gebruiken…
…als handel met voorkennis…
…om de markt zo te bewegen dat je een beter rendement kon behalen.
Hij wilde dat ze zich daarop richtten, want dat deed hij helemaal niet.
Hij denkt erover na om het kantoor af te luisteren.
Maar wat hij beslist, is dat…
…als de twee jonge onderzoekers hun lunchpauze nemen…
…Bernie de glazen vergaderruimte binnenstormt…
…en hun aktetassen doorzoekt…
…en ontdekt dat ze…
…de allereerste onderzoeksartikelen…
…van Erin Arvedlund en Michael Ocrant hebben, waarin wordt afgevraagd…
…of Bernies winst met zijn hedgefonds te mooi om waar te zijn was?
Dus hij ontdekt dat ze mogelijk de Ponzifraude onderzoeken.
En dit maakt Bernie razend.
Hij confronteert ze.
'Wat zoek je?', zegt hij.
Ze draaien er wat omheen en komen dan met de woorden 'hedgefondsen'.
'We willen weten wat u met deze hedgefondsen doet.'
'Nou,' zegt hij…
'…dat heb ik jaren geleden met je baas besproken.
Dat weten ze allemaal.
Luister. Nee, ik heb geen hedgefonds.
Ik beleg voor hedgefondsen, zoals ik keer op keer heb uitgelegd.
Bel Washington. Ze zullen het je vertellen.'
Hij nam ze de wind uit hun zeilen.
Hij blijkt meer te weten over wat er gaande is bij de SEC dan zij.
En kort daarna besloten ze het onderzoek af te sluiten…
…met de conclusie dat er geen bewijs was…
…dat Bernie Madoff iets ongepasts had begaan.
En dat was niet doorverwezen naar iemand anders in de SEC.
Madoff had een onberispelijk cv.
Hij had een zeer succesvolle beursvennootschap die legitiem was.
En iedereen dacht dat iemand met die macht en met zo'n reputatie…
…niet zou stelen.
En dat maakte me razend, want ik wist dat het Ponzifraude was.
ONZIN!!
AUGUSTUS 2005
Hoe kan 440 miljoen dollar verdwijnen?
Dat is wat de SEC, de Amerikaanse procureur-generaal van Connecticut…
…en een hoop ontevreden investeerders willen weten.
Voormalig directeur Samuel Israel pleitte schuldig…
…aan één aanklacht van samenzwering en twee van fraude.
Hij vertelde de rechtbank dat hij wist wat hij deed bij Bayou. En dat het fout was.
Aan het eind van de zomer van 2005…
…werd Wall Street opgeschrikt door…
…een soort flamboyante hedgefondsmanager…
…die wordt ontmaskerd voor Ponzifraude.
De wereld van hedgefondsinvesteerders is in totale shock.
Bij Madoffs investeringsadviesbedrijf stroomde het geld minder snel binnen.
Het vloeide er iets sneller uit.
Al snel heeft Bernie echte geldkrapte.
Hij heeft z'n laatste 13 miljoen dollar nog op zijn JP Morgan-rekening…
…de bankrekening die de Ponzifraude ondersteunde.
En hij heeft al aflossingsverzoeken voor meer dan 100 miljoen dollar.
Hij maakt gebruik van een aantal van zijn grootste klanten, met name Jeffry Picower…
…die op het nippertje 125 miljoen dollar binnenbrengt.
Bernie wordt volledig afhankelijk van Picower…
…want als die geldproblemen opduiken…
…en de Ponzi's dreigden te worden ontmaskerd…
…steekt Jeff Picower geld in de firma om het te redden.
En hij heeft Sonja Kohn…
…een dynamische, Oostenrijkse financier.
De grande dame van Wenen…
…die Bernies kantoor binnenstapt en iedereen vermaakt met haar hoge stem…
…en een stortvloed van geld binnenbrengt.
Sommigen zeggen dat ze de vrouwelijke versie van Bernie Madoff is.
Ze zamelde niet alleen veel geld in voor hem…
…maar ze leek vreemd genoeg erg op Bernie Madoff.
Het leek alsof ze broer en zus waren.
Ik heb haar vaak ontmoet.
Ze was een heel aardige vrouw.
Ze was je typische oma-type.
Ze droeg altijd één ding dat opviel.
Eén keer kwam ze binnen met een harig vest.
Ik dacht: waar komt dat vandaan?
En ze ging naar zijn kantoor. Hij wachtte op haar.
Ze deden altijd de deur dicht.
Dat deed hij niet bij iedereen.
Ze praatten en ik wist niet waar het over ging.
Ze had een netwerk van toevoerfondsen in heel Europa opgezet.
Het belangrijkste was het Herald Fund.
Je zou kunnen zeggen dat zonder het Herald Fund…
…Bernie dat jaar klaar was.
Het geld dat Sonja Kohn inbracht in dat ene fonds alleen al…
…heeft hem uit die crisis en weer op vaste grond geholpen.
Ze beginnen een samenwerking die miljoenen…
…en uiteindelijk miljarden dollars oplevert voor Bernie Madoff.
En een aanzienlijk deel is voor Sonja Kohn.
Ze creëert een entiteit genaamd Bank Medici.
Klinkt als een prachtig en al lang bestaand instituut.
Het heeft zo'n 15 minuten bestaan.
Maar door de manier waarop de wereld zich toen ontvouwde…
…door de ontluikende globalisering…
…en vooral de gedrevenheid van Europese banken…
…om groter te worden zodat ze kunnen concurreren op het wereldtoneel…
…krijgt de piepkleine Bank Medici…
…een minderheidsinvestering van de grote Bank Austria.
En dan wordt Bank Austria overgenomen door de nog grotere…
…Italiaanse bankconglomeraat UniCredit.
Dus zonder haar eigen toedoen…
…is ze nu onderdeel van deze buitengewone stamboom van het Europese bankwezen.
Door mee te liften op deze buitenlandse instellingen…
…kon Bernie zijn hand…
…in de zakken van mensen overal ter wereld steken.
Voor zover ik weet heeft geen enkele grote Ponzifraude dat ooit kunnen doen.
Er waren zo veel mensen betrokken bij de verkoop van dit product…
…aan talloze klanten in zoveel verschillende landen.
In de VS hadden we maar 79 toevoerfondsen.
In Europa meer dan 200.
Alle grote Franse banken, Duitse banken, grote Zwitserse banken, Britse banken…
…ze verkochten Madoff als zoete broodjes.
En helaas, als een zaak zo groot wordt, als er zoveel miljarden op het spel staan…
…wil niemand geloven dat de keizer geen kleren draagt.
De mensen die hem het geld gaven, stelden geen vragen, toch?
Omdat het geld dat ze elke maand verdienden hen beviel.
Het werd zo'n gouden handboei…
…dat hedgefondsmanagers Bernie niet wilden uitdagen…
…voor zijn gebrek aan openheid…
…z'n weigering om mee te werken aan onderzoek…
…voor alles dat normaal gesproken een enorme alarmbel was.
Waar is het geld? Waar zijn de activa? Wie beheert dat?
Staat het op de bank? Waar is het?
Wie is je accountant? Wie doet je boekhouding?
Ik vind het vreselijk dat deze vragen niet worden gesteld…
…maar het verbaast me helaas niets.
Ze zijn 100% verantwoordelijk voor hun klanten…
…maar hoe vaak hebben we mensen op Wall Street gezien…
…die de plicht hebben jegens een ander, maar aan wie zijn ze echt plichtsgetrouw?
Zichzelf.
Ik zat bij de grootste banken…
…en ze vertellen me over hun due-diligenceproces van wereldklasse.
En toch verkopen ze Madoff.
Ik vond dat krankzinnig…
…dat ze zo blind waren voor een overduidelijke fraude.
Harry's motivatie om naar de SEC te gaan was gewoon de zuiverheid van het bedrijf.
En hij werd extreem gefocust, bijziend op één doel.
Daarom hebben we het vijf jaar volgehouden.
Je fietst als kind op straat…
…en een kleine pekinees komt blaffend achter je aan…
…bijt in je enkel en laat niet los en jij fietst weg en hij gaat maar door.
Als je zoiets hebt meegemaakt…
…is dat Harry, de pekinees.
Hij bijt zich vast en laat niet los.
M'n e-mail aan Meaghan Cheung…
…afdelingshoofd van het New York Regional Field Office van de SEC…
…op maandag 7 november 2005 om 13.49 uur.
De titel is 'Het grootste hegdefonds ter wereld is frauduleus.'
Harry Markopolos komt in 2005…
…met dit zeer lange document met bijna 30 alarmbellen.
Harry legde eigenlijk bloot dat…
…de handelsstrategie die Bernie Madoff had gebruikt…
…gewoon niet zulk rendement kon bereiken.
Hij zei: 'Kijk naar de cijfers, kijk wat hij heeft geleverd.
Het is onmogelijk dat hij handelt in het volume dat hij zegt te doen.'
De opties die Bernie zei te verhandelen, werden maar op één plek verhandeld.
En op die beurs waren er maar anderhalf miljard…
…van die opties per maand.
Bernie had er veel meer nodig.
En ze bestonden gewoon niet.
En er was geen onafhankelijke controle bij de firma Madoff.
Wat ook een alarmbel is.
Bernies broer was de compliance officer, dus het werd gecontroleerd door familie.
Dat was 'n duidelijk onderdeel van de fraude.
Het was lachwekkend.
Een van de evidente alarmbellen was het ontbreken van een tegenpartij.
Voor elke transactie is er een partner of tegenpartij.
En niemand kon een tegenpartij vinden voor Madoffs transacties.
Hij beweert 30, 40, 50 miljard dollar te hebben belegd.
Je moet tegenpartijen hebben.
En op dat moment…
…gezien de schat aan bewijs dat Harry Markopolos naar voren bracht…
…besefte de SEC dat ze een volledig onderzoek moesten doen.
JANUARI 2006 OMVANG PONZI: 48,6 MILJARD DOLLAR
In tegenstelling tot het onderzoek uit 2005…
…kijken ze naar z'n hedgefondsklanten.
Ze gaan kijken naar de klanten voor wie hij belegt…
…en zien wat ze kunnen ontdekken.
Dus ze gaan aankloppen bij mensen die al jaren zaken doen met Bernie.
Ze bellen Fairfield Greenwich, het toevoerfonds.
Bernie Madoff hoort hiervan.
Toen was er een telefoontje…
…tussen Bernie Madoff en Fairfields compliance officer…
…waarin Bernie in feite aan de compliance officer vertelt…
…wat te zeggen in het gesprek met de SEC.
Dit gesprek heeft uiteraard nooit heeft plaatsgevonden.
Ja, natuurlijk.
Wat ze doen, als de commissie vragen stelt…
…proberen ze informatie te verzamelen.
Hoe minder je weet over hoe we het doen…
…hoe beter.
Zeg: 'Luister, Madoff zit al 45 jaar in het vak.
Hij is een bekende makelaar…
…we gaan ervan uit dat hij alles goed doet.'
De SEC had vermoedens toen zij met deze compliance officer spraken…
…dat hij werd gedicteerd…
…en toch had dat geen invloed op hoe ze het onderzoek voortzetten.
Voor Bernie Madoff was het genoeg.
Dit kan heel ongemakkelijk voor hem worden.
Dus wat doet hij?
Hij pakt de telefoon en zegt de SEC dat hij met ze wil praten.
En dat doet hij. Alleen.
Zonder een schare advocaten, zonder een enkele werknemer…
…zonder iemand die zijn tas draagt. Ongekend op Wall Street.
Hij loopt het SEC-kantoor in New York binnen…
…en zegt: 'Vraag me alles.
Stel me je vragen. Wat wilde je weten?'
En ze ondervragen hem.
'Waar verhandel je deze opties die deel uitmaken van je strategie?'
Hij schrijft een lijst met banken op.
'O, en we willen je clearing house-rekening controleren.'
Elke keer dat een belegging wordt gedaan, is er een verslag van…
…bij deze onafhankelijke, externe entiteit genaamd DTC.
Het is een manier voor toezichthouders of anderen…
…om te zien of de transacties echt plaatsvinden.
'We hebben je rekeningnummer nodig,' zeggen ze tegen Bernie.
Hij schrijft het op.
Hij weet die vrijdagmiddag…
…dat als ze een van die banken bellen…
…in de verwachting te horen dat ze opties met 'm verhandelen…
…of als ze die rekening controleren…
…in de verwachting de miljarden dollars te vinden die er zouden moeten zijn…
…maar er niet zijn…
…de fraude voorbij is.
Geen idee wat er door Bernie heen ging, maar hij gaf ze het papiertje…
…en liep weg…
…en vroeg zich een weekend lang af wanneer de zeis zou vallen.
Het wordt maandag…
…dinsdag…
…woensdag.
De zeis valt niet.
Ze stelden de vraag, ze kregen de informatie, het rekeningnummer…
…maar ze belden nooit.
Onvoorstelbaar, en ik heb nooit een zinnig antwoord gekregen…
…van de mensen die we onder ede hebben ondervraagd…
…over dit specifieke punt.
Ze zijn 't vergeten. Ze hebben 't gemist. Maar dat slaat nergens op.
De SEC heeft Bernie Madoffs activiteiten…
…steeds opnieuw onderzocht, beoordeeld, geanalyseerd…
…en nooit een goed onderzoek uitgevoerd.
Nooit de voor de hand liggende fraude blootgelegd.
Ze kwamen tot de conclusie dat hij ze…
…verkeerde informatie had gegeven over 't beleggingsadvies.
Harry schreef een onderzoek voor de SEC met 29 alarmbellen.
Dit zijn geen insinuaties.
Alles werd punt voor punt afgebakend, maar ze negeerden het.
Ik gaf het ze op een presenteerblaadje, maar ze misten de Ponzifraude.
En het tragische is dat ze wel actie ondernamen tegen Madoff.
In de zomer van 2006…
…moest hij zich registreren als beleggingsadviseur.
Hij gebruikte dat om z'n toekomstige slachtoffers te lokken…
…en zei: 'De SEC heeft geconcludeerd dat alles in orde is.'
En dus dachten de investeerders: het is veilig.
We investeren meer geld bij Madoff. Hij is legitiem.
Helaas, tussen 2006 en toen het instortte in 2008…
2007 OMVANG PONZI: 69 MILJARD DOLLAR
…stroomden er miljarden dollars binnen, in die laatste jaren.
Dit was de grote hypotheekmarktzeepbel.
Dit waren de gouden jaren van 2006, 7 en begin 2008…
…waarin je met alleen ademen geld kon verdienen.
Het was een glorieuze tijd…
…en Madoff profiteerde daarvan.
Als die fraude in 2006 was stopgezet, had dat miljarden dollars verlies bespaard.
Maar dat deden ze niet. Hij ging door tot zijn uiteindelijke ondergang.
Niets van m'n team hield Madoff tegen. Niets van de regering hield 'm tegen.
Hij ontplofte omdat de markten in 2008 ontploften.
Schokgolven bereiken de markten over de hele wereld. Aandelen…
De Dow daalde 778 punten, waardoor het de slechtste Dow…
Die razernij, die stemming van angst en chaos wordt de overheersende stemming.
Dit is echt een dreun voor Wall Street.
Nu is het een grootschalige crisis, en natuurlijk begonnen…
En de opnameverzoeken beginnen binnen te komen…
…en stromen dan binnen…
…en dan een lawine.
De Amerikaanse economie verkeert 'in een ongekende crisis'.
Het is overduidelijk.
Bernie heeft geen geld meer.
SONJA KOHN ONTKENDE ALLE MISSTANDEN IN VERBAND MET MADOFF…
…EN ZEGT DAT ZE OOK EEN SLACHTOFFER WAS.
IN 2013 VOND EEN BRITSE RECHTBANK…
…DAT KOHNS 'EERLIJKHEID EN INTEGRITEIT EERVOL WAREN.'
Ondertiteld door: Marleen vd Oetelaar