14 KWIETNIA 2021
Powinniśmy wspomnieć o wiadomości przekazanej przez Associated Press.
Twórca największej piramidy finansowej w historii USA, Bernie Madoff,
zmarł dziś w więzieniu w wieku 82 lat.
Bernie został po śmierci skremowany.
Judaizm jest przeciwny kremacji.
Wierzymy, że nasze ciała nie należą do nas.
Ciało należy do Boga, więc mamy mu je zwrócić.
Z prochu powstałeś i w proch się obrócisz.
Prawdziwy zwrot akcji jest taki,
że szczątki tego człowieka
ciągle leżą w pojemniku w kancelarii jakiegoś prawnika,
bo rodzina odmawia odbioru prochów.
Rozumiem ich, ale to bolesne.
Na pewno mają też dobre wspomnienia.
Są na niego tak wściekli, że złość zostanie z nimi na zawsze.
Nawet morderców się chowa.
Dostają pochówek.
Zasłużył na to, niezależnie od tego, jak złym był człowiekiem.
A był zły.
Rodzina nie chce mieć z nim związku.
Kto chciałby być związany
z prochami potwora,
który bez skrupułów niszczył ludziom życia.
MADOFF: POTWÓR Z WALL STREET
Na początku 2007 roku
Bernie Madoff musiał patrzeć na poprzednie dwa lata, myśląc:
„Nie sądziłem, że przetrwam, a jednak”.
Dzięki pomocy funduszy powiązanych i nieudolnych śledczych z SEC
dotarł do 2007 roku z głównym funduszem pełnym pieniędzy.
Regularnie latał prywatnym samolotem do domu na południu Francji,
gdzie bawił się nowym jachtem.
Żył na całego,
ale nie tylko Bernie i Ruth Madoffowie
zyskiwali na tym wyjątkowym roku.
W Nowym Jorku Madoff zadbał o to,
żeby zaufani podwładni z 17. piętra mieli udział w zyskach.
Podwoił pensję Franka DiPascaliego z dwóch do czterech milionów.
Frank kupił nową łódź, o czym zawsze marzył.
Annette Bongiorno też dostała dużą podwyżkę.
Ten rok wypełniały kolejne luksusy
i entuzjazm związany z faktem,
że wreszcie byli u szczytu Wall Street.
Wall Street zasadza się na koncepcji,
o której często zapominają organy regulacyjne i akademia.
Wall Street działa dla zysku.
Czyjś zysk jest stratą kogoś innego.
W 2008 roku
światowa gospodarka była na krawędzi.
Problemy na rynku mieszkaniowym zdominowały wiadomości.
Mamy coraz więcej dowodów na to,
jak poważna jest sytuacja w kraju.
Brokerzy hipoteczni sprzedawali domy dzięki „kłamliwym pożyczkom”
przyznawanym klientom bez dochodów.
Ci ludzie nie rozumieli hipotek i nie mieli na nie pieniędzy.
Banki inwestycyjne brały pożyczki,
wiedząc, że te pójdą na dno.
Potem tworzyły papiery wartościowe,
które dostawały ocenę AAA
od agencji ratingowych na Wall Street,
i sprzedawały je inwestorom.
Aż nagle wszystko padło.
Setki tysięcy właścicieli domów nie spłacają rat.
Świat stanął na głowie.
Wszystkie banki się sypały.
Lehman Brothers sypie się przez złe kredyty hipoteczne.
Lehman złożył wniosek o upadłość.
Merrill Lynch i AIG były blisko.
Morgan Stanley i Goldman Sachs? Bailout.
To banki inwestycyjne.
Najmądrzejsze pieniądze Wall Street.
Jak mogli tak bardzo się mylić?
Bernie i Ruth byli na południu Francji,
ale Bernie nie mógł się oderwać od wydarzeń z domu.
Giełda leciała na łeb na szyję.
Stoimy w obliczu globalnego krachu.
Właśnie taki świat zastał Bernie,
gdy po raz ostatni wsiadł z Ruth do swojego samolotu,
żeby wrócić do Nowego Jorku.
Na tym etapie
każdy chciał jak najszybciej wyciągnąć swoje pieniądze.
Do kogo mogli się zwrócić? Do Berniego, więc tak też zrobili.
Telefony z Frankfurtu, Londynu,
Madrytu, Wiednia, Abu Zabi.
„Oddajcie pieniądze”.
Zaczęły się pojawiać pierwsze wnioski o wypłaty,
potem było ich tylko więcej
i więcej.
Wrzesień i październik to okres,
w którym zaczęło się robić ciężko.
Bernie uwijał, się jak tylko mógł.
Bezustannie pytał, męczył i namawiał najstarszych klientów.
Prosił, żeby nie wyciągali pieniędzy, żeby zaczęli je na nowo inwestować.
Zadzwonił do kluczowego inwestora: Fairfield Greenwich.
Namawiał Tuckera i Noela,
mówiąc, że to dobry moment na inwestycję, ale mu odmówili.
Kolejna była Sonja Kohn z Bank Medici,
którą prosił o to samo.
Też nie dała się nabrać.
Drugiego grudnia sprawa była już oczywista.
Bernie dostał wnioski o wypłaty na łączną kwotę 1,5 miliarda.
Na koncie miał tylko 300 milionów.
Czeki dla klientów, którzy chcieli wypłacić pieniądze,
byłyby bez pokrycia.
To jasne, że nie mogłem kontynuować,
ze względu na strukturę piramidy.
Wiedziałem, że to koniec.
Na tym etapie
rozmawiał z Frankiem DiPascalim
o możliwych wyjściach.
Bernie dał mu do zrozumienia,
że są zbyt umoczeni, żeby się z tego wykaraskać.
Frank od razu zdał sobie sprawę,
że dostanie długi wyrok.
Całkiem mu odbiło.
DiPascali twierdził później,
że w tym momencie dotarło do niego, że Bernie tak naprawdę
nie miał ukrytych gdzieś aktywów,
którymi by wszystkich spłacił.
Twierdził, że wtedy zrozumiał, że to był przekręt.
Bernie uznał, że resztę pieniędzy
chce wykorzystać do spłacenia kilku największych inwestorów,
najbardziej lojalnych pracowników
i członków dalszej rodziny,
którzy mu zaufali, a teraz zostaliby z niczym.
To był koniec, już po przekręcie.
Frank DiPascali przygotowywał czeki,
które miały rozprowadzić resztki funduszu.
Bernie powiedział synom,
że to wczesne premie dla pracowników.
Mark i Andrew byli tym zaniepokojeni.
Bonusy przy takim stanie gospodarki nie miały sensu.
To był ranek 10 grudnia 2008 roku.
Ostatnie tygodnie nie wyglądały zbyt dobrze.
Bernie dziwnie się zachowywał, a ja próbowałam mu nie przeszkadzać.
Czułam, że jest w złej formie.
Zobaczyłam też Petera
i wchodzących do biura Marka i Andy’ego.
Zwykle pytali mnie:
„Co tam u taty? Co robi w biurze?”.
Nie tym razem, wtedy po prostu weszli do jego biura.
Mark i Andrew chcieli zmienić jego zdanie
w kwestii tych czeków.
Mówili: „Tato, skąd wiesz, jak będzie wyglądała reszta roku?
Może lepiej zachować teraz te pieniądze
i podjąć decyzję pod koniec roku?”.
Po paru próbach zmiany tematu
Bernie stracił panowanie nad sobą.
Miałam dla niego pocztę,
więc weszłam z nią do biura.
Zbiłam ich z tropu.
Wstali i zaczęli się we mnie wpatrywać.
Po chwili
Mark i Andy podali Berniemu płaszcz
i wyprowadzili go z biura.
Bernie nigdy nie wychodził,
nie mówiąc mi, dokąd się wybiera.
Tym razem przeszedł bez słowa.
Nie spojrzał na mnie.
Mark podszedł do mnie i powiedział:
„Idziemy na zakupy świąteczne”.
Więcej go nie widziałam.
Mark i Andrew pojechali z nim do apartamentu w Midtown.
Była tam też Ruth.
To był pierwszy raz, gdy Bernie do wszystkiego się przyznał.
Nie byłem już w stanie tego kontynuować.
Niemal poczułem ulgę, gdy powiedziałem: „Oto prawda.
Dłużej nie mogę wszystkich oszukiwać”.
Dlatego przyznałem,
że to był przekręt.
Bernie wyjaśniał skalę przedsięwzięcia.
Miał miliardy dolarów,
a zostało mu 300 milionów, które próbował rozdać.
Andrew osunął się po ścianie i zaczął płakać na podłodze.
Gdy dowiedział się, że firma jest zrujnowana,
że nie mają pieniędzy, był całkiem załamany.
Gdy Ruth odzyskała mowę, spytała tylko:
„Czym jest piramida finansowa?”.
To musiał być jeden z tych momentów, gdy świat wywraca się do góry nogami.
Wszystko, w co wierzyli, okazało się kłamstwem.
Synowie wstali i wyszli.
Jeszcze zanim doszli do holu, postanowili skonsultować się z prawnikiem.
Teść Marka był znanym prawnikiem na Manhattanie.
Umówili się na spotkanie w jego mieszkaniu.
Mark i Andrew przekazali mu wieści od ojca.
Prawnik powiedział wprost:
„Ten przekręt dalej działa.
Ojciec wypisuje czeki,
żeby rozdysponować środki,
które wkrótce zostaną uznane za zyski z przestępstwa.
Jeśli tego nie zgłosicie,
będziecie współwinni”.
Musieli wydać ojca.
11 GRUDNIA 2008
Następnego ranka FBI poszło do mieszkania Madoffa.
Bernie otworzył w szlafroku.
„Wie pan, o co chodzi?”.
„Tak”.
Spytali: „Ma pan coś na swoje usprawiedliwienie?”.
Bernie odparł, że nie.
Powiedział: „To piramida finansowa”.
Powiedział synom prawdę.
Jeden z agentów zadzwonił do biura, szybko opisał sytuację
i usłyszał: „Przyprowadźcie go tu”.
Poinformowali Berniego, jak ma się ubrać na aresztowanie.
Żadnych sznurówek, pasków ani krawatów.
Zdjął też obrączkę i zegarek.
Wzięli go do centrum do budynku FBI na Foley Square.
Potraktowali go jak każdego innego przestępcę.
Potem zadzwonił do Ike’a Sorkina.
„Halo”.
„Ike, tu Bernie. Siedzę w kajdankach w budynku FBI.
Musisz mi pomóc”.
Od razu powiedziałem: „Natychmiast przestań z nimi rozmawiać”.
Nie wiedziałem wtedy,
że przez dwie godziny opisał im całą sytuację.
Powiedział, że on sam jest za wszystko odpowiedzialny.
Pomyślałem wtedy: „Ma kłopoty.
Rząd mu tego nie odpuści”.
Kaucja wyniosła dziesięć milionów.
Bernie wrócił do mieszkania i wtedy wszystko wybuchło.
Istne piekło.
Jeśli jesteś traderem, rzuć wszystko,
a zanim wyjdziesz, zrób porządek na biurku.
Aresztowano Berniego Madoffa.
Władze mówią o jednej z największych piramid finansowych w historii.
To jeden z bardziej poważanych ludzi na Wall Street.
Bernard Madoff, były prezes NASDAQ.
Harry krzyczał do mnie przez telefon:
„Madoff skapitulował, mieliśmy rację”.
Powiedziałem, żeby zaczekał i rozłączyłem się z wściekłości.
Czułam się wykorzystana.
Jak mogłam tak bardzo się pomylić w ocenie drugiego człowieka?
Okazało się, że się myliłam w każdym aspekcie.
Czułam się zdradzona.
Po aresztowaniu Berniego zapanował chaos.
Pojawili się ludzie z FBI i SEC.
Niektórzy szybko odeszli.
Nie wiedziałam, co mam robić, ale ciągle odbierałam telefony.
Zadzwonił pewien dżentelmen,
z którym miałam wcześniej dobrą relację, i spytał:
„Eleanor,
wiedziałaś?”.
Jakby ktoś uderzył mnie w pierś,
bo nie sądziłam, że będą podejrzewać moje zaangażowanie.
To był kolejny cios.
Odparłam: „Nie”.
Zobaczyłam Pete’a, więc się rozłączyłam i spytałam:
„Co mam robić?
Co robić w tej sytuacji?”.
Peter po prostu odszedł.
Wtedy dotarło do mnie, że jestem sama.
Ludzie w holu krzyczeli,
domagając się spotkania z kimś z firmy.
Schodziłam z innymi pracownicami i rozmawiałyśmy z ludźmi po 20 minut,
bo robiło nam się od tego niedobrze.
Słychać było, że ludzie są przerażeni.
Prowadząc typowe śledztwo,
zaczynasz od ludzi na dole
i pniesz się ku górze hierarchii.
Tu mieliśmy szefa i świadomość, że zniknęło dużo kasy.
Pracowników zebraliśmy na 19. piętrze,
ale nie wiedzieliśmy, kto współtworzył przekręt,
kto był tu wspólnikiem,
a kto kolejną nieświadomą osobą.
Musieliśmy od czegoś zacząć, więc ruszyliśmy z przesłuchaniami.
Rozmawiając z pracownikami, FBI odkryło, że firma ma jeszcze jedno piętro.
Ktoś zaprowadził ich na 17. piętro
i otworzył drzwi.
Weszliśmy do środka i pomyśleliśmy:
„O cholera”.
Pomieszczenia pełne kartonów,
papierów i dokumentów.
Zdałem sobie sprawę, że przeniesienie dowodów sprawi,
że zgubimy kontekst.
Uznałem, że to na 17. piętrze popełniono przestępstwo.
Od razu zaczęliśmy śledztwo.
Mowa o przysłowiowej igle w stogu siana.
Jak to rozgryźć?
Kluczowe jest źródło, informator albo współpracujący świadek,
ktoś, kto może cię przez to przeprowadzić.
Oto Frank DiPascali.
Wiedział, że odpowie za wiele rzeczy.
Miał też rodzinę, na której mu zależało.
Musiał myśleć o sobie.
Frank dał nam mapę i możliwość
zrozumienia zasady działania przekrętu.
To był niesamowity widok.
Tak naprawdę, nikt niczego nie inwestował.
Niczym nie handlowali.
Inne piramidy próbowały sił w handlu i traciły na tym pieniądze.
Ot, kiepscy traderzy, którzy zawsze gonili wynik.
Nigdy nie widziałem organizacji
bez inwestycji.
Co powie pan ludziom, którzy stracili pieniądze?
Przed domem Madoff zastał tłum i przepychanki.
W środę pojawił się na chwilę w sądzie na Manhattanie.
Stałam na tyle grupy reporterów i kamerzystów.
Nie dotykaj mnie.
Jest słynne nagranie, na którym popycha jednego kamerzystę.
Tak wyglądała jego codzienność.
Co powie pan ludziom, którzy stracili pieniądze?
Co im pan powie?
Przekręt Berniego Madoffa był jak wezwanie na pokład
dla dziennikarzy biznesowych.
Dosłowny zalew wiadomości.
Od lewa do prawa.
Chodziło o coś więcej niż tylko jednego człowieka.
Mówimy o kryzysie finansowym,
w którym ludzie tracili domy
i fundusze emerytalne.
Bezrobocie rosło w niebywałym tempie.
Ludzie chcieli wskazać winnego, ale mieli tylko instytucje, budynki.
Nagle pojawia się Bernie Madoff,
który stał się uosobieniem kryzysu
i jego twarzą.
Nienawiść, jad i złość
do Wall Street
nagle mogły przenieść się na niego.
Ludzie chcieli wiedzieć, jakim cudem wyszedł za kaucją.
On mieszka w apartamencie,
a wiele osób w gorszej sytuacji finansowej
siedzi w więzieniu na Rikers Island bez możliwości wpłaty kaucji.
To nie było w porządku.
Na początku była mowa o Madoffie,
potem o paru inwestorach.
Filmowiec Steven Spielberg, właściciel Metsów Fred Wilpon…
Najpierw wypłynęły duże nazwiska z listy inwestorów.
Elie Wiesel, laureat pokojowego Nobla i ocalały z Holokaustu…
Na początku…
poczułem
coś w rodzaju duchowej nagości.
Straciłem wszystko.
Pełna lista pojawiła się wiele dni, a nawet tygodni później.
Emerytowany strażnik więzienny,
emerytowani nauczyciele, emerytowani dentyści.
To byli prawdziwi ludzie.
Ludzie, których kojarzyłeś, których twarze poznawałeś.
Nagle wszystko nabrało ludzkiej twarzy.
Gdy ojciec zmarł, mój młodszy brat powiedział:
„Tata dał pieniądze Madoffowi, więc może je tam zostawimy”.
Postanowiłam przejść na emeryturę i stwierdziłam:
„Boże, mam tam pieniądze.
Mogę wyciągnąć moją część i żyć z tych pieniędzy”.
Przeprowadziłam się na Florydę i za swoje pieniądze,
które sama odłożyłam, kupiłam dom.
Pomyślałam: „Doskonale, dostanę swoje,
w ten sposób wyrównam to, co włożyłam w dom
i będzie mnie stać na emeryturę.
To jest mój ostatni dom”.
Byłam bardzo szczęśliwa.
Mieszkałam tam od czterech miesięcy, gdy zadzwonił mój brat.
Powiedział: „Aresztowali Madoffa za oszustwo”.
Byłam w szoku.
Często zastanawiałem się, co by się stało, gdyby ojciec żył
i usłyszał te wieści.
Myślę, że to by go zabiło
szybciej niż rak.
Inwestował u Madoffa od początku lat 80.
Na wszystkich kontach mieliśmy około 30 milionów.
Nagle pieniądze u Madoffa
po prostu wyparowały.
Zniknęły.
Trzydzieści milionów
w walucie z Monopoly.
Było mi głupio, bo zostałem oszukany.
Moja rodzina mówiła:
„Rich ma doświadczenie z Wall Street,
on rozumie, co tam się dzieje”.
Czy powinienem był się zorientować?
Na pewno dotknęło mnie to osobiście.
Gdy usłyszałam, że nie dostanę pieniędzy,
byłam bardzo zdenerwowana i przerażona.
Co mam zrobić? Nie mogę szukać pracy.
Miałam już ponad 70 lat.
Choć już nie żył, było mi bardzo szkoda ojca.
Moja mama mawiała:
„To shanda dla sąsiadów”.
To znaczy, że sąsiedzi będą wiedzieć o podjętej przez ciebie złej decyzji.
To wstyd.
Dał się nabrać.
Bardzo mnie to wkurzyło.
Podjęliśmy z żoną pewne decyzje finansowe.
Mamy niepełnosprawnego syna,
więc uznaliśmy, że nie ubezpieczamy się na życie,
bo mamy aktywa u Madoffa.
Koniec końców te pieniądze pójdą na jego opiekę.
Ten pomysł upadł.
Walczyłem o to, żeby mama zachowała swój dom.
Mój ojciec zbudował ten dom, mieszkali w Palm Beach.
Wiedziałem jednak, że dom
trzeba będzie w końcu sprzedać.
Matka była zdruzgotana.
Nie użalajcie się nade mną,
dużo osób straciło wszystko.
Przestępstwo gospodarcze to nie byle pospolite przestępstwo.
W tym zwykłym
trupy pojawiają się przed śledztwem.
W gospodarczym jest na odwrót.
Francuski menadżer funduszu inwestycyjnego,
który zainwestował u Madoffa należące do klientów 1,5 miliarda,
został znaleziony martwy w swoim biurze.
René-Thierry de la Villehuchet miał popełnić samobójstwo.
Wszyscy mówili o samobójstwie Thierry’ego.
Zabił się 11 dni po tym, jak Bernie przyznał się do winy.
Thierry zamknął się w gabinecie,
podciął sobie żyły i wykrwawił się do kosza,
żeby nie zrobić problemu sprzątaczce.
Nie bez powodu zrobił to w ten sposób.
Wybrał bolesne wyjście, żeby odpokutować swoje niedopatrzenie.
Co za strata.
Był człowiekiem honoru i został zdradzony.
To dla mnie traumatyczne przeżycie.
Płakałem przez trzy dni,
bo rozważałem telefon do niego.
Wiedziałem, że wiele stracił.
Było już po jego firmie.
Żałuję, że się nie odezwałam. Może mogłem temu zapobiec.
12 MARCA 2009
Być może po raz ostatni
Madoff opuścił dziś rano swój apartament za siedem milionów
i udał się do sądu.
Bernie przyznał się do winy, bo był winny.
Niewiele zyskałby na procesie.
Tylko przedłużyłby koszmar,
którym było bezustanne męczenie rodziny
przez opinię publiczną.
Stwierdził: „Miejmy to za sobą.
Muszę się pozbyć kamer,
muszę bronić Ruth i chłopców”.
Oskarżono go o oszustwa
i pranie pieniędzy.
To długi proces.
Musiał przyznać się do winy i dokładnie wszystko opisać.
Jego prawnik poprosił o zwolnienie go za kaucją
do ogłoszenia wyroku, do którego miało dojść za wiele miesięcy.
Sędzia odmówił.
„Przyznał się do winy, jest przestępcą.
Zamkniemy go”.
Bernie miał wylądować w areszcie jeszcze tego samego dnia.
Na sali zapadła całkowita cisza.
Wszyscy słyszeli dźwięk zakładanych kajdanek.
Miał siedzieć w Metropolitan Correctional Center
do ogłoszenia wyroku.
Rząd i prokuratura chcieli,
żebym poszedł na ugodę.
Byli gotowi się dogadać
w zamian za nazwiska wspólników.
Nie wierzyli, że mogłem działać sam,
byli przekonani, że miałem wspólników.
Gdy Bernie Madoff powiedział: „Działałem sam”,
wiedziałam, że chce bronić
swoją rodzinę
i swoich pracowników.
Jedna osoba nie byłaby w stanie prowadzić tak skomplikowanego przekrętu.
Pracowników z 17. piętra nazywam nieświadomymi wspólnikami.
Wszyscy zaczęli pracę po liceum,
nie wiedząc nic o Wall Street.
To oni umożliwili
prowadzenie piramidy finansowej przez te wszystkie lata.
Podczas śledztwa
obrona pracowników,
a nawet Franka DiPascaliego,
opierała się na tym, że nie wiedzieli o piramidzie finansowej.
Mówią, że nie wiedzieli o piramidzie,
choć zdawali sobie sprawę, że transakcje są fałszywe.
Po prostu myśleli, że Bernie miał aktywa w Europie.
Miał mieć złoto i nieruchomości, żeby wszystko pokryć.
Cóż, to też jest nielegalne.
Śledczy rozpracowują trwający od 20 lat przekręt Madoffa.
Nie przyglądają się tylko Berniemu, ale również jego synom Andrew i Markowi.
Andrew i Mark Madoff musieli wiedzieć,
że firma doradcza
nie była typowym rachunkiem brokerskim.
Może nie zdawali sobie sprawy, że to piramida,
ale wiedzieli, że nie jest tym, za co się podaje.
Pracowałam tam przez 25 lat.
Chłopcy dorastali na moich oczach.
Nigdy nie schodzili do firmy doradczej. nie pracowali tam,
nic ich z nią nie łączyło.
Pod lupą znalazła się też żona Madoffa,
która nie usłyszała zarzutów.
Niczego nie skomentuję.
Często pytają mnie: „Sądzisz, że Ruth wiedziała?”.
Dokładnie się jej przyglądałem.
Ruth miała biuro niedaleko biura Berniego.
Wszedłem do jej biura, otworzyłem szafkę z dokumentami
i aż krzyknąłem: „Mamy to!”.
Gdyby Ruth Madoff miała uliczną ksywę,
mówiliby na nią Ruthie Księga, bo wszystko dokumentowała.
Zeznania podatkowe, wyciągi z kont,
informacje o łodziach Berniego,
o nieruchomościach…
Ta idealna rozpiska tylko na nas czekała.
Dowiedzieliśmy się wiele o stylu życia Berniego,
ale nie znalazłem dowodów na to, że wiedziała o istnieniu piramidy.
Nie wiemy, jakimi informacjami się z nią dzielił.
Ojciec zawsze zwracał uwagę na pieniądze.
Wychowywał mnie w podobnym duchu.
Mawiał: „Jeśli coś wygląda zbyt pięknie, to nie jest prawdziwe”.
Tu nie posłuchał własnej rady.
Nie winię go.
Obwiniam rząd.
SEC mu uwierzyła.
Też dali się oszukać.
SEC zleciła
i przeprowadziła kontrolę oraz śledztwo,
ale nie osiągnęła zamierzonego efektu,
czyli łatwego wykrycia przekrętu.
Zamiast tego przydała mu wiarygodności
i sprawiła, że jeszcze się rozrósł.
To poważne oskarżenie wobec rządu.
Gdyby nie kryzys finansowy, pewnie nigdy by go nie złapano.
„Przepraszamy, zajmujemy się tym problemem”.
Oto odpowiedź od SEC.
Skruszony organ regulacyjny został wezwany przed kongres
po publikacji raportu określającego komisję „niekompetentną”.
Kongres rozpoczął śledztwo, a mnie wezwano na świadka.
Specjalnie przyszedłem wcześniej.
Miejsca dla prasy były pełne.
Rozmawiałem z dziennikarzami, zapowiadałem im widowisko
i porywające zeznania.
Obok dziennikarzy siedział personel SEC.
Dawałem im sygnał, że zamierzam im dowalić.
Jak wykaże dzisiejsze zeznanie,
staraliśmy się nakłonić SEC przeprowadzenia śledztwa
i zamknięcia piramidy Madoffa.
SEC otrzymywała od nas ostrzeżenia od maja 2000 roku,
gdy w piramidę włożono od trzech do siedmiu miliardów dolarów.
Przedstawiliśmy wystarczająco dużo ostrzeżeń i dowodów matematycznych,
żeby zakończyć sprawę na miejscu.
Niestety,
ponieważ nie odpowiedzieli na moje pisma wysyłane w latach 2000, 2001,
2005, 2007 i 2008, spotykamy się dzisiaj właśnie tutaj.
Takiego wybuchu nigdy nie widzieliśmy.
Komisja była dosłownie roztrzęsiona.
Był szalenie precyzyjny.
Wymieniał błędy komisji i surowo oceniał jej porażki.
SEC ma zbyt wielu prawników i za mało ludzi z doświadczeniem z branży,
którzy byliby w stanie dostrzec
podawane im na tacy oszustwo na wielomiliardową skalę.
Nie macie wymówek.
Mam nadzieję, że przeprosicie ofiary Madoffa.
SEC ryczy jak mysz i gryzie jak pchła.
Słyszałem, że to najgorętsze zeznanie od czasu Watergate.
Mówię w imieniu nas wszystkich: nienawidzimy oszustw.
Wolelibyśmy, żeby do tego nie doszło i…
Macie zapobiegać oszustwom, a nie ich nienawidzić.
Jeden człowiek
zaprowadził was do Berniego Madoffa,
podstawił sprawę pod nos, a i tak polegliście.
Mogliście zamknąć sprawę w pół godziny,
sprawdzając jeden zarzut
dotyczący braku transakcji.
Jako organ nadzorczy ponieśliście sromotną porażkę.
Nie rozumiecie?
Czy SEC jest zbyt blisko branży?
Są kontrolowani przez branżę,
czy pilnują naszego dobra?
Gdy zaczynałem współpracę z klientami,
nie miałem nic.
Byłem chłopaczkiem z Queens.
Nie skończyłem Harvardu.
Dlaczego ktoś miałby mi zaufać
i dać mi pieniądze?
Najpierw nauczyłem się,
że w tej branży
nie łamie się danego słowa.
Twoje słowo jest święte i tyle.
Wszyscy sobie ufają.
Nic w tej branży nie jest tym, czym się wydaje.
Fakt, że Madoff przyznał się do winy, odciągnął uwagę od banków
i dużych inwestorów,
którzy też powinni trafić do więzienia.
Moim zdaniem fundusze powiązane zrzekły się odpowiedzialności,
więc nie zostały oskarżone
za zrujnowanie tych wszystkich ludzi.
Nie wykonali swojego obowiązku, którym była weryfikacja kontrahentów.
Właściciele Fairfield Greenwich,
Sonja Kohn i cała reszta też powinni wylądować w więzieniu.
Madoff nie byłby w stanie oszukiwać ludzi,
gdyby nie współudział JPMorgan Chase.
JPMorgan to jedyny gracz,
który miał wgląd w piramidę Berniego,
w jego konto.
To konto 703.
Bank twierdził,
że od 2003 do 2008
na koncie w JPMorgan Chase miał pan
od trzech do sześciu miliardów.
- To się zgadza? - Tak.
Bank powinien zwrócić uwagę,
że to nie jest normalne konto.
Mieli ustawowy obowiązek
monitorowania konta i sprawdzenia, czym zajmuje się właściciel.
Jeśli zrobisz przelew na kwotę większą niż 10 000 dolarów,
a bankier uzna, że transakcja jest nielogiczna,
to w systemie pojawi się raport SAR, czyli raport nt. podejrzanej aktywności,
a wszystkiemu przyglądną się federalni.
FBI.
Jak można przelewać miliardy dolarów
między dużymi bankami
i nie doczekać się raportu SAR?
Ludzie nie zadawali pytań.
Jeśli masz duże zyski, jeśli dużo zarabiasz,
to nie zadajesz pytań, jeśli masz tego nie robić.
Chciwość tak działa na ludzi.
JPMorgan zapłacił kilka miliardów grzywny za swoją rolę w sprawie Madoffa,
ale nikt nie poszedł do więzienia, nikomu nie postawiono nawet zarzutów.
Jak to możliwe?
Tak robią interesy.
JMorgan Chase przyznał się do pięciu poważnych zarzutów.
Miliardy dolarów w ciągu sześciu lat.
Po wpadce
nie muszą przedstawić zysków z przekrętu.
Płacą karę i idą dalej.
Na początku JPMorgan Chase
zarabiał na oszustwie Madoffa.
Jestem przekonana,
że wiedzieli, co się dzieje.
Oszustwo Madoffa przyćmiło tak wiele innych afer.
To największa piramida finansowa w historii.
Gdy w 2008 roku przestała grać muzyka,
ludzie myśleli, że u Madoffa mają 64 miliardy dolarów.
Sześćdziesiąt cztery miliardy dolarów.
Zmyślone pieniądze.
Wyciągnięte z powietrza.
Nie zapominajmy, że 64 miliardy
to wypracowane zyski.
Jest jeszcze jedna liczba.
Ludzie dali Berniemu
około 19 miliardów dolarów.
Dziewiętnaście miliardów dolarów zainwestowanych u Madoffa.
To powalająca liczba.
Od organizacji non-profit, które zainwestowały pieniądze,
od fundacji i od ludzi,
którzy sprzedawali rodzinne interesy
i zostawiali mu dobytek życia.
Wiele osób zainwestowało u niego wszystko
i wszystko straciło.
Po szokującym odkryciu, że Bernie niczego nie inwestował,
że nie ma ukrytych aktywów,
zapanowała rozpacz.
Nastrój się trochę poprawił, gdy przyszła decyzja z Waszyngtonu,
że Bernie był członkiem
Securities Investors Protection Corporation,
czyli SIPC.
SIPC powstała
na mocy ustawy Securities Investor Protection Act w 1970.
Pełni funkcję funduszu ubezpieczeniowego,
który może wypłacić do 500 000 dolarów,
jeśli broker bierze pieniądze, ale nie kupuje aktywów.
Te 500 000 dolarów idzie z kieszeni Wall Street.
Wall Street finansuje SIPC ze składek członkowskich.
W przypadku Madoffa
sąd orzekł,
że piramidy finansowe stanowią wyjątek.
Podstawowe ubezpieczenie SIPC nie obejmuje piramid finansowych.
To bzdura.
To właśnie klienci piramid potrzebują ubezpieczenia.
Jak na ironię
fundusz ubezpieczeniowy był niewystarczający od prawie 20 lat.
W 1990 roku SIPC zdecydowała,
że kwota, którą mają wpłacać członkowie
na poczet funduszu
to 150 dolarów rocznie.
Nie 150 dolarów od klienta, choć to też byłby żart,
ale od firmy.
To mniej niż ich tygodniowy budżet na kwiaty.
Madoff miał tak wiele ofiar,
że wypłacenie odszkodowania wszystkim zrujnowałoby SIPC.
Wtedy wszedł Irving Picard
i został powiernikiem Madoffa.
Powiernik to osoba odpowiedzialna
za likwidację firmy brokerskiej, gdy ta ogłosi bankructwo.
Picard został powołany przez SIPC.
Jego honoraria opłacała SIPC.
Irving Picard miał ustalić, komu byli winni jakie kwoty.
Picard wybrał najprostsze jego zdaniem rozwiązanie
i patrzył na wartość bieżącą.
Dalej wyciągamy pieniądze, chcemy być fair wobec wszystkich.
Niektórzy byli na minusie,
co znaczy, że nie wyciągnęli pieniędzy z piramidy.
Powiedzmy, że zainwestowałam na początku.
Regularnie wyciągałam pieniądze
i zarobiłam, choć nie wiedziałam o oszustwie.
Według Picarda jestem na plusie,
więc muszę zwrócić te pieniądze.
To tzw. claw back.
POWÓD: SECURITIES INVESTOR PROTECTION CORPORATION
Powiernik składał pozwy
przeciwko setkom, a nawet tysiącom inwestorów.
Wiele osób kwestionowało to podejście,
bo na plusie byli przede wszystkim starsi inwestorzy,
którzy byli z Berniem od samego początku.
Zainwestowali u niego pieniądze i żyli z zysków,
które miały im przynosić.
Gdyby mój dziadek otworzył konto u Bernarda Madoffa,
które odziedziczyłaby moja mama,
a potem po jej śmierci ja,
to nagle wnuczka
płaciłaby za wypłaty zrobione przez dziadka 45 lat temu.
Ludzie byli wściekli,
zwłaszcza ci, którzy wypłacali pieniądze co roku,
żeby mieć środki na emeryturę albo studia dla dzieci.
Zapłacili już za nie podatki,
więc pytali: „Mam oddać pieniądze, choć płaciłem skarbówce?”.
Picard wziął pieniądze od części inwestorów,
żeby spłacić resztę inwestorów.
Taka odwrotna piramida.
Ofiary ucierpiały po raz drugi.
Inwestowałem u niego od 1992,
wyciągnęliśmy więcej, niż włożyliśmy.
Powiernik powiedział „Oddawajcie”, ale nie mieliśmy już tych pieniędzy,
bo co roku robiliśmy wypłaty i je wydawaliśmy.
Nasza sprawa toczyła się latami.
Lata telefonów do prawników
i pytania o przebieg.
Nie mogliśmy planować reszty życia.
To było okropne.
Okropne.
Na pewnym etapie usłyszeliśmy, że przydałby się nam rozwód,
bo majątek żony miałby być chroniony,
ale nic nie wiedzieliśmy
i nikomu nie ufaliśmy.
W końcu odmówiliśmy
i postanowiliśmy zmienić strategię,
złożyliśmy wniosek o ocenę trudnej sytuacji.
Dali nam papiery…
Powiedzieli tak: „Gdybyście otworzyli teraz szafy
i sprzedali wszystkie ubrania w środku, ile byście dostali?”.
Miałem sześć par dżinsów.
Jaka jest wartość biżuterii?
Ja jej nawet nie noszę.
Nie mieliśmy biżuterii, więc pytali o sztukę.
Jej też nie mamy.
Wypełniliśmy papiery, żeby pokazać, jak mało posiadaliśmy.
To bolesny proces,
bo nie wiedzieliśmy, do czego dojdzie.
Koniec końców się udało.
Nasi prawnicy usłyszeli od powiernika:
„Jesteście wolni”.
Na parę lat straciłam męża.
Cały czas zajmował się tą sytuacją.
Tak bardzo go to pochłonęło,
że część jego zniknęła.
To daje się we znaki.
Zarobiłem, zainwestowałem,
wszystko sprawdziłem,
a i tak oberwałem.
Strata oszczędności życia to jedno,
trudna sytuacja.
Gdy tracisz też dom, czujesz się strasznie.
Moim zdaniem trzeba rozróżnić ofiary.
Mieliśmy np. wdowy,
które zaufały Berniemu ze wszystkim.
Niektórzy inwestowali przez fundusz powiązany.
Nie wiedzieli, co robią.
Przyglądnijmy się dużym inwestorom,
którzy mieli u Madoffa miliony, a nawet miliardy.
To mieli być świadomi gracze.
Oni podpisywali pakt z diabłem.
Moim zdaniem wiedzieli, w co się pakują.
Mówimy o wielkiej czwórce inwestorów.
Norman Levy, Jeff Picower, Stanley Chais i Carl Shapiro.
Miałem wyjątkową relację z wielką czwórką klientów.
Oni też nie chcieli mi zaszkodzić,
bo byliśmy dla siebie jak rodzina
i zarobiłem im dużo pieniędzy.
Nie zabiliby kury znoszącej złote jaja.
Picower był nieco inny.
Picower zachowywał się jak wspólnik.
Nie sądzę, by miliardowa piramida Berniego
mogła przetrwać bez niego.
Bernie potrzebował Picowera,
potrzebował przepływu gotówki.
Moim zdaniem Bernie Madoff pomagał Picowerowi unikać podatków.
Wykorzystywali się.
Poza tym Picower zarobił na tym przekręcie więcej niż ktokolwiek inny.
Irving Picard wiedział, co się dzieje.
Po aresztowaniu Madoffa
Irving Picard chciał jego pieniędzy.
Irving Picard, powiernik odpowiedzialny za odzyskanie pieniędzy z przekrętu,
pozwał stroniących od kamer Picowerów.
Twierdzi, że zyski z Madoff Investments opiewały na 950%,
gdy średnia rynkowa wynosiła dziewięć.
Zawsze sądziłam, że Picower wiedział o oszustwie.
Niestety nigdy się nie dowiemy.
Śledczy próbują ustalić okoliczności śmierci Picowera,
którego znaleziono na dnie domowego basenu.
Policja zakłada utonięcie,
ale nie wyklucza innych możliwości.
Wiedzieli, że odpowie
za swój wkład w tę piramidę.
Mógł chcieć popełnić samobójstwo,
ale autopsja wskazała na zawał serca.
Gdyby Jeffry Picower przeżył,
zostałby oskarżony.
Jeffry Picower powinien był wylądować w więzieniu,
ale Picard odzyskał pieniądze.
Żona Jeffry’ego Picowera, Barbara, musiała oddać ponad siedem miliardów
zarobionych nielegalnie na piramidzie.
Mamy nadzieję,
że sprawiedliwe rezultaty,
jak np. finał negocjacji z Picowerami i liczne inne ugody
będą powtarzane.
A inni inwestorzy?
Norm Levy musiał zwrócić 220 milionów.
Stanley Chais zgodził się na 277 milionów.
Carl Shapiro oddał 625 milionów.
Irving Picard odzyskał ponad 14 miliardów
z mniej więcej 19,
które wpłacono do funduszu.
Nikt nawet nie marzył o odzyskaniu takiej kwoty.
Niestety metody, których musiał użyć,
były bezlitosne.
Pozywał niewinne ofiary Madoffa.
Część z tych ludzi była po 70,
niektórzy musieli wrócić do pracy.
Pozbawiał ich domów i emerytur,
biorąc przy tym ogromne honoraria.
Kancelaria Irvinga Picarda przez lata
wzięła ponad miliard dolarów
za powiernictwo firmy Madoffa.
Przez to wszystko Irving Picard stał się bardzo bogaty.
Nie uważam, żeby to było sprawiedliwe,
bo byliśmy niewinni.
Przeciągnęli nas przez to i…
Jesteśmy tu ofiarami.
Ja się nie zgadzam.
Patrzę na to analitycznie,
tylko tak można było spłacić inne ofiary.
Musieli wziąć pieniądze tych, którzy byli na plusie,
bo innych pieniędzy nie było.
Nie lubię tego,
ale nie widzę alternatywy.
Zło konieczne,
powiernik robił swoje i tyle.
IRVING PICARD ODMÓWIŁ WYWIADU. TŁUMACZYŁ SIĘ TRWAJĄCYM SPOREM SĄDOWYM.
29 CZERWCA 2009
Ostatnie trzy miesiące Madoff spędzał dnie
w celi metr na metr znajdującej się niedaleko tego sądu.
Dziś dowie się, jak spędzi resztę życia.
Każdego ranka budzę się, a moja żona…
Mam to, co się liczy.
Tego mi nie odbierze.
Od razu widać, jak w Ameryce karało się przestępców gospodarczych,
bo ofiary Madoffa obawiały się,
że skończy się na symbolicznej karze.
Ludzie bali się, że Madoff dostanie burę
i pojedzie do wygodnego więzienia,
w którym odsiedzi krótki wyrok.
Ludzie znali takie przypadki, to nie byłby pierwszy raz.
W czerwcu 2009 pojechałam na ogłoszenie wyroku.
Na sali było mnóstwo jego ofiar.
Byli fascynujący, opowiadali o swoich stratach.
Miałeś iść na emeryturę,
teraz to nierealne.
W sklepie muszę się pilnować,
to zupełnie inny świat.
Sny o tym budzą mnie w środku nocy.
Myślę o tym, jak skrzywdzono całą moją rodzinę.
Wcześniej nie widziałam tak ogromnych problemów finansowych.
Obrońca, Ike Sorkin, błagał o łaskę.
Mówił: „On ma 70 lat!
Drugi raz tego nie zrobi, to jasne”.
Potem Bernie powiedział: „Chcę przeprosić ofiary”.
Najdziwniejsze było to,
że nie okazywał emocji.
Nie okazał skruchy.
Nie był wzruszony.
Był jak seryjny morderca finansjery.
Patrzył w oczy wdów
i brał ich pieniądze, mówiąc:
„Zaopiekuję się tobą. Zaufaj mi”,
a potem bez zająknięcia je okradał.
Robił to wielokrotnie.
Potem sędzia rozpoczął przemowę.
Ogłosił, że musi wydać wyrok,
który odzwierciedli skalę przestępstwa.
Skazał go na 150 lat więzienia.
To symboliczny wyrok.
Sędzia powiedział:
„Wyrządził pan ogromną krzywdę społeczeństwu.
Czas, żeby społeczeństwo wyrządziło krzywdę panu”.
To była niezwykła chwila.
Gdy Madoff przyznał się do winy, gdy rozpoczął się proces,
pojawiła się duża potrzeba
ze strony organów rządowych i ofiar,
żeby ukarać wszystkich winnych.
Przez pewien czas byłem w zespole,
który zajmował się oszustwami Madoff Securities.
Sprawę przygotowywali latami.
Opierali się na zeznaniach Franka,
które doprowadziły do oskarżenia ludzi z 17. piętra
współwinnych zdaniem rządu prowadzenia piramidy.
Annette Bongiorno i Jodi Crupi dostały po sześć lat więzienia.
Jerry O’Hara i George Perez dostali po dwa i pół roku.
Czasem zapomina się,
że Peter Madoff też został prześwietlony.
Peter Madoff przyznał się do winy i został skazany za dwa zarzuty:
fałszowanie ksiąg
i współudział w przestępstwie
o zróżnicowanym charakterze.
Nie usłyszał zarzutu prowadzenia piramidy finansowej.
Twierdzi, że nic o niej nie wiedział.
Tak czy siak, został skazany na dziesięć lat więzienia.
Frank DiPascali został oskarżony o oszustwo,
ale ze względu na współpracę,
wyrok miał usłyszeć dopiero po zamknięciu sprawy.
Sprawa rządowa toczyła się latami.
Frank w miesiąc umarł na raka płuc.
Nigdy nie usłyszał wyroku.
To przekręt na niewiarygodną skalę.
Każda ze skazanych osób
brała w nim udział przez dziesięciolecia.
Nie byli trochę umoczeni, byli całkowicie umoczeni,
choć jasne było, że nie są motorem napędowym przekrętu.
Czy takie wyroki
były sprawiedliwe?
Ja tego nie ocenię.
Czy byłbym dla nich bardziej surowy?
Tak.
Po aresztowaniu Berniego wielu ludzi nienawidziło Marka i Andy’ego.
Nienawidzili tych uroczych młodzieńców, widzieli w nich potwory.
Odkąd wybuchł skandal, Mark i Andrew są pod stałą presją.
Chcę, by jego rodzina odczuła ból, który zadała nam.
Byli ofiarami nieustającej i najbardziej zaciekłej
nagonki medialnej, jaką w życiu widziałam.
Panie Madoff.
Synowie byli zszokowani i przerażeni przestępstwem ojca.
Przedstawili Ruth wybór.
Nalegali, by zerwała kontakt z Berniem.
Powiedzieli jej: „On albo my”.
Co gorsza, dodali:
„On albo wnuki.
Wybieraj”.
Nie mogła go całkowicie opuścić.
Była z nim od 13 roku życia
nie mogła zostawić go w potrzebie.
To doprowadziło do długiego konfliktu
między Ruth a jej ukochanymi synami.
Nie chcieli jej widzieć.
Rodzina się rozpadła.
Jakby ktoś rozwalił ją młotkiem.
To, co zrobił mnie, mojemu bratu i mojej rodzinie, jest niewybaczalne.
To, co zrobił tysiącom innych ludzi…
Zniszczył im życia.
Nigdy tego nie zrozumiem i mu tego nie wybaczę.
Nigdy już się do niego nie odezwę.
Andy żył dalej,
Mark nie potrafił.
Po prostu nie.
To go przerosło.
Rozmawiał pan z tatą?
Bez komentarza, nie pomogę wam.
To był mroczny okres.
Nie wiem, czy ktoś mógł coś dla niego zrobić.
Wiecznie był o coś oskarżany.
Mnóstwo insynuacji.
Nie mógł od tego uciec.
Nie miał dokąd uciec.
Ciężko jest mi mówić o Marku.
Skandal Madoffa przybrał w sobotę tragiczny obrót,
gdy najstarszy syn zdyskredytowanego finansisty
został znaleziony w swoim modnym nowojorskim mieszkaniu.
Policja mówi o samobójstwie.
Policja mówi, że 46-letni Mark Madoff
został znaleziony przez teścia o 7.30.
Powiesił się na czarnej smyczy,
gdy w pokoju obok spał jego dwuletni syn.
Zostawił czwórkę dzieci z dwóch małżeństw.
Pomyślałam wtedy,
że zrobił to na złość ojcu.
Zrobił to w drugą rocznicę
przyznania się do piramidy.
Myślę, że celowo wybrał tę datę.
Tak przekazał ojcu:
„Patrz, co mi zrobiłeś”.
Nie mogę się z tym pogodzić.
Sama mam syna w podobnym wieku.
Nie mogę sobie wyobrazić, jak bardzo musiałby cierpieć.
Bo Mark naprawdę cierpiał.
Dlatego płaczę.
Był moim najlepszym przyjacielem.
Chciałem mu pomóc.
Do końca życia będę żałować, że nie zrobiłam tego, co chciał.
Nie wiem, czy to by coś zmieniło, ale…
Przynajmniej bym spróbowała.
Po śmierci Marka Ruth zbliżyła się do Andy’ego.
Pogodzili się,
stał się dla niej wsparciem i pocieszeniem.
To aż niewiarygodne, ale potem było kolejne nieszczęście.
Rak, z którym Andrew wygrał dekadę temu,
wrócił…
w gorszej formie.
To było straszne, ale Andy walczył.
Spytałam: „Może rozmowa z Berniem ci pomoże?”.
Powiedział: „Nie ma szans”.
Widziałam go wiosną.
Przyszedł porozmawiać z moimi uczniami w Princeton.
Poszliśmy na lunch z jego narzeczoną, gdy powiedział:
„Przestępstwo taty…
zabiło mojego brata szybko, a mnie zabija powoli”.
Andrew Madoff zmarł na chłoniaka w wieku 48 lat
sześć lat po upadku
wartej 65 miliardów dolarów piramidy finansowej ojca.
Zmarł otoczony rodziną, a Ruth została sama.
Jej mąż odsiadywał dożywocie, a synowie odeszli.
Bernard Madoff przynajmniej wie, że będzie miał dach nad głową.
Jego żona Ruth nie ma już takiej pewności.
Wczoraj rząd zajął jego warte siedem milionów mieszkanie.
Mieszkanie zniknęło
podobnie jak domy w Palm Beach,
na południu Francji i w Long Island.
Jego żona stała się bezdomna.
Byłem przy tym, jak wyrzucaliśmy ją z mieszkania.
Powiedzieliśmy: „Musi pani stąd wyjść”.
Inwentaryzowałem biżuterię w kuchni.
Sprawiała wrażenie otępiałej i zszokowanej.
Paliła papierosa.
Powiedziałem: „Ruth, to cię zabije”.
Odpowiedziała: „Chciałabym”.
Była zrezygnowana i pogodzona
z tym złym zakończeniem.
Ruth Madoff opuściła lokal.
Cały majątek przekazała marshalom.
Nagle była nomadką.
Miała dwie walizki rzeczy i żyła w samochodzie.
Tak wyglądało jej życie.
Straciła wszystko.
Straciła pozycję,
obu synów
i męża, z którym była od 13. roku życia.
Gdy odwiedziłam Berniego w więzieniu,
nie było zbyt wiele szczerości w tym,
jak opisywał swój przekręt i własne odczucia,
ale poczułam prawdziwy żal,
gdy mówił, co spotkało jego rodzinę.
Psychiatrzy, z którymi rozmawiałam,
wysnuli hipotezę, że Bernie tęsknił za uwielbieniem rodziny.
Niekoniecznie ich kochał,
raczej kochał fakt, że oni kochają jego.
Czysty narcyzm i socjopatia.
Tak czy siak, bardzo mocno się to na nim odbijało.
Dziękuję.
Dziękuję. Usiądźcie, proszę.
To niepodważalny fakt,
że jednym z ważniejszych czynników osłabiających gospodarkę
jest rozpad kluczowych instytucji finansowych
i brak odpowiednich regulacji,
które chroniłyby nas przed nadużyciami.
Kultura braku odpowiedzialności
zadomowiła się na Wall Street i w Waszyngtonie.
Pytanie brzmi: co dalej?
Nie wybraliśmy tego, jak kryzys się rozpoczął,
ale nasze decyzje ukształtują schedę po nim.
Światowy kryzys finansowy pokazał,
że nie można ufać Wall Street
ani bankom inwestycyjnym.
Nie można ufać analitykom i agencjom ratingowym,
a już na pewno prawodawcy.
Madoff był kozłem ofiarnym kryzysu finansowego.
Do więzienia poszedł tylko Madoff i paru jego pomagierów.
Nie siedzi nikt z agencji
ani żaden z analityków.
Nie siedzi nikt z banków.
Prezesi nie siedzą, oni zbierają premie, bo banki doczekały się bailoutu.
Ofiary Berniego już nie.
Nie możemy dystansować się od ofiar.
Trzeba je zobaczyć.
To trudne.
Matka zmarła, zanim sprzedaliśmy dom.
Dzień pakowania i wyprowadzki
to jeden z gorszych dni w moim życiu.
Przejechałem przez bramę
i się rozpłakałem.
Nie wytrzymałem.
Zostawiałem dom zbudowany przez ojca.
Dom mojej matki.
To był koniec życia w Palm Beach.
Zniknęła duża część mojego życia.
Mieszkam w wynajętym mieszkaniu, nie mam nic swojego.
Tęsknię za tamtym domem.
Chciałabym go zostawić,
ale nauczyłam się żyć bez pieniędzy.
Właśnie tego nauczył nas ojciec: jak przetrwać.
Nie jestem zła o przeprowadzkę ani o to, że muszę robić nowe rzeczy.
Uczę się o sztukach Szekspira i pomyślałam,
że historia Berniego Madoffa jest bardzo szekspirowska.
Szekspir lubił tak pisać.
Jest w tej historii łotr, są i dzieci,
żądza władzy.
To tragedia.
Fakt, że to synowie donieśli na Madoffa,
uczynił tę historię o zdradzie jeszcze bardziej tragiczną.
Im więcej o tym czytam,
tym bardziej interpretuję ją jako przypowieść o zdradzonym zaufaniu.
To potwór w szafie.
Strach pod łóżkiem.
Każdy wie, że to może się przydarzyć każdemu.
Tak bardzo mogą oszukać cię tylko ci,
którym tak bardzo ufasz.
Ceną zaufania jest ryzyko zdrady.
Ludzie chcą wierzyć w dobre zyski bez ryzyka strat.
Każdy mieć coś takiego w portfelu,
ale to pogoń za Graalem.
Święty Graal nie istnieje.
W świecie finansów też.
Madoff był oszustem. Nie było w tym grama prawdy.
Czy w przyszłości pojawi się kolejny Bernie Madoff?
Owszem.
Tak będzie, obiecuję.
Sprawa Madoffa była rekordowa w 2008,
ale pamiętajcie…
rekordy są po to, by je bić.
SONJA KOHN NIE PRZYZNAŁA SIĘ DO WINY W SPRAWIE MADOFFA.
TWIERDZIŁA, ŻE SAMA PADŁA JEGO OFIARĄ.
W 2013 ROKU BRYTYJSKI SĄD ORZEKŁ,
ŻE „KOHN OCZYSZCZONO Z ZARZUTÓW DZIĘKI JEJ SZCZEROŚCI I UCZCIWOŚCI”.
FAIRFIELD GREENWICH DOMAGAŁA SIĘ ZWROTU 1,2 MILIARDA DOLARÓW STRAT.
W 2011 ROKU FIRMA POSZŁA NA UGODĘ I ODZYSKAŁA 230 MILIONÓW.
70 MILIONÓW PRZEKAZAŁA NA FUNDUSZ OFIAR.
NIKT Z FIRMY NIGDY NIE USŁYSZAŁ ZARZUTÓW.
JPMORGAN CHASE PRZYZNAŁ SIĘ DO UCHYBIEŃ W PROCESIE MONITOROWANIA TRANSAKCJI,
ALE NIE DO WSPIERANIA OSZUSTWA.
JEŚLI ZMAGASZ SIĘ Z MYŚLAMI SAMOBÓJCZYMI,
POMOC ZNAJDZIESZ NA STRONIE WWW.WANNATALKABOUTIT.COM
Napisy: Jędrzej Kogut