"ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΜΥΑΛΟ ΜΟΥ ΕΧΩ ΠΕΝΤΕ ΣΥΡΤΑΡΙΑ.
ΤΑ ΤΡΙΑ ΠΑΝΩ ΤΑ ΑΝΟΙΓΩ ΣΥΝΕΧΩΣ. ΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΠΙΟ ΣΠΑΝΙΑ.
ΤΟ ΚΑΤΩ ΣΥΡΤΑΡΙ ΤΟ ΕΚΛΕΙΣΑ ΣΤΙΣ 8 ΜΑΪΟΥ 1945
ΚΑΙ ΔΕΝ ΤΟ ΞΑΝΑΝΟΙΞΑ".
ΓΚΙΟΥΝΑΡ ΣΕΝΣΤΕΜΠΙ
ΡΙΟΥΚΑΝ
ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΤΟΥ "ΑΡΙΘΜΟΣ 24"
-Γεια. Όλα έτοιμα. -Ναι.
-Θα βάλεις το μικρόφωνο; -Ναι. Ερχόμαστε.
-Ευχαριστώ. -Ωραία.
-Έτοιμος, Γκιούναρ; -Ναι.
Είμαι έτοιμος.
-Είσαι καλά; -Ναι, μια χαρά.
Δεν κρατάει πολύ.
-Καλώς ήρθατε. -Ευχαριστώ.
-Πέτερ. -Καλώς ήρθατε.
-Πέτερ. Χάρηκα. -Γεια.
Γεια σας. Εδώ υποδέχεστε τους γέρους;
Ας μιλήσουμε
για αξίες.
ΡΙΟΥΚΑΝ
ΡΙΟΥΚΑΝ, 1937
Τι βλακείες.
Τι;
ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΝΗΣΥΧΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΨΙΜΟ ΒΙΒΛΙΩΝ
Κάψιμο βιβλίων;
Μου χάρισε ο πατέρας μου ένα.
Κάποιος Λάνγκχοφ έγραψε
για τότε που ήταν σε στρατόπεδο συγκέντρωσης.
Αυτό μάλλον θα πάει για κάψιμο.
Στρατόπεδο;
Ναι, λέει ότι κρατούν όσους αντιστέκονται χρόνια στο σύστημα.
Κομμουνιστές;
Απ' όλους, νομίζω.
Στρατιώτες του Βάλτου λέγεται.
Το έχει ο Κεν στο μαγαζί.
Ή σου το δανείζω εγώ.
Καταλαβαίνω την ανάγκη να έχουν υπό έλεγχο τους κομμουνιστές.
Έτσι γίνεται κι εδώ.
Αλλιώς, θα μας πάνε όλους στη Μόσχα.
Δεν ακούς τι λες, Άρλινγκ.
-Δεν πρέπει να έχουν άποψη οι άνθρωποι; -Ναι.
Ναι.
Δεν είναι θέμα κομμουνισμού.
Να σε φυλακίζουν για τη γνώμη σου;
Καταλαβαίνεις τι εννοώ.
Όχι, δεν καταλαβαίνω τι εννοείς.
Έτοιμη η φωτιά.
Ναι, βάλε να βράσει.
Πριν από 70 και πλέον χρόνια πήγαινα στο ίδιο σχολείο μ' εσάς.
Είχαμε δημοκρατία.
Αλλά ξαφνικά νιώσαμε τον κλοιό να σφίγγει γύρω μας.
Εσείς νιώθετε ασφαλείς;
Ωραία. Επειδή κι εγώ ένιωθα ασφαλής.
Και οι φίλοι μου,
κι αυτοί ένιωθαν ασφαλείς,
μέχρι που δεν ήμασταν πια.
Νομίζαμε ότι ζούσαμε στην εποχή μετά τον πόλεμο.
Αλλά ξαφνικά καταλάβαμε ότι ζούσαμε ανάμεσα σε δύο πολέμους.
Και οι Γερμανοί μπήκαν στις 9 Απριλίου του 1940.
Με μόνο 800 στρατιώτες πήραν το Όσλο.
Δύο φορές εσείς που είστε τώρα εδώ.
Σε έναν πόλεμο πρέπει να μάθεις
αν θα δεχτείς την κατάσταση στην οποία βρίσκεσαι.
Ή θα την αφήσεις να γίνει καθημερινότητα ή θα δράσεις,
διακινδυνεύοντας τα πάντα.
Συνέχισα να πηγαίνω στη δουλειά.
Αλλά δυσκολευόμουν να συγκεντρωθώ.
Όλοι έξω!
Γρήγορα!
Δεν φοβάστε εύκολα, βλέπω,
Σένστεμπι.
Το παραδέχομαι, μαθαίνει κανείς να απειθεί.
Εσείς πόσο απειθείτε;
Απειθώ αρκετά.
Εγώ και κάποιοι άλλοι λέγαμε να βγούμε στο δάσος.
Ενδιαφέρεστε να έρθετε;
ΣΑΝΤΕΡΜΟΕΝ
Τι άλλο μπορούσαμε να κάνουμε;
Έπρεπε να πολεμήσουμε.
Πάρε, Σένστεμπι.
Ναι.
Αλλά οι Γερμανοί βρίσκονταν ήδη παντού.
Τρέξτε!
Ήταν μάταιο.
Μπείτε σε γραμμή!
Δεν είχαμε καμιά ελπίδα.
Πάρε!
Ήμασταν εντελώς ανέτοιμοι.
Υποσχέθηκα στον εαυτό μου να μη βρεθώ ποτέ ξανά τόσο ανέτοιμος.
Έπαθα πνευμονία και ιγμορίτιδα
και μου είπαν να ξεκουραστώ για δύο χρόνια.
Λένε πως η υγεία είναι πάνω απ' όλα.
Αυτό είναι λάθος.
Πάνω απ' όλα είναι η ειρήνη και η ελευθερία.
Αλλά δύο μήνες μετά, γνώρισα κι άλλους σαν εμένα.
Εδώ Λονδίνο.
Τέτοιες εποχές, πολλοί Νορβηγοί σκέφτονται "Θα διατηρήσουμε το θάρρος μας
ή θα τα παρατήσουμε;"
Τον Κνουτ Χόουγκλαντ, γνωστό μου από το Ριούκαν,
και τον Μαξ Μάνους.
Τον Αντρέας Ομπέρ,
τον Γκρέγκερς Γκραμ
και τον Τάλακ, τον Έντβαρντ Τάλακσεν.
Η εμπειρία μου στα λογιστικά φάνηκε χρήσιμη.
Έγινα ο Άρλινγκ Φιέλντ.
Ο Γκιούναρ Λιρ.
Ο Χάραλντ Σέρενσεν.
Ο φούρνος στο Γκρένλαντ με τη Ράιντουν Άντερσεν μπροστά
έγινε κέντρο επιχειρήσεων.
Καλό να γράφεις εφημερίδα, αλλά θέλαμε να κάνουμε περισσότερα.
Η νορβηγική κυβέρνηση είχε διαφύγει στο Λονδίνο.
Έμαθα ότι είχαν εκπρόσωπο στη βρετανική πρεσβεία στη Σουηδία.
Ήθελα να τον γνωρίσω.
Πρέπει να οργανώσουμε δίκτυο στο Όσλο.
Ναι.
Αλλά αν προτιμάς να πας στην Αγγλία να εκπαιδευτείς για σαμποτάζ,
θα σε στείλουμε.
-Ευχαριστώ. Θα μείνω στο Όσλο. -Καλώς.
Το κωδικό όνομά σου είναι…
Αριθμός 24.
Ορίστε.
Η πρώτη σου αποστολή.
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΡΒΗΓΙΑΣ
ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 1942
-Φόρφανγκ. -Άρλινγκ Φιέλντ.
Ο Ίβαρ Τιεντεμάνσεν μου ζήτησε να σας συναντήσω.
Ναι.
Περί τίνος πρόκειται;
Η νορβηγική κυβέρνηση στο Λονδίνο είπε να σας ζητήσω
να δανειστώ τις πλάκες εκτύπωσης χαρτονομισμάτων.
Θέλετε να δανειστείτε τις πλάκες εκτύπωσης των νορβηγικών χαρτονομισμάτων;
Ναι.
Η αντίσταση κοστίζει, το καταλαβαίνετε.
Θέλουμε και ένα δείγμα του χαρτιού.
Δεσποινίς Λέμπεργκ;
Ευχαριστώ για την ενδιαφέρουσα κουβέντα.
Τι χρειάζεστε για να με πιστέψετε;
Η συνάντηση έληξε.
Η δις Λέμπεργκ θα σας συνοδεύσει έξω.
Κύριε Φιέλντ;
Κύριε Φιέλντ.
Τα εγγόνια σου θα μιλούν γερμανικά.
Τι είπατε;
Καταλαβαίνεις ότι τα εγγόνια σου θα μιλούν γερμανικά αν δεν δράσουμε;
Είναι η ευκαιρία σου να βρεθείς στη σωστή πλευρά της ιστορίας.
Πώς ξέρω ότι εκπροσωπείτε την κυβέρνηση;
Πώς να βεβαιωθώ;
Πρέπει να με εμπιστευτείς.
Εύκολο να το λες εσύ.
Αν πάει κάτι στραβά, θα με τουφεκίσουν.
Και τον διευθυντή και το συμβούλιο.
Αυτό ισχύει για όλους μας.
Αν είστε αυτός που λέτε,
πείτε στη φωνή του Λονδίνου
να πει αυτό στο ραδιόφωνο.
Τότε θα το σκεφτώ.
Εδώ Λονδίνο.
Σε τέτοιες εποχές, πρέπει να κρατάμε το ηθικό μας ψηλά.
Ακούστε 16 ειδικά μηνύματα.
Ένα: Ένας άντρας που τον εμπιστεύεσαι.
Δύο: Με το δόρυ στη γροθιά.
Τρία:
Η αιώνια επιθυμία.
Τέσσερα: Σαν σχολείο ολόκληρο.
Πέντε…
Ελπίζω να ξέρετε τι κάνετε.
Έχετε μέχρι Πέμπτη βράδυ.
Πού πάμε σήμερα;
Πάμε στο Κονγκσβίνγκερ. Έχω ένα πακέτο για Σουηδία.
Ήρθε.
Ο κομισάριος Τερμπόφεν και ο πρωθυπουργός Κουίσλινγκ
παρουσιάζονται ως προστάτες του λόχου.
Υπό τον λοχαγό Μάξβικ, ο λόχος διέσχισε το Όσλο.
Τα Τάγματα Ασφαλείας ολοκλήρωσαν την εκπαίδευση στο Κονγκσβίνγκερ.
Ο αρχηγός Μαρτίνσεν παρέδωσε τοποθετήσεις
στους νέους διοικητές ίλης και επισμηναγούς.
Χειρότερος από τον Κουίσλινγκ.
Στη συνέχεια πέρασαν μια ήρεμη βραδιά.
Ο Μαρτίνσεν ήταν αρχηγός της κρατικής αστυνομίας και επικεφαλής των Τ.Α.
Επέτρεπε στους δικούς του να βασανίζουν Νορβηγούς.
Οι Νορβηγοί Ναζί ήταν ενίοτε χειρότεροι από τους Γερμανούς.
Μου φαινόταν αδιανόητο να συνεργάζονται οι συμπατριώτες μας
με τους κατακτητές μας.
Δύσκολα καταλάβαινες ποιον μπορούσες να εμπιστευτείς.
Η κυβέρνηση στο Λονδίνο χρειαζόταν μάτια και αυτιά στο Όσλο.
Κι εγώ ορίστηκα αρχηγός της μικρής μας οργάνωσης.
Οι πληροφορίες συλλέγονταν και περνούσαν λαθραία στη Σουηδία.
Κι από εκεί μεταφέρονταν στο Λονδίνο.
ΑΚΡΩΣ ΑΠΟΡΡΗΤΟ
Αλλά η Γκεστάπο είχε αντιληφθεί ότι το κίνημα αντίστασης εξαπλωνόταν.
Δικοί μας συνελήφθησαν σε όλη τη χώρα.
Οι Γερμανοί ήθελαν τους επικεφαλής.
Γύρνα τον.
Δεν μπορεί ο Χόλβικ να το πάει στο Κονγκσβίνγκερ;
Σε ζήτησε ο Αντρέας.
Είπε…
Τι έγινε;
Οι Γερμανοί έχυσαν καυτό λάδι στο έντερο του Κρίστιαν,
του αδερφού του Αντρέας.
Κάηκε από μέσα.
Αντρέας.
Συλλυπητήρια για τον Κρίστιαν.
Ήταν μοναδικός.
Ναι, ήταν.
Τι σόι άνθρωποι το κάνουν αυτό;
Ποιος το κάνει αυτό;
Θα καταλάβουμε αν θες να σταματήσεις.
Να σταματήσω;
Δεν θα σταματήσω.
Θέλω να κάνω όλα τα δύσκολα. Καταλαβαίνεις;
-Γεια. -Γεια.
Ήρθε.
Ναι.
Γεια.
Κρογκ.
Γκιουντρούν Κολέτ.
Κρογκ;
Φιέλντ δεν είναι;
Κρογκ, Φιέλντ, πέντε τσέπες, μία για τον καθέναν.
Αρκεί να θυμάσαι τι πάει πού.
Είστε ο μεσάζων;
Ναι, μπορείς να το πεις κι έτσι.
-Θέλεις πρόσβαση σε πολλά διαμερίσματα; -Ναι.
Γιατί σε πολλά;
Δεν κοιμάμαι πουθενά δύο φορές.
Η κυρία Κολέτ μού έδωσε πρόσβαση σε ένα δίκτυο διαμερισμάτων.
Απλώς ακολούθησα τη γερμανική λογική.
Εκείνοι δούλευαν επιμελώς και μεθοδικά κάθε μέρα για να μας εντοπίσουν.
Οι Γερμανοί έρχονταν συνήθως να μαζέψουν κόσμο
μεταξύ 4:00 και 6:00 π.μ.
Γι' αυτό σηκωνόμουν κάθε μέρα στις 3:30 π.μ.
Λίγα λεπτά μετά έβγαινα στον δρόμο και συχνά πήγαινα στο δάσος
για να κοιμηθώ λίγες ώρες ακόμα
πριν γυρίσω στην πόλη.
Το πρωί θ' ανοίξουμε.
Είμαστε κλειστά.
Ευχαριστώ, δεσποινίς.
Μυρίζει υπέροχα εδώ.
Επιτρέπετε,
Ράιντουν;
Παρακαλώ.
Φέρ' τους.
Να έρθει ο πρώτος.
Ξέρετε ποιος είναι αυτός;
Κοιτάξτε τον.
Ο επόμενος.
Αυτός;
Δεν ξέρω.
Σίγουρα;
Όχι.
Δεν είπα τίποτα.
Τίποτα.
Εντάξει.
Είδα πολλούς δικούς μας.
Είδα τον Σόλνερνταλ.
Δεν ξέρω αν θ' αντέξει.
Θα κάνουν τα πάντα
για να μάθουν το όνομά σου.
Εντάξει.
ΡΙΟΥΚΑΝ
Με τι ασχολείσαι τώρα;
Δεν θες να ξέρεις.
Αλλά πήρες άδεια ταξιδιού για να έρθεις στο Ριούκαν;
Κοιτάξτε…
Πολύς κόσμος με ψάχνει.
Και θα έρθουν κι άλλοι.
Και δεν φεύγει από τον νου μου η σκέψη…
ότι θα κυνηγήσουν κι εσάς.
Εσύ κάνε τη δουλειά σου.
Κι εμείς τη δική μας.
-Γεια, Γκιούναρ. -Γεια.
H καλή συνεργασία Γερμανίας και Νορβηγίας για την επιβολή του νόμου
επιβάλλεται, κύριε Μαρτίνσεν, ώστε να πατάξουμε την τρομοκρατία.
Ναι.
Λοιπόν; Κατάφερες να μάθεις όλα όσα ξέρει;
Αυτό είναι αδύνατο να το γνωρίζω.
Όχι, δεν είναι. Απλώς πρέπει να προσπαθείς.
Και θα κελαηδήσουν.
Με συγχωρείτε λίγο.
Ναι, φυσικά.
Έλα μαζί μου.
Ψύχρα δεν κάνει εδώ;
Τι;
Πώς λένε το αφεντικό σου;
Τον αρχηγό σου;
Το πλήρες όνομα.
Γκιούναρ.
Θέλουμε το επώνυμό του.
Σένστεμπι.
-Γκιούναρ Σένστεμπι; -Ναι.
Ορίστε, λοιπόν.
Δεν ήταν δύσκολο.
Συγγνώμη για τη διακοπή.
Αλίμονο.
Αλλά θα έλεγα ότι όλη αυτή η αναμονή
άξιζε τον κόπο.
ΓΚΙΟΥΝΑΡ ΣΕΝΣΤΕΜΠΙ ΑΜΟΙΒΗ: 200.000 ΚΟΡΟΝΕΣ
Αλτ.
Χαρτιά, παρακαλώ.
Εντάξει, φύγε.
Έλα μέσα, Σένστεμπι.
Διάολε, όχι.
Σταμάτα!
ΛΟΥΧΑΡΣ, ΣΚΟΤΙΑ, 1943
"Κιακαμπρότεν".
Ήρθες.
-Γεια. -Χαίρομαι που σε βλέπω.
Κι εγώ.
Καιρός ήταν να έρθεις.
Θέλω να γυρίσω σύντομα, όμως.
Κάθε πράγμα στον καιρό του, Γκιούναρ.
Άρλινγκ Φιέλντ.
Ναι, ζήτησαν να σου μιλήσουν.
Σοβαρά;
Προσπάθησα να πω ότι είσαι έμπιστος, αλλά δεν αλλάζουν γνώμη.
Κύριε Φιέλντ.
Πείτε μας άλλη μια φορά, κύριε Φιέλντ,
γιατί εσείς επιζήσατε
ενώ τόσες άλλες επαφές σας όχι;
Κάποιοι πιστεύουμε ότι είναι σχεδόν αδύνατο.
Όταν κάτι είναι αδύνατο,
συνήθως υπάρχουν κάποιες προφανείς εξηγήσεις.
-Τι εννοείτε; -Τίποτα, κύριε Φιέλντ.
Εσείς πείτε μας.
Είμαι σχολαστικός.
Ελάχιστοι είναι πάντα τόσο σχολαστικοί.
-Τι πρέπει ν' απαντήσω τώρα; -Εσείς όμως είστε;
Κοιτάξτε, δεν λέω ότι είμαι καλύτερος απ' όλους.
Αλλά σχεδιάζω εκ των προτέρων όλες τις ώρες που είμαι ξύπνιος.
-Όπως όλοι. -Όπως όλοι.
-Μακάρι να ίσχυε. -Δεν παίζει ρόλο η τύχη;
Ναι, η τύχη και ο καλός σχεδιασμός.
Πίνετε αλκοόλ;
Μετά τον πόλεμο όχι. Είναι αντιπαραγωγικό.
-Δεν το θέλετε για να χαλαρώσετε; -Όχι.
-Και οι γυναίκες; -Τι;
Σας αρέσουν; Κάποιοι πράκτορες προτιμούν αντρική συντροφιά.
Όσο κι αν σε σοκάρει.
Ναι, μ' αρέσουν οι γυναίκες.
Πόσες γυναικείες επαφές δημιουργήσατε;
Κάπου πέντε.
Από αυτές, με πόσες κοιμηθήκατε;
Αυτά είναι προσωπικά ζητήματα.
Απαντήστε.
Μηδέν γυναίκες από τον πόλεμο και μετά.
Δυσκολεύομαι πολύ να το πιστέψω, κύριε Φιέλντ.
Συγγνώμη, αλλά δεν φταίω εγώ γι' αυτό.
Κάνετε κάτι για να χαλαρώσετε;
Ναι.
Σχεδιάζω και προετοιμάζω, όπως σας είπα ήδη.
Αυτό με χαλαρώνει.
Θα βαρεθήκατε εδώ μέσα.
Συγγνώμη, αλλά έπρεπε να είμαστε απόλυτα σίγουροι.
Φαίνεστε ένας από τους σπάνιους και λαμπρούς ατομικιστές
που πετυχαίνουν ό,τι άλλοι δεν μπορούν.
Μας εντυπωσιάσατε.
Σας εύχομαι καλή τύχη στην εκπαίδευση.
ΕΓΚΡΙΝΕΤΑΙ ΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Έπειτα από μερικούς μήνες εκπαίδευση στη Σκοτία, γύρισα στη Νορβηγία.
Ένιωθα πια έτοιμος να αναλάβω μεγαλύτερες αποστολές.
Αλλά πρώτα έπρεπε να γνωρίσω τον νέο ηγέτη της αντίστασης,
Γενς Κρίστιαν Χάουγκε.
Έχω αυγά για πρωινό.
Θα πιεις μια γουλιά από την εφεύρεση του άντρα μου.
Εντάξει.
Βοηθάει στα πάντα, έλεγε.
Εκτός του όγκου στον εγκέφαλο,
όπως αποδείχτηκε.
Τα συλλυπητήριά μου.
Ευχαριστώ.
Δεν πρέπει να μένουμε θαμμένοι στο σκοτάδι.
Είναι σημαντικό και να διασκεδάζουμε.
Παρ' όλα όσα συμβαίνουν.
Πότε ήταν να έρθει;
Θα έρθει.
Χορεύεις;
Όχι.
Πρέπει και στον πόλεμο να παίρνουμε ανάσα.
Κάθε πράγμα στον καιρό του.
Σοβαρά μιλάτε;
Αν δεν χορέψεις, δεν θα σου δώσω άλλο να φας.
Ναι.
Δεν έχεις ξαναχορέψει;
Πώς, έχω.
-Ωραία. -Εννοείται.
Τότε βάλε το δεξί χέρι σου στον ώμο μου.
Και το άλλο εδώ, και οδηγώ εγώ.
Τώρα.
Δεν μπορώ να χορεύω μ' ένα κούτσουρο. Πάρε ανάσα.
Εισπνοή από τη μύτη.
Εκπνοή από το στόμα. Πάλι.
Ας ξαναδοκιμάσουμε.
Με το τρία.
Δεξιά.
Δύο, μαζί, δύο.
Έτσι, ωραία.
Μην ξεχνάς ν' αναπνέεις.
Καλώς τον.
Ο κύριος Χάουγκε.
-Καφέ; -Ναι, παρακαλώ.
-Διδάσκω στον Αριθμό 24 να αναπνέει. -Μάλιστα.
Έχεις κλείσει τα 25;
Ναι.
Μπορεί να μη γεράσεις.
Το σκέφτηκες αυτό;
Δεν με πειράζει.
Πώς θα αντιδρούσες σε βασανιστήρια;
Δεν ξέρω.
Η μόνη σωστή απάντηση.
Εμείς οι δύο θα συνεργαστούμε.
Έχουμε κάτι επείγον.
Εντάξει.
Κουίσλινγκ και Μαρτίνσεν θα στείλουν νέους να πολεμήσουν με τους Γερμανούς.
Στη Ρωσία, τροφή για τα κανόνια.
Αύριο θα μαζέψουν 3.000 στο γραφείο απασχόλησης.
Φρόντισε να μοιάζει με ερείπιο πριν από την αυγή.
Ακερσγκάτα 55, εδώ είναι.
Ένα άδειο κτίριο, κλειστό τη νύχτα.
Και ανατινάζουμε τον στόχο, όχι το τετράγωνο.
Γκρέγκερς, 8-10 κιλά;
Δέκα, ίσως;
Μαξ, μίλησα με τον Σέλβαγκ. Πάρε όπλα απ' αυτόν.
Ναι.
Τάλακ, εσύ θα φυλάς τσίλιες στην Ακερσγκάτα.
Ραντεβού εδώ στις 7 μ.μ.
Ναι, έχω διάφορα. Δες αυτά.
Ακερσγκάτα 55, ορίστε.
Όλα πρέπει να ελεγχθούν πριν συναντηθούμε.
Ναι, σωστά.
Τι είπα;
Είπες ότι εγώ… και ο Μαξ…
Τάλακ, δεν πάει έτσι.
Της χαμογέλασα επειδή είμαστε σε καφέ.
Είναι παράνομο και να χαμογελάμε τώρα;
Κάποιοι έχουμε αισθήματα.
Εντάξει, χαμογέλα. Κι όταν τελειώσεις,
επιστρέφεις στην Ακερσγκάτα.
Τώρα μόλις γύρισα από κει.
-Το κλειδί που σου έδωσα; -Ναι.
Σίγουρα κάνει;
Έτοιμο.
Εντάξει.
18 ΜΑΪΟΥ 1944
Έχεις τα κλειδιά;
Ωραίο μέρος.
Έχει κόσμο μέσα.
Προχωράμε.
Γεια σας, τι θα θέλατε;
Τι κάνετε εδώ;
Κάνουμε υπερωρία. Θα έχει δουλειά το πρωί και…
-Εσείς; -Ήρθα να ελέγξω τον εξαερισμό.
Ωραία. Η ατμόσφαιρα είναι αποπνικτική εδώ μέσα.
-Θα το φροντίσουμε. -Ευχαριστώ.
Ξέρεις κάτι;
Όταν βλέπω νεαρούς σαν εσάς να χαζολογάνε τέτοιες εποχές,
ξέρεις τι σκέφτομαι; Να πάρει ο διάολος.
Αν ήμουν νέος, θα έκανα τα πάντα για να ξεφορτωθούμε αυτά τα γουρούνια.
Για να είμαι ειλικρινής, έτσι μου 'ρχεται να σε δείρω.
-Δουλεύουμε, αλλά ευχαριστώ. -Μαξ.
Ναι…
Θα πιω μια γουλιά.
Ναι.
-Ευχαριστώ. -Τίποτα.
Διάολε, πού έχουμε μπλέξει.
Ναι.
Ένα σου λέω, αν μπορούσα ακόμα να τρέξω,
θα έβλεπαν πράγματα…
Παλιά, κανένας δεν μπορούσε να με περάσει.
-Ήμουν σκληραγωγημένος. -Μάλιστα.
Το 1905 έτρεξα μέχρι το Ντράμεν και γύρισα μέσα σε μία νύχτα.
Είχα μια κυρά εκεί, ξέρεις. Δεν υπάρχουν πια τέτοιες.
Τότε ήταν πιο τσουπωτές.
Έπιναν γάλα τότε, βλέπεις.
Γεια σας.
Γεια σας!
Το κτίριο θα εκραγεί σε λίγο.
Φύγετε όλοι όσο πιο γρήγορα μπορείτε.
Πρώτος εγώ!
Ναι, ήταν το κάτι άλλο.
Τον Ιούλιο, στις 3, 4, ή και τον Ιούνιο, θυμάμαι…
Πήγα κι ήρθα στο Ντράμεν μέσα σε μία νύχτα.
Στις 4 Ιουλίου… όχι.
Πρέπει να φύγεις, φίλε.
-Τι είπες; -Φύγε!
-Φύγε! Εξαφανίσου! -Καλά, καλά.
Και τι είπαν, λέτε, οι εφημερίδες την άλλη μέρα;
Ακριβώς.
Τίποτα.
Οι εφημερίδες λένε ό,τι λένε επειδή εκείνοι που τις γράφουν
αποφασίζουν τι θα τυπωθεί και τι όχι.
Σε καιρό πολέμου, οι εφημερίδες είναι καλές μόνο για προσάναμμα.
Ναι, εδώ Μαρτίνσεν.
Να πάρει ο διάολος!
Που να με πάρει!
Ο Γκιούσταβ Σένστεμπι;
-Ναι. -Έλα μαζί μας.
Μια στιγμή.
Τον έστειλαν στο Γκρίνι.
Ξέρουν το όνομά σου.
Ξέρουν ποιος είσαι.
Ξέραμε ότι μπορεί να συμβεί αυτό.
Πάρε αυτές. Έχε τις πάντα μαζί σου.
Μη σε πιάσουν ζωντανό.
Οι Γερμανοί ξέρουν για το διαμέρισμα.
Εντάξει, θα φύγω.
Ευχαριστώ.
Ευχαριστώ πολύ.
Χαρτιά.
Και το σακίδιο.
Έλεγξέ το.
Πού πας, Φιέλντ;
Στη δουλειά.
Τι δουλειά κάνεις;
Ασφάλειες.
Πάει στη δουλειά. Ασφάλειες.
Καλή σου μέρα.
Ευχαριστώ.
Έφυγες.
Και δεν σε αναγνώρισαν;
Ευτυχώς, είμαι συνηθισμένος.
Είσαι πολλά πράγματα. Συνηθισμένος όχι.
Σκέφτεσαι ποτέ τι θα κάνεις όταν τελειώσει αυτό;
Όχι.
Γιατί;
Δεν μπορώ να το σκεφτώ τώρα.
Θέλω να ζήσω σε ελεύθερη χώρα. Τα άλλα είναι δευτερεύοντα.
Πρέπει να κρυφτείς για λίγο.
Λέω ότι θα ήταν συνετό να κρυφτείς για λίγο καιρό.
Ναι, ίσως είναι συνετό.
Τι έχεις;
Γνώρισα…
κάποιο πρόσωπο.
Τι εννοείς "πρόσωπο";
Γυναίκα;
Δεν σου αρέσει, ξέρω, αλλά…
συμβαίνουν αυτά.
Και το ελέγχω.
Τι θα πει "το ελέγχεις";
Ότι σκέφτηκα προσεκτικά τι πρέπει να κάνω αν με πιάσουν.
Ότι ξέρω ακριβώς τι πρέπει να κάνω.
Κανέναν δεν θα πιάσουν.
Εργοστάσιο όπλων Κόνγκσμπεργκ.
850 Νορβηγοί εξαναγκάζονται να φτιάχνουν πυροβόλα Bofor για τους Γερμανούς.
Οι σύμμαχοι θα βομβαρδίσουν κι ας χαθούν άμαχοι.
Το κέντρο της πόλης θα ισοπεδωθεί.
Εμείς έχουμε καλύτερη ιδέα, αλλά έχει ρίσκο.
Να μπείτε στο εργοστάσιο.
Οι Γερμανοί έχουν φρουρούς, αλλά μπορεί να γίνει
ανάμεσα σε δύο περιπολίες.
17 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1944
-Γεια. -Γεια.
Πού είναι;
Τι πράγμα;
Τα εκρηκτικά.
Είναι μέσα.
Πού μέσα;
Στο εργοστάσιο.
Έχω βάλει κρυφά πάνω από 70 κιλά εκρηκτικά.
Ποιος έδωσε εντολή;
Μας φάνηκε καλή ιδέα.
Και θα τα συνδέσουμε μέσα στο εργοστάσιο;
Ναι.
Το σχέδιο ήταν να είναι έτοιμα πριν μπουν μέσα.
Τώρα θέλουμε τουλάχιστον άλλα δέκα λεπτά.
Τόσο κρατάει η περιπολία.
Ναι.
Ξεκινάμε;
Έχουμε κλειδί.
Ναι, αλλά δεν θέλουμε να το ξέρουν.
Δέκα λεπτά.
Πέντε λεπτά.
Έλα, τελείωνε!
Τρία λεπτά.
Δώσ' μου το φιτίλι. Αργούμε.
Πρέπει να φύγουμε!
Ν' ανάψω το φιτίλι.
-Έλα! -Ναι.
Πάμε!
ΧΟΚΣΟΥΝΤ, 20 ΧΛΜ. ΑΠΟ ΤΟ ΚΟΝΓΚΣΜΠΕΡΓΚ
Χαρτιά, παρακαλώ.
Και βγες έξω.
Ωραία. Όλα εντάξει.
Πήγαινε.
Πάντως, δεν εντυπωσιάστηκαν καθόλου. Αυτό πρέπει να το πω.
Νέος κανόνας!
Στο εξής, δεν θέλω να δω ούτε σταγόνα αλκοόλ
στη διάρκεια ή πριν από μία αποστολή.
Μετά την αποστολή, όταν όλοι είναι ασφαλείς,
είναι άλλο θέμα.
Έγινα σαφής;
Όλα καλά;
Θέλουν να πάω στο Λονδίνο.
Ξέρεις γιατί;
Όχι.
Όχι επιπολαιότητες όσο θα λείπω.
Ξέρουμε, θα προσέχουμε.
Ναι.
Γκιούναρ;
Φοβερό.
Πόσος καιρός.
Αυτό ξαναπές το.
Από δω η Άνλαγκ.
Γεια.
-Γκιούναρ. -Άνλαγκ.
-Χάρηκα. -Με τον Γκιούναρ μεγαλώσαμε μαζί.
Πηγαίναμε βόλτες στα βουνά πριν…
Πριν απ' όλα.
Ο πατέρας σου;
Θα τα καταφέρει.
Εσύ; Νόμιζα ότι δούλευες με τον πατέρα σου.
Ναι, έγινε ένα μπέρδεμα.
Είμαι στο ψάξιμο, που λένε.
Ναι. Έτσι είναι η ζωή.
Δύσκολες εποχές.
Πας ταξίδι;
Όχι, για δουλειά.
-Η ζωή στην πόλη; -Ναι, πες το κι έτσι.
-Χάρηκα που σε ξαναείδα. -Κι εγώ.
Θα τα πούμε.
Σίγουρα.
ΛΟΝΔΙΝΟ, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 1944
Ευχαριστώ.
Καλημέρα.
Μεγαλειότατε.
Πώς λέγεστε σήμερα;
Άρλινγκ Φιέλντ;
Χάραλντ Σέρενσεν, ηλεκτρολόγος από το Γκρέφσεν.
Υψηλότατε.
Δυστυχώς, πρέπει να φύγω.
Ήθελα απλώς να σας γνωρίσω.
-Τιμή μου. -Επίσης.
Καλή όρεξη.
Να καθίσουμε;
Πήρα το θάρρος να παραγγείλω και για τους δύο μας.
Ευχαριστώ, μεγαλειότατε. Φαίνεται πολύ νόστιμο.
Καλή όρεξη.
Έμαθα ότι κάνετε σπουδαία πράγματα εκεί στο Όσλο.
Ευχαριστώ. Θα ήθελα να γυρίσω να κάνω κι άλλα.
Τι στο καλό.
Εσείς το χρειάζεστε περισσότερο από μένα, παιδί μου.
Ευχαριστώ.
Και εξυπακούεται ότι θα γυρίσετε στην πατρίδα.
Και θα συνεχίσετε να κάνετε όσες σκανταλιές θέλετε.
Δεν θα ξεχάσω ποτέ αυτήν τη συνάντηση.
Ήταν σαν ο ίδιος ο βασιλιάς να με διέταζε να διώξω τα καθάρματα.
Αλλά πριν γυρίσω, θα λάμβανα άλλο ένα μήνυμα.
ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΙΔΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ (SOE) ΛΟΝΔΙΝΟ
Ο Τάλακ και ο Γκρέγκερς
είχαν έρθει σε επαφή με δύο Γερμανούς λιποτάκτες από τη Λουφτβάφε.
Κάποιους που νόμιζαν ότι ήταν Γερμανοί λιποτάκτες.
13 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1944
Ο Γκρέγκερς σκοτώθηκε επιτόπου.
Ο Τάλακ χτυπήθηκε στο πρόσωπο
και τον πήγαν στο στρατιωτικό νοσοκομείο.
Αν ήμουν στο Όσλο, αυτή η συνάντηση δεν θα είχε γίνει.
Δεν θα είχα επιτρέψει να γίνει,
αλλά δεν ήμουν εκεί.
Κανείς μας δεν ξέρει πώς θα αντιδράσει στα βασανιστήρια.
Θα σπάσεις
και θα προδώσεις όσους έχεις γύρω σου;
Κανείς δεν θέλει να του συμβεί αυτό αν μπορεί να το αποφύγει.
Και ενίοτε μπορεί να το αποφύγει.
Αλλά με τίμημα.
Οι νέες σου εντολές.
ΟΔΗΓΙΑ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ 24
ΕΚΤΕΛΕΣΕΙΣ
Έχω ακούσει ότι το αντιστασιακό κίνημα
αναγκάστηκε να σκοτώσει Νορβηγούς.
Ναι.
Εσείς σκοτώσατε;
Έχεις ζήσει πόλεμο;
Όχι, δεν έχω,
αλλά έζησαν οι γονείς μου.
Τότε είμαι βέβαιος
ότι οι γονείς σου θα καταλάβουν τι εννοώ.
Και το λέω σε όλους σας, ελπίζω εσείς να μη χρειαστεί να καταλάβετε
ποτέ στη ζωή σας.
Επειδή στον πόλεμο σβήνουν οι αποχρώσεις. Είναι άσπρο ή μαύρο.
Και ξαφνικά
ισχύουν άλλοι κανόνες.
Στον πόλεμο έχασα οκτώ από τους κοντινότερους φίλους μου
εξαιτίας των Γερμανών.
Εσύ πώς θα αντιδρούσες
αν κάποιος κάρφωνε τους φίλους σου;
Δεν θα μου άρεσε.
Όχι.
Σκοτώσατε, όμως;
Κάποια άλλη ερώτηση;
Αυτοί είναι οι χειρότεροι.
Είναι Νορβηγοί, όλοι τους.
Ο Μαρτίνσεν είναι ο πιο αφοσιωμένος Ναζί της χώρας, αλλά γι' αυτόν θέλουμε χρόνο.
Ας αρχίσουμε μ' αυτόν, είναι εξίσου κακός.
Ευθύνεται για τον θάνατο πολλών δικών μας.
Οπλίσατε!
Πυρ!
Μπορώ να το ζητήσω από άλλον, Γκιούναρ, αν σου είναι δύσκολο.
Δεν θα δίνουμε σε άλλους δουλειά που δεν θα έκανα εγώ.
Θα το κάνω εγώ.
Πάρε κάποιον μαζί σου.
Πρέπει να συμφωνήσουμε σε κάτι.
Όλο αυτό θα μείνει ανάμεσα σ' εσένα και σ' εμένα,
τώρα και για πάντα.
Το ποιος έφαγε ποιον, πού, πότε, θα το πάρουμε μαζί στον τάφο. Σύμφωνοι;
Συγγνώμη.
Βγήκατε από το νούμερο 1, είδα.
Μένετε εκεί;
Ναι.
Σας αρέσει εκεί;
Γιατί ρωτάτε;
Θα λέγατε ότι είναι καλή γειτονιά;
Οπωσδήποτε.
Με καλούς γείτονες;
Αυτό αναλόγως.
Ειδικά στις μέρες μας.
Τι εννοείτε;
Έχετε κανέναν αντιπαθή γείτονα;
Πείτε το κι έτσι.
Πόσο κοντά του μένετε;
Γκιούναρ.
Αυτός είναι.
Θα πάρω κι άλλο.
Παίξε κάτι.
Όλα στον καιρό τους.
Εξυπνάδες.
Ευχαριστώ.
Να 'σαι καλά.
Σταθείτε!
Σας ευχαριστώ.
Ναι;
Έγιναν στον πόλεμο πράγματα που σας στοίχειωσαν μετά;
Όχι, στη διάρκεια του πολέμου ζούσα
σε συνθήκες εντελώς ακραίες.
Το μυαλό μου δεν ησύχαζε ποτέ και δεν άφηνα τίποτα να με καταβάλει.
Αν άφηνα, θα με σκότωνε.
Σκεφτόμουν πιο πολύ πώς εσείς που ήσασταν στην αντίσταση
σκοτώσατε Νορβηγούς.
Ναι, το συζητήσαμε ήδη αυτό.
Ναι, αλλά νομίζω ότι δεν δώσατε απάντηση.
Προφανώς συνέβη…
82 φορές στη διάρκεια του πολέμου.
Δεν τις μέτρησα, αλλά μάλλον είναι σωστός ο αριθμός.
Σκοτώσαμε μόνο τους αφοσιωμένους Ναζί.
Κι όσους ετοιμάζονταν να κάνουν κάτι που θα εμπόδιζε να ελευθερωθεί η χώρα.
Και δεν δείξατε καθόλου οίκτο;
Όχι.
Πάρε τον δεύτερο.
Ναι.
Λέω να τον ανταλλάξω μ' αυτόν.
Άστρουπ και Φιν Κος, δεν ξέρω.
-Ο μικρότερος είναι αυτός που… -Εντάξει.
Και δεν πέρασε ποτέ από το μυαλό σας η μη βία;
Η μη βία;
Ναι.
Ο Γκάντι;
Αν τον έχετε ακουστά.
Ο Γκάντι δεν πολέμησε τους Ναζί.
Καλή είναι η μη βία. Ασφαλώς.
Αλλά δεν κάνει δουλειά
αν τη χώρα σου έχουν καταλάβει άνθρωποι που μισούν την ανθρωπότητα.
Εγώ νομίζω ότι κάνει.
Τότε εσύ κι εγώ θα τα πούμε αν ξεσπάσει κι άλλος πόλεμος,
αν ζούμε ακόμα.
Εντάξει, θα τα πούμε αν ξεσπάσει πόλεμος.
Ναι.
Ας προχωρήσουμε στον λοχαγό Λίνγκε και τον λόχο του.
Επειδή στον λόχο Λίνγκε πολλοί ήμασταν από το Ριούκαν.
Ναι;
Όλοι όσοι εκτελέστηαν είχαν κάνει ασυγχώρητες πράξεις;
Ναι.
Που καμιά φορά είχαν σοβαρές συνέπειες;
Όπως ο Καρλ Μαρτίνσεν;
Η περίπτωση του Μαρτίνσεν ήταν απλή.
Ναι, κατεβαίνουμε την Μπλιντερβάιεν, συνήθως τη διασχίζει όλη…
Θα κρυφτούμε εδώ πάνω.
Σέλβαγκ, με βοηθάς;
Ήταν υπεύθυνος για το Ολοκαύτωμα στη Νορβηγία.
Έστειλε Νορβηγούς Εβραίους σε στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Μπορείς ίσως να τον αποκαλέσεις
τον κορυφαίο μακελάρη στη σύγχρονη νορβηγική ιστορία.
Έπρεπε, λοιπόν, να πεθάνει.
8 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1945
Πώς πάει ο μικρός; Νίκησε στον αγώνα σκι;
Ευχαριστώ για το ενδιαφέρον, σήμερα είναι.
Σωστά, σήμερα.
Καλή του επιτυχία.
Ευχαριστώ.
Ψοφόκρυο κάνει σήμερα.
Πόσες ζωές πιστεύετε ότι άξιζε να θυσιαστούν
μόνο για να σκοτώσετε τον Μαρτίνσεν;
Όταν σκοτώσαμε τον Μαρτίνσεν,
οι Γερμανοί έκαναν αντίποινα, αυτό είναι αλήθεια.
Τα αντίποινα ήταν τόσο σκληρά που δεν σκοτώσαμε, δεν τουφεκίσαμε
τους επόμενους στη λίστα.
Μέσα σε δύο μέρες,
εκτελέστηκαν 28 Νορβηγοί στο φρούριο Άκερσους.
Μεταξύ τους, πολλοί από μας
και κάποιες τυχαίες φτωχές ψυχές.
Άξιζε τον κόπο;
Δεν υπάρχει απάντηση σ' αυτό.
Πόσο αξίζει η ελευθερία;
Κάποιον συγγενή μου τον σκότωσε η αντίσταση.
Μάλιστα. Λυπάμαι που το ακούω…
Ξέρεις τι είχε κάνει;
Αυτό δεν είναι ξεκάθαρο.
Κάτι έκανε, κάρφωσε κάποιον.
Ναι, γίνονταν πολλά τέτοια
στον πόλεμο.
Είχα την ελπίδα ότι θα ξέρατε κάτι
γι' αυτό.
Μάλιστα. Πώς τον έλεγαν;
Άρλινγκ Σολχάιμ.
Λάβαμε ένα γράμμα.
Οι δικοί μας στο ταχυδρομείο υπέκλεψαν αυτό το γράμμα προς την κρατική αστυνομία.
Ο αποστολέας δίνει στοιχεία που μπορούν να οδηγήσουν σε συλλήψεις.
Κατονομάζει εσένα και τον περίγυρό σου.
Προσφέρεται να σας αναγνωρίσει.
ΑΡΛΙΝΓΚ ΣΟΛΧΑΪΜ
Όχι, το όνομα δεν μου θυμίζει τίποτα.
Προς αρχηγό κρατικής αστυνομίας, Όσλο.
Ήρθα προσφάτως σε επαφή με άτομα
που εμπλέκονται σε σαμποτάζ και άλλες παράνομες δραστηριότητες.
Πρέπει να συνεχίσω. Προσπαθήστε να…
Αλλά ευχαριστώ για τις ερωτήσεις.
Και άκουσα και διάβασα πολλά για τις θηριώδεις πράξεις
που έχει διαπράξει το λεγόμενο Εσωτερικό Μέτωπο.
Να εξαφανιστεί πριν επιχειρήσει νέα επαφή με την Γκεστάπο.
Θα το φροντίσεις;
Ναι.
Πιστεύω ότι η ελευθερία αξίζει σχεδόν τα πάντα.
Γι' αυτό κι ο πόλεμος γίνεται τόσο ανελέητα σκληρός,
που τα μέτωπα γίνεται αδύνατο να σπάσουν.
Επειδή είναι ελευθερία
ή θάνατος.
Θα προτιμούσα να μην πω τόσα πολλά γραπτώς,
αλλά μπορώ να αναφέρω ότι έχω πληροφορίες
για τους Σένστεμπι,
Χόουγκλαντ και Χέλμπεργκ, που ξέρω ότι σας ενδιαφέρουν.
Επίσης, δεν θέλω να αναμίξω την αστυνομία, δεν είναι αξιόπιστη.
Αν μπορείτε να μου στείλετε άδεια ταξιδιού στο Όσλο,
θα έρθω αμέσως.
Με εκτίμηση, Άρλινγκ Σολχάιμ.
Να σας πω λίγο;
Να πάρει ο διάολος!
Από το Ριούκαν.
Τον ξέρεις;
Πάρε κρατικό αυτοκίνητο.
Ταξίδεψε με πολιτικά. Ορίστε το αποδεικτικό παράδοσης.
Ο Σολχάιμ είναι άνεργος για την ώρα. Μένει εδώ.
Οδός Σαμ Άιντες.
Ευχαρίστησέ τον για το γράμμα. Ζήτα του να έρθει στο Όσλο για ανάκριση.
Πες ότι η κρατική αστυνομία του είναι ευγνώμων
και οι 200.000 κορόνες τον περιμένουν στο Όσλο.
Οι 200.000;
Ίσως το κάνει γι' αυτό.
Βγάλτε τον από την πόλη…
και τουφεκίστε τον.
Στη ρεσεψιόν.
Στη ρεσεψιόν. Ήσυχα!
Έξω!
Ο Άρλινγκ Σολχάιμ;
Συναγερμός!
Έξω! Βγείτε έξω!
Έξω!
Ελάτε!
Έξω!
Δεν ξέρω για σας, εγώ θέλω να κατουρήσω.
27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1945
Κατάλαβε…
Όχι.
Εντάξει.
Έτσι.
Είμαστε ελεύθεροι! Ήρθε η ειρήνη!
Η Νορβηγία γιορτάζει γεμάτη χαρά την ξαναγεννημένη ελευθερία της
αυτές τις ξέφρενες μέρες.
Στην αυγή της άνοιξης, ζητωκραυγάζουμε με όλη τη λαχτάρα και την ελπίδα
που έκρυβε μέσα του κάθε Νορβηγίδα και Νορβηγός.
Θα αποδοθεί δικαιοσύνη.
Οι ελάχιστοι ελεεινοί δωσίλογοι
που πρόδωσαν τους συμπατριώτες τους…
Κύριε Κουίσλινγκ, ο Χάλβορ Ρίβρουντ.
Ήταν στο Νταχάου και το Μαουτχάουζεν.
Ακούστε τι έχει να σας πει.
Και δεν θέλω να πείτε λέξη.
-Ήταν πολύ καλό. -Ναι, ήταν.
Γεια.
Μπορείτε να μου το υπογράψετε;
Ναι, φυσικά.
Ευχαρίστως.
Βλέπω ότι εσύ…
ενδιαφέρεσαι πολύ γι' αυτό.
Ναι.
Έλπιζα να ξέρατε κάτι για τον αδερφό του προπάππου μου.
Όχι, δυστυχώς, εγώ…
Συνέβαιναν πάρα πολλά εκείνη την εποχή και…
Ναι.
Λυπάμαι.
Καταλαβαίνω.
Ευχαριστώ, πάντως.
Εγώ ευχαριστώ.
Μέσα στο μυαλό μου έχω πέντε συρτάρια.
Τα τρία πάνω τα ανοίγω συνεχώς.
Το τέταρτο πιο σπάνια.
Το κάτω συρτάρι το έκλεισα στις 8 Μαΐου 1945
και δεν το ξανάνοιξα.
Έτσι τα έβγαλα πέρα τόσα χρόνια.
Για πολλούς από μας, παραδόξως πήγε καλά.
ΜΑΞ ΜΑΝΟΥΣ, ΡΑΪΝΤΟΥΝ ΑΝΤΕΡΣΕΝ
Αλλά κάποιοι δεν άντεξαν.
Ο Αντρέας άρχισε να πίνει τη μέρα της απελευθέρωσης.
Όλοι ήξεραν ποιος ήταν.
Κανένα μπαρ στο Όσλο δεν του έπαιρνε λεφτά.
Επί 11 χρόνια πήγαινε από το ένα μπαρ στο άλλο.
Ο Αντρέας αυτοκτόνησε το 1956.
Το υποψιαζόμουν πως δεν ήταν καλά,
αλλά δεν καταλάβαινα πόσο άσχημα ήταν.
Αυτό με στοιχειώνει 50 χρόνια.
Όταν γνώρισα τον Γκιούναρ…
-Το 1998 δεν ήταν, Γκιούναρ; -Ναι.
Ο ΓΚΙΟΥΝΑΡ ΣΕΝΣΤΕΜΠΙ ΔΕΝ ΣΥΝΕΛΗΦΘΗ ΠΟΤΕ.
ΟΡΓΑΝΩΣΕ ΠΑΝΩ ΑΠΟ 20 ΣΑΜΠΟΤΑΖ.
ΕΙΝΑΙ Ο ΠΙΟ ΠΑΡΑΣΗΜΟΦΟΡΗΜΕΝΟΣ ΝΟΡΒΗΓΟΣ,
Ο ΜΟΝΟΣ ΜΕ ΠΑΡΑΣΗΜΟ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΙΚΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΜΕ ΤΡΙΑ ΞΙΦΗ.
Ο ΓΚΙΟΥΝΑΡ ΠΑΝΤΡΕΥΤΗΚΕ ΤΗΝ ΑΓΑΠΗΜΕΝΗ ΤΟΥ ΑΝΝΕ-ΚΑΡΙΝ ΤΟ 1953.
ΠΑΡΑ ΤΗΝ ΕΥΘΡΑΥΣΤΗ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΔΙΝΕ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ
ΜΕΧΡΙ ΛΙΓΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ.
ΕΠΙ 70 ΧΡΟΝΙΑ ΒΟΗΘΟΥΣΕ ΟΣΟΥΣ ΠΑΛΕΨΑΝ ΜΕ ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑΤΙΚΟ ΣΤΡΕΣ.
ΣΤΑ 94 ΤΟΥ ΠΗΡΕ ΕΝΑ ΤΑΞΙ, ΠΗΓΕ ΣΕ ΓΗΡΟΚΟΜΕΙΟ ΤΟΥ ΟΣΛΟ
ΚΑΙ ΞΑΠΛΩΣΕ ΣΕ ΕΝΑ ΚΡΕΒΑΤΙ. ΕΙΧΕ ΚΑΝΕΙ ΤΟ ΚΑΘΗΚΟΝ ΤΟΥ.
ΑΡΙΘΜΟΣ 24
ΓΚΙΟΥΝΑΡ ΣΕΝΣΤΕΜΠΙ 1918-2012
ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΝΟΡΒΗΓΙΑΣ
ΕΧΕΙ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΡΛΙΝΓΚ.
Ο ΣΕΝΣΤΕΜΠΙ ΕΠΕΜΕΝΕ ΟΤΙ ΑΛΛΑ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΟΛΧΑΪΜ
ΗΤΑΝ ΑΝΤΙΝΑΖΙΣΤΕΣ ΚΑΙ "ΚΑΛΟΙ ΝΟΡΒΗΓΟΙ".
Υποτιτλισμός: Σοφία Σκουλικάρη