'IK HEB VIJF LADEN IN M'N HOOFD.
DE DRIE BOVENSTE OPEN IK VOORTDUREND. DE VIERDE MINDER VAAK.
DE ONDERSTE SLOOT IK OP 8 MEI 1945 EN HEB IK SINDSDIEN NIET MEER GEOPEND.'
GUNNAR SØNSTEBY
RAPPORT VAN 'NR. 24'
Hallo. We zijn klaar. -Ja.
Speld je de microfoon op? -Ja. We komen.
Ja. Bedankt. -Goed.
Klaar, Gunnar?
Ja.
Ik ben klaar.
Gaat het? -Ja, ik ben in orde.
Het gaat zo over.
Welkom. -Bedankt.
Petter. -Hallo, welkom.
Petter. Aangenaam. -Hallo.
Nou, zeg. Verwachten jullie hier ouderen?
Laten we het hebben over…
…waarden.
RJUKAN ARBEIDERBLAD
Wat een onzin.
Wat?
INTERNATIONALE ZORGEN OM NAZI BOEKVERBRANDING
Boekverbranding?
M'n vader gaf me pas een boek.
Een zekere Langhoff schreef over z'n verblijf in een Duits werkkamp.
Dat zullen ze snel verbranden.
Concentratiekamp?
Ja, ze laten tegenstanders van het regime voor ze werken.
Communisten?
Ik denk allerlei mensen.
Het heet De Veensoldaten.
Køhn verkoopt het.
Of leen het mijne.
Ik begrijp de noodzaak wel om communisten in bedwang te houden.
Hier is het net zo.
Anders gaan we allemaal naar Moskou.
Hoor je wel wat je zegt, Erling?
Mogen mensen geen mening hebben? -Ja.
Natuurlijk.
Dit gaat niet over communisme. Je mag niemand opsluiten voor z'n mening.
Je begrijpt wat ik bedoel.
Nee, dat weet ik niet.
Het vuur is klaar.
Ja, zet dit erop.
Ik zat ruim 70 jaar geleden op dezelfde school als jullie.
We leefden in een democratie.
Maar toen voelden we de spanning toenemen.
Voelen jullie je veilig?
Mooi. Zo voelde ik me ook.
En m'n vrienden…
…voelden zich ook zo…
…tot dat niet meer zo was.
We dachten dat we in naoorlogse tijden leefden.
Maar toen beseften we plotseling dat het tussenoorlogse tijden waren.
En de Duitsers kwamen binnen op 9 april 1940.
Ze hadden maar 800 man nodig om Oslo in te nemen.
Dat zijn er twee keer zoveel als jullie.
In een oorlog moet je ontdekken…
…of je accepteert dat je huidige situatie…
…het nieuwe normaal wordt of dat je actie onderneemt…
…en daarmee alles riskeert.
Ik ging door met werken.
Maar ik kon me moeilijk concentreren.
Iedereen naar buiten.
Opschieten, allemaal.
U bent niet snel bang, zie ik.
Sønsteby.
Ik word er best een beetje opstandig van.
Hoe opstandig?
Heel opstandig.
We zijn een kleine groep die overweegt het bos in te gaan.
Wilt u misschien mee?
Wat konden we anders?
We moesten proberen te vechten.
Hier, Sønsteby.
Ja.
De Duitsers waren overal al.
Rennen.
Het was zinloos.
Vorm een linie.
We waren kansloos.
Hier.
We waren enorm onvoorbereid.
Ik heb mezelf beloofd nooit meer zo onvoorbereid te zijn.
Ik kreeg long- en bijholteontsteking…
…en moest twee jaar rust houden.
Men zegt dat gezondheid het belangrijkst is.
PREMIER QUISLING VERKLAART POLITIEKE PLANNEN.
Dat is niet zo.
Vrede en vrijheid zijn het belangrijkst.
Maar na twee maanden ontmoette ik andere jongens zoals ik.
Dit is Londen.
In dagen als deze, denken velen in Noorwegen vast…
…houden we moed of geven we het op?
Knut Haugland, die ik kende uit Rjukan.
En Max Manus.
Andreas Aubert.
Gregers Gram.
En Tallak, Edvard Tallaksen.
Mijn achtergrond als accountant was nuttig.
Ik werd Erling Fjeld.
Gunnar Lier.
Harald Sørensen.
De bakkerij in Grønland waar Reidun Andersen werkte…
…werd onze uitvalsbasis.
Een krant maken is leuk en aardig, maar we wilden meer doen.
De Noorse regering was naar Londen gevlucht.
Ze hadden een vertegenwoordiger bij het Britse consulaat in Zweden.
Ik wilde hem ontmoeten.
HET BRITSE CONSULAAT
We moeten een netwerk opbouwen in Oslo.
Oké.
Maar als je liever in Engeland getraind wordt voor sabotage…
…zorgen we daarvoor.
Bedankt, maar ik blijf in Oslo. -Oké.
Je codenaam is…
…Nr. 24.
Alsjeblieft.
Je eerste missie.
Forfang. -Erling Fjeld.
Ivar Thiedemansen vroeg me om u op te zoeken.
Ja.
Waar gaat dit over?
De Noorse regering in Londen heeft me verzocht u te vragen…
…de drukplaten van bankbiljetten uit te lenen.
U wilt de drukplaten lenen voor de Noorse bankbiljetten?
Ja.
Verzet is duur, dat begrijpt u vast wel.
We hebben ook wat van het papier nodig.
Juffrouw Løberg?
Bedankt voor het interessante gesprek.
Hoe win ik uw vertrouwen?
Dit gesprek is voorbij.
Juffrouw Løberg brengt u naar de uitgang.
Meneer Fjeld?
Uw kleinkinderen zullen Duits spreken.
Wat zei u?
Uw kleinkinderen zullen Duits spreken als we niets doen.
Dit is uw kans om aan de goede kant van de geschiedenis te staan.
Hoe weet ik dat u de regering vertegenwoordigt?
Kunt u dat bewijzen?
U moet me vertrouwen.
Makkelijk gezegd.
Als dit misgaat, schieten ze me dood.
En de directeur en het bestuur ook.
Ons allemaal.
Als u bent wie u zegt…
…vertel dan de stem uit Londen…
…om dit op de radio te zeggen.
Dan overweeg ik het.
HET EEUWIGE VERLANGEN
Dit is Londen.
In dagen als deze is het belangrijk om de moed erin te houden.
Hier zijn 16 speciale berichten.
Eén: een man die je kunt vertrouwen.
Twee: een speer in de vuist.
Drie…
het eeuwige verlangen.
Vier: lijkt op een school.
Vijf…
Ik hoop dat je weet wat je doet?
Je hebt tot donderdagavond.
Waar gaan we vandaag heen?
We gaan naar Kongsvinger. Er moet een pakket naar Zweden.
Het is hier.
Feestelijke bijeenkomst.
Rijkscommissaris Terboven en premier Quisling…
…beschermen de compagnie.
Onder leiding van kapitein Maxvik marcheerde de compagnie door Oslo.
Hirdens school in Kongsvinger heeft een soldatentraining voltooid.
Chief Marthinsen heeft nieuwe troepencommandanten…
…en senior teamleiders aangesteld.
Hij is erger dan Quisling.
Daarna hadden ze een klein onderonsje.
Marthinsen was hoofd van de staatspolitie en de hoogste leider van Hirden.
Hij liet z'n mensen Noren martelen.
De Noorse nazi's waren soms erger dan de Duitsers.
Ik kon niet begrijpen dat landgenoten…
…zouden meewerken…
…met onze bezetters.
Het was moeilijk om te weten wie je kon vertrouwen.
De regering in Londen had ogen en oren nodig in Oslo.
En ik werd aangesteld als leider van onze kleine organisatie.
Er is informatie verzameld en naar Zweden gesmokkeld.
En van daaruit naar Londen gebracht.
ZEER GEHEIM
Maar de Gestapo was zich bewust geworden van de groeiende verzetsbeweging.
In het hele land werden onze mensen opgepakt.
De Duitsers wilden de leiders pakken.
Draai hem om.
Kan Hornbæk het niet naar Kongsvinger brengen?
Andreas wil je spreken.
Hij zei…
Wat was dat?
De Duitsers goten kokende olie in Kristians rectum…
…Andreas' broer.
Hij is vanbinnen verbrand.
Hallo, Andreas.
Gecondoleerd met Kristian.
Hij was bijzonder.
Dat was hij zeker.
Wat voor mensen doen zoiets?
Wie doet zoiets?
We begrijpen het als je wilt stoppen. -Stoppen? Ik ga niet stoppen.
Ik wil de grootste klussen doen. Begrijp je dat?
Hallo. -Hallo.
Ze is hier.
Oké.
Hallo.
Krogh.
Gudrun Collett.
Krogh?
Is het niet Fjeld?
Krogh, Fjeld, vijf namen, één voor elke man.
Ik moet ze alleen onthouden.
U regelt dingen?
Zo zou je het kunnen zeggen.
Heb je meerdere adressen nodig?
Ja.
Waarom zoveel?
Ik slaap elke dag ergens anders.
Mevrouw Collett gaf me toegang tot een netwerk van appartementen.
Ik volgde de Duitse logica.
Ze gingen systematisch te werk om ons te lokaliseren.
De Duitsers pakten mensen meestal op…
…tussen 04.00 en 06.00 uur.
Daarom stond ik elke dag om 03.30 uur op.
Dan ging ik de straat op en vervolgens meestal het bos in…
…om nog een paar uur te slapen…
…voor ik terug de stad in ging.
Morgen gaan we weer open.
Gesloten.
Dank u, juffrouw.
Het ruikt hier heerlijk.
Mag ik?
Reidun?
Kom verder.
Haal de gevangenen.
De eerste.
Weet u wie dit is?
Kijk hem aan.
Volgende.
En hij?
Ik ken hem niet.
Zeker weten?
Nee.
Ik heb niks gezegd.
Niks.
Oké.
Ik zag er veel van ons.
Ik zag Solnørdal.
Hij houdt het vast niet vol.
Ze doen alles…
…om je naam te vinden.
Oké.
Wat doe je tegenwoordig?
Dat wil je niet weten.
Maar je hebt een reisbrief naar Rjukan gekregen?
Ja…
Veel mensen zoeken me.
En er zullen er meer komen.
En ik denk dat ze dan…
Dat ze achter jullie aan komen.
Jij moet je werk doen.
En wij doen het onze.
Hallo, Gunnar. -Hé.
Voor de goede samenwerking tussen Duitse en Noorse politie…
…is het belangrijk dat we samen de terreur kunnen stoppen.
Ja.
Heb je alles wat hij weet uit hem gekregen?
Dat kun je nooit weten.
Jawel, hoor. Je moet goed je best doen.
Dan zingen ze als mussen.
Een momentje, alstublieft. -Natuurlijk.
Kom mee.
Het is hier koud, hè?
Wat?
De naam van je baas?
Je leider?
Z'n volledige naam.
Gunnar.
En z'n achternaam?
Sønsteby.
Gunnar Sønsteby?
Ja.
Zie je wel?
Dat viel best mee.
Sorry voor de onderbreking.
Geen probleem.
Maar ik zou zeggen dat het het wachten…
…meer dan waard was.
GUNNAR SØNSTEBY BELONING: 200.000 KR.
Stop.
Papieren, graag.
Oké.
Ga maar door.
Kom binnen, Sønsteby.
Val dood.
Stop.
LEUCHARS, SCHOTLAND - 1943
'Kjakabråten.'
Daar ben je dan.
Hallo. -Goed je te zien.
Goed je te zien.
Het werd tijd dat je hier kwam.
Ik wil zo snel mogelijk terug.
Eén ding tegelijk, Gunnar.
Erling Fjeld.
Ja, ze wilden je spreken.
Is dat zo?
Ik heb ze gezegd dat je betrouwbaar bent, maar ze staan erop.
Meneer Fjeld.
Vertel het ons nog één keer.
Waarom leeft u nog wel…
…en veel van uw contacten niet?
We denken dat dat bijna onmogelijk is.
Als iets onmogelijk is…
…zijn er meestal een paar logische verklaringen.
Wat bedoelt u? -Niets, meneer Fjeld. Vertel het ons maar.
Ik ben een grondig man.
Er zijn er niet veel grondig op dit niveau.
Wat moet ik daarop zeggen? -Maar u wel?
Ik zeg niet dat ik beter ben dan een ander.
Maar alle uren dat ik wakker ben, plan ik vooruit.
De anderen ook. -De anderen ook.
Was dat maar waar. -Dus geluk is geen factor?
Ja, geluk en goede planning.
Drinkt u?
Niet nu het oorlog is. Het is contraproductief.
Hebt u het niet nodig voor uw zenuwen? -Nee.
En vrouwen? -Hoe bedoelt u?
Valt u op vrouwen? Sommige agenten hebben liever mannen, schokkend genoeg.
Ja, ik val op vrouwen.
Hoeveel contacten hebt u met vrouwen gehad?
Een stuk of vijf. -En met hoeveel hebt u er geslapen?
Dat is erg persoonlijk. -Geef gewoon antwoord.
Geen vrouwen sinds het begin van de oorlog.
Dat kan ik maar moeilijk geloven, meneer Fjeld.
Sorry, maar daar kan ik niks aan doen.
Doet u wel iets tegen uw zenuwen?
Ja.
Ik plan en bereid me voor, zoals ik al zei.
Dat is wat me rustig houdt.
U bent deze ruimte vast beu.
Mijn excuses, maar we moesten absoluut zeker zijn.
Blijkbaar bent u een van die zeldzame en briljante eenlingen…
…die bijzondere dingen realiseren.
Erg indrukwekkend.
Veel succes met uw training.
KLAAR VOOR TRAINING
Na een paar maanden training in Schotland ging ik terug naar Noorwegen.
Ik was nu klaar voor grotere missies.
Maar eerst ontmoette ik de nieuwe leider van de verzetsbeweging…
…Jens Christian Hauge.
Ik heb eieren als ontbijt.
Je krijgt een slokje van m'n man z'n uitvinding.
Oké.
Hij zei dat het overal bij helpt.
Behalve hersentumoren…
…zo bleek.
Gecondoleerd.
Dank je.
We mogen onszelf niet verliezen in die duisternis.
Het is belangrijk om soms te genieten.
Ondanks wat er gaande is.
Wanneer komt hij?
Hij komt zo.
Dans je?
Nee.
Vergeet niet te ademen, ook al is er oorlog.
Eén ding tegelijk.
Meent u dat?
Je krijgt geen eten meer als je niet danst.
Ja.
Heb je nooit eerder gedanst? -Jawel.
Oké. -Absoluut.
Dan leg je je rechterhand op m'n schouder.
En de andere hand hier, dan zal ik leiden.
Nu.
Ik kan niet dansen met een boomstronk. Je moet ademen.
In door je neus…
…uit door je mond. Nogmaals.
We doen het nog eens.
Ik tel tot drie.
Rechts.
Twee, licht, licht, twee.
Ja, goed.
Vergeet niet te ademen.
Welkom.
Meneer Hauge.
Koffie? -Ja, graag.
Ik probeer nr. 24 te leren ademen. -Ik snap het.
Ben je al 25?
Ja.
Misschien blijft het daarbij.
Besef je dat?
Ik kan ermee leven.
Hoe zou je reageren op marteling?
Geen idee.
Dat is juist geantwoord.
Jij en ik gaan samenwerken.
We hebben iets dringends.
Oké.
Quisling en Marthinsen dwingen Noren te vechten voor de Duitsers…
…in Rusland als kanonnenvoer.
Morgen gaan er 3000 naar het arbeidsbureau.
Zorg dat het bij zonsopgang in puin ligt.
Akersgata 55, hier is het.
's Nachts een leeg gesloten gebouw.
We blazen alleen dat op, niet het hele blok.
Een kilo of acht, Gregers?
Ja, misschien tien.
Max. Ik sprak Selvaag. Hij heeft wapens voor ons.
Oké.
Tallak, jij houdt de straat in de gaten.
Ik zie jullie om 19.00.
Ja, ik heb er diverse. Kijk deze eens.
Akersgata 55, alsjeblieft.
Alles moet klaar zijn om 19.00 uur.
Ja, ja.
Wat heb ik gezegd?
Je zei dat ik… en Max…
Tallak, zo kan het niet.
Ik lachte naar haar omdat we in een café zijn.
Mag dat nu ook al niet meer?
Niet iedereen is gevoelloos.
Oké, lach maar dan. Als je daar klaar mee bent…
…ga je terug naar Akersgata.
Daar kom ik net vandaan.
De sleutel die ik gaf? -Ja.
Heb je gekeken of die past?
Het is klaar.
Oké.
Heb je de sleutel? -Ja.
Mooi pand.
Er zijn mensen.
We gaan verder.
Hallo, kan ik u helpen?
Wat gebeurt hier?
We doen overwerk. Morgenochtend wordt het druk.
En jullie? -We komen de ventilatie controleren.
Dat is fijn. Het wordt hier benauwd.
We gaan het verhelpen. -Bedankt.
Weet je…
Als ik jonge mensen zoals jullie niets zie doen in tijden als deze…
…weet je wat ik dan denk? Dan denk ik: wel, verdomme.
Als ik jong was, had ik alles gedaan om van die varkens af te komen.
Om eerlijk te zijn, zou ik je in elkaar willen slaan.
Dank u, maar we zijn aan het werk. -Max.
Ja, ja.
Ik neem wel een slok.
Dank u. -Natuurlijk.
Wat een klotezooi.
Ja.
Ik zal je vertellen, als ik nog had kunnen rennen…
…hadden ze ervan langs gekregen.
Vroeger rende geen mens harder dan ik.
Ik was ook een harde.
Oké.
In 1905 rende ik van en naar Drammen in één nacht.
Er was daar een dame. Zoals zij bestaan ze niet meer.
Vroeger hadden ze meer om van te houden.
Ze dronken toen melk.
Hallo.
Hallo. Hé.
Het gebouw gaat dadelijk ontploffen, dus iedereen moet zo snel mogelijk weg.
Ik eerst.
Ja, ze was heel bijzonder.
Op 3 of 4 juli, of misschien was het in juni, ik weet nog…
Het was in één nacht heen en weer naar Drammen.
4 juli of zo.
Je moet gaan, vriend.
Wat zei je? -Wegwezen.
Ga weg. Opzouten. -Oké.
En wat denk je dat de kranten de volgende dag schreven?
Inderdaad. Niets.
Wat de kranten zeggen is de realiteit, want degenen die ze maken…
…bepalen wat gedrukt wordt en wat niet.
In tijden van oorlog zijn kranten alleen goed om vuur aan te steken.
Ja, met Marthinsen.
Verdomme.
Wat een klotezooi.
Gustav Sønsteby?
Ja? -Kom met ons mee.
Momentje.
Hij is naar Grini gestuurd.
Ze kennen je naam.
Ze weten wie je bent.
We wisten dat dit kon gebeuren.
Neem deze mee, draag ze altijd bij je.
Laat ze je niet levend pakken.
De Duitsers weten van dit appartement.
Oké. Ik ga.
Bedankt.
Hartelijk dank.
Papieren.
De rugzak ook.
Controleer 'm.
Waar ga je heen, Fjeld?
Werk.
Wat voor werk doe je?
Verzekeringen.
Hij gaat werken. Verzekeringen.
Fijne dag.
Dank u.
Ga maar.
Dus ze herkenden je niet?
Gelukkig ben ik heel gewoon.
Je bent veel dingen, maar gewoon ben je niet.
Denk je wel eens aan wat je gaat doen als dit voorbij is?
Nee.
Waarom niet?
Dat heeft nu geen zin.
Ik wil in een vrij land leven, de rest is ondergeschikt.
We moeten ons even gedeisd houden.
Ik zei dat het verstandig is om ons even gedeisd te houden.
Ja, dat lijkt me wijs.
Was is er?
Ik heb…
Ik heb iemand ontmoet.
Wat betekent 'iemand'?
Een vrouw?
Ik weet dat dat je niet bevalt, maar…
…die dingen gebeuren.
Ik heb 't in de hand.
Wat betekent dat?
Dat ik weet wat ik moet doen als ik gepakt word.
Dat weet ik precies.
Niemand wordt gepakt.
Wapenfabriek Kongsberg.
Achthonderdvijftig Noren maken gedwongen Zweedse kanonnen voor de Duitsers.
Geallieerde bombardementen eisen burgerslachtoffers.
Het centrum van Kongsberg wordt verwoest.
We hebben een beter, maar riskant idee.
Jullie moeten de fabriek in.
Er is Duitse bewaking, maar het moet mogelijk zijn…
…tussen twee patrouilles.
Hallo. -Hallo.
Waar is het materiaal? -Welk materiaal?
De explosieven.
Die zijn binnen.
Waar binnen?
De fabriek.
Ik heb 70 kg explosieven naar binnen gesmokkeld.
Wie gaf dat bevel?
Het leek ons een goed idee.
Moeten we het in de fabriek prepareren?
Ja.
We zouden het klaar hebben voor we naar binnen gaan.
Nu hebben we tien minuten langer nodig.
Zo lang duurt een patrouille.
Ja.
Gaan we beginnen?
We hebben de sleutel. -Ja, maar dat mogen zij niet weten.
Tien minuten.
Vijf minuten.
Kom op. Afmaken.
Drie minuten.
Geef me de lont. De tijd is om.
We moeten nu weg. -Ik moet de lont aansteken.
Kom op. -Ja.
Hier.
HOKKSUND - 20 KM VAN KONGSBERG
Papieren, graag.
En stap uit.
Prima. Alles is in orde.
Rij maar door.
Maar het was… Ze waren niet onder de indruk, moet ik zeggen.
Nieuwe regel.
Vanaf nu wil ik geen druppel alcohol meer zien…
…tijdens of voor een missie.
Na een missie, als iedereen veilig is…
…is het iets anders.
Begrepen?
Alles oké?
Ze willen me in Londen.
Weet je waarom?
Nee.
Wees voorzichtig als ik weg ben.
Dat zullen we doen.
Oké.
Gunnar?
Nee, maar.
Dat is lang geleden. -Dat kun je wel zeggen.
Dit is Annlaug.
Ja, hallo.
Gunnar. -Annlaug.
Aangenaam.
We zijn samen opgegroeid.
We beklommen samen bergen voor…
Voor alles begon.
Hoe is het met je vader?
Het komt wel goed.
En jij? Ik dacht dat je met je vader werkte?
Ja, dat ging niet zo goed.
Ik zit… tussen twee banen in, zoals ze zeggen.
Ja. Zo is het leven.
Zware tijden.
Ga je op reis?
Nee, gewoon werk.
Stadsleven?
Zo zou je het kunnen zeggen.
Leuk je weer te zien. -Zeker.
Tot ziens.
Oké.
Bedankt.
Goedendag.
Majesteit.
Hoe heet je vandaag?
Erling Fjeld?
Harald Sørensen, elektricien uit Grefsen.
Hoogheid.
Helaas moet ik gaan.
Ik wilde u gewoon ontmoeten.
Ik ben vereerd. -Insgelijks.
Fijne lunch nog.
Zullen we?
Ik ben zo vrij geweest om voor ons beiden te bestellen.
Dank u, Majesteit. Het ziet er heerlijk uit.
Eet smakelijk.
Ik hoor dat je thuis in Oslo mooie dingen doet.
Dank u. Ik wil graag teruggaan en meer doen.
Weet je wat?
Jij hebt dit harder nodig dan ik, jongen.
Enorm bedankt.
En natuurlijk ga je weer naar huis.
En blijf de boel maar zoveel mogelijk saboteren.
Ik zal die ontmoeting nooit vergeten.
Alsof de koning zelf opdracht gaf om die klootzakken te verjagen.
Maar voor ik thuiskwam, ontving ik nog een bericht.
HOOFDKWARTIER SPECIALE OPERATIES, LONDEN
Tallak en Gregers…
…hadden contact gemaakt met twee Duitse deserteurs van de Luftwaffe.
Dat dachten ze althans.
Gregers was op slag dood.
Tallak werd in z'n gezicht geschoten…
…en werd naar het oorlogshospitaal gebracht.
Als ik in Oslo was geweest, was dit niet gebeurd.
Het had nooit mogen gebeuren…
…maar ik was er niet.
Niemand van ons weet hoe we zouden reageren op marteling.
Zul je breken…
…en iedereen om je heen verraden?
Niemand wil in die situatie zijn als het kan worden vermeden.
En soms kan het worden vermeden.
Maar de prijs is hoog.
Je nieuwe bevelen.
RICHTLIJN VOOR NR. 24
EXECUTIES
Ik heb gehoord dat de verzetsbeweging…
…soms ook Noren moest doden?
Ja.
Hebt u dat ook gedaan?
Heb je een oorlog meegemaakt?
Nee, dat heb ik niet…
…maar m'n ouders wel.
Dan weet ik zeker…
…dat je ouders zullen begrijpen waar ik het over heb.
En tegen jullie wil ik zeggen dat ik hoop dat je het niet hoeft te begrijpen…
…zolang je leeft.
Want in een oorlog verdwijnen de nuances. Alles wordt zwart-wit.
En plotseling…
…gelden er andere regels.
Tijdens de oorlog verloor ik acht van m'n beste vrienden…
…vanwege de Duitsers.
Maar hoe zou jij reageren…
…als je vrienden werden verraden?
Dat zou ik niet waarderen.
Nee.
Maar hebt u het gedaan?
Zijn er andere vragen?
Dit zijn de ergste.
Het zijn allemaal Noren.
Marthinsen is de meest toegewijde nazi, maar we hebben meer tijd nodig.
Laten we beginnen met deze. Hij is net zo slecht.
Een aantal van ons is dood dankzij hem.
Klaar.
Vuur.
Ik kan iemand anders vragen als dit moeilijk voor je is.
We kunnen de jongens niet laten doen wat ik zelf niet zou doen.
Ik doe het.
Neem iemand mee.
We moeten het over één ding eens zijn.
Dit alles blijft tussen jou en mij.
Nu en voor altijd.
Wie wie, waar, wanneer heeft uitgeschakeld gaat met ons het graf in. Akkoord?
Pardon?
Ik zag u naar buiten komen.
Woont u daar?
Ja.
Woont u daar prettig?
Waarom vraagt u dat?
Is dit een fijne buurt?
Zeker weten.
Goede buren?
Dat verschilt nogal.
Vooral tegenwoordig.
Hoe bedoelt u?
Hebt u een vervelende buurman?
Reken maar.
Hoe dicht woont u bij hem?
Gunnar.
Hij is het.
Nog een kaart.
Speel nou maar.
Alles op z'n tijd.
Wijsneus.
Dank u.
Graag gedaan.
Wacht.
Dank jullie wel.
Ja.
Zijn er gebeurtenissen in de oorlog die u nog dwars zitten?
Nee, tijdens de oorlog heb ik…
…een extreem leven geleid.
M'n hoofd stond nooit stil en er is maar weinig wat me kon raken.
Als dat wel zo was, was dat fataal geweest.
Ik dacht meer aan hoe jullie in het verzet Noren konden vermoorden.
Ja, dat hebben we al behandeld.
Ja, maar uw antwoord was vaag.
Het is blijkbaar…
…tweeëntachtig keer gebeurd in de oorlog.
Ik heb niet geteld, maar dat kan kloppen.
We hebben alleen de toegewijde nazi's uitgeschakeld.
En zij die iets wilden doen…
…wat de vrijheid van Noorwegen in gevaar zou brengen.
En toen was er geen genade?
Nee.
Neem jij nummer twee?
Ja.
Die zou ik misschien omwisselen.
Astrup en Finn Kaas, ik weet het niet.
Het is de jongste die potentieel… -Oké.
Hebben jullie nooit geweldloosheid overwogen?
Geweldloosheid?
Ja.
Gandhi?
Hebt u van hem gehoord? -Gandhi vocht niet tegen nazi's.
Geweldloosheid is prachtig. Zeker weten.
Maar het werkt niet…
…als je land wordt ingenomen door mensen die de mensheid verachten.
Ik denk van wel.
Dan praten we verder als er weer een oorlog komt…
…en we allebei nog leven. -Oké.
We praten wel als het oorlog is. -Ja.
We gaan verder met kapitein Linge en z'n compagnie.
Want in de Linge-compagnie zaten velen van ons uit Rjukan.
Ja?
Maar had iedereen die werd gedood onvergeeflijke dingen gedaan?
Ja.
Het had soms grote gevolgen.
Zoals Karl Marthinsen?
Marthinsen was een eenvoudig geval.
Ja, we volgen Blindernveien. Hij rijdt meestal helemaal…
We verstoppen ons hier.
Selvaag, kun je me helpen?
Hij was verantwoordelijk voor de Holocaust in Noorwegen.
Hij stuurde Noorse joden naar concentratiekampen.
Je zou hem de grootste massamoordenaar…
…in de moderne Noorse geschiedenis kunnen noemen.
We moesten hem uitschakelen.
Hoe gaat het met je zoon? Heeft hij de skirace gewonnen?
Dank u voor de vraag, maar dat is vandaag. -O, is het vandaag?
Wens hem succes.
Dank u.
Het is verdomd koud vandaag.
Hoeveel levens was het waard om op te offeren…
…voor Marthinsens dood?
Toen we Marthinsen neerschoten…
…namen de Duitsers inderdaad wraak.
De wraakacties waren zo hevig dat we de rest van de lijst…
…niet meer hebben afgewerkt.
In twee dagen tijd…
…werden 28 Noren neergeschoten bij het kasteel.
Onder hen veel van onze mensen…
…en wat willekeurige arme zielen.
Was het dat waard?
Dat is niet te beantwoorden.
Wat is vrijheid waard?
Iemand in m'n familie is gedood door het verzet.
Het spijt me dat te horen.
Wat heeft hij gedaan?
Dat is niet duidelijk.
Hij schijnt iemand te hebben verraden.
Ja, dat kwam veel voor…
…tijdens de oorlog.
Ik hoopte dat u er misschien…
…iets over wist.
Hoe heette hij?
Erling Solheim.
We kregen een brief.
Op het postkantoor is deze brief aan de staatspolitie onderschept.
De inzender geeft informatie die kan leiden tot je arrestatie.
Jij en veel bekenden worden genoemd.
Hij wil jullie identificeren.
Nee, die naam zegt me niets.
Aan het hoofd van de staatspolitie, Oslo.
Onlangs heb ik mensen gesproken…
…die betrokken zijn bij sabotage en andere illegale activiteiten.
Ik moet verder. Probeer…
Maar bedankt voor je vragen.
En ik heb erg veel gehoord en gelezen over de beestachtige daden…
…die door het zogenaamde Heimefronten zijn gepleegd.
Solheim moet verdwijnen voor hij de Gestapo weer benadert.
Doe jij het?
Ja.
Ik denk dat vrijheid bijna alles waard is.
Daarom wordt oorlog zo meedogenloos zwaar…
…dat de fronten onmogelijk te overwinnen zijn.
Het gaat om vrijheid…
…of de dood.
Ik zeg liever niet te veel op papier…
…maar ik kan wel vermelden dat ik informatie heb over Sønsteby…
…Haugland en Helberg, waarvan ik weet dat u ze zoekt.
Ik wil de politie er niet bij betrekken omdat die niet te vertrouwen is.
Als u voor mij een reisbrief naar Oslo verzorgt, kom ik direct.
Met vriendelijke groet, Erling Solheim.
Jullie twee, kom.
Wel, verdomme.
Uit Rjukan.
Ken je hem?
Neem een STAPO-auto.
Reis in burgerkleding. Dit is je identificatie.
Solheim is momenteel werkloos. Dit is z'n adres.
Sam Eydes Gate.
Bedank hem voor de brief. Vraag hem naar Oslo te komen voor een gesprek.
Zeg hem dat STAPO dankbaar is voor z'n inzet…
…en dat hij in Oslo 200.000 kronen krijgt.
Tweehonderdduizend?
Daar gaat het hem om.
Neem hem mee het dorp uit…
…en schiet hem dood.
Naar de receptie.
Naar de receptie. Stil.
Wegwezen.
Erling Solheim?
Alarm.
Wat doe je.
Wat ga je doen?
Weg. Kom op, wegwezen.
Kom op.
Wegwezen.
Moeten jullie ook zo plassen? Ik wel.
Had hij iets door? -Nee.
Oké.
Mooi.
We zijn vrij. Er is vrede.
Een vrolijk Noorwegen viert z'n herboren vrijheid…
…in deze hectische tijd.
Het aanbreken van de lente vieren we met het verlangen en de hoop…
…die elke Noorse vrouw en man in het hart draagt.
Het recht zegeviert.
Het verachtelijke handjevol verraders dat z'n landgenoten in de rug stak…
Meneer Quisling, dit is Halvor Rivrud.
Hij zat gevangen in Dachau en Mauthausen.
Luister naar hem.
Ik wil geen woord van u.
Dank je.
Hallo.
Kunt u dit voor me tekenen?
Ja, natuurlijk.
Met genoegen.
Nee maar…
Je bent blijkbaar echt geïnteresseerd.
Ja.
Ik hoopte dat u iets wist over de broer van m'n overgrootvader.
Nee, helaas, ik…
Er gebeurde zoveel in die tijd, dus…
Ja.
Het spijt me.
Ik begrijp het.
Toch bedankt.
Dank je.
Ik heb vijf laden in m'n hoofd.
De drie bovenste open ik voortdurend.
De vierde minder vaak.
De onderste sloot ik op 8 mei 1945…
…en heb ik sindsdien niet meer geopend.
Zo heb ik het al die jaren volgehouden.
Dat ging goed voor verrassend veel van ons.
REÜNIE LINGE-COMPAGNIE 1949
Maar voor sommigen was het te veel.
Andreas begon te drinken op bevrijdingsdag.
Iedereen wist wie hij was.
Geen bar in Oslo nam z'n geld aan.
Hij ging elf jaar lang van bar naar bar.
Andreas schoot zichzelf dood in 1956.
Ik vermoedde dat hij niet in orde was…
…maar toen begreep ik niet hoe erg het was.
Het zit me al 50 jaar dwars.
GUNNAR SØNSTEBY WERD NOOIT OPGEPAKT DOOR DE DUITSERS.
HIJ VOERDE RUIM 20 SABOTAGEMISSIES UIT TIJDENS DE OORLOG
HIJ IS DE HOOGST ONDERSCHEIDEN NOORSE BURGER
EN DE ENIGE DIE HET OORLOGSKRUIS MET DRIE ZWAARDEN HEEFT ONTVANGEN.
GUNNAR TROUWDE MET Z'N GELIEFDE ANNE-KARIN IN 1953.
ONDANKS Z'N SLECHTE GEZONDHEID GAF HIJ LANGE LEZINGEN
TOT KORT VOOR Z'N DOOD.
HIJ HIELP 70 JAAR VAN Z'N LEVEN MENSEN DIE WORSTELDEN
MET NAOORLOGSE TRAUMA'S.
TOEN HIJ 94 WAS, NAM GUNNAR EEN TAXI NAAR DIAKONHJEMMET IN OSLO
EN GING OP EEN BED LIGGEN. HIJ HAD GEDAAN WAT HIJ MOEST DOEN.
HET HJEMMEFRONTMUSEUM HEEFT EEN KOPIE VAN ERLING SOLHEIMS BRIEF AAN DE STAPO.
GUNNAR SØNSTEBY HEEFT ALTIJD BENADRUKT DAT ANDERE LEDEN VAN DE SOLHEIM-FAMILIE
TEGEN DE NAZI'S WAREN EN BEKEND STONDEN ALS 'GOEDE NOREN'.