"Zihnimin içinde beş çekmece var.
İlk üçünü sürekli açarım. Dördüncüyü ise daha nadir.
Beşinci çekmeceyi 8 Mayıs 1945'te kapattım ve bir daha da açmadım."
NO. 24 RAPORU
-Selam, hazırız. -Tamam.
-Mikrofonu takar mısın? -Olur, geliyoruz.
-Sağ ol. -Tamam, görüşürüz.
-Hazır mısın Gunnar? -Evet.
Hazırım.
-İyi misin? -Evet, iyiyim.
Er geç diniyor.
-Hoş geldiniz. -Teşekkürler.
-Petter. -Merhaba, hoş geldiniz.
-Petter. Memnun oldum. -Merhaba.
Vay canına, yaşlı birini mi bekliyordunuz?
Önce değerler hakkında konuşalım.
Resmen safsata.
Ne?
NAZİLERİN KİTAP YAKMASI ENDİŞE YARATTI
Kitap mı?
Babam geçen bir kitap verdi.
Langhoff diye biri Alman çalışma kampı anılarını yazmış.
Muhtemelen onu da yakarlar.
Esir kampı mı?
Evet, rejime karşı çıkanları yıllardır esir tutuyorlarmış.
-Komünistleri mi yani? -Her türlü insanı.
Adı Bataklık Askerleri. Køhn'un dükkânında var.
Benden de alabilirsin.
Komünistleri kontrol altında tutmak istemelerini anlıyorum.
Burada da aynı.
Diğer türlü sonumuz Moskova.
Ne dediğinin farkında mısın Erling?
-İnsanların fikirleri olamaz mı? -Olabilir.
Olabilir.
Burada mesele komünizm değil. Kimse fikirleri yüzünden esir edilmemeli.
Evet ama anladın işte.
Hayır, anlamadım.
Ateş hazır.
Tamam, şunu ateşe koy.
70 yıl önce ben de sizinle aynı okula gittim.
Bir demokraside yaşıyorduk.
Ama zamanla etrafımızdaki çember daralmaya başladı.
Kendinizi güvende hissediyor musunuz?
Güzel. Çünkü ben de güvende hissediyordum.
Arkadaşlarım da güvende hissediyorlardı.
Ta ki o his yok olana dek.
Savaşı geride bıraktığımızı sanıyorduk.
Ama sonra bir anladık ki meğer iki savaş arası bir dönemdeymişiz.
9 Nisan 1940'ta Almanlar saldırıya geçti.
Oslo'yu sadece 800 askerle ele geçirdiler.
Burada oturanların iki katı kadar insanla.
İnsan savaş sırasında
mevcut durumu kabul edip edemeyeceğine karar vermek zorundadır.
Ya şartları normal kabul edeceksiniz ya da harekete geçip risk alacaksınız.
9 NİSAN 1940
Ben işe gitmeye devam ettim.
Ama odaklanmakta zorlanıyordum.
Herkes dışarı!
Hadi, çabuk!
Kolay kolay korkmuyorsunuz demek.
Bay Sønsteby.
Ne yalan söyleyeyim, bazen insanın inadı tutuyor.
Çok mu inatçı birisinizdir?
Hem de fazlasıyla.
Birkaç arkadaş Marka ormanına bir gezi planlıyoruz.
Katılmak ister misiniz?
Başka ne yapabilirdik ki?
Direnmek zorundaydık.
-Şunu al Sønsteby. -Tamam.
Almanlar dört bir yanımızı sarmıştı.
Koşun!
Çabalar nafileydi.
Hat oluşturun!
Karşılarında hiç şansımız yoktu.
Al!
O kadar hazırlıksızdık ki…
Kendi kendime bir söz verdim. Bir daha hazırlıksız yakalanmayacaktım.
Zatürreye ve sinüzite yakalanmıştım.
İki yıl dinlenmemi söylediler.
"Her şeyin başı sağlık" derler.
BAŞBAKAN QUISLING PLANLARI AÇIKLADI
Ama bu doğru değil.
Her şeyin başı barış ve özgürlüktür.
Ama iki ay sonra benim gibi başkalarıyla tanıştım.
Burası Londra.
Böyle günlerde Norveç'teki birçok insan şu soruyu soracaktır.
"Bu cesareti koruyabilecek miyiz yoksa pes mi edeceğiz?"
Biri Knut Haugland'dı. Rjukan'dan tanışıyorduk.
Max Manus da vardı.
Andreas Aubert.
Gregers Gram.
Ve Tallak. Edvard Tallaksen.
Mali müfettişlik tecrübem işimize yaradı.
Erling Fjeld kimliğine büründüm.
Gunnar Lier, Harald Sørensen oldum.
Reidun Andersen'ın işlettiği Grønland'daki fırın merkez üssümüz oldu.
Gazete çıkarmak güzeldi de biz daha fazlasını yapmak istiyorduk.
Norveç hükümeti Londra'ya kaçmıştı.
Bir temsilcilerinin İsveç'te, Britanya elçiliğinde olduğunu duymuştum.
Onunla tanışmak istiyordum.
BRİTANYA ELÇİLİĞİ STOCKHOLM
-Oslo'da bir ağ kurmamız gerek. -Peki.
Ama İngiltere'ye gidip sabotaj eğitimi almak istersen göndeririz.
-Sağ olun ama ben Oslo'da kalayım. -Peki.
Kod adın…
"No. 24".
Al bakalım.
İlk görevin.
NORVEÇ BANKASI
AĞUSTOS 1942
-Forfang. -Erling Fjeld.
Ivar Thiedemansen sizinle görüşmemi istedi.
Evet.
Konu nedir?
Londra'daki Norveç hükümeti
sizden banknot baskı kalıplarını istememi rica etti.
Norveç banknotlarının baskı kalıplarını mı ödünç almak istiyorsunuz?
Evet.
Direniş pahalı bir iş. Biliyorsunuz.
Bir de banknot kâğıdından numune lazım.
Bayan Løberg?
Bu enteresan sohbet için sağ olun.
-Güveninizi nasıl kazanırım? -Bu toplantı bitmiştir.
Bayan Løberg size çıkışı gösterecek.
Bay Fjeld?
Torunların Almanca konuşacak.
Ne dediniz?
Anlasana, harekete geçmezsek torunların Almanca konuşacak.
Tarihin doğru tarafında yer almak için eline bir fırsat geçti.
Hükümeti temsil ettiğinizi nereden bileceğim?
-Nasıl emin olabilirim? -Bana güvenmek zorundasın.
Söylemesi kolay.
İşler ters giderse beni kurşuna dizerler.
Banka müdürünü ve kurul üyelerini de.
Hepimizi dizerler.
Eğer söylediğiniz kişiyseniz
Londra'dakilerden rica edin, radyoda bunu anons etsinler.
O zaman düşünürüm.
EBEDÎ HASRET
Burası Londra.
Böyle günlerde moralleri yüksek tutmak önemli.
İşte 16 özel mesaj.
Bir. "Güvenebileceğiniz bir adam."
İki. "Elinde bir mızrak."
Üç.
"Ebedî hasret."
Dört. "Tüm okul gibi."
Beş…
Umarım ne yaptığınızı biliyorsunuzdur.
Size perşembeye kadar mühlet.
Bugün nereye gidiyoruz?
Kongsvinger'e gidiyoruz. İsveç'e bir paket göndereceğim.
Geldi.
Reichskommissar Terboven ve Başbakan Quisling
ordunun hamiliğini üstlendiler.
Yüzbaşı Maxvik komutasındaki bölük Oslo sokaklarında yürüdü.
Kongsvinger'deki Hird Komuta Okulu'nda komuta eğitimi sona erdi.
Polis Şefi Marthinsen
yeni alay ve manga komutanlarına atama belgelerini takdim etti.
Bu adam Quisling'den beter.
Sonra ufak bir toplantı yaptılar.
Marthinsen, hem işgal polisi şefi hem de Hird'in en üst düzey lideriydi.
Adamlarının Norveçlilere işkence etmesine göz yumuyordu.
Norveçli Naziler bazen Almanlardan beterdi.
Kendi halkımızdan insanların
bizi işgal edenlerle el ele vermesini bir türlü anlayamıyordum.
Kime güvenebileceğinizi bilmek zordu.
Londra'daki hükümetin Oslo'da birilerine ihtiyacı vardı.
Beni küçük örgütümüzün başına getirdiler.
İstihbarat toplayıp gizlice İsveç'e gönderiyorduk.
Oradan da Londra'ya gidiyordu.
ÇOK GİZLİ
Ama giderek büyüyen direniş hareketi Gestapo'nun radarına girmişti.
Ülkenin dört yanında üyelerimiz tutuklanıyordu.
Almanlar yönetim kadrosunun peşindeydi.
Çevir.
Kongsvinger'e Hornbæk götüremez mi?
Andreas seni çağırdı.
Söylediğine göre…
Ne oldu?
Almanlar, Andreas'ın kardeşi Kristian'ın rektumuna kızgın yağ dökmüş.
İç organları yanmış.
Selam Andreas.
Kristian için başın sağ olsun.
Olağanüstü biriydi.
Evet, öyleydi.
Nasıl bir insan bunu yapar ki?
Bunu kim yapar?
Bırakmak istersen anlarız.
Bırakmak mı? Bıraktığım filan yok.
En zor işleri istiyorum. Anladın mı?
-Selam. -Selam.
-İçeride. -Tamam.
Merhaba.
-Krogh. -Gudrun Collett.
Krogh mu? Fjeld değil mi?
Krogh, Fjeld… Beş cep, beş kimlik.
Cepleri aklımda tutsam yeter.
-Ayarlayabildiniz mi? -Evet, ayarladım sayılır.
-Birkaç ev birden mi lazım? -Evet.
-Neden peki? -Aynı yerde iki kez uyumuyorum.
Bayan Collett bana çok sayıda eve erişim izni verdi.
Almanların mantığını taklit ettim.
Çünkü bizi yakalamak için özenle, metodik olarak çalışıyorlardı.
Almanlar insanları almaya sabah dörtle altı arasında geliyordu.
O yüzden her sabah 3.30'da uyanıyordum.
Kendimi hemen sokaklara atıyor,
birkaç saat daha uyuyabilmek için çoğu zaman ormana gidiyordum.
Sonra da şehre dönüyordum.
Yarın sabah açacağız.
Kapalıyız.
Sağ olun hanımefendi.
İçerisi enfes kokuyor.
Müsaade var mı…
…Reidun?
Buyurun.
Mahkûmlar gelsin.
İlkini getirin.
Tanıyor musunuz?
Bir baksaydınız.
Sıradaki.
Ya bunu?
Tanımıyorum.
Emin misiniz?
Tanımıyorum.
Bilgi vermedim.
Hem de hiç.
Peki.
Bizden bir sürü kişi vardı.
Solnørdal'ı gördüm.
Dayanır mı bilmem.
Senin adını öğrenmek için her şeyi yapacaklar.
Tamam.
Bu aralar neler yapıyorsun?
Bilmek istemezsin.
Rjukan'a seyahat iznin var mıydı?
Peki…
Beni arayan çok insan var.
Aramaya da devam edecekler.
Ve içimden bir ses diyor ki…
Sizin de peşinize düşebilirler.
Sen üstüne düşeni yap.
Biz de yapacağız.
-Selam Gunnar. -Selam.
Alman ve Norveç kolluk kuvvetlerinin işbirliğini pekiştirmek adına
bu teröre birlikte son vermemiz önemli Bay Marthinsen.
Evet.
E? Bildiği her şeyi öğrendiniz mi?
Emin olmak imkânsız.
Hayır, imkânsız değil. Ama çaba göstermeniz lazım.
O zaman hepsi öter.
-Müsaadenizle. -Müsaade sizin.
Gelin.
Biraz soğuk, değil mi?
Efendim?
Patronunun adı ne? Liderinizin.
Adını ver.
Gunnar.
Soyadı da lazım.
Sønsteby.
-Gunnar Sønsteby mi? -Evet.
Ha şöyle. O kadar zor değilmiş, değil mi?
-Kusura bakmayın. -Sorun değil.
Ama sizi temin ederim ki
sizi beklettiğime değdi.
GUNNAR SØNSTEBY ÖDÜL: 200.000 KRON
Dur.
Kimlik lütfen.
Tamam. Devam.
Gel bakalım Sønsteby.
Hadi lan!
Dur!
LEUCHARS, İSKOÇYA - 1943
"Kjakabråten."
-Hoş geldin. -Selam.
-Seni görmek güzel. -Seni de.
-Nihayet gelebildin. -En kısa sürede dönmek istiyorum.
Her şeyin bir vakti var Gunnar.
Erling Fjeld.
Seninle konuşmak istiyorlar.
Öyle mi?
Güvenilir biri olduğunu söyledim ama yine de ısrarcılar.
Bay Fjeld.
Bir kez daha söyleyin Bay Fjeld.
İrtibatta olduklarınızın çoğu öldü, siz nasıl hayatta kaldınız?
Kimimiz bunun neredeyse imkânsız olduğu kanaatinde.
İmkânsız gerçekleşiyorsa
genellikle bariz bir açıklaması vardır.
-Ne ima ediyorsunuz? -Hiç Bay Fjeld, sizi dinliyoruz.
-Titiz biriyimdir. -Çok az insan bunu uzun süre sürdürebilir.
-Ne dememi bekliyorsunuz? -Siz sürdürebilmişsiniz.
Başkalarından iyi olduğumu söylemiyorum.
Ama uyanık olduğum her saati planlıyorum.
-Diğerleri de. -Diğerleri de.
-Keşke öyle olsa. -Şans unsuru yok mu?
Evet, şans ve sıkı planlama.
-İçki içiyor musunuz? -Savaşta hayır. Randıman düşürüyor.
-Sinirlerinizi yatıştırmak için? -Hayır.
-Ya kadınlar? -Ne olmuş onlara?
Kadınları sever misiniz? Şaşırtıcı ama kimi erkek tercih ediyor.
Evet, kadın seviyorum.
-Kaç kadınla irtibat hâlindesiniz? -Beş civarı.
Aralarından kaçıyla yattınız?
-Bu sorular fazla kişisel. -Cevap verin.
Savaş başladığından beri sıfır kadınla.
-Buna inanmakta zorlanıyorum Bay Fjeld. -Kusura bakmayın da o sizin sorununuz.
-Sakinleşmek için bir şey yapıyor musunuz? -Evet.
Söylediğim gibi, plan yapıyorum. Sinirlerimi anca bu yatıştırıyor.
Bu odadan bıkmışsınızdır.
Kusura bakmayın ama emin olmak zorundaydık.
Çoğunun başaramadığı şeyleri başarabilen ender dehalardan birisiniz.
Çok etkilendik.
Eğitiminizde başarılar diliyorum.
EĞİTİM İZNİ VERİLDİ
İskoçya'da birkaç aylık eğitimin ardından Norveç'e döndüm.
Artık daha büyük görevlere hazırdım.
Ama önce direniş hareketinin yeni lideri Jens Christian Hauge'le tanışacaktım.
Kahvaltıda yumurta var.
Kocamın şurubundan bir yudum al.
Olur.
Her derde deva olduğunu söylerdi.
Beyin tümörü hariç.
Tecrübeyle sabit.
-Başınız sağ olsun. -Sağ ol.
O karanlığa gömülüp kalamayız.
Bazen hayattan keyif almak da önemli.
Tüm olanlara rağmen.
-Ne zaman gelmesi gerekiyordu? -Gelecektir.
Dans eder misin?
Hayır.
Savaşta bile insanın biraz nefes alması gerek.
Her şeyin bir vakti var.
-Siz ciddi misiniz? -Dans etmezsen başka yemek yok.
Peki.
-Hiç dans etmedin mi? -Ettim.
-Tamam. -Ettim.
Sağ elini omzuma koy.
Diğer elini de şuraya.
Kontrolü bana bırak.
Şimdi.
Kütük gibi durursan dans edemeyiz. Biraz nefes al.
Burnundan al.
Ağzından ver. Bir daha.
Tekrar deneyelim.
Üç deyince.
Sağ.
İki, yavaş, yavaş, iki.
Tamam, güzel.
Nefes almayı unutma.
Hoş geldin.
Bay Hauge.
-Kahve? -Evet, lütfen.
-No. 24'e nefes almayı öğretiyorum. -Öyle mi?
25'ine bastın mı?
Evet.
Sonraki yaşını göremeyebilirsin.
Bunu düşündün mü?
Bunu kabullendim.
İşkenceye tepkin ne olur?
Bilmiyorum.
Tek doğru cevap bu.
Sen ve ben birlikte çalışacağız.
-Acil bir mesele var. -Öyle mi?
Quisling ve Marthinsen, Norveçli gençleri Almanlar adına savaştıracak.
Piyon olarak Rusya'ya sürecekler.
Yarın 3.000 çocuk iş bulma bürosuna gidecek.
Sabaha kadar küle dönmüş olması lazım.
Akersgata 55. İşte burası.
Bina gece kapatılacak, boş olacak.
Tüm binayı değil, bir arşiv odasını patlatacağız.
-Gregers, sekiz on kilo yeter mi? -Evet, on olabilir.
Max, Selvaag'la konuştum. Silahları ondan alın.
Tamam.
Tallak, sen Akersgata'yı gözetle.
19.00'da burada buluşuruz.
Evet, elimde seçenek var. Bak.
Akersgata 55, buyurun.
Buluşmadan önce her şey ayarlanmış olmalı.
Evet, tamam.
Ne dedim ben?
Dedin ki… Ben ve Max…
Tallak, böyle olmaz.
Kafede oturuyoruz diye gülümsedim. Birine gülümsemek yasak mı?
Kimilerimizin hisleri var.
Tamam, gülümse bakalım.
Ama gülümsemen bittiğinde Akersgata'ya döneceksin.
Daha yeni oradan geldim.
-Verdiğim anahtar… -Evet.
Uyup uymadığına baktın mı?
Hazır.
Tamam.
18 MAYIS 1944
Anahtar sende mi?
Güzel mekânmış.
İçeride birileri var.
Devam ediyoruz.
-Merhaba, buyurun? -Neler oluyor?
Mesaiye kaldık. Yarın sabah çok kalabalık olacak.
-Ya siz? -Havalandırmaya bakmaya geldik.
Harika. İçerisi çok havasız.
-Halledeceğiz. -Sağ olun.
Var ya…
Böyle bir dönemde siz gençlerin boş durduğunu görünce ne diyorum dersin?
"Lanet olsun" diyorum.
"Genç olsam bu pisliklerden kurtulmak için her şeyi yapardım."
Ne yalan söyleyeyim seni bir güzel pataklayasım geldi.
-İş başındayız, sağ olun. -Max.
Evet.
Bir yudum alayım.
-Al. -Sağ olun.
Ne demek.
Hay sıçayım, şuna bak.
Evet.
Söyleyeyim, hâlâ koşacak mecalim olsa
bunlara günlerini öyle bir gösterirdim ki…
Eskiden koşmakta kimse elime su dökemezdi.
-Çok da dayanıklıydım. -Evet.
1905'te koşarak bir gecede Drammen'a gidip dönmüştüm.
Orada bir kadın vardı.
Nerede o eski kadınlar? Eskiden etine buduna dolgun olurlardı.
O zamanlar süt içerlerdi.
Bana bakın.
Bana bakın! Hop!
Bina birazdan patlayacak.
Herkesin çabucak çıkması lazım.
Önce ben!
Evet, bambaşka bir kadındı.
3 ya da 4 Temmuz'da… Yoksa haziran mıydı?
Bir gecede Drammen'a koşup dönmüştüm.
Hayır, 4 Temmuz.
Gitseniz iyi olur.
-Ne dedin? -Kaçın!
-Koşun hadi! Hadi! -Tamam.
Ertesi gün gazeteler ne yazdı dersiniz?
Aynen öyle. Hiçbir şey yazmadılar.
Gazeteler ne yazıyorsa o.
Çünkü gazetede ne yazacağına gazeteyi basan insanlar karar verir.
Savaş zamanlarında gazeteden anca çıra olur, o kadar.
Alo, ben Marthinsen.
Lanet olsun!
Hay sıçayım.
Gustav Sønsteby?
-Evet. -Bizimle gelin.
Bir dakika.
Grini'ye gönderilmiş.
Adını, kim olduğunu biliyorlar.
Bu ihtimalin farkındaydık.
Bunları al, hep yanında taşı.
Seni canlı ele geçirmesinler.
Almanlar bu evi öğrenmiş.
Tamam, gidiyorum.
Teşekkürler.
Kimlik.
Sırt çantası.
Kontrol et.
Nereye böyle Fjeld?
-İşe. -İşe mi? Ne iş yapıyorsun?
Sigorta.
Ne dersin? Sigorta diyor.
İyi günler.
Teşekkürler.
Yürü hadi.
Tanımadılar mı?
Neyse ki sıradan bir tipim.
Birçok şey olabilirsin ama sıradan değilsin.
Tüm bunlar sona erdiğinde ne yapacağını hiç düşündün mü?
Hayır.
Neden?
Şu an bunu düşünemem.
Özgür bir ülkede yaşamak istiyorum. Gerisi teferruat.
Bir süre göze batma.
Bir süre göze batmasak iyi olur diyorum.
Evet, akıllıca olur.
Ne oldu?
Ben…
Biriyle tanıştım.
"Biriyle" derken?
Bir kadınla mı?
Bunun hoşuna gitmediğini biliyorum
ama böyle şeyler oluyor.
Her şey kontrolümde.
"Kontrolümde" derken?
Yani…
Yakalanırsam ne yapacağımı etraflıca planladım.
Ne yapmam gerektiğini biliyorum.
Yakalanmayacağız Tallak.
Kongsberg silah fabrikası.
Almanlar için 850 Norveçliye zorla İsveç topları imal ettiriyorlar.
Müttefikler zayiat demeden bombalayacak. Kongsberg şehir merkezi yok olacak.
Daha iyi bir fikrimiz var ama riskli.
Fabrikaya girmeniz lazım.
Almanlar bekçi dikmiş ama devriye arasında sızabilirsiniz.
17 EYLÜL 1944
-Selam. -Selam.
-Hani? Nerede? -Ne nerede?
-Patlayıcılar. -İçerideler.
Neyin içinde?
Fabrikanın.
Tezgâha 70 kiloyu aşkın patlayıcı istifledim.
-Bu emri kim verdi? -İyi bir fikir olduğunu düşündük.
Bağlantıları içeride mi yapacağız?
Evet.
Plan içeri girmeden önce hazır etmekti.
Şimdi 10 dakika fazladan vakit gerekecek.
Devriye o kadar sürüyor.
Peki.
Başlayalım mı?
-Anahtarımız var. -Evet ama anlamalarını istemiyoruz.
10 dakika.
Beş dakika.
Hadi, çabuk!
Üç dakika.
Fünyeyi ver. Vaktimiz yok.
-Gitmemiz lazım! -Fünyeyi ateşlemem gerek.
-Hadi! -Tamam.
Al!
HOKKSUND KONGSBERG'E 20 KM
Kimlik lütfen.
Araçtan inin.
Güzel, her şey usulünce.
Devam.
Ama ne yalan söyleyeyim, pek etkilenmiş gibi değillerdi.
Yeni kural!
Şu andan itibaren görev öncesinde ya da görev sırasında
tek bir damla alkol görmek istemiyorum.
Görev tamamlandıktan sonra herkes güvendeyken içebilirsiniz.
Anlaşıldı mı?
İyi misin?
Londra'dan çağırıyorlar.
-Nedenini biliyor musun? -Hayır.
Ben yokken ihmalkârlık etmeyin.
Tamam, dikkatli olacağız.
Tamam.
Gunnar?
Vay canına.
-Uzun zaman oldu. -Hem de çok uzun zaman.
-Bu Annlaug. -Merhaba.
-Gunnar. -Annlaug.
Memnun oldum.
Gunnar'la birlikte büyüdük. Eskiden birlikte dağlara tırmanırdık.
Hani… Tüm bunlardan önce.
Baban nasıl?
İyi olacak.
Ya sen? Babanla çalışıyorsun sanıyordum.
Evet, işler biraz karıştı.
Yeni iş arıyorum diyelim.
Evet, hayat işte.
Zor zamanlar.
-Seyahat mi var? -Hayır, iş için.
-Şehir hayatı mı? -Evet, öyle de denebilir.
-Seni görmek güzeldi. -Seni de öyle.
-Görüşürüz. -Evet.
LONDRA - KASIM 1944
Sağ olun.
İyi günler.
Majesteleri.
Bugün hangi adı kullanıyorsunuz?
Erling Fjeld mi?
Harald Sørensen. Grefsen'li bir elektrikçiyim.
-Ekselansları. -Maalesef ben kalamayacağım.
Ama sizinle tanışmak istedim.
-Onur duydum. -Ben de.
Afiyet olsun.
Geçelim mi?
İkimiz adına da sipariş verdim.
Teşekkürler Majesteleri. Enfes görünüyor.
Afiyet olsun.
Oslo'da harika işler çıkardığınızı duydum.
Teşekkürler. Niyetim dönüp devam etmek.
Ne diyeceğim…
-Sizin benden daha çok ihtiyacınız var. -Çok teşekkürler.
Ve elbette memlekete döneceksiniz.
Ortalığı elinizden geldiğince karıştırmaya devam edeceksiniz.
O görüşmeyi asla unutmayacağım.
Sanki kral bizzat o pisliklerden kurtulmamı emretmişti.
Ama memlekete dönmeden önce bir mesaj daha geldi.
ÖZEL HAREKÂT MERKEZİ, LONDRA
Tallak ve Gregers
iki firari Luftwaffe askeriyle irtibata geçmişler.
Alman asker kaçakları olduklarını sanıyorlarmış.
13 KASIM 1944
Gregers hemen oracıkta ölmüş.
Tallak yüzünden yaralanmış.
Savaş hastanesine götürmüşler.
Ben Oslo'da olsaydım bunların hiçbiri yaşanmazdı.
Yaşanmasına izin vermezdim.
Ama orada değildim.
İşkenceye nasıl tepki vereceğimizi hiçbirimiz bilemeyiz.
Dayanamayıp tanıdığımız herkese ihanet edip etmeyeceğimizi.
Mümkünse herkes bundan kaçınmak ister.
Ki bazen kaçınmak mümkündür.
Ama bir bedeli olur.
Yeni emirlerin.
NO. 24'ÜN TALİMATLARI
İNFAZ EMRİ
Duyduğuma göre direniş hareketinin
bazen Norveçlileri de öldürdüğü olmuş.
Evet.
Siz öldürdünüz mü?
Sen hiç savaş gördün mü?
Hayır, görmedim.
Ama aile büyüklerim görmüş.
O zaman eminim ki
aile büyüklerin ne demek istediğimi anlayacaktır.
Buradaki sizlere gelince
umarım hayatınız boyunca böyle bir şeyi anlamanız gerekmez.
Çünkü savaşta nüans kalmaz. Her şey siyah beyazdır.
Bir anda
farklı kurallar işlemeye başlar.
Savaşta Almanlar yüzünden en yakın sekiz arkadaşımı kaybettim.
Senin arkadaşlarını gammazlarsalar sen ne tepki verirdin?
Hoşuma gitmezdi.
Gitmezdi.
Peki öldürdünüz mü?
Başka sorusu olan?
Bunlar en kötüleri.
Hepsi Norveçli.
Marthinsen ülkedeki en azılı Nazi ama zamana ihtiyacımız var.
Bununla başlayalım. Bu da bir o kadar kötü.
Bizden çok sayıda kişinin ölüm emrini o verdi.
Hazır!
Ateş!
Senin için zor olacaksa başkasından isteyebilirim Gunnar.
Kendim yapamayacağım şeyi başkasından isteyemem.
Ben hallederim.
Yanına birini al.
Bir konuda hemfikir olmamız gerek.
Tüm bunlar ikimizin arasında kalacak.
Şimdi ve ebediyen.
Kimin kimi nerede ne zaman indirdiğini bir biz bileceğiz, tamam mı?
Affedersiniz.
Bir numaradan çıktığınızı gördüm.
Eviniz orada mı?
Evet.
Memnun musunuz?
Neden sordunuz?
Burası iyi bir mahalle mi dersiniz?
Kesinlikle.
Komşularınız iyi mi?
Orası değişiyor.
Hele ki bugünlerde.
Öyle mi? Ne anlamda?
Gıcık bir komşunuz mu var?
Öyle de denebilir.
Size yakın mı oturuyor?
Gunnar, geldi.
Kart çekiyorum.
Oyna gitsin.
Aceleye getirmesene.
Ukala herif.
Teşekkürler.
Afiyet olsun.
Durun!
Çok sağ olun.
Evet?
Savaşta yaptığınız şeylerden vicdanınızı sızlatan oldu mu?
Hayır, savaş sırasında çok uç bir hayat yaşadım.
Kafam o kadar doluydu ki o tip düşünceleri çoğu zaman bastırdım.
Beni etkilemelerine izin versem bitmiştim.
Direniş hareketindekilerin Norveçlileri öldürmesini kastetmiştim.
-O konuya zaten değindik. -Evet ama düzgün bir cevap vermediniz.
Görünüşe göre…
…direniş hareketi savaşta 82 Norveçli öldürmüş.
Tam sayısını bilmiyorum ama doğrudur.
Biz sadece koyu Nazileri hedef aldık.
Ya da Norveç'in özgürlüğünü engellemek üzere olanları.
Hiç merhamet göstermediniz mi?
Hayır.
İki numara sende.
Tamam.
Bunları değiştirsek iyi olabilir.
Astrup ve Finn Kaas. Bilemiyorum.
-Muhtemelen yaşı en genç olan… -Tamam.
Pasif direnişi hiç düşünmediniz mi?
-Pasif direniş mi? -Evet.
Gandi gibi.
-Bilir misiniz? -Gandi, Nazilerle savaşmadı.
Pasif direniş güzeldir, doğru.
Ama insanlığı karşısına almış kişiler
ülkenizi işgal ettiyse bir işe yaramaz.
Bence yarar.
Hayatlarımız boyunca bir savaş daha çıkarsa
bunu o zaman konuşuruz.
Tamam, savaş çıkarsa o zaman konuşuruz.
Tamam.
Yüzbaşı Linge ve onun bölüğüne geçelim.
Linge Bölüğü'nde birçoğumuz Rjukan'lıydık.
Efendim?
İnfaz edilen herkes korkunç şeyler mi yapmıştı?
-Evet. -Bazen infazların büyük sonuçları olmuş.
Mesela Karl Marthinsen'in infazı.
Marthinsen konusuna gelince, aslında oldukça kolay bir karardı.
Blindernveien'den ineceğiz. Genellikle o yoldan geçiyor.
Şurada bir yerde pusu kuracağız.
Selvaag, yardım etsene.
Norveç'teki Holokost'un sorumlusu oydu.
Norveçli Yahudileri toplama kamplarına o göndermişti.
Muhtemelen Norveç tarihindeki eli en kanlı kişi oydu.
İnfaz edilmesi gerekiyordu.
8 ŞUBAT 1945
Oğlan nasıl? Kayak yarışını kazandı mı?
-Sorduğunuz için sağ ol ama yarış bugün. -Ha, bugün müydü?
-Şans dilediğimi söylersin. -Sağ olun.
Bugün hava buz gibi.
Sizce sırf Marthinsen'i öldürmek için
o kadar insanı canından ettiğinize değdi mi?
Marthinsen'i vurduğumuzda
Almanlar misilleme yaptı, bu doğru.
Öyle büyük bir tepki verdiler ki listede sırada olanları infaz etmedik.
Sonraki iki gün boyunca
Akershus Kalesi'nde 28 Norveçliyi vurdular.
Birçoğu direniştendi.
Bir kısmı da alakasız garibanlardı.
Peki bu bedele değdi mi?
Buna cevap vermek imkânsız.
Özgürlüğün bedeli nedir?
Direnişçiler ailemden birini de vurmuş.
Peki, bunu duyduğuma çok üzüldüm.
Ne yaptığını biliyor musun?
Orası muamma.
Galiba birilerini gammazlamış.
Evet, savaş sırasında böyle şeyler sık sık yaşandı.
Bu konuda bir bilginiz olduğunu umuyordum.
Peki. Adı neydi?
Erling Solheim.
Bir mektup geldi.
İşgal polisine gidiyormuş, postanedeki adamlarımız ele geçirmiş.
Gönderen kişi yakalanman için bilgi teklif etmiş.
Senin ve tanıdıklarının adları var.
Sizi teşhis etmeyi teklif etmiş.
SAYGILARIMLA, ERLING SOLHEIM
Hayır, böyle bir isim hatırlamıyorum.
Oslo işgal polisi şefine.
Sabotaj ve başka yasa dışı işlere karışmış birileriyle
yakın zamanda bir temasım oldu.
Artık konuya dönmem lazım.
Ama soruların için sağ ol.
Sivil Cephe denilen bu hareketin yaptıkları canavarlıklar hakkında
çok şey duydum ve okudum.
Gestapo'yla yine iletişime geçmeden Solheim'dan kurtulmamız lazım.
Sen yapar mısın?
Olur.
Bence özgürlük her şeye bedel.
İşte savaş bu yüzden böyle acımasız ve zor
ve karşıt saflar arasındaki uçurumu aşmak imkânsız.
Çünkü ya özgür olacaksın
ya öleceksin.
Yazılı olarak bilgi vermemeyi tercih ederim.
Ama elimde bazı şahıslarla ilgili bilgiler var.
Sønsteby, Haugland ve Helberg. Onları aradığınızı biliyorum.
Normal polis güvenilmez olduğu için onlara gitmemeyi tercih ederim.
Bana Oslo'ya seyahat izni verirseniz hemen oraya gelebilirim.
Saygılarımla, Erling Solheim.
Konuşabilir miyiz?
Hay sıçayım.
Rjukan'dan.
Tanıyor musun?
Polis aracı alın.
Sivil kıyafet giyin. Hizmet ruhsatlarınız.
Solheim şu anda işsiz.
-Şurada yaşıyor. -Sam Eydes Sokak.
Mektup için teşekkür edin. Sorgu için Oslo'ya çağırın.
Çabaları için müteşekkir olduğunuzu,
Oslo'da 200.000 kron ödül vereceğinizi söyleyin.
200.000 mi?
Amacı para olsa gerek.
Şehir dışına çıkarın.
Sonra da vurun.
Resepsiyona.
Resepsiyona. Sessizce.
Dışarı!
Erling Solheim?
Alarm!
Dışarı! Hadi, koşun!
Hadi!
Dışarı!
Sizi bilmem ama benim işemem lazım.
27 ŞUBAT 1945
-Şüphelendi mi? -Hayır.
Peki.
Tamam.
Özgürüz! Barış geldi!
Bu heyecan dolu zamanda
Norveç neşe içinde yeniden kazandığı özgürlüğünü kutluyor.
Bahar beraberinde coşku getiriyor.
Tüm Norveçlilerin yüreği özlem ve umut dolup taşıyor.
Adalet yerini buldu.
Kendi halklarını sırtından bıçaklayan bir avuç aşağılık hain…
Bay Quisling, bu Halvor Rivrud.
Dachau ve Mauthausen'da esirdi.
Kendisini dinlemenizi salık veririm. Ama çıtınız çıkmadan.
-Çok güzeldi. -Evet, harikaydı.
Merhaba.
-Bunu imzalayabilir misiniz? -Evet, tabii.
Seve seve.
Vay canına.
-Bu konuyla çok mu ilgilisin? -Evet.
Peki.
Dedemin kardeşi hakkında bilginiz vardır diye umuyordum.
Hayır, maalesef…
O süre zarfında o kadar çok şey oldu ki…
Evet.
Kusura bakma.
Anladım.
Yine de teşekkürler.
Sağ ol.
Zihnimin içinde beş çekmece var.
İlk üçünü sürekli açarım.
Dördüncüyü ise daha nadir.
Beşinci çekmeceyi 8 Mayıs 1945'te kapattım
ve bir daha da açmadım.
Bunca yıl anca böyle dayandım.
Şaşırtıcı biçimde birçoğumuz baş edebildik.
LINGE BÖLÜĞÜ 1949 BULUŞMASI
Ama kimimize fazla geldi.
Andreas kurtuluş gününde kendini içkiye verdi.
Artık onu tanımayan yoktu. Oslo'da hiçbir bar ondan para almazdı.
11 yıl boyunca bir bardan diğerine gitti.
Andreas 1956'da kendini vurdu.
İyi durumda olmadığını tahmin ediyordum ama durumun vahametini anlamamıştım.
50 yıldır içimde ukde kaldı.
Gunnar'la ilk tanıştığımda…
-1998'de miydi Gunnar? -Evet.
Gunnar Sønsteby asla Almanların eline düşmedi.
Savaşta 20'yi aşkın sabotaj düzenledi.
En çok madalya kazanmış Norveç vatandaşı ve üç kılıçlı nişan kazanan tek kişi oldu.
Gunnar 1953'te çok sevdiği Anne-Karin'le evlendi.
Sağlığı kötü olmasına rağmen ölümüne dek konferanslar verdi.
Hayatının 70 yılını savaştan etkilenenlere yardım etmeye adadı.
Gunnar 94 yaşındayken
taksiyle Diakonhjemmet Hastanesi'ne gidip boş bir yatağa uzandı.
Görevini tamamlamıştı.
NO. 24
MUHBİR MEKTUBU
Solheim'ın mektubunun bir kopyası Norveç Sivil Cephe Müzesi'nde.
Gunnar Sønsteby, Solheim ailesinin diğer üyelerinin
Nazi karşıtı "iyi Norveçliler" olduğunun her zaman altını çizdi.
Alt yazı çevirmeni: Doğa Uludağ