In heel Azië onderzoeken twee van de meest intelligente soorten...
...hoe samen te leven.
We houden hen in de gaten...
…maar zij kijken ook naar ons en leren daarvan.
Aziatische olifanten zijn meesters in het aanpassen aan onze gewoonten...
...terwijl wij hen trachten te begrijpen en hun geheimen te leren.
AZIË
Olifanten hebben Afrika meer dan twee miljoen jaar geleden verlaten...
...lang voor de laatste ijstijd, op zoek naar een nieuw thuis.
Deze oeroude reizigers hebben zich over bijna heel Zuid-Azië verspreid.
Dr Paula Kahumbu zoekt op de Kinabatanganrivier in Borneo...
...naar de kleinste en zeldzaamste onder hen.
Ze is expert over de Afrikaanse savanne-olifant...
...en wil weten hoe de Borneose olifant...
...ook bekend als de pygmee...
...zich aanpast aan zijn snel veranderende omgeving.
Ik zie heel veel voetafdrukken.
Kijk daar.
Ik zie de olifanten niet, maar kan hen wel horen.
Deze Borneose olifanten zijn erg mysterieus.
Ze werden nauwelijks bestudeerd.
Ze zijn ongewoon wat betreft uiterlijk, eigenschappen en omgeving.
Vanaf de rivier zie je alleen maagdelijk regenwoud.
Dit is echter een illusie, want binnen enkele meters...
...verandert het woud in palmolieplantages...
...die zo ver reiken als het oog kan zien.
Palmolie vind je in alles, van koekjes tot roomijs...
...en van tandpasta tot wasmiddel.
Het is goedkoop om te produceren, maar de fauna betaalt een hoge prijs.
Dieren zoals de orang-oetang zijn bijna uitgestorven...
...omdat hun habitat wordt vernietigd.
De olifanten zijn ook kwetsbaar.
Er zijn er slechts 1.500 over.
Hun migratieroutes werden samengedrukt en nu moeten ze de rivieroevers...
...als pad gebruiken...
...en rivieren overzwemmen op zoek naar voedsel.
We hoorden zonet een olifant trompetteren.
Ze zijn vlakbij, ze zijn daar.
Ik denk dat hij naar het water komt.
We lijken wel omgeven door olifanten.
Dit is zo opwindend. Daar zijn olifanten, kijk.
Ze steken over.
Het is ongelooflijk zoveel van deze zeldzame olifanten te zien.
Het is niet één maar meerdere families samen...
...die in een grote groep oversteken.
Ik heb reeds 30 individuen geteld.
De baby’s gaan volledig onder water.
Wat me opvalt is hun roze, gevlekte huid.
Dit is het resultaat van depigmentatie.
De top van hun slurf heeft maar één grijpvinger,
niet twee, zoals de Afrikaanse olifant.
De helft van hun woud is al verdwenen...
...en wat overblijft verdwijnt sneller dan waar ook op de planeet.
De Borneose olifant moest zich aanpassen...
...zelfs als dit betekent dat ze tegen hun instincten moeten ingaan.
De geluiden van het woud werden vervangen door geluiden...
...uit een andere wereld.
Iedere keer dat oude palmbomen worden neergehaald en vervangen...
...grijpen de olifanten hun kans.
De olifanten komen meteen in actie.
Als ze de machines horen...
...lijkt het wel een Pavlov-reactie.
Ze komen allemaal opgewonden trompetterend aangerend.
Ze eten zeer snel van de begroeiing.
Ze staan binnen enkele meters van de werkende machines.
Het is ongelooflijk.
De top van de palm heeft een zoete kern.
Dit is een bron van geconcentreerde voeding.
Ze communiceren met veel volume...
...om elkaar te horen boven het lawaai van de machines.
Het is niet alleen bizar om olifanten te zien...
...bloeien in de nabijheid van zulk lawaaierig menselijk gedrag…
…maar ook tragisch dat ze hun leven in het wild hebben opgegeven.
De baby’s zijn daar samen met hun moeders.
Ze zijn getuige van alles en leren ervan.
Ze zullen hetzelfde reageren.
Als ze de machines horen, weten ze dat er voedsel is.
Ze passen zich ongelooflijk goed aan...
...niet alleen aan de aanwezigheid van mensen...
...en mogelijke gevaren...
...maar ook aan hun veranderende omgeving.
Olifanten zijn net zo slim, of slimmer, als wij.
Deze Aziatische olifant is zover verwijderd van zijn Afrikaanse neef...
...als wij van chimpansees.
Het zijn de kleinsten van alle olifanten met kortere slurven...
...en langere staarten.
Maar ze hebben de grootste hersenen van alle landzoogdieren...
...en die helpen hen...
...wanneer ze steeds meer met ons in contact komen.
Deze stier heeft veel zien veranderen tijdens zijn leven.
Hij heeft redenen om boos te zijn.
Zijn hele wereld is veranderd.
Als kalf was het land om hem heen zijn speeltuin...
...en voorraadkast.
Nu kan hij er niet meer bij.
Hij weet dat elektrische hekken gevaarlijk zijn.
Soms geven ze schokken, soms zijn ze dodelijk.
Maar het fruit dat hij lust bevindt zich net achter de hekken.
Hij keert terug als het donker is.
Het is een heimelijke missie...
...onthuld door gespecialiseerde camera's.
Hij heeft een eigen vorm van nachtzicht.
Zijn reukzin is zo ontwikkeld...
...dat blinde olifanten soms zelfs kuddes leiden.
Haastige spoed is zelden goed.
Stieren zijn soms eenlingen.
Maar nu we twee derde van hun omgeving hebben ingenomen...
...werken ze samen...
...als bescherming in bevolkte gebieden...
...en om rooftochten te plegen.
Het is een risicovolle strategie...
...maar wat deze stier en zijn vrienden van plan zijn...
...is echt opmerkelijk.
Weinig dieren kunnen tools gebruiken...
...maar hij leerde dat hij hout kan gebruiken om zichzelf te beschermen...
...tegen een elektrische schok.
Eenmaal binnen, zijn ze stil.
Geen piepen of flapperen.
Hun grote voetzolen dienen als schokdempers.
Vijf ton olifant glijdt voorbij...
...in spookachtige stilte.
Nu kunnen ze de vruchten plukken van hun arbeid.
Gelukkig voor hen zijn het vanavond alleen rotjes.
Gif, explosieven en andere dodelijke afschrikkingsmiddelen...
...doden elk jaar 300 olifanten in Sri Lanka.
Interacties zoals deze komen vaker voor...
...omdat nieuwe wegen, velden en nederzettingen...
…elk jaar bijna 9.000 km² in beslag nemen in Zuidoost-Azië…
OPGELET OVERSTEEKPLAATS OLIFANTEN
...en olifanten dichterbij de mens duwen.
Om te overleven leerden ze anticiperen op menselijk gedrag...
...en gebruiken ze die kennis in hun voordeel.
Snelweg 3259 in Thailand...
...is een route voor het transport van suikerriet.
Duizenden landbouwers gebruiken deze om hun oogst naar de raffinaderij te brengen.
Maar op deze route wordt tol geheven.
De bevolking noemt hem 'de Don'.
En dit is zijn gebied.
Hij is een meester onderhandelaar en weegt risico en opbrengst af...
...om te krijgen waar hij recht op heeft.
De Don kan ruiken wanneer een vrachtwagen nadert.
Hij kan de hoeveelheid inschatten met zijn geurzin...
...en houdt de vrachtwagens met de grootste lading tegen.
Tijd om tol te heffen.
Vijfentachtig kilo ruw suikerriet...
...voorziet hem van de 70.000 calorieën die hij dagelijks nodig heeft.
Maar de Don...
...is niet alleen.
Hij heeft jongere stieren meegebracht.
Handlangers, die hij leert hoe het moet.
Ze bestuderen de techniek van de Don.
Hij weet dat als ze niet te hebberig zijn...
...de chauffeurs zijn tol betalen.
Als wederdienst blijven hij en zijn trawanten uit de suikerrietvelden.
Hun observaties en kennis over ons helpen olifanten te overleven...
...in een steeds meer door de mens gedomineerd landschap.
Hun toekomst kan op lange termijn afhangen...
...van hoe goed wij hen als individuen begrijpen.
Paula heeft gemerkt hoe sommige gemeenschappen in Afrika...
…een positieve rol spelen in het beperken van het conflict tussen mens en olifant.
Ze wil graag weten of dit ook het geval is in Borneo.
Het verbaast me dat Aziatische olifanten...
...nog bestaan op dit continent.
Er is zoveel ontwikkeling. Zoveel land werd getransformeerd...
...voor menselijk gebruik.
We zien veel situaties waarbij mensen en olifanten...
...in contact komen met elkaar.
Het probleem is...
...dat wanneer olifanten door mensen geschaad worden, ze dit onthouden.
Soms ontwikkelen ze een agressieve cultuur waarbij ze mensen aanvallen...
...wat dodelijk kan zijn voor zowel mensen als olifanten.
Plaatselijk Borneose bioloog Dr Farina Othman...
...gelooft dat nabij, persoonlijk contact de beste manier is...
...om begrip tussen mens en olifant te smeden.
De eerste keer dat ik Borneose olifanten zag...
...voelde ik me erg met hen verbonden.
Toen besliste ik om de stem van de olifanten te vertolken.
Dit is Iman.
Iman betekent 'vertrouwen'.
Gewoonlijk is ze bij haar groep.
Vandaag heeft ze voor zichzelf gekozen en geniet ze van het water.
Door haar unieke aanpak is Farina pleitbezorger...
...vertaler tussen individuele olifanten en de mensen die tussen hen leven.
Ik leer hun persoonlijkheid kennen en we weten dat enkele olifanten...
...snel overstuur zijn.
We informeren de plaatselijke gemeenschap over hun persoonlijkheid en gedrag...
...zodat ze zich beter kunnen voorbereiden...
...wanneer deze olifanten dichtbij hun land of huis komen.
Als je deze signalen begrijpt, kan je ongevallen vermijden...
...en voelen ze zich veiliger bij je.
Ze zullen je toelaten hen te zien, te observeren en samen te leven.
Het werk van Farina is het bewijs hoe waardevol het kan zijn...
...dat plaatselijke bewoners deze olifanten bestuderen.
Iemand die zowel de noden van dieren als mensen begrijpt.
Dankzij dit soort werk...
...denken de mensen hier anders over olifanten...
...en beginnen hen zelfs te helpen.
De voordelen van samenleven met olifanten kunnen wederzijds zijn.
Door groter wederzijds begrip en het delen van ons land...
...kunnen we de levens van olifanten en onszelf ongelooflijk veel verbeteren.
Aziatische olifanten zwerven al tienduizenden jaren...
...over de West-Ghats in India...
...en volgen routes die al generaties lang worden doorgegeven.
Oud en jong reizen tot 240 kilometer om seizoensgebonden voederplaatsen te vinden.
Tijdens dit deel van deze lange reis vinden ze weinig voedsel.
Wat ooit oerwoud was, is nu bijna geheel landbouwgrond.
Warme en vochtige lucht...
…zijn de perfecte condities om thee te verbouwen.
Voor olifanten zijn deze weelderige heuvels…
…net groene woestijnen.
Theeplanten bevatten toxines waardoor ze bitter en onsmakelijk zijn.
De olifanten leden dus honger...
...en lieten soms een spoor van vernieling achter in hun zoektocht naar voedsel.
Tot de boeren het merkten.
Ze beslisten te veranderen.
Dit had een grote impact.
Ze stopten met het gebruik van herbiciden om onkruid rond de planten te verdelgen.
Ze laten het werk nu doen door gigantische vrijwillige tuiniers.
De olifanten eten niet alleen het onkruid...
...maar laten ook voedingsrijke meststof achter.
Omdat ze nu natuurlijke, in plaats van chemische, onkruidbestrijding hebben...
...is de thee van de boeren 100% biologisch...
...en olifant-vriendelijk.
De olifanten genieten nu van een hoognodige rustplek.
En een kans om te herbevoorraden.
Door samen te werken...
...wint iedereen.
Met volle magen zetten de olifanten het laatste stuk van deze reis voort.
Voor velen is het woud van Kabini de bestemming.
Een reservaat van 400 km².
Het is een van de grootste natuurgebieden in India.
Elk jaar wordt een dam geopend onder dit overstromingsgebied.
De rivier loopt leeg en wordt gedurende twee maanden vervangen...
...door weelderig grasland...
...wat een door de mens gemaakte utopie voor olifanten creëert.
Eenmaal per jaar...
...kunnen families veilig samenkomen aan het einde van hun lange trek.
Oude vriendschappen worden vernieuwd.
Nieuwe ontmoetingen vinden plaats.
Een door de mens gecreëerde ruimte...
...die een broodnodig toevluchtsoord biedt aan olifanten.
Olifanten en mensen evolueerden samen.
Het zit in ons DNA. We voelen het wanneer we hen zien.
We voelen hun gebrul, hun trompetteren...
...en hun gerommel diep in onze botten.
Als we olifanten in ons leven en in deze landschappen toelaten...
...bewaren we een stuk van onze eigen oude culturen en tradities...
...omdat deze dieren ons iets leren over onszelf.
Ondertiteld door: Mark Somers