Onder de golven leeft een mysterieus wezen...
...ouder dan de dinosaurussen.
Octopus.
Zo ongelooflijk buitenaards.
Verandert in een oogwenk van kleur.
En kan zich transformeren tot bijna alles.
Ze zijn de ware meesters in vermomming.
We ontdekken nu...
...dat ze tot de intelligentste wezens op aarde behoren.
Na twee jaar in hun wereld weten we dat ze werktuigen gebruiken.
Ik was verbijsterd hoe geavanceerd ze zijn.
Dat ze creatief denken.
Communiceren met andere soorten.
En misschien zelfs dromen.
Ik vraag me soms af of de octopussen over mij dromen...
...en zich afvragen wat of wie ik ben.
We beginnen nu pas te begrijpen wat ze ons te vertellen hebben.
Ik had net een gesprek met een octopus.
Diep in de oceaan...
...bewaakt een reuzenkraak...
...haar eitjes in een verborgen grot.
Ze laat ze niet alleen...
...zelfs niet om te eten.
Ze hebben haar bescherming nodig.
Ze zorgt al meer dan zeven maanden voor ze.
Ze verhongert langzaam.
Haar jongen beschermen...
...is het laatste wat ze ooit zal doen.
Deze kleine octopus is zo groot als een rijstkorrel...
...en zal alleen de wereld ingaan.
Zonder z'n moeder of broers of zussen te kennen.
Octopussen zijn de ultieme eenlingen van de natuur.
Tenminste, dat dachten wetenschappers.
SOCIALE NETWERKEN
Onderzoeker dr. Alex Schnell van National Geographic...
...bestudeert al jaren dierenpsychologie.
Ze denkt dat octopussen socialer zijn dan we denken.
Als je bij ze bent...
...merk je dat ze net zo nieuwsgierig naar jou zijn als jij naar hen.
Na uren duiken in Noord-Australië...
...heeft ze het vertrouwen gewonnen...
...van een schuwe vrouwelijke dagoctopus.
Ze moet hebben besloten dat ik geen bedreiging vormde...
...en dat ik haar mocht volgen.
Alex heeft haar zelfs een naam gegeven.
Ze heeft een klein litteken onder haar oog, vandaar de naam Scarlett.
Hoewel ze Alex accepteert, zijn octopussen als Scarlett...
...meestal op hun hoede voor hun eigen soort.
Het zijn einzelgängers.
Octopussen die elkaar tegenkomen, zullen met elkaar paren...
...elkaar opeten, of allebei.
Als er een andere dagoctopus op Scarlett afkomt, is Alex bezorgd.
Ik was bloednerveus.
Je weet nooit hoe het afloopt.
Ze schatten elkaar in en maken hun huidskleur donkerder.
Dat is vaak een teken van agressie.
Scarlett moet uitzoeken wat de indringer wil.
En dat kan maar op één manier.
Het vreemde aan dagoctopussen...
...is dat ze elkaar moeten aanraken om te weten wat de ander wil.
Scarlett gebruikt haar zuigers...
...die 25 keer gevoeliger zijn dan een menselijke vingertop...
...om de vreemde de hand te schudden.
Het is een mannetje dat een partner zoekt.
Scarlett heeft geen interesse, maar hij geeft niet op.
Scarlett is in gevaar.
Als hij z'n armen om haar heen slaat, kan ze stikken.
Het was zo'n opluchting om haar los te zien breken.
Omdat sociale interactie zo gevaarlijk is...
...is het logisch dat een octopus als Scarlett alleen wil zijn.
Maar ze lijkt het prima naar haar zin te hebben met Alex.
Ik kan een sociale band met ze vormen, dus misschien...
...zijn ze helemaal geen eenlingen.
Octopussen gebruiken hun intelligentie...
...om te bepalen met wie ze omgaan.
Ze zijn niet asociaal, alleen kritisch.
Vooral als het om de andere sekse gaat.
Om te begrijpen hoe octopussen hun tijd doorbrengen...
...moeten we hun datinggewoonten bekijken.
In Indonesië helpt het liefdesleven van een octopus...
...om de regels voor relaties te herschrijven.
Deze mannelijke algenoctopus...
...kan niet wachten om vrij te zijn.
Want als het water stijgt...
...gaat hij op zoek naar liefde.
Omdat hij z'n hol maar een paar uur per dag verlaat...
...moet hij snel zijn.
Gelukkig betekent z'n postcode dat er genoeg partners zijn.
Maar alle plaatselijke octopussen profiteren van het hoge water.
Dit is octopus speeddaten.
De sociale situatie is zo ongewoon...
...dat zeebioloog dr. Christine Huffard hem al 20 jaar bestudeert.
De algenoctopussen hebben dagelijks veelvuldige interacties.
Hoe meer ik naar de algenoctopus kijk...
...hoe meer ik me afvraag wat er achter deze sociale interacties zit.
Komt het door de drukte dat ze het patroon doorbreken...
...als het op sociaal contact aankomt?
Het jonge mannetje heeft een vrouwtje gezien.
Maar een meer ervaren gestreepte rivaal is hem voor.
Met z'n uitgestoken arm nodigt hij haar uit om te paren.
Ons jonge mannetje is bereid om voor haar te vechten.
De mannetjes worstelen. Hun acht armen bewegen afzonderlijk.
Het is de ultieme krachtmeting.
Maar het is meer dan een gevecht, het is informatie vergaren.
Hij leert z'n rang tussen z'n buren kennen...
...en wat hij kan gebruiken.
Waar hij mee weg kan komen. Waar hij voor moet vechten.
Deze octopussen leven niet alleen samen...
...ze worden er ook slimmer door.
Het is sociaal leren.
Wetenschappers wisten niet dat wilde octopussen dat konden.
Het jonge mannetje is nog steeds op zoek naar liefde.
Maar hij heeft nu een nieuwe strategie.
Om te gaan voor een vrouwtje dat nog niet bezet is.
Hij begint het gesprek.
Z'n tienduizenden kleurveranderende huidcellen geven een boodschap af.
Wetenschappers noemen dit 'passing cloud display'.
Haar antwoord lijkt veelbelovend.
Hij gaat eropaf.
Hij legt z'n papillen over z'n oog...
...die op een vlezige vinger lijken.
Hij maakt zich heel groot.
Hij is helemaal wit met een zwarte streep, wat zegt:
Ik vecht met je of ik paar met je.
Z'n versierpoging heeft gewerkt.
Hij strekt zijn gespecialiseerde paringsarm uit.
De aangepaste punt levert een pakketje sperma af.
Als hij de juiste plek kan vinden.
Nee, nog steeds niet.
Maar ze wordt ongeduldig en hongerig.
Hij is al zo ver, dus als ze wil jagen, gaat hij mee.
Paren in beweging.
Het was een steile leercurve voor dit kereltje.
Maar z'n besluit tot interactie...
...of het nu is om te vechten, te communiceren of te paren...
...heeft hem slimmer en succesvoller gemaakt.
Maar is de algenoctopus uniek?
Christine denkt van niet.
Misschien ontdekken we andere sociale octopussen.
Dat het niet zo ongewoon is als we denken.
Algenoctopussen moeten wel contact maken.
Maar er zijn plekken waar octopussen ervoor kiezen om samen te komen.
Ruim 160 km uit de kust van Costa Rica...
...en bijna drie kilometer onder het zeeoppervlak...
...in een van de meest extreme omgevingen op aarde...
...deed een team wetenschappers een opmerkelijke ontdekking.
Een gloednieuwe soort.
Ze noemden hem de Dorado-octopus.
Hij is zo nieuw dat hij nog geen officiële naam heeft.
Ze vonden er niet een paar...
...maar meer dan honderd.
Het zijn bijna allemaal vrouwtjes die voor hun eitjes zorgen.
Dit is een van de vier kwekerijen voor diepzee-octopusjes op onze planeet.
Waarom trekken zoveel moeders naar deze specifieke plek?
Een diepzeebron waar warm water uit spleten in de zeebodem komt.
Dat versnelt de ontwikkeling van hun eitjes.
Ze hebben het ervoor over om zo dicht bij elkaar te zijn.
Deze moeders blijven hier bijna twee jaar terwijl hun jongen groeien.
Elk jong is een symbool van wederzijdse tolerantie.
Wetenschappers denken dat er nog meer plekken als deze zijn.
Wellicht zetten duizenden octopussen hun verschillen opzij...
...om de volgende generatie veilig te stellen.
Wat gebeurt er als octopussen van verschillende soorten elkaar treffen?
Dr. Alex Schnell heeft gehoord dat er onder deze doodgewone pier...
...iets zeer ongewoons gebeurt.
Het gebeurt 's nachts.
Ik heb alleen het kleine lichtje van m'n zaklamp om me te leiden.
Je krijgt een eng gevoel wanneer je door het water gaat.
Ik zag twee oogjes opdoemen.
Het was een bleke octopus.
Ze kwam naar buiten...
...en er was een mooi moment waarop haar zuigers m'n hand aanraakten.
Alsof ze me uitnodigde om te gaan zwemmen.
De bleke octopus leidt Alex naar een kunstmatig rif van duikers.
Het lijkt niet veel...
...maar het biedt octopussen alles wat ze nodig hebben om zich thuis te voelen.
Ze zijn overal.
Ze kijken uit alle hoeken en gaten naar Alex.
Maar dat is niet het enige wat Alex' aandacht trok.
Normaal zie ik een of twee octopussen van dezelfde soort.
Maar hier heb je honderd individuen...
...van vijf verschillende soorten en ze leven allemaal samen.
Van octopussen zo klein als een golfbal...
...tot octopussen zo groot als een strandbal.
Dat is een buitengewone octopusoase daarbeneden...
...met verschillende soorten naast elkaar.
De goede omgeving heeft misschien veel octopussen aangetrokken.
Maar het verklaart niet hoe dieren die normaal vechten...
...en elkaar zelfs doden, in harmonie leven.
Ik heb een theorie die kan verklaren wat we hier zien.
Het zijn vijf soorten met verschillende karakters.
De Maori, een van de grootste soorten, is vrij schuw.
De kleine Southern Keeled-octopus is juist erg brutaal.
Het is een perfecte mix van persoonlijkheden om samen te leven.
Misschien kunnen ze, net als wij...
...soms door hun verschillen met elkaar opschieten.
In dit welvarende octopolis...
...hebben ze geleerd hun instincten te tarten en vreedzaam samen te leven.
Octopussen zijn zo slim om gezelschap te kiezen als het erop aankomt.
Maar zijn er grenzen aan met wie ze samenwerken?
Alex' favoriete eenling, Scarlett, jaagt op het rif.
En ze is niet de enige.
Een koraalforel.
Hij kan 90 cm lang worden en drie keer zo zwaar als Scarlett.
Groot genoeg om gevaarlijk te zijn.
Scarlett houdt hem zeker in de gaten.
Maar niet omdat ze bang is.
Als de kleine visjes vluchten...
...zijn ze buiten z'n bereik.
Maar niet dat van Scarlett.
Hij moet de octopus-cavalerie erbijhalen...
...en verandert z'n lichaamskleur van een patroon naar bleek.
Dat is het begin van een teken waarop Scarlett heeft gewacht.
Want deze forel is nu haar jachtmaatje.
Scarlett kijkt toe als hij laat zien waar ze moet zoeken.
Dan gaat ze zoeken.
Als ze goed zit, gaat de forel terug naar z'n normale patroon.
Ze gebruiken hun lichamen om met elkaar te praten.
Een fundamenteel onderdeel van menselijke taal...
...is iets wat referentiële signalen heet.
M'n dochtertje van een jaar wijst al naar bepaalde dingen.
Ze wil wat drinken als ze naar m'n waterfles wijst.
Een vis heeft geen hand om te wijzen, dus gaan ze op hun kop staan.
Hier hebben we unieke communicatie tussen de verschillende soorten.
Scarlett krijgt hulp bij het vinden van voedsel.
Als ze mist...
...is er meer voor de forel.
Het is teamwerk.
Het heeft Alex op een idee gebracht voor een spontaan experiment.
Wetenschap begint vaak met een idee, ook al zijn het gekke ideeën.
Toen ik de octopus met de vis had zien jagen, wilde ik iets proberen.
Scarlett jaagt vandaag alleen.
Ik volgde haar...
...en wachtte tot ze schaaldieren uit het koraal joeg.
Ik zag dat ze een paar krabben over het hoofd zag.
Ik begon ze aan te wijzen.
Tot m'n verbazing reageerde ze.
Ze begreep wat ik haar duidelijk wilde maken.
Scarlett vangt snel de prooi die Alex haar heeft aangewezen.
Misschien had ze liever mij als jachtpartner.
Ik speelde de rol van de vis, maar ik pikte niks van haar vangst.
Deze interactie met Scarlett voelde vreemd en geweldig.
We worden gescheiden door 550 miljoen jaar evolutie...
...maar we zijn in gesprek.
Het voelde magisch.
Hoe langer we bij octopussen zijn, hoe meer ze ons verrassen.
Elke opmerkelijke nieuwe ontdekking...
...ondermijnt onze overtuigingen over wat ze zouden kunnen of moeten doen.
Ze zijn niet altijd eenlingen...
...maar kunnen ook sociale dieren zijn.
Maar ze gebruiken hun vaardigheden selectief om vooruit te komen.
Van octopusmoeders...
...die het beste doen voor hun baby's...
...tot samenwerking met andere soorten.
Zelfs met ons.
Zolang het ze uitkomt.
Welke geheimen moeten er nog onthuld worden?
De tijd zal het leren.
ACHTER DE SCHERMEN PRODUCENT JAMES CAMERON EN DR. SCHNELL
Toen National Geographic-onderzoeker dr. Alex Schnell...
...op zoek ging naar een dagoctopus...
...had ze zich deze reis niet kunnen voorstellen.
Of de vriendschap.
Dit is geweldig. Ze is gefascineerd door jou.
Zij net zoveel door mij als ik door haar.
Zou ze aan de ogen...
...een denkend wezen herkennen?
Ze worden gedreven door nieuwsgierigheid.
Ja. Je voelt echt haar nieuwsgierigheid naar jou.
Dagoctopussen zijn meestal schuw...
...maar deze verwelkomde Alex in haar wereld.
Ik vind het geweldig hoe snel ze het idee verdrong...
...dat je een bedreiging kon zijn.
Nieuwsgierigheid woog zwaarder dan gevaar.
Een groter wezen, onbekend, kan van alles zijn. Toch?
Absoluut, en zij neemt het initiatief.
De aanraking, die heel belangrijk is.
Alex had nooit gedacht dat zo'n vreemd dier...
...naar haar zou reiken.
Hoe kan ze daar een basis voor hebben?
Ze zou er geen vroege herinnering aan hebben.
Dat vraag ik me ook vaak af.
Er gebeurt veel in die hersenen.
De tijd met Scarlett bewees weer hoe slim octopussen zijn.
Ze leren snel, omdat ze wel moeten.
Ze hebben niemand om van te leren. Ze leven niet met broers of zussen.
Dus het wordt niet doorgegeven of aangeleerd door ouders.
Nee, en ik denk dat ze alles leren van hun omgeving.
Ja.
Ontwikkelt hun brein zich niet heel snel...
- ...fysiologisch gezien? - Ja, dat moet wel.
Niemand beschermt ze.
- Juist. - Dus ze moeten snel leren.
En ze hebben geen natuurlijke bescherming.
Zoals een schelp, tanden, klauwen.
Ze kunnen zich verstoppen, plannen, observeren, een strategie bedenken.
- Precies. Hun geest is hun wapen. - Ja.
Het zijn een soort wetenschappers. Net zoals kinderen dat zijn.
Ze willen alles begrijpen.
Het zijn jonge, nieuwsgierige geesten die een theorie bedenken...
...over hoe de wereld om hen heen werkt.
Het is een alternatieve weg naar intelligentie.
Daarom bestudeer ik deze dieren.
Ze breken alle regels.
Met hun intelligentie en nieuwsgierigheid...
...overwinnen octopussen bijna elk obstakel dat hun leefgebied biedt.
Probleemoplossende meesterbreinen die altijd actief zijn.
- Ze slaapt. - Ze slaapt, ja.
Octopus snurkt.
Het is interessant, want ze heeft een fase waarin ze heel stil is...
...maar op een gegeven moment begint ze te bewegen.
Dat noemen we een actieve slaapfase.
- Ja, een soort remslaap. - Absoluut.
En mensen dromen in een actieve slaapfase.
- Juist. - Dus misschien droomt ze ook.
Ja. O, ze droomt. Geloof me. Kom op, kijk dan.
Net hondenpoten als ze op konijnen jagen in hun droom.
We weten niet zeker of honden dromen, maar we zeggen het wel altijd.
Dromen is belangrijk.
Veel van m'n creatieve werk doe ik in dromen.
Het is m'n eigen gratis privéstreamingkanaal.
Avatar was gebaseerd op droombeelden.
Terminator ook.
Scènes in Aliens zijn daarop gebaseerd.
Het lijkt me duidelijk dat ze droomt.
- We weten niet waarover ze droomt. - Nee, dat weten we niet.
Tijdens de actieve fase stuiptrekt ze en verandert ze van kleur.
Dat doet ze nu. Ja.
Dat kan betekenen dat ze herinneringen verwerkt.
Dat kan een ervaring zijn, een locatie...
...of ze maakt een geheugenkaart van de omgeving.
Ze maakt een mentale kaart...
...die haar leven kan redden bij een toekomstige ontmoeting.
Zelfs hun gedrag en hoe hun huid verandert...
...is al een kijkje in hun brein.
We kunnen niet met ze praten, maar hun huid vertelt verhalen.
Dat is zeker zo.
Of octopussen dromen...
...is een van de vele geheimen die wetenschappers nog moeten ontdekken.
Hoe meer tijd we in hun wereld doorbrengen...
...hoe meer we leren over hun intelligente manieren van overleven.
Tien jaar geleden...
...werd een grote groep Dorado-vrouwtjes ontdekt op ruim 3000 meter diepte.
- Dit is meer jouw terrein. - Ik heb ze vaak gezien...
...maar ik heb nog nooit gezien dat ze samenkomen...
...op één plek. Het zijn meestal eenlingen.
Van de 300 octopussoorten zijn de meeste eenlingen.
Maar er zijn een paar soorten die zich verzamelen...
...in kleine gemeenschappen.
Ze zijn hier samengekomen...
...om te profiteren van het warme water.
Juist, en jij denkt dat de warmte van die hydrothermische stroom...
...die omhoogkomt, zorgt dat de eitjes zich sneller ontwikkelen.
- Zoals een vogel z'n eitjes warm houdt. - Precies, anders duurt het te lang.
We hebben niet eens een naam voor een octopusgroep.
Hoe zou jij het noemen? Een zwerm octopussen?
- Een zwermtopus. - Zwermtopus.
Elke keer als je de diepe oceaan ingaat, ontdek je iets nieuws.
- Hoe diep ben je gegaan? - Veel dieper dan dit.
Naar de diepste plek op aarde.
Maar als je onder de 150 of 300 meter komt...
...is het pikdonker.
Hoe diep is dit? 3000 meter? 3000 meter dus.
Het is elke dag pikdonker en koud.
Ik hoorde dat je ook een dombo-octopus hebt gezien.
Dombo's zijn prachtig.
Echt schitterend en ze hebben een soort kopvinnen.
Het lijken dombo-oren, maar het zijn vinnen.
Geen enkele andere soort heeft zulke vinnen op z'n kop.
Ze zijn prachtig. Doorschijnend...
...en ze hebben een iriserend effect. Echt heel mooi.
Haal je creatieve inspiratie uit deze ontdekkingen?
Absoluut. Personages in een nieuwe Avatar-film...
...zijn geïnspireerd door diepzeewezens, koppotigen.
- Geweldig. - Bedankt.
Meer kan ik nu niet zeggen.
Deze octopussen zien er niet alleen buitenaards uit...
...maar ik vind dat alle octopussen buitenaards zijn.
Dat trekt ons zo aan...
...want wij mensen zijn gefascineerd door het onbekende en het buitenaardse.
Dit is een heel buitenaards wezen...
...maar we kunnen met ze meevoelen.
Ze laten dingen zien die herkenbaar zijn voor ons.
De oceaan kan ons nog zo veel leren, zelfs op bekende plekken.
Absoluut. Er valt nog zo veel te leren.
Het is een heel andere buitenaardse wereld.
Dat klopt.
Ondertiteld door: Judith Bros