Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Bir, iki, üç.
Johnny'yle tanıştığımda
"Böyle dâhice müzikler yapmak için fazla iyi biri" diye düşündüm.
Büyülü bir yeteneğe sahip.
Müziğini bir kez duydunuz mu unutmak mümkün değil.
Tüm dünyada insanlar farkında olmadan onu seviyor.
Böyle kaç bestecinin eserini duyduğunuz anda
hangi film olduğunu anlarsınız ki?
Bana göre çok rahatlatıcı bir müziği var.
John olduğunu hemen anlayabiliyorum.
John'un insanlar üzerinde böyle bir etkisi var işte.
Müziği duyar duymaz "Bu o adam" dersiniz.
Michael Jordan'ın da "o adam" olduğu gibi.
Ya da Bach'ın.
John Williams da o adamdır işte.
Ondan kaçış yoktur.
Çoğu sorunun cevabı odur.
John'un müziği dinleyiciye çok derin bir seviyeden ulaşır.
Sanki besteleri zaten hep varmış gibidir.
O bir noktada oturup bunları bulmuştur
ve artık kolektif bilincimize yerleşmiş gibilerdir.
Bir besteciden daha fazlasıdır.
İmgelerle sesler arasındaki bağlantıyı
gerçekten anlayan çok zeki bir adam.
Eski klasiklerle modern popun müthiş birleşimidir.
İkisini de kapsıyor bence.
Var olan tüm tarzlara hâkim, inanılmaz bir müzik âlimi.
Bunu nasıl yapıyor?
Kazanan, Damdaki Kemancı'yla John Williams.
Jaws, John Williams.
- Yıldız Savaşları, John Williams. - E.T. ile John Williams.
Schindler'in Listesi, John Williams.
Sürekli bir keşif sürecinde.
Filmi izlerken yaşadığı
deneyimden yola çıkarak piyanonun başına geçiyor ve besteliyor.
Müzik sanki gökten inerek onu kuşatıyor gibi.
Bence bir insanın yarattığı en saf sanat biçimi.
BİR LAURENT BOUZEREAU FİLMİ
Çok iyi bir ezgi.
Bu piyanolarımdan biri.
JOHN WILLIAMS BESTECİ
Fox'ta 25 yıl boyunca kullandığım piyano bu.
Steven için bu piyanoda ilk şunu çalmıştım...
Ben çalınca "Nedir bu? Bunu ne yapacaksın?" dedi.
Üçüncü Türden Yakınlaşmalar'daki beş nota peki?
Beş nota... Şu.
Her şeyi bu piyanoda çaldım.
Onunla çalıştığım E.T.'yi, hepsini.
Bu tatlı şeyin geçmişi bu işte.
Düğün marşı gibi oldu.
Ama yıllar önce evlendik.
Biliyorum.
Bu doğru.
Uzun zaman oldu. Seni gördüğüme çok sevindim.
STEVEN SPIELBERG YÖNETMEN
- Johnny'den sahne çalıyorum. - Bar mitzvah'm bu.
Evet, bar mitzvah'n.
- Nasılsın? - İyiyim.
- Mutlu yıllar. - Sana da canım.
John Williams ve Steven Spielberg'de ilgimi çeken şey,
birlikte bir grup gibi olmaları.
MÜZİSYEN, COLDPLAY
Gruplar iyidir.
Birlikteyken o müthiş özelliklerinin toplamından bile daha iyiler.
Müzik ile görüntü aynı oranda önem taşır.
John Williams Caddesi
Birbirlerini yukarı taşırlar
ve birini denklemden çıkarırsanız sonuç farklı olur.
İlk filmimi çekmek için anlaştığımda
500 kadar film müziği albümüm vardı.
Film müziklerine hayrandım.
RIALTO SİNEMASI
60'lı ve 70'li yıllarda film müzikleri
antika hâline gelmeye başlamıştı.
Başka bir deyişle, orkestra müziği artık tercih edilmiyordu.
Dönemin müziklerini kullanıyorlardı.
Ürkütücü bir dönemdi
çünkü orkestra müziklerinin sonu geldi diye düşünüyordum.
Ben ve filmlerim varken bu çağın bitmesine izin veremezdim.
ZAFERİN BEDELİ (1969) YÖN. MARK RYDELL
Zaferin Bedeli adlı bir filmdeki
besteye bayılmıştım
ve eğer bir gün bir film çekersem o besteciyle çalışmak için
kendime söz verdim.
Adı John Williams'tı. İngiliz olduğunu düşündüm.
Kabul ederse bestecim o olacaktı.
KOVBOYLAR (1972) YÖN. MARK RYDELL
Kovboylar'da da John'un bestesini duyunca
kararım kesinleşti.
Böylece John'a
Sugarland Ekspresi'nin müziğini besteler mi diye sordum.
Senaryoyu beğendi ve bir öğle yemeğine razı oldu.
Tanışır tanışmaz çok sevdim.
Çok gençti.
Bense 40 yaşındaydım.
Yıllarca Hollywood'da çalışmış, kır saçlı bir emektardım.
Çok elit bir adamdı. Hep öyleydi.
Yine de samimi ve cana yakındı.
Biraz William Shakespeare'i andırıyordu.
Kızıl saçlıydı, sakallarında da kızıllar vardı.
Elleri çok güzeldi.
Ellerini iyi hatırlıyorum.
Beş dakika içinde film müziği tarihine
benden çok daha hâkim olduğunu anladım.
Film müziklerini ne kadar sevdiğimi
kanıtlamak için, Spartaküs'e Alex North'un yazdığı
jenerik müziğinin ilk iki dakikasını mırıldandım sanırım.
En sevdiklerimdendir.
John bundan ya etkilendi ya da etkilenmiş gibi yaptı.
Muhtemelen kaçık olduğumu düşündü.
Sugarland Ekspresi'ni izlemeye gittim.
SUGARLAND EKSPRESİ YÖN. STEVEN SPIELBERG
Onu geri verir misin dostum?
Başına ne geleceğini bilmiyorsun.
"Tanrım, bu çocuk çok iyi bir yönetmen" diye düşündüm.
Beraber çalışmayı kabul etti.
Tek bir mızıkayla öyle bir samimiyet yarattı ki
filmi hiç düşünmediğim bir yere taşıdı.
Johnny, ünlü mızıkacı Toots Thielmans'la jenerik müziğini ve çağrışım hissini
epey bir değiştirmişti.
John, Sugarland'i bitirir bitirmez
yapacağım her filmde çalışmasını istedim.
MÜZİK DÜZENLEME
Konu film müziklerindeki özgünlük olduğunda...
ALEX ROSS MÜZİK ELEŞTİRMENİ / TARİHÇİ
...bestecilerin genelde işi zordur
çünkü işe başladıklarında yönetmenle kurgucunun seçtiği
ve var olan müziklerden, şarkılardan,
eski film müziklerinden oluşan geçici bir derleme bulurlar.
Kaba kurgunun yapılması için konur bu.
Bu besteciler için sorundur çünkü geçici müzikleri dinlediğimiz anda...
THOMAS NEWMAN BESTECİ
...yaratıcı seçenekler azalır.
Çoğu zaman yönetmenler
sevdikleri müzikleri filme serpiştirir
ve benzer şeyler isterler.
Besteciden kendisine ait olmayan müziklerden oluşan bir kolajı
kopyalaması beklenir.
JAWS (1975) MÜZİKSİZ
Jaws'un müziği için sıra dışı bir fikrim vardı.
Hatta geçici parçayı Bob Altman'ın Images filminden,
John'un bestesinden almıştım.
John, Jaws'un kaba kurgusunu izledikten sonra aradı.
Koyduğum geçici parçaya gülüyordu.
Çok garipti çünkü ben...
Images'daki beste ses efektleri, çığlıklar ve korkutucu seslerden ibaretti.
Jaws ise bence bir deniz macerasıydı.
JAWS MÜZİKLİ
"Hayır, olmaz" dedi.
"Canım, bu...
Korsan filmi olmuş" dedi.
Darbeyi içimde hissettim resmen.
"Merak etme, ben bir şeyler bulurum" dedi.
Bir iki hafta sonra evine uğradım.
Steinway piyanosunun başındaydı.
Aşırı karmaşık bir şey bekliyordum.
"Chopsticks" gibi bir şey çıktı.
Birkaç parmakla çalıyordu.
Şöyle yaptı...
Çevreye bir baktım.
Hiçbir şey göremediğiniz kapkaranlık bir yerde
yalnız olduğunuzu düşünün.
Tamamen sessiz.
İlk duyduğunuz şey ise şu...
Ait olmadıkları bir ortamda bu pes notaları duyunca
tehlikeli bir şeyin size doğru geldiğini anlıyorsunuz.
Önce şaka yapıyor sandım.
Herkes bana "Steven Spielberg ne düşünüyor?" diye soruyor.
"İlk duyduğunda ne düşündü?"
Gerçekten ne düşünmüştün?
- Geri zekâlı olduğumu mu? - Hayır, asla değil.
"Aman Tanrım. Orkestra olmayacak.
Bir tek piyano olacak
ve Johnny pes notalarda bir şeyler yapacak" diye
- düşündüm. - Neden itiraz etmedin?
Çünkü "Tekrar dinle" deyip durdun.
- Peki. - "Tekrar dinle" dedin.
Ben de yaptığın işteki dehayı gördüm.
KAYIT, JAWS STEVEN SPIELBERG'ÜN ÇEKİMLERİ
- Burası yumuşamalı Steven. - Evet, biliyorum.
Zaten çok yüksek, değil mi?
Bozuk köpek balığını hatırlıyor musun?
John'un gelip de çalışmayan köpek balığını
müzikle telafi etmesini beklemiyordum.
Müzikle yarattığı köpek balığı mekanik olandan daha iyiydi.
İki notayla bile olsa tema müziği budur.
ALAN SILVESTRI BESTECİ
Tema müziğinin en iyi yaptığı şeylerden biri
karakter ekranda görünmüyorken bile oradaymış gibi hissettirmesi.
Tekrar tekrar sorduğum şey şu.
"Bunu nasıl yapıyor?"
Bu ilahî yetenek ne? Nereden geliyor?
FABELMANLAR'DAN (2022) "TEMA MÜZİĞİ"
Johnny adını babamdan almışım.
Yani bir nevi "Küçük Johnny"ydim.
Babam davul ve perküsyon çalıyordu.
Annem de müzikten epey anlardı.
20'ler kadınıydı.
Yani, ukulele çalabiliyordu.
Çok gençken dansçılık da yapmış.
Babam Boston'da bir salonda çalardı.
DAVUL, JOHNNY WILLIAMS
Annem de dans ediyordu
ve müzisyenler genelde beraber çalıştıkları dansçıları tanırlar.
İlişkileri bir şekilde başlamış ve 1929'da evlenmişler.
Annem 20, babam da 25 yaşlarındaymış.
JOHN WILLIAMS'IN ÇOCUKLUK EVİ
8 Şubat 1932'de
Queens, New York'taki Flushing Hastanesi'nde doğdum.
Bir kız, iki de erkek kardeşim vardı.
İki erkek de müzisyendi. Hâlâ hayattalar ve çalıyorlar.
Hayatı boyunca piyano öğretmenliği yapan kız kardeşim ise vefat etti.
Biz gençken benden çok daha iyi çalardı.
Piyano çalmaya mecbur sayılırdık.
Babam hepimizin piyano çalmasını istedi.
Beyzbol oynadığım kadar piyano da çalmam gerekiyordu.
Bir saat beyzbol oynadıysam
bir saat de piyano çalışmalıydım.
O zamanlar ana haber ve eğlence kaynağı
radyolardı.
Televizyonumuz yoktu.
Babam da radyo orkestralarında çalışırdı.
İşe gidiyorsa akşam sekizde
radyoda onu dinleyeceğimi bilirdim.
Benny Goodman ve Tommy Dorsey'nin orkestrasında çalardı
ve oralarda çalmasından gurur duyardım.
Merakla davulu duymaya çalışırdım.
Dinlemekten fazlası gibi olurdu.
Grup ve orkestralardaki
enstrümanları dinledikçe trombona ilgim arttı.
Babam "Piyano derslerine devam edersen trombon alırım" dedi.
Müzik ailemin ve iş hayatlarının
öyle büyük bir parçasıydı ki
başka bir yerden etkilendiğimi
söyleyemem doğrusu.
Annemle babamın arkadaşları da yine müzisyendi.
Ben de insan büyüyünce müzisyen oluyor sanıyordum.
Bir yerlerde müzik çalıyordu işte.
Ben 15 yaşındayken ailecek Kaliforniya'ya taşındık.
O sırada lisedeydim.
Kuzey Hollywood Lisesi'ne başladım.
Küçüklüğümden beri piyano çalıyordum
ama son birkaç senedir trombon aklımı çelmişti.
Babam "Trombonu bırakmalısın.
Tüm zamanını piyanoya vermelisin" dedi.
Arayı kapamam gerekiyordu.
Çok çalıştım.
Hafta sonu da dâhil her gün beş, altı saat çalıştım.
Öyle ki annem öleceğimi sanıyordu.
Buna eğitim denemez.
Antrenman gibi bir şey. Profesyonel düzeyde bir iş yapmayı
başarmak için yapmanız gereken
bir tür spor antrenmanı gibiydi neredeyse.
Filmlere olan ilgim de o dönemde başladı.
Babam da artık Hollywood stüdyolarında çalıştığı için
yavaş yavaş film müziklerini dinlemeye başladım.
Onunla işe gider, ne yaptıklarına bakar,
insanların film müziği yapışını izlerdim.
RIHTIMDA (1954) MÜZİKLER, LEONARD BERNSTEIN
Aklıma ilk gelen, Leonard Bernstein'in Rıhtımda müzikleri.
Babam, Bernstein'in bu parçasında çalışmıştı ama başkaları da vardı.
Orkestra şeflerinin notalarını benim için eve getirirdi.
Ben de orkestra şefi olabileceğimi düşünmeye başladım.
O zamanlar, yani lisedeyken,
okul orkestrası için partisyon yazabilecek noktadaydım.
Öğrencilerden biri piyanoyla bir müzikal bestelemişti,
ben de müziğini orkestraya uyarladım
ve öğrenci orkestrasını yönettim.
Yani, sanıyorum ki yaparak öğrendim.
Pratik yaparak.
Kendi kendime de çok şey öğrendim.
Onlarca yıl orkestralar için armoni ve kontrpuan kitapları okudum.
Hava Kuvvetleri'nde dört yıl görev yaptım.
Bir süre St. John's, Newfoundland'deki
Kuzeydoğu Hava Komutanlığı Bandosu'nda görev aldım.
İkinci Dünya Savaşı sonunda
Kanada hükûmeti sinema alanında çalışan insanları
Kanada'da film şirketleri kurmaya çağırdı.
Almanya'dan Studio Hamburg şirketi de ekip ve ekipmanlarını
St. John's'a taşıdı
ve Kanada'nın kıyı eyaletleriyle ilgili
bir gezi belgeseli çekmek istediler.
You are Welcome adlı ufak bir film çektiler.
Filmin müzikleri yoktu.
Bir şekilde beni aradılar.
Film müziği yapmamıştım hiç.
Filme müzik besteler miyim diye sordular.
Ben de "Elbette" dedim.
St. John's'taki kütüphaneye gidip Newfoundland halk müzikleri kitabı buldum.
Oradan küçük bir şey çıkardım.
Asker Pens, Newfoundland'a müzik besteledi
İşte her şey böyle başladı.
Havacının Film Müzikleri Kariyeri
yirmilerimin başlarında bir genç adam olarak
piyano çalmak dışında her işi yapmaya hazırdım.
En sonunda besteci, özellikle de
film müzikleri bestecisi olmam
bir dizi tesadüf sonucunda oldu.
Caz müziğe bayılıyordum.
Radyoda duyduğum caz müziklere bayılır, çalmak isterdim
ve genç bir yetişkinken, hatta profesyonel olarak çaldım.
PİYANO, JOHN WILLIAMS
Oscar Peterson,
Teddy Wilson veya Art Tatum gibi
büyük bir cazcı olma iddiam yoktu.
Ama sanırım fena değildim.
Esas sevdiğim, bestelemekti.
Lisedeyken ve sonraki birkaç yıl boyunca
caza çok düşkün olduğum bir dönemden geçtim.
GEORGE LUCAS YÖNETMEN
O yüzden onu bir caz müzisyeni, bir piyanist olarak biliyordum.
Yirmilerinde yazdığı şeyleri,
mesela caz grubu varken yazdığı
Rhythm in Motion albümünü dinleyin.
İnanılmaz bir albüm.
Bugün çok daha yaşlı besteciler yanına bile yaklaşamaz.
Caz tarzında başladığı unutulabiliyor.
1977'de Yıldız Savaşları'yla ve Üçüncü Türden Yakınlaşmalar'la
tanıdıysanız bunu beklemezsiniz.
YILDIZ SAVAŞLARI: YENİ BİR UMUT (1977) YÖN. GEORGE LUCAS
Ama Cantina sahnesindeki müziği caz bilmeyen birinin
bestelediğini hayal etmek zor.
O alanda başarısız denemeler duydum.
SAKSAFONCU / MÜZİSYEN
En fazla klişe taklitler diyebileceğiniz örnekler.
Ama hep "Evet, bu çok hoş" diyordum.
Buradan da Sıkıysa Yakala'ya geleceğim.
SIKIYSA YAKALA (2002)
O müzik tam bir caz müzikti.
Bu adam işi biliyordu. Müthişti.
Filmi baştan sona izledim ve ofisine bir e-posta yazıp
"Lütfen Şef Williams bunu saksafon konçertosuna çevirsin" dedim.
Birkaç gün sonra cevap geldi. "İlginiz için teşekkürler.
Hâlihazırda yapılıyor
ve bir buçuk ay içinde çıkacak" yazıyordu.
Çok heyecanlanmıştım.
SIKIYSA YAKALA'DAN "ESCAPADES FOR ALTO SAXOPHONE AND ORCHESTRA"
Sinemakolik veya film meraklısı değilim ve hiç de olmadım.
Sinemaya çok ender giderim.
Ama babam Columbia'nın, MGM'in, 20th Century Fox'un
ve benzerlerinin stüdyo orkestralarında müzik çalmıştı.
Yani müzisyenlerin stüdyolarda iş bulabilmesi
film müzikleri yapmaya ilgi duymamı sağladı.
Columbia Pictures'a gidip Morris Stoloff'a çaldım.
Stüdyonun müzik direktörüydü.
Beni orkestrada piyano çalmam için işe aldı.
İki yıl boyunca neredeyse her gün o orkestrada çaldım.
Sonra 20th Century Fox'a gittim
ve hem orada hem de Paramount'ta Alfred Newman'a epey bir çaldım.
Daha caz tarzında işlerde Bernard Hermann'a, Franz Waxman'a
ve Henry Mancini'ye çaldım.
Peter Gunn'daki eşsiz piyanosu...
BESTE, HENRY MANCINI PİYANO, JOHN WILLIAMS
THE TREATMENT'IN SUNUCUSU, KCRW
Çok azimle ve sert çaldığı o müzik.
Bence o müzik, funk cazın temeli gibidir.
STUDS LONIGAN (1960) YÖN. IRVING LERNER
BESTE, JERRY GOLDSMITH PİYANO, JOHN WILLIAMS
Çok meşguldüm.
Her gün bir stüdyoda çalıyordum.
BÜLBÜLÜ ÖLDÜRMEK (1962) YÖN. ROBERT MULLIGAN
BESTE, ELMER BERNSTEIN PİYANO, JOHN WILLIAMS
Fakat bu orkestralarda piyano çaldığım süreçte
yaşı büyük olan meslektaşlarım sık sık "Şunun düzenlemesini yapsana" derdi.
Birkaç orkestra partisyonu yazdıktan sonra biri
"Orkestrayı yarım saatliğine sen yönetir misin?" dedi.
Gençliğin verdiği cesaretle "Tabii ki yaparım" dedim.
Sonunda da karıma "Sanırım sadece beste yapacağım" dedim.
Sonra televizyona ve filmlere o kadar çok beste yapar hâle geldim ki
bir noktada karıma
"Orkestrada bu kadar vakit harcayamam.
Çalmayı bırakıp beste yapmalıyım" dedim.
Bu şekilde biraz daha fazla kazanıyordum.
Üç çocuğum vardı ve işin pratik yönünü de düşünmeliydim.
Babamla ilgili hatırladığım ilk anı şu. Evin küçük bir odasında...
JOHN WILLIAMS'IN KIZI
...kadife bir halımız vardı.
Halının üzerinde de piyano dururdu
ve babam o komik halının olduğu odada piyano çalardı.
Annemin adı Barbara Ruick'ti. Oyuncu ve şarkıcıydı.
Atlıkarınca'da Carrie Pipperidge'ı oynadı.
ATLIKARINCA (1956) YÖN. HENRY KING
Mark ve Joe adında iki erkek kardeşim var.
İkisi de müzisyen.
Joe, Toto grubunun solisti
ve Mark da davulcu.
Crosby, Stills, and Nash'le,
Air Supply'la ve Tina Turner'la çaldı.
Annemle babam çok gösterişli insanlardı
ve çok dışarı çıkarlardı.
Bir sürü parti verirlerdi.
Noellerimiz de güzel geçerdi.
Noeller çok hoştu.
Babamın bir sürü film müziği çaldığını hatırlıyorum.
Annemle prova yapar, eğlenir, birlikte çalıp söylerlerdi.
Birbirimizi eğlendirir, güldürür
ve çok keyif alırdık.
Kendimi her hafta televizyon programlarına beste yaparken buldum.
Bir saatlik seçkilerde çalıştığım çok güzel yıllar geçirdim.
Chrysler, Bob Hope Salonu ve Alcoa Salonu'nda.
Bir hafta western, sonraki hafta komedi,
sonraki hafta ise dram olurdu.
Daha sonra uzun metraj filmler çeken yönetmenlerin yaptığı envaiçeşit iş.
Örneğin Syd Pollack, Dick Donner ve Robert Altman.
Çoğunlukla Fox'ta çalışıyordu
ama hafta sonları da sıklıkla evde çalışırdı.
Sürekli bir şeyler yazardı.
Bir keresinde çalışırken ona bir not yazmış,
"Çıkıp bana bakman, ilgilenmen gerekiyor" demiştim.
Kapının altından itmiştim ve çok kızmıştı.
60'lı yıllarda çok basit bir sebeple evden ziyade
stüdyolarda çalıştım.
Çocuklarım çok küçüktü,
ev çok gürültülüydü ve dikkat dağıtacak çok şey vardı.
Beste yaparken ihtiyacınız olan yalnızlığı ve sessizliği yakalamak zordu.
Ben de Universal'a
ya da Fox Studios'a gider, uzun saatler çalışırdım.
Çalışan değildim, akşam yemeğine gelip kalan bir adam gibiydim.
Yıldız Savaşları'nın müziğini besteleyen adamın...
J.J. ABRAMS SİNEMACI
...Gilligan's Island'ın müziğini de bestelemiş olması
ne kadar geniş ve sınırsız bir yelpazesi olduğunu gösteriyor.
Al şu direği!
Hayhay efendim.
GILLIGAN'S ISLAND (1964) YÖN. JOHN RICH
Buna ne dersiniz Skipper?
Şahane. Getir hemen!
Koşar adım geliyorum.
Ailecek Hawaii'ye tatile gitmiştik
ve bir ukulele aldı.
Lost in Space için yeni bir tema müziği bestelemesi gerekiyordu.
Dizinin müziğini ukulele çalarak besteledi.
LOST IN SPACE'TEN (1967) "MAIN THEME"
Mesela o, 20th Century Fox'la çalışmak için bir fırsattı
ve orada Lionel Newman'la arkadaş oldum.
Televizyon dünyasına adım atmasaydım
daha sonra film müziği besteleme şansını bulamazdım.
JOHN GOLDFARB, LÜTFEN EVE DÖN!
Ne kadar ödemişler John? Ne yazıyor orada?
12.500 dolar.
1964'TE GELEN İŞ TEKLİFİ
Bir haftada mı?
On haftada. Olamaz.
"HIRSIZ ÂŞIKLAR"
Bir ara öyle çok komedi filmi yaptım ki
artık bir komedi daha yapmak istemiyordum.
Yaşı benden büyük bir meslektaşım aradı
ve "John, film müziği besteleyeceksen
ve adını filme yazacaklarsa
Johnny yazdıramazsın. Genç biri için uygun bir isim
ama adını değiştirmen gerek. John Williams olman gerek" dedi.
Ben de ona hak verdim.
Ah bir zengin olsam
DAMDAKİ KEMANCI (1971) YÖN. NORMAN JEWISON
Her gün yatardım
Ah bir zengin olsam
Ben...
Damdaki Kemancı
İlk yüksek bütçeli filmler müzikaldi
ve bu filmlerde aranjör, orkestrasyoncu,
müzik direktörü ve şeftim.
Her türlü koro, çocuk sesi ve orkestra parçası gerekiyordu.
Koro hâlinde dahi söylense her sözün anlaşılması gerekliydi.
Gelenek, gelenek!
Gelenek!
Bunu üretirken bütün o seslerin miksajını
düzenlemesini ve montajını yapmak
başlı başına bir eğitimdi ve benim için müthiş bir deneyimdi.
Sadece besteci olarak değil,
film yapımında çalışan bir zanaatkâr olarak da.
GOODBYE, MR. CHIPS (1969) YÖN. HERBERT ROSS
Hoşça Kalın Bay Chips.
Başta müziği André Previn bestelemişti
ama André ile yapımcı arasında bir anlaşmazlık oldu.
O yüzden sözlerden de müzikten de Leslie Bricusse sorumlu olmuştu.
Fakat André Previn benim ustamdı ve beni çok teşvik etti.
Hollywood'da kalmamamı söylüyordu.
"John, kendi müziğini, konçertolarını ve senfonilerini bestelemek istiyorsun.
Ticari işlerle boşuna vakit harcama" dedi.
Açıkçası o kadar yeteneğim varsa
filmleri bırakıp senfoni besteleyeyim diye düşündüm.
Ama Hollywood'da kendimi kaybetmedim, tam tersine buldum.
POSEIDON MACERASI (1972) YÖN. RONALD NEAME
John Williams'ın olayı bu.
Malzeme ne kadar iyi olursa olsun, hep daha iyisini yapar.
Her zaman işi dokunaklı, anlamlı
ya da etkileyici hâle getiren özü yakalamanın bir yolunu bulur.
Poseidon Macerası veya Deprem gibi 70'lere ait bir
klasik felaket filminde bile.
GÖKDELENDE PANİK (1974) YÖN. JOHN GUILLERMIN
John’u platformda belki de ilk görüşüm
Poseidon Macerası ve Gökdelende Panik kayıtlarındaydı.
İçeri gidip kontrbasçıların hemen yanında dururdunuz.
John'la ikimiz olurduk, bir de klasik siyah boğazlı kazağı.
O orkestrayı yönetirken biraz da çekinerek
sessizce oturur ve olan biteni izlerdim.
Irwin Allen çok gösterişli bir kişilikti.
YAPIMCI, POSEIDON MACERASI
Dublaj adı verilen ses miksajında ustaydı.
Dublajda ses efektleri, diyaloglar ve müzik birleştirilir.
O da illa her şeyin sesini yükseltmek isterdi.
Sadece yükseltmek isterdi.
Bütün bunları kâğıt ve kalem kullanarak yaptım.
Hâlâ da öyle yapıyorum, değişmedim.
Burada çalıştığım yıllarda o kadar meşguldüm ki
elektronik sistemleri öğrenecek zamanım olmadı.
Muhtemelen işi hızlandırıyorlardır.
Bunu yazmak istediğinizde...
Dokuz veya 10 nota var. Ben böyle yazıyorum.
Şöyle bir şeyse...
Çok fazla nota oluyor.
Bilgisayarda bir tuşa basıyorsunuz ve hemen görüyorsunuz.
Bense hepsini tek tek yazıyorum.
Muhtemelen genç meslektaşlarımdan çok daha fazla zaman harcıyorum.
Beste yaparken çoğunlukla kâğıdı notalarla doldururum
ve ertesi sabah tekrar bakarım.
Sanki başka biri yazmış gibi gelir.
Bakarım ve "Bütün bunları ben yazmış olamam.
Dün yazmış olamam. O kadar vakit yoktu" derim.
O bu beceriyi büyük zahmetlerle edinmiş biri
ve şimdi öyle bir zamanda yaşıyor ki yapay zekâ...
TORUNU / MÜZİK YAPIMCISI
...tek komutla müzik besteliyor.
İnsanların, 60 küsur yıl bir odada tek başına çalışmış birini
görmesi gerektiğini düşünüyorum.
Çok fedakârlık gerektiriyor. Epey bir acı da çekmiş.
O yüzden bir noktada sessizleşiyor
ve bence kendini müziğiyle ifade ediyor.
SABRINA'NIN MÜZİĞİ (1995)
Annem, Nevada'nın Reno şehrindeydi
ve California Split adlı bir filmde küçük bir rol oynuyordu.
YÖN. ROBERT ALTMAN
- İkinci kapı. - Old Blue mu?
Old Blue, ikinci kapıdan çıkıyor.
- Doğru söylüyorum. - Hayır.
Kathryn Altman bizi aradı.
OYUNCU / ROBERT ALTMAN'IN EŞİ
"Baban beni arasın" dedi.
Bir saat kadar evde bekledim.
Babam eve gelince "Galiba annemle ilgili bir şey var" dedim.
Reno'da çekilen filmin oyuncusu ölü bulundu
İnanılmaz bir olaydı. Gayet sağlıklı, güzel bir genç kadın,
öngörülemeyen bir anevrizma yüzünden aniden hayata veda etti.
Bu olay beni derinden etkiledi çünkü elbette eşimdi
ama aynı zamanda üç çocuğumun annesiydi ve daha 41 yaşındaydı.
Babam her şeyi halletmek için bir uçağa binip gitmek zorunda kaldı.
Ben de kardeşlerimle evde kaldım
ve ondan sonra da hayattaki rolüm bu hâline geldi.
Ama o sıralarda başladı.
Kendimi bir anda, 40'larının başında üç ergen çocuğa bakarken buldum.
Çok zor bir durumdu,
üzerine konuşması bile zor oluyor bazen.
Yıkıcı bir olaydı. Çocuklarla ilgilenmek konusunda
hiç deneyimi yoktu.
Ben kardeşlerime bakmaya alışkındım
ve bu role kolayca uyum sağladım.
Bu yüzden üçümüzün eşsiz bir ilişkisi var.
Bu yüzden uzun süre çalışmadım.
Filmlerle, hikâyelerle, karakterlerle uğraşmak istemedim.
Annem öldükten hemen sonra ona bir keman konçertosu besteledi.
KEMAN KONÇERTOSU - FLÜT KONÇERTOSU
Eşimin babası kemancıydı. Kemanı çok severdi.
Benden hep ona bir şeyler bestelememi isterdi.
O vefat edene dek yapmadım.
Annem vefat etmeden önce
babam dâhi bir besteci olsa da daha ziyade günlük işçi gibi çalışıyordu.
Ama annem öldükten sonra onun hep yanında olduğuna dair
bir his geliştirdi.
Bana yardım ediyor gibiydi.
Böyle garip bir his vardı içimde.
Hâlâ da var.
Sanırım bu sayede sanatsal açıdan olgunlaştım, enerji kazandım
veya yaptığım işi daha derin bir şekilde kavramaya başladım.
Film kariyerimdeki en yoğun ve başarılı dönem
bu olayın ardından başladı.
Yıldız Savaşları adlı bir filme beste yapma teklifi geldi.
Aynı zamanda Uzaktaki Köprü filminden de teklif geldi.
MÜZİK DİREKTÖRÜ
Müzik direktörü Lionel Newman'a
"Uzaktaki Köprü'yü tercih ederim
çünkü içinde tüm yıldızlar var
ve George Lucas veya Yıldız Savaşları hakkında bir şey bilmiyorum" dedim.
Ona "Klasik müzik besteleyecek birini arıyorum" dedim.
Eski Korngold ve Newman besteleri ya da 30'lar ve 40'ların
film müzikleri gibi şeyler.
Steven "Aradığın kişi John Williams" dediğinde
"Caz piyanisti değil mi o?" dedim.
"Hayır, harika film müzikleri yapıyor" dedi.
Kısa süre önce Jaws'da çalıştığım Steven bana
"George Lucas'la tanışmalısın" dedi.
Adını hiç duymamıştım.
Gençlik Yılları'nı bilmiyordum. Benim hatam, onun değil.
Bunun üzerine George’la tanıştım ve müzik hakkında biraz konuştuk.
Bana göre çok gençti.
Çok iyi anlaştık.
Çok centilmen ve cana yakın biri.
Ayrıca müzik konusunda inanılmaz bilgiliydi.
Senfonik müzik konusunda da aşırı bilgiliydi.
Ertesi gün Steven'la konuştum ve "John, Yıldız Savaşları'nı yap" dedi.
"Yıldız Savaşları'nı yap, keyif alacağın iş o.
Uzaktaki Köprü'yü boş ver. O ticari bir iş.
Bu ise çok iyi bir iş olacak" dedi. "Tamam" dedim.
Yani beni o ikna etti.
Çok da ısrar etmesi gerekmedi.
Bence herkes bu projenin çok özel olduğunu hissediyordu.
George’un biraz tuhaf, biraz farklı bir şey yaptığını
herkes biliyordu. Daha önce gördüklerimize benzemiyordu.
Daha önce bilim kurgu filmleri yapılmıştı ama bu kadar hayal gücü
ve kıvılcım barındıran bir film çekilmemişti.
Günler boyunca filmi izleyip
müziği nereye ekleyeceğimizi, nereden çıkaracağımızı...
KURGUCU
...veya kullandığımız geçici müzikleri, Gustav Holst'un The Planets'ini
Dvořák’ın 9. Senfoni'sinin son bölümünü filan konuştuk.
Bahar Ayini'nden kısımları ve Max Steiner'ın King Kong'unu konuştuk.
John bazen seçimlerimizi onaylıyor,
bazen de fikri geliştirecek önerilerle geliyordu.
Yapboz parçalarını birleştirmek için uğraşıyorduk.
Gerçekten öyle bir şeydi.
Peter ve Kurt'tan ve bazı eski senfonik müziklerden
bahsettik çünkü her karakterin kendi teması olsun istiyordum.
Böylece bir karakterden diğerine geçerken tema da onunla beraber değişecekti.
YILDIZ SAVAŞLARI: YENİ BİR UMUT'TAN "LEIA'NIN MÜZİĞİ"
Yıldız Savaşları için bestelenen müziklerin taslakları,
hayal edebileceğiniz en karmaşık şeylerdi
çünkü çok fazla değişiklik oluyordu.
Bir gün, bir buçuk dakikaydı.
Ertesi gün bir dakika 45 saniye oluyordu.
Ertesi gün filmden çıkarılıyordu.
Rahmetli müzik editörüm Ken Wannberg
bu değişikliklerle her gün beni delirtiyordu.
MÜZİK EDİTÖRÜ
Kenny panik içinde aradı.
Dedi ki,
"Olmaz. Bir sürü değişiklik var." Ben de "Biliyorum" dedim.
"John bir sürü müziği bestelemişti" dedi. "Biliyorum" dedim.
Haftalar boyunca çalıştım
ama filmin başı için ne yapacağımı bir türlü bulamıyordum.
Sanırım en son olarak açılış müziğini ve üflemelilerden oluşan
marş müziğini besteledim.
Müziği ilk kez Johnny piyanoda çalınca dinledim.
O da...
Yani, müziklerin kabataslak piyano versiyonuydu.
Dolayısıyla anca "Bilemedim ama kulağa hoş geliyor" diyorsunuz.
Ama aslında gelmiyor. Orkestra çaldığında hissettiğiniz
enerjiyi de duyguları da vermiyor.
Bu iş için bir senfoni orkestrasına ihtiyacımız olduğuna karar verdik
ama daha önce filmde hiç kullanmamıştım.
Lionel Newman dedi ki, "Londra Senfoni Orkestrası'nı tutarız."
Çok heyecanlıydı. Acayipti. Beklenmedik bir gelişmeydi.
Londra'ya gidip
dünyaca ünlü orkestrayı tutacak ve bestemi çaldıracaktık.
157.
Hazır olun. Beyler, başlıyoruz.
Yaşamadan anlamanız çok zor.
Tamam beyler. Sessiz olun.
Ama bir çocuğun doğumu gibi bir şey.
Müziği ilk kez duyduğum anı ancak böyle tarif edebilirim.
Üstelik orkestrayla filan da dinlememiştim hiç.
Filmle birlikte dinlememiştim.
John'a ve Steven'a güveniyordum
ama ilk notayı çaldıkları anda acaba olmayacak mı diye
korktuğunuz bir an oluyor.
Uzun zaman önce, çok uzak bir galakside...
YILDIZ SAVAŞLARI
Birçok insan gibi ben de ilk 10 saniyede sarsılmıştım.
LAWRENCE KASDAN SİNEMACI
Sonra "Bunu kim yapmış?" diyorsunuz.
Özgün Yıldız Savaşları müziğinin cüretkârlığının bir parçasıydı bu.
Açılıştaki o yüksek sesli marş.
JAMES MANGOLD SİNEMACI
Muhtemelen sinema ve müzik tarihinin en meşhur açılış müziğiydi
ve orkestranın gücüne bir övgü niteliğindeydi.
YILDIZ SAVAŞLARI
Kimse bu müziğin hit olmanın ötesine geçip
fenomen olacağını tahmin edemezdi.
Öyle oldu. Hâlâ yaşıyor.
Film müzikleri albümünü yapma vakti geldiğinde
plak şirketi "O kadar çok müzik var ki iki disk yapalım" dedi.
'Yıldız Savaşları' albümü yok satıyor
O kayıt insanların çok ilgisini çekti
ve muhtemelen çoğu daha önce film müziği albümü almamış,
senfoni orkestrası konserine gitmemiş, o tarz bir müzik dinlememişti.
O zamanlar her filmi istediğinizde izleyemiyordunuz.
Dolayısıyla çocukken
film müziklerini çalardım ve albüm kapağına bakıp
besteleri dinleyerek filmi kafamda tekrar canlandırırdım.
ZİRVEDE ÖLÜM - GİZLİ KUVVET
DRAKULA KUTSAL HAZİNE AVCILARI
Yıldız Savaşları ikili bir albümdü.
Albümü dinleyip kapağındaki Yıldız Savaşları logosuna bakardım.
Öyle önemli, öyle büyük ve destansı geliyordu ki
sizi başka bir boyuta götürüyordu.
HELEN WARGELIN - İKİNCİ KORNO VIRGINIA SENFONİ ORKESTRASI
Bence film müzikleri tarihinde Yıldız Savaşları gibi başka örnek yok.
BESTECİ / ORKESTRA ŞEFİ
Nakaratları ve onları nasıl kullandığını bir düşünün.
Nakarat derken temalardan bahsediyorum.
YILDIZ SAVAŞLARI: İMPARATORUN DÖNÜŞÜ'NDEN "YODA'NIN MÜZİĞİ" (1980)
Yıldız Savaşları evreninde John 80 ya da 90 tema müziği besteledi.
"The Force" adını verdiğimiz parçayı seviyorum.
Motifler tekrarlandığında sadece önceki filmlerdeki karakterleri değil,
40 yıl önceki hâlinizi de hatırlıyorsunuz.
Yani inanılmaz bir şekilde insanın içine işliyor.
Bunun sebebi de çok akılda kalıcı temalar bulmuş olması.
Bazen bir müzik başlardı ve "Burası için başka bir şey düşünmüştüm" derdim.
KULLANILMAYAN MÜZİK "ÇİFTE GÜNBATIMI"
"Biraz daha şöyle olsun" derdim.
O da "Tamam. Bu gece yazarım ve yarın getiririm" derdi.
Çalıştığım birkaç besteci "Ben böyle bir şey istemiyorum" demişti.
Kendi tercihlerini dayatmışlardı.
Bu yüzden çatışmıştık.
Johnny'yle hiç çatışmadık.
Başından sonuna kadar prens gibiydi.
FİNAL MÜZİĞİ "ÇİFTE GÜNBATIMI"
Bana kalırsa filmin yarısını müzikler oluşturuyor.
John Williams'ın müziği olmasa Yıldız Savaşları böyle olmazdı.
İnsanlar ofisime gelip
"Sokaklarda Yıldız Savaşları için kuyruklar oluştu" diyordu.
"Şahane. Çok sevindim" diyordum.
Hiç bizzat görmedim.
Tamamen önümdeki işle meşguldüm.
Yıldız Savaşları'nı bitirir bitirmez
Üçüncü Türden Yakınlaşmalar'a başladım.
KAYIT SEANSI ÜÇÜNCÜ TÜRDEN YAKINLAŞMALAR
SPIELBERG'ÜN ÇEKİMLERİ
Tamam. İyi oldu. Orkestra, yedinci ölçünün ilk vuruşunu uzatın.
Altıncı...
Jaws'da iki nota var.
Üçüncü Türden Yakınlaşmalar'da beş nota var.
İlerleme kaydetmişiz. Biz...
Kutsal Hazine Avcıları'nda yüz nota vardı.
Evet, doğru.
Aslında Üçüncü Türden Yakınlaşmalar güzel bir operaydı.
Müziği sana ilk çaldığımda şöyle düşünmüştüm:
"İlişkimizin sonu geldi."
Hayır!
ÜÇÜNCÜ TÜRDEN YAKINLAŞMALAR (1977)
YÖN. STEVEN SPIELBERG
Üçüncü Türden Yakınlaşmalar. Her şey o müzikte saklı.
20. yüzyıl müziklerinin tamamını içeriyor. Son derece avangart, ahenksiz...
...ve ekstrem tarzlardan...
Bir, iki, üç...
KOROYLA PLAYBACK SEANSI
ÜÇÜNCÜ TÜRDEN YAKINLAŞMALAR
...tekrar tekrar duyduğumuz o basit,
beş notalık tema müziğine kadar.
Bu ilginç gelebilir.
Sanırım bunların her biri beş nota.
Bir sürü var.
Bazıları işaretlenmiş.
Bunu kullandık.
Buradakini.
Bütün denemeleri yaptıktan sonra Steven'la bunu işaretlemiştik.
Yani, beş nota şöyle de olabilir.
Çok güzel.
Hepsi olur ama neden bu?
Çünkü bence ruhani bir yanı var.
Böyle olsaydı...
Bitmiş olurdu, tamam mı?
Noktayla biten cümle gibi.
Böyle yaparsam...
..."eğer" veya "ama" ile biten birleşik bir cümle
veya söz öbeği olur.
"Güzel bir film ve..." der gibi.
Orada "ve" bu işte.
Çünkü müzikte iki seçenek vardır.
Biri her çocuğun bildiği "sol, do" şeklinde gidendir.
Diğeri ise "si, do" şeklinde olandır.
Bu ikisi şunu yapar... Eğer bir sözü şurada bitirirsem
diğerini beklersiniz, değil mi?
Dizinin beşinci notasıyla bir beklenti yaratır bu.
O bağlamda da "ama" demek gibidir.
"Laurent'ı severim ama..."
Tamam mı?
Ama bana çok soru sordu.
Soruları bitmek bilmedi.
Düzeldi, memnun musun John?
Umarım ama 35. ölçüde hâlâ bir sorun var.
Şu işte.
Bestelediğiniz en zor şey neydi?
Sanırım Üçüncü Türden Yakınlaşmalar'daki son bölüm.
Bütün o ışıklar ve bunu tam olarak nasıl yapacağım.
Vay canına.
Bunlar Sony arşivlerinin derinliklerindeki Üçüncü Türden Yakınlaşmalar materyalleri.
Şunlara baksana.
- Tanrım. Ne kadar... - Evet.
Vay be.
Tanrım.
O bölüm üzerinde çalışırken bir gün babamı aramıştım
ve "Baba, aklıma tek nota gelmiyor" demiştim.
"Ne yapacağımı bilmiyorum." Yıldız Savaşları yeni bitmişti.
Milyonlarca nota vardı.
O da iyi bir baba olarak şöyle dedi.
"Çalışmaya devam et. Halledersin.
- Akşam yemeğinde ne yapıyorsun?" - Evet.
Kesinlikle çok zor bir işti.
Benim için orkestra, şeflik ve diğer bütün açılardan
büyük bir sıçramaydı.
Üçüncü Türden Yakınlaşmalar bu işte.
John bir yıl içinde
Yıldız Savaşları'nı, Üçüncü Türden Yakınlaşmalar'ı
ve Black Sunday'i yaptı.
Bütün bu besteler son derece karmaşık
ve başarılıydı.
Birbirlerinden de çok farklıydılar.
Tek bir bestecinin bütün bunları bir yıl içerisinde
üretebilmesi olağanüstü bir şey.
Biraz Beatles'ın yaptığına benziyor.
Beatles'ın herhangi bir şarkısı diğer bütün grupların en iyi işi olurdu
ve sonsuza dek onunla geçinirlerdi. John da öyleydi.
Bestelerinden herhangi biri
başka bir bestecinin hayattaki en büyük başarısı olurdu.
Bana Yıldız Savaşları'nın ani başarısıyla hayatımın nasıl değiştiğini soruyorlar.
Şöyle diyeyim, beni arayıp
"Anaheim Stadı'na gel. 60.000'den fazla insan var" dediler.
ANAHEIM STADI
Zubin Mehta stadyumda Los Angeles Filarmoni'yle beraber...
UZAYDAN MÜZİKLER
...Yıldız Savaşları'ndaki müziklerinle konser verecek.
Ondan kısa bir süre sonra
Los Angeles Filarmoni yönetimi dedi ki,
"Hollywood Bowl'daki Yıldız Savaşları konserini senyönet."
Yıldız Savaşları sayesinde yaşadığım en büyük değişiklik
aniden çeşitli yerlerdeki ünlü orkestralardan
konuk şef olarak davet almam oldu.
Bu da müzik hayatımda bambaşka bir boyutun kapısını açtı.
Hanımlar ve beyler.
Herkese iyi günler.
Yeni şefimiz burada.
Seiji Ozawa 29 yıldır Boston Senfoni'nin direktörüydü.
ŞEF / MÜZİK DİREKTÖRÜ
BOSTON SENFONİ ORKESTRASI
1980 yılında beni orkestraya şef olarak atayan da oydu.
Orkestra The Stars and Stripes Forever'dan Yıldız Savaşları'na geçiyor.
10 OCAK 1980
Orkestra bugün
Yıldız Savaşları müziğinin bestecisi, 47 yaşındaki
besteci ve orkestra şefi John Williams'ın
rahmetli Arthur Fiedler'ın yerine geçeceğini duyurdu.
Boston Senfoni'yi yönetmesi için onu teşvik eden kişi Lionel'dı.
Çünkü John orkestra şefliğini çok istiyordu
ama çekingenliği sebebiyle teşvik edilmeye ihtiyacı vardı.
Bence insanların zihninde inanılmaz bir yeri olan...
PİYANİST
...Arthur Fiedler'ın yerine kimin gelebileceğini herkes soruyordur.
Ama kolay olduğunu düşünmüyorum.
Bostonlu müzisyenler eğlence müziğine eleştirel ve temkinli yaklaşıyordu bence.
Orkestralar film müziği çalmayı hiç sevmezdi.
Bayağı bulurlardı.
1980'de Boston'a gittiğimde şunu gördüm ki
bu tür bir repertuarı beğenmeyen
ve direnç gösterip kesinlikle onaylamayan
eski orkestra üyeleri bulunuyordu.
Öyle ki, bence profesyonelce davranmıyorlardı.
14 TEMMUZ 1984 DÖRT YIL SONRA
Boston Senfoni Orkestrası'nın tavrıyla ilgili
epeydir süregelen tartışmalar
şef John Williams'ın istifasıyla bugün kamuoyuna yansıdı.
Denilene göre bardağı taşıran son damla
dünkü provada orkestranın sergilediği itaatsizlikti.
Müzisyenler Williams'ın müzikal seçkisine tepki göstermiş,
prova sırasında dikkatsiz davranmış.
Orkestranın genel müdürü Thomas Morris bugün
Williams'ın istifasını üzülerek kabul ettiğini belirtti.
Bir noktada istifa etmeme sebep olan olay,
onlarla tavırları
ve ifade biçimleri konusunda yaptığımız konuşmalardı.
Bence konser müzisyenleri film müziğini
ciddiye almıyorlardı.
Bayağı buluyorlardı.
Yetişirken...
ÇELLO SANATÇISI
...farklı müzikler arasında bu kadar yüksek duvarlar olması
beni hep üzerdi.
İster film müziği ister de konser müziği, barok müzik veya modern müzik olsun.
Ama John bunların hepsini kapsamayı görev edindi.
Aralarındaki duvarı yıkamadıysa da
öyle alçalttı ki
artık kimse görmüyor.
Olayın özü Duke Ellington'ın
dediği "İki tür müzik vardır. İyi müzik ve kötü müzik" sözüdür.
Bence John bunun öncülerinden biriydi.
Bence kadroları düzgün bir şekilde belirlenmiş bir orkestra
repertuar üzerinde söz sahibi olmalıdır.
Ama yeni veya farklı bir şefin getirdiği fikirlere de
belirli bir noktaya kadar direnmemelidir.
Orkestra bir aile gibidir.
Toplu bir çabanın ürünüdür.
Boston Senfoni'nin şef arayışı bitti...
02.08.1984 ALTI HAFTA SONRA
...çünkü John Williams dönmeyi kabul etti.
Williams sanatsal ve yaratıcı farklılıklar yüzünden ayrılmıştı.
Fakat anlaşılan, sorunlar çözülmüş.
Williams "Orkestraya ve üyelerine karşı saygım ve sevgim sonsuzdur" dedi.
Hollywood stüdyolarından Boston'a gitmek çok tatmin ediciydi
çünkü Hollywood'da düz bir stüdyo ortamında çalışırken
izleyicilerle bir arada olamayız.
Fakat Boston Senfoni'de orkestra ve izleyici bir aradadır.
Müzik orada hayat bulur.
İnsanlar alkışlar.
Alkışlayacak bir izleyiciyle hiç aynı ortamda bulunmayan
bir Hollywood bestecisinin yaralanmış egosu için
Boston'a gidip şahane bir izleyici kitlesi bulmak çok güzeldir.
Klasik müzik dünyasının büyük bir bölümü
"Evet, o müthiş bir besteci" demeye başladı.
Ayrıca orkestraları desteklemek için müthiş çabalar sarf etmiş biriydi o.
Tarihin bu noktasında film müziklerini küçümseyenler
bence düzgün düşünemiyorlar.
Ben küçükken gazetelerdeki Süpermen karikatürleri çok meşhurdu
ve hepsini okurdum.
SÜPERMEN (1978) YÖN. RICHARD DONNER
Peleriniyle falan bir Süpermen filmine tema müziği yazmak
çok hoşuma gitmişti.
O da nedir?
Sakin olun. Tuttum sizi.
Tuttunuz mu?
Sizi kim tutuyor?
Chris ile Margot'a bayılıyorum.
Birlikte uçmaları, o aşk sahnesi...
O işe başlayıp giderek yükselen
bir tema müziği bestelemek için sabırsızlanıyordum.
John Williams'a inanılmaz bir minnet borcum var.
Onun müziği olmasa Süpermen'in güçleri etkisini yitirirdi.
İnanın bana, o müzik olmadan uçmaya çalışırsanız
hiçbir yere varamazsınız.
İki adım atar, düşersiniz.
Johnny'nin müziğinde hep bir şiirsellik vardır.
KATHLEEN KENNEDY SİNEMACI
KUTSAL HAZİNE AVCILARI (1981) YÖN. STEVEN SPIELBERG
Örneğin, Harrison'a tema müziği bestelemeye bayılır.
Harrison Ford en dramatik sahneleri bile
bıyık altından gülerek ya da gözleri parlayarak oynayabilir.
Kamyonu takip edeceğim.
- Nasıl? - Bilmem. Doğaçlama takılıyorum.
Bu da John'a çok malzeme veriyor.
John Williams'la eskiden beri tanışıyoruz çünkü babalarımız orduda beraberdi.
SİNEMACI
Askerî orkestrada.
Babam gitar çalıyordu, Johnny de piyano.
Johnny sürekli bizim eve gelirdi.
O yüzden John Williams'ı çocukluğumdan beri tanırım.
Ama onunla bir filmde birlikte çalışmak
hayatımın en müthiş anlarından biriydi.
Kutsal Hazine Avcıları için Johnny müziği Londra'da
Londra Senfoni Orkestrası'yla çaldı.
Müzik nabzı tavana çıkartıyordu.
Bestedeki nüanslar...
Müzikte en küçük detaylar bile vardı.
Ruhlar Kuyusu sahnesinde Johnny her bir yılana ayrı beste yaptı.
Hızlı hareket eden, boynunu şişiren, geri çekilen
veya saldıran farklı yılanlar için ufak süslemeler eklemişti.
"Marion'ın Müziği" için Hollywood tarzı, romantik bir şey istiyordu
çünkü "Bence müzik onları daha da yakınlaştırabilir" demişti.
Ana karakterlerden biri olmasına rağmen pek görünmüyordu.
O yüzden ona, temsil ettiği her şeyi
hatırlatacak bir müzik yapmalıydık.
Marion için bestelediği müzik çok güzeldi
ve Franz Waxman'ın, Miklós Rózsa'nın veya David Raksin'in
eski Hollywood bestelerini andırıyordu.
Devam filmlerinde de insanlara Indiana Jones olduğunu
hatırlatmak için standart temaları kullanmaya devam etti.
Ama her seferinde öyküyü müzikal olarak anlatmanın yeni bir yolunu buluyor.
INDIANA JONES: KAMÇILI ADAM (1984)
Eğil!
Oscar Ödülleri'ndeydik...
OYUNCU
...ve John Williams, Steven'ın hemen arkasındaydı.
John'u görünce çok heyecanlandım
çünkü Kamçılı Adam'dan beri onu görmemiştim.
Ona sarıldım ve Steven de çok heyecanlıydı.
"Ke, Ufaklık'ın tema müziğini hatırlıyor musun?" dedi.
"Tabii ki hatırlıyorum" dedim. Kaç oyuncu
efsanevi John Williams'ın bestelediği bir tema müziğine sahiptir?
Sonra hep birlikte o müziği mırıldanmaya başladık.
Şahane bir tema müziğiydi.
INDIANA JONES: SON MACERA (1989) MÜZİKSİZ
John'un bestelerinin bir sahneye ne kadar enerji ve duygu kattığını
görmenin en iyi yolu sahneyi müziksiz oynatmaktır.
Sadece ses efekti ve diyalogla.
Sonra başa dönüp aynı sahneyi müziklerle birlikte oynatın.
MÜZİKLİ
Film müziğinin ne kadar değerli olduğunu o zaman anlarsınız.
Klaket.
Bu film ufak bir destan.
KAMERA ARKASI E.T.
Bence John'un müzikleri bu tanıma çok uyuyor.
Tamam, şeye kadar hiçbir şey duymasak güzel olur.
Gitmemiz gerek...
"Gitmemiz gerek E.T."
Tamam.
"Gitmemiz gerek E.T."den hemen sonra.
Tekrar başlıyor.
- Repliğin sonu için zaman ver. - Evet.
Geyik bakıp dönüyor.
Geyiği yakalayacak bir şey lazım.
- Arp olabilir. - Yine arp.
- Arp şahane. - Evet, yine arp.
John'un "Sana birkaç taslak çalayım"
demesini dört gözle beklerim.
O günü heyecanla beklerim.
Hiç gerilmem. Umduğum kadar güzel olmayacağını asla düşünmem.
Burada Michael bisiklet sürüyor.
Ormanda E.T.'yi arıyor.
- Elliot eve yalnız dönüyor. - Şu melodiden türüyor.
Sonunda da bununla bu tona geçiyoruz.
İş birliğimizde tutarlı bir yan var.
Öyle ki filme benim gözümden bakabiliyor
ama bir yandan da filmime müzik besteledikten sonra
ben onun gözüyle bakmaya başlıyorum.
Filmimi onun gördüğü şekliyle görüyorum.
Ev. Ev.
"Yoda'nın Müziği" tatlı bir sürpriz. Öyle.
İnsanlar anlar mı dersin?
200 milyon kişi filan.
Sahi mi?
Bir, yirmi beş.
Obualar ve şunu çalan enstrümanlar...
İkinci ve üçüncü vurgu lütfen.
Daha ritmik olsun.
Konsantre olun.
Steven'ın çekim yapması, dikkatinizi
dağıtmasın.
Hayır, tuhaf oluyor.
Tuvaletinize kamera koymuşsunuz gibi.
Duş alırken filan hani.
Neyse ki çıplak değilim.
Susturucularla başlayalım.
E.T.'de keman çaldım ve kemancıların arkasında saklanıyordum.
Arkada oturmuş, çalıyorum ama bir yandan da dinleyip izliyorum.
Ne kadar heyecan verici olduğunu anlatamam size.
E.T.'de uzun bir arp melodisi var.
E.T.'nin Elliot'la olan bağını işaret ediyor.
Arp sanatçısının adı Dorothy Remsen'dı ve John'un onunla çalışması hatırımda.
Dorothy, vibrato yaparken...
Vibrato'yu öyle bitirebilir misin?
Anlatabildim mi?
Sol elimle yapabilirsem olur.
- Tabii. - Tamam.
Ayrıca John'un hep birlikte çalıştığı piyanist Ralph Grierson'la
- bir kayıt seansı vardı. - ...sola Ralph.
Son ölçüden bir önce, iki çeyrek nota.
E.T.'nin kapanış müziği görkemli ve akıcı bir müzikti.
Bu parçayı Ralph'e verdi
ve çalmadan önce dört gün çalışmasına izin verdi.
E.T. sanırım sinemada izlediğim ilk filmdi.
Coldplay adlı bir grupta çalıyorum.
Şu andaki turnemizde sahneye
seyircilerin arasından, E.T.'nin müziğiyle çıkıyoruz.
Konserde sahneye çıkarken
uçma hissi yaşatacak bir şey istiyordum.
Aklıma Elliot'un BMX'iyle uçması geldi.
John'a ve Steven'a yazıp E.T.'nin müziği için izin istedim.
Onlar da kabul etti.
Bana çok heyecan veriyor.
Bunun bir sebebi de artık o müzikle sahneye çok çıkmış olmam.
Her bestesinde bence koca bir melodiler ağı var.
Evet, burada ana temaya dönüyoruz. İşte.
Mükemmel.
THE BERKSHIRES, BATI MASSACHUSETTS
Burası Tanglewood.
Tanglewood pek çok şey barındırıyor.
Bir eğitim kurumu.
En iyi öğrencilere eşsiz bir fırsat sunuyor.
Boston Senfoni'nin konser salonu.
Ayrıca ilham verici bir yer.
Amerika'nın müzik tarihinde Mekke'ye eşdeğer bir yer.
En iyi öğrenciler burada eğitim görüyor.
Konuk olarak gelen efsanevi şeflerle çalışma şansları oluyor.
Çekim programları iyi gidiyor.
Çünkü genelde bahar aylarında çok yoğun bir şekilde çalışıyoruz.
Filmlerin gösterime girme tarihleri sayesinde de yazımız boş geçebiliyor.
Birden üç haftalık bir boşluğunuz oluyor
ve başka şey yapmaya vakit kalıyor.
O yüzden çok iyi ilerliyor.
1980 yılından beri, burada bulunduğum 43 yıl boyunca böyleydi.
Burası hayatımın bir parçası.
Artık yılda en fazla iki konser veriyorum.
Boston Senfoni'yi yönetirken daha sık olurdu.
Enerji verici bir şey.
John müthiş bir şef.
Sahip olduğu bilgi birikimi sayesinde...
BESTECİ / LOS ANGELES FİLARMONİ ŞEFİ
...orkestranın ruhuyla çok iyi bağ kuruyor.
Jurassic Park'ın ana tema müziği
müzisyen olmamı sağlayan parçalardan biriydi.
Bir arkadaşımla sinemada izlemiştim.
Hatırlamıyorum ama sanırım 10 defa filmi izleyip müzikleri dinlemeye gittim.
Çok güzeldi. İnanılmazdı.
Ama şu müziği bir dinleyin.
Bunu söyleyen çok insan var.
BAŞ TROMPETÇİ, LOS ANGELES FİLARMONİ
Jurassic Park'ı izlediğim sinemayı, seansı hatırlıyorum.
O trompetleri duymuştum.
JURASSIC PARK (1993) YÖN. STEVEN SPIELBERG
Salondan çıktığımda coşkuluydum.
Enstrümanımı çalmak için heyecanlanmıştım.
John dinozorları ait oldukları yere,
çocukların doğal tarih müzesinde gezerken
ve Jura dönemine ya da sonraki Kretase dönemine ait
kalıntıları gördüklerinde hissettiği
o hayranlık ve saygıyı yansıtacak bir yere koymak istiyordu.
Hani kemiklere bakarken hissettikleri o hayret gibi.
Bence John bu filmin müziklerini, çocukların
o muhteşem hayvanlara duyduğu merakı yakalamak için, çocuk kalbiyle besteledi.
DİNOZORLAR DÜNYAYA HÜKMEDERKEN
John Williams'tan bahsederken sıklıkla...
THE TREATMENT SUNUCUSU, KCRW
...birbirinin tam zıttı olan bestelerden bahsederiz.
Filmler de öyledir. Aynı yönetmenle bir yılda Jurassic Park'ı
ve Schindler'in Listesi'ni yaptılar.
En iyi örneklerden biri budur.
Schindler'in Listesi'nin müziklerinde bir hayret duygusu var.
İnsanlık bu kadar kötü olabilir mi diye düşündüren bir hayret.
Schindler'in Listesi'ni Tanglewood'da besteledim.
Sanırım o yaz
Steven Polonya'da bir yerlerde çekimdeydi.
Kraków'da kış mevsiminde çekim yapacaktım.
O yüzden Jurassic Park’ın müzik kaydına ilk kez katılamadım.
Filmler bu kadar üst üste binmişti.
SCHINDLER'İN LİSTESİ (1993)
Tarzlardaki bu zıtlık bana çok hoş geldi.
Çok sevdim.
Filmi çekerken müzikal açıdan düşünmedim.
Bazı sahnelerle ilgili hislerimi
aktarmak için Johnny'ye geçici müzikler vermedim.
Sadece hikâyeyi anlatmaya odaklandım.
Sonra filmi John’a gösterdim.
Bu liste mutlak iyiliktir.
Bu liste hayat demektir.
Filmi izlerken o kadar etkilenmiştim ki konuşamadım.
O kadar sarsılmıştım ki neredeyse ağlayacaktım.
Dışarı çıktım, binanın etrafında biraz yürüdüm
ve beş dakika sonra geri dönüp
müzikle ilgili toplantıya başlamaya çalışan Steven'a
"Steven, bu harika bir film.
Benden çok daha iyi bir besteciye ihtiyacın var" dedim.
O da, "Biliyorum ama hepsi öldü" dedi.
MÜZİK VE FİLMLERLE DOLU 50 YIL
STEVEN SPIELBERG VE JOHN WILLIAMS İLE SOHBET
Neyse ki Steven’ın ısrarıyla
projede kalıp elimden geleni yaptım.
Ama gerçekten öyle hissettim. Bence o filmin anlattıklarına
ve ortaya koyduğu tarihsel gerçeklere
layık bir şey yapmak
kimsenin harcı değildi.
John'la yaşadığım en iyi
ve kesinlikle en duygusal deneyim
Schindler'in Listesi'ni bestelemek için Berkshires'a gittiği dönemde
Kate'le beni çağırıp
piyanoda ilk taslakları dinlettiği andı.
Johnny piyanonun başına geçip...
OYUNCU / SPIELBERG'ÜN EŞİ
..."İyi çalamıyorum, çok şey beklemeyin
ama halletmeye çalışacağım" demişti.
Tabii ki çok iyi çalıyordu.
Müziği de bulmuştu. Piyanoda elle yazmıştı
ve biz de yanı başındaydık. Sonra başladı.
Evet.
Bunu asla unutamam.
Piyanoda Kate'le bana çaldığı o basit, melodik,
ruh dolu, acı dolu müziği dinlediğim zamanki kadar
duygusal bir yıkım yaşadığımı hatırlamıyorum.
Johnny daha beş nota çalmıştı ki Kate ağlamaya başladı.
Dokuzuncu notada ben ağlamaya başladım, sonra da Johnny
ağlayarak çalmaya başladı.
Bir sevap gibiydi.
O soykırımın hikâyesini müzikle taçlandırmıştı.
Kemancı Itzhak Perlman'ı galiba 20 ya da 30 yıldır tanıyordum.
Steven'la kemancıya ihtiyacımız olduğunu fark ettiğimiz an
"Günümüzün en iyi kemancısı olan Itzhak Perlman'la yapmalıyız" dedim.
İlginç olan şu ki yıllar boyunca Itzhak'la
ne zaman bir konserde karşılaşsak bana şöyle derdi.
"John, bana ne zaman keman solosu olan bir film müziği vereceksin?"
Ben de "Bir gün olacak Itzhak" derdim.
Sonunda onu Schindler'in Listesi için aradım.
"Itzhak, sonunda sana göre bir film buldum" dedim.
Ben de "Bir düşüneyim" dedim.
Sonra eşim Toby'ye...
KEMANCI
..."Toby, John Williams aradı ve şöyle dedi..." diyerek anlattım.
"Ona düşüneceğimi söyledim" dedim.
Toby de "Düşüneceğini mi söyledin?" dedi.
"Steven Spielberg'ün çektiği ve John Williams'ın müziklerini yaptığı
bir filme seni de dâhil etmek istediler ve düşüneceğini mi söyledin?"
Ertesi gün John'u arayıp "Tamam, yaparım" dedim.
Büyük bir mutlulukla kabul ettim.
KAYIT SEANSI SCHINDLER'İN LİSTESİ
STEVEN SPIELBERG'ÜN ÇEKİMLERİ
Size şu kadarını söyleyeyim, dünyayı dolaşsam
insanların bana sorduğu tek şey
"Schindler'in Listesi'nin müziğini çalar mısınız?" olur.
O müzik herkesi çok etkiledi.
AFI YAŞAM BOYU BAŞARI ÖDÜLÜ: JOHN WILLIAMS’A SAYGI (2016)
KEMAN, SIMONE PORTER
UZAK UFUKLAR (1992)
John'la Uzak Ufuklar'da ilk kez çalıştığımda "Müzik niye...
RON HOWARD SİNEMACI
...böyle etki yapıyor?" demiştim.
O da "Bilmem" demişti.
"Birçok teori var ve ben de insanların ilkel seslere dönmesiyle
ilgili olanına inanıyorum" demişti.
Yani insanlık tarihinin başında seslerin çok büyük anlamı vardı.
Sesler bize huzur ve dinginlik verebilir
ya da tehlikeyi haber verir ve kaçmamız gerektiğini söylerdi.
Vurmalı çalgılar depremi temsil edebilir.
Yuvarlanan kayaları temsil edebilir.
Kuşlar romantizmi çağrıştırabilir.
John da müziği en ince detaylarına kadar anlayarak
öyküyü müzikle nasıl destekleyeceğini bilen birisi.
O, orkestra müziğinin dünyadaki en büyük savunucusu
çünkü müzikleri bize orkestranın güzelliğini hatırlatıyor.
Bu da biz müzisyenlere büyük bir armağan tabii.
KEMANCI
Büyük bir senfoni orkestrası kullanan
son bestecilerden biri, belki de en sonuncusu o.
Bir yaylı çalgılar grubunun yerine synthesizer kullanmakla
gerçek müzisyenlere çaldırmak arasında inanılmaz bir fark var.
Ayrıca müzisyenlerin yeteneğinin hakkını vermek
ve bu sanatın gelecek nesiller için korunması açısından da çok önemli.
Gerçekten gurur duyduğum şeylerden biri, kariyerimiz boyunca
elektronik müziğe geçmemiş olmamız.
Orkestraya, her bir müzisyenin bireysel katkısına ve Johnny'nin
bestelediklerine saygılıyız.
O hiç synthesizer kullanmadı.
Sadece birkaç kez, örneğin Münih filminde olduğu gibi,
tam bir orkestraya ek olarak kullanıldı.
MÜNİH (2005) YÖN. STEVEN SPIELBERG
Benim yaşıtım olan birçok sinemacı
elektronik müziğe yöneldi.
Ama ben orkestra müziğine sadık kalmamızdan memnunum.
Elektronik derlemelerde yaratıcılığın doruğuna ulaşma anını
yakalamanıza imkân yok.
KAYIT
Ama bir orkestrada her sahneyi dört defa kaydediyoruz.
Her biri farklı. Her performans farklı oluyor.
Her bir tekrarda, kanlı canlı bir performans var.
Günümüz izleyicilerini orkestrayla başa çıkmaya zorluyor.
Çünkü bazı bestelerinde müzisyenlere enstrümanları
hiç görmediğiniz kadar hızlı,
sert ve dinamik çaldırıyor.
- Tamam, güzel. - Güzel, evet.
Sıradaki.
Orkestrayı gerçekten çok seviyor.
O sözsüz iletişim şeklini de,
kollarını kaldırıp "İlk vuruş" demeyi de çok seviyor.
Karşılığında da bir şey alıyor. Çok heyecan verici bir şey.
Orkestra yönetirken yüzüne yayılan gülümsemeyi
görebiliyorsunuz gerçekten.
Bayanlar ve baylar, bu parça çok kibar olmamalı.
Hoyrat bir parça bu.
O yüzden trombonlar hazır olsun.
Size şimdiye kadarki en sert giriş vuruşunu vereceğim.
Etrafındaki insanların, orkestraların onunla ne kadar
mutlu olduğunu görmek çok özel.
John sahneye çıktığında
hayranlık hissediyorsunuz çünkü hepimizin müziğiyle ilgili anıları var
ve şekerci dükkânındaki çocuklar gibi oluyoruz.
YILDIZ SAVAŞLARI VII Rey'in Müziği
Güç Uyanıyor gösterime girdiğinde John tarzını hiç değiştirmemişti.
70'lerdeki besteleriyle aynı tarzda besteler yapmıştı.
Sonra da şöyle...
YILDIZ SAVAŞLARI: GÜÇ UYANIYOR'DAN "REY'İN MÜZİĞİ" (2015)
O içten merakını hiç kaybetmedi.
Müthiş yankılar uyandıran duygusal gerçeği yakalamayı başarıyor
ama savunmasız olacak kadar da öz güvenli olduğu için
sonrasında "Olmuş mu? Ne diyorsun?" diyor.
Size resmen iyi olup olmadığını soruyor.
Buna gülüyorum çünkü John Williams size bir bestesini
çalıp da "Nasıl olmuş?" diye sorunca vereceğiniz tek bir cevap var.
İzleyiciler de bunu istiyor. İnanılmaz olan bu.
İnsan o yüzden neden daha fazla tematik beste duymadığımızı merak ediyor.
Neden John'unki gibi perdeden fırlayıp sizi saran müzikler duymuyoruz?
İzleyiciler belli ki buna aç.
O zaman niye daha fazlası yok?
Şu an müzik açısından zor bir dönemden geçiyoruz
çünkü bana kalırsa orkestra, müziği aktarmak için bir araçtır.
Yani, son 300 veya 400 yılda bestelenen büyük eserler açısından
benim anladığım şekliyle müziğin sonunun geldiğini
söylemek mümkün.
Genç besteciler elektronik ve mekânsal efektler üzerine çalışıyor.
Sağ olsunlar, harika işler yapıyorlar
ve neler yapacaklarını görmek için bir 50 yıl daha yaşamak isterim.
Ama tiyatroda yeni bir Brahms ya da Wagner görebilecek miyiz?
Gidişata bakılırsa, müziğin gelişimine bakılırsa
bu soruları sorup cevaplarını merak etme vakti geldi.
John'un bir diğer yönü de büyük konser performansları.
NEW YORK TIMES KÜLTÜR MUHABİRİ
Bunlar sinema salonlarında duyacağınız
Hollywood tarzı gişe filmi müzikleri değil.
Daha soyut, daha incelikli, daha derin bir arayış içindeki müzikler.
Onun film müzikleri öyle bütünleşik, öyle net ki
bence konser müzikleri daha parçalı,
zamandan ve doğrusal bir yapıdan daha bağımsız.
Konser müzikleri muhtemelen onu çok tatmin ediyordur.
Atonal ve dokunsal sesleri keşfedebiliyor.
Gerçekten başka bir yönünü ortaya koyuyor.
Film müziği bestelemek daha sınırlayıcı. Konunun izin verdiklerini yapabiliyorum.
Bakır üflemelilerle sekiz dakika boyunca kendimi kaybedemem. İsterim ama olmaz.
Kaliforniya'da bulunan Kuzey Hollywood Lisesi'ndeki
öğrenci orkestramızda
fagot çalıyordum.
Arkadaşım Harold... Rahmetli Harold Hansen öğretmeye çalıştı
ve orkestranın birkaç provasında ikinci fagotu çalacak kadar öğrenmiştim.
Ama 40 yıl sonra New York Filarmoni'ye fagot konçertosu besteleyeceğimi
kim tahmin edebilirdi?
Ama işte bağlantı buradaydı.
Bir enstrümanı çalmayı deneyip sevmek
ve sonra dünyanın en iyi müzisyenlerinden Judith Leclair için
beste yapma şansı bulmak.
Anne-Sophie Mutter ondan parça aldı.
Yo-Yo onun müziğini çaldı.
Bunlar zor parçalar.
Enstrümanları üzerindeki hâkimiyeti
inanılmaz.
"The Elegy for Cello and Orchestra"yı
yıllar önce birlikte kaydettik.
Ne zaman başka bir çellocuya göstersem
"Yo-Yo'nun kaydını dinledin mi?" diyorum.
Hepsi de "Evet, Tanrım" diyorlar.
Ustanın yaptıklarına denk bir şey yapamazlarmış gibi.
O yüzden beni suçlama.
Şahane.
JOHN WILLIAMS'IN KIZI
Çalışmadığında endişeleniyorum.
Çalışması şart. Çalışmayı çok seviyor
ve çalışırken de çok iyi vakit geçiriyor.
Babamla olan ilişkimde
şu anda en önemli şey golf.
Golfün en sevdiğin yanı ne?
- Golfün mü? - Evet.
Golfün en sevdiğim yanı yürüme kısmı.
"Golf oynamak" demek yanlış olur. Oynamıyorum, katlediyorum.
Hiçbir zaman iyi oynayamadım
ve genelde öğleden sonra, gerçek oyuncular gidince gidiyorum.
Çünkü sessiz oluyor ve ortamın güzelliğini izleyebiliyorum.
Babanızla birkaç saat geçirmek için güzel bir yol.
O istediği sürece haftada birkaç kez yapabilsek
çok mutlu bir insan olurum.
Zor bir spor.
Onun bestelediği o kadar etkileyici anlar var ki
filmlerin bize nasıl heyecan verdiğini,
içimizdeki çocuğa nasıl ulaştığını hatırlatıyor.
Yaşayan diğer tüm bestecilerden daha fazla böyle an yaratmıştır.
Ama bunun ötesinde başka anlar da,
daha incelikli, daha güçlü,
daha dinamik, daha etkileyici anlar da yarattı.
YÖN. S. SPIELBERG
LINCOLN'DAN "WITH MALICE TOWARDS NONE"
John Williams olağanüstü esnek bir müzisyen
ve birçok farklı müzik dilinde de usta biri.
YÖN. STEVEN SPIELBERG
Özellikle de daha ağır tarihî filmlerde.
AMISTAD (1997) YÖN. STEVEN SPIELBERG
SAVAŞ ATI (2011) YÖN. STEVEN SPIELBERG
GÜNEŞ İMPARATORLUĞU (1987) YÖN. SPIELBERG
Bir tarih meraklısı olarak aklıma hemen
Steven'ın filmleri veya Oliver Stone'la yaptığım filmler geliyor.
DOĞUM GÜNÜ DÖRT TEMMUZ
Doğum Günü Dört Temmuz gibi.
Vietnam Savaşı konusu onun için çok kişisel bir konuydu...
...ama bence insan bu eserde derin bir mesaj hissediyor.
JFK (1991) YÖN. OLIVER STONE
JFK'de de öyle.
JFK filmin tamamlanmasından önce
müziğin belirli bir oranda bestelendiği eserlere iyi bir örnek.
Oliver bana "Üç parça bestele" dedi.
"Filmi göstermeyeceğim. Sadece bazı tepkilerin çekimlerini
göstereceğim, sen sonra müziğini serbestçe besteleyeceksin."
Sonuç olarak sanırım çeşitli parçaları birleştirdi
ve her birindeki müzikleri belirli bir oranda kullandı.
Tarihî bir olayı ele alıp Oliver'ın meşhur tarzında
dramatize etmek için benzersiz bir fırsattı.
ER RYAN'I KURTARMAK (1998) YÖN. STEVEN SPIELBERG
Er Ryan'ı Kurtarmak
ve Lincoln filmlerindeki o asil ciddiyeti seviyorum.
O güzel Amerikan temalarını, hepimize büyük bir
aidiyet hissi ve vatanseverlik aşılayan
o güzel duyguları çok seviyorum.
Er Ryan'ı Kurtarmak gelmiş geçmiş en iyi 2. Dünya Savaşı filmlerinden
ve hatta belki de en iyisi.
Filmin ilk 15 dakikası
öyle tarif edilemez, öyle sıra dışı ki
kesinlikle müziğe ihtiyacı yoktu.
John müziğin noksanlığının varlığı kadar önemli olduğunu düşünüyor.
O yüzden bir şeyler deneyip nereye müzik koyacağımızı
tartıştığımız seanslar yapıyoruz.
Elbette Normandiya Çıkarması sahnesinde
müzik kullanmayacağımıza karar verdik.
Müzik ancak Sean Ryan'ın bedenini sahilde gördüğümüzde giriyor.
Filmi "Hymn to the Fallen"la bitiriyoruz.
ER RYAN'I KURTARMAK KAYIT SEANSI
Boston Senfoni'nin Tanglewood Korosu'yla kaydettik.
Tom Hanks de oradaydı.
Orkestra çok heyecanlanmıştı çünkü Tom balkonda oturuyordu.
Biz sahnedeydik ve hepsi yukarı bakıyordu.
Ben de "Olmaz. Notalara bakmanız gerek" dedim.
ER RYAN'I KURTARMAK'TAN "HYMN TO THE FALLEN"
Müzikal olarak geçmişteki ve günümüzdeki
tüm gazileri onurlandırıyor.
Bence müzikal olarak yaptıkların çok saygın bir şey
ve o yüzden de ordu sürekli olarak bu müziği çalmak için
izin istiyor.
Tüm Birleşik Devletler Ordusu içinde
en çok talep edilen eserlerden biri
çünkü özgürlük adına canlarını feda edenlere
büyük bir saygı ve hürmet sunuyor.
John her tür filme beste yapabilir.
SİNEMACI
Er Ryan'ı Kurtarmak'tan Evde Tek Başına'ya kadar.
EVDE TEK BAŞINA (1990)
Ailemi kaybettim.
Evde Tek Başına'yı çekiyorduk ve başka bir besteciyle anlaşmıştık
ama post prodüksiyona başlayınca bestecinin müsait olmadığını öğrendik.
John'un menajeri bizi aradı
ve "Sanatçım olan John Williams'a göstereyim" dedim.
Telefonu elimden düşürüyordum neredeyse.
Şok olmuştum.
Çok sevdim. Muhteşem bir filmdi bence.
Çocuk muazzamdı
ve Noel dokusunu, flütleri ve çanları kullanmak için iyi bir fırsat gibi geldi.
Filmin ön izlemesini John'un müzikleriyle yapmaya karar verdik.
O ön izleme o zamana kadar aldığımız en iyi ön izleme oldu.
İlk denemeye kıyasla beş katı yüksek puan almıştı.
John’un müziği perdeden uzanıp izleyiciyi filmin içine çekiyordu.
Chris, Harry Potter'ın müziklerini yapmamı isteyince çok mutlu oldum.
HARRY POTTER'IN BÜYÜCÜLÜK DÜNYASI
BÜYÜK AÇILIŞ
5 NİSAN 2016
Müzik açısından şahane fırsattı.
Çocuklarla, büyüyle filan ilgiliydi.
Çocuklar ve büyü, müzik demekti.
Harry Potter'ı kabul edince
önce fragmana beste yapmam istendi.
Büyülü bir şey yapmamı istediler.
Ne dediklerini anlıyordum ama filmin tek karesini görmemiştim.
Ben de "Hedwig'in Müziği"ni besteledim.
İtiraf etmeliyim ki bestelemek dünyanın en kolay şeyi.
Bestelerini yaptığı ofise gittim
ve "Ana temayı dinlemek ister misin?" dedi.
Ben de "Tabii ki" dedim. Çalmaya başladı...
O karanlığı eklemişti, tamam mı?
Sizi o hoş, tatlı melodiyle içine çekiyordu ve sonra saniyeler içinde
karanlıklaşıyordu. Ne dâhice, değil mi?
Potter'ın dünyasına girdiğimizde
her filmin giderek karanlıklaşacağını biliyorduk.
HARRY POTTER VE SIRLAR ODASI YÖN. CHRIS COLUMBUS
Yara izin dillere destan
ama sende o izi yaratan büyücü de öyleydi.
John'la bunu uzunca süre tartıştık
ve ikinci Harry Potter filmi olan Sırlar Odası'ndaki bestesi
sonraki yedi filmde olacakların bir habercisi gibi.
HARRY POTTER VE AZKABAN TUTSAĞI YÖN. ALFONSO CUARÓN
Expecto Patronum!
İtiraf etmeliyim ki devam filmleri konusunda hiçbir zaman içim rahat olmadı.
Yeni bir beste yapabileceğim
yeni bir hikâyeyi tercih ederim.
Ama mesela Yıldız Savaşları'nda ve özellikle Indiana Jones'ta
başka bir bestecinin gelip müziği değiştirmesini istemedim açıkçası.
Mümkünse, vaktim ve enerjim varsa
o müziklerin bütünlüğünü
korumayı tercih ederdim.
Özellikle de dokuz filmlik Yıldız Savaşları serisinde.
Sonunda Harry Potter'a geldik ama o filmler öyle harika ve zordu ki
sanırım üç tanesini yapabildim.
Daha fazlasını yapamazdım.
Kaç tane yaptılar, sekiz mi? O civarda.
Bu sebepten hepsini yapmak isterdim.
Ama başkaları geldi ve çok iyi yaptılar.
Mümkün olduğunda devam filmlerini de yapmaya çalıştım.
Ama açıkçası, yaptığım işin bütünlüğünü korumak konusunda
kıskanç olduğumu söyleyebilirim.
Başka bir bestecinin dokunamayacağı kadar
özel ve ölümsüz oldukları için değil.
Kendi eserlerimde tutarlılığı yakalamanın en iyisi olduğunu düşündüğüm için.
Müziklerini Johnny bestelemeseydi
I., II. ve III. bölümleri yapar mıydım, bilmiyorum.
Çünkü yaratıcı sürecin ayrılmaz bir parçasıydı o.
Ama 90'lı yıllarda neredeyse bir marka hâline gelmişti.
SIMPSONLAR YARATAN, MATT GROENING
FAMILY GUY YARATAN, SETH MacFARLANE
Eserlerinin çoğu insanların DNA'sına işledi artık.
"NBC SUNDAY NIGHT FOOTBALL MÜZİĞİ"
Hepsi bitti sandığınızda yine karşınıza çıkıyor.
NBC News'un jenerik müziği.
"GÖREV MÜZİĞİ" NBC NEWS (1985)
Sadece gişe rekortmeni filmler John'a yetmemişti.
Çeşitli işler yapmak istedi. İnsanın aklıma olimpiyatlar geliyor.
Çocukken olimpiyatları izleyip...
KAREN JOHNSON BAŞKEMANCI
...müziği ne kadar büyüleyici bulduğumu hatırlıyorum.
Beni arayıp
"John, olimpiyat açılışı için müzik besteler misin?" dediler.
Tüm o gösterişli törenleri ve sporcuların ne kadar da
ilham verici şeyler yapacağını müjdeleyen o yanını sevdim.
O zamandan beri de üç, dört kez yaptım.
Garip bir şekilde, gelmiş geçmiş en büyük pop yıldızı gibi.
FİLMLERİN MAESTROSU
Bugün Hollywood Bowl'daki 45. yılımı doldu.
Kırk beş yıl.
Orada işe 1978'de başladım.
Hâlâ da oradayım.
Başta çok çekingen olduğumu söyleyebilirim sanırım.
Los Angeles Filarmoni yönetimine dedim ki,
"Bana gerek yok, Zubin Mehta var.
Dünyanın en iyi orkestra şefi o. Beni neden..."
Ama "Olmaz, izleyici sizi istiyor" dediler.
Selam! Gustavo. Çok sempatik.
Bence Yıldız Savaşları olmasa bunlar olmazdı.
O film dünya çapında film müziği konserleri yapma geleneğini
başlatmış oldu.
Sadece benimkilerin değil, eski ve yeni bestecilerin müziklerini de.
Işın kılıcı.
Şahane. Çok ağır değiller.
- Hayır, iyiler. - İyiler.
- Çok havalı! - Öyle.
Tanıştırayım, Bing Wang.
Bu akşamki solist. Muhteşem bir kemancı.
Şef John Williams'la
çalacağım için çok heyecanlıyım.
Bunlar kurbanlar.
Bu da sihirli değnek.
İşte bu!
Evet.
FİLMLERİN MAESTROSU
Onun yaptıklarını başka yapabilen yok.
Bu kadar klasik parçalar yazıp bu kadar popüler olan
kaç besteci tanıyorsunuz?
John olmasa bunların hiçbiri olmazdı.
İnanılmaz. 17.000 kişi geldi.
Beyaz ceketim burada.
Giyeceğim şimdi. Bunlar iş kıyafetlerim.
Sopayı bu kıyafetle sallıyorum.
Bu iş böyle yapılır.
Hollywood Bowl'da John Williams'ı kendi bestelerini çalarken
izleyen herkes
gördükleri şeyin klasik bir orkestra olduğunu anlıyor.
Ama Beatles'ı dinliyormuş gibi tezahürat yapıyorlar.
Bu konserlere gelenler müzik elitleri değil,
müthiş müzikler dinlemek isteyen sıradan insanlar.
"THE IMPERIAL MARCH" (DARTH VADER'IN MÜZİĞİ)
YILDIZ SAVAŞLARI: İMPARATORUN DÖNÜŞÜ'NDEN
John'un müziği farklı nesiller arasında bir köprü işlevi görüyor
ve bu çok güzel bir şey.
Gencinden yaşlısına herkes geliyor.
Arkanıza baktığınızda sadece ışın kılıçlarını görüyorsunuz.
Herkes müziğe bayılıyor.
Ellerinde salladıkları ışın kılıçlarıyla
bu adamı ve yaptıklarını kutlamaya gelmiş binlerce insanla çevrili olmak
her seferinde çok güzel geliyor ve kesinlikle de hak edilmiş bir şey.
Ortam bildiğimiz konserlerdekinin çok daha ötesine geçiyor.
İnsanlar rock konserindeymiş gibi kendilerini kaybediyorlar.
"The Imperial March" ve ışın kılıçları
yıllar içinde gelişen bir şey.
Yıllar önce izleyicilerin arasında bir iki kişide olurdu,
sonra birkaç yüze çıktı.
Şimdiyse kaç bin oldu, bilmiyorum.
Muhteşem bir şey.
John'u tanıyorlar. Müziğini biliyorlar.
Bir patlama yaşanıyor.
Mutluluk patlaması.
- Eğlenceliydi, değil mi? - Muhteşemdi.
Oluyor, güzel oluyor.
Hayatta inanılmaz şanslıydım.
Yeniden evlendim, evet.
Samantha Williams'la.
Muhteşem biri.
Onunla 50 yıl önce tanıştık.
Birlikte bir sürü muhteşem şey yaşadık.
Son derece minnettarım.
Hayatta şeref duyduğum birçok şey yaşadım.
Oscar'lar birçok insanın zihninde bir başarı göstergesidir
ve aldığım Oscar ödülleri beni çok sevindirip gururlandırdı.
54 kere aday oldum.
Akademi'nin müzik bölümüne
teşekkürlerimi iletmem gerekiyor
çünkü akranlarınız tarafından takdir edilmiş oluyorsunuz.
Teşekkür ederim.
Bence onun varlığını kutlamanın en büyük önemi
bize yaşattığı keyif için ona teşekkür etmek.
Gittiği her yere neşe saçan bir şey yaratmak
zor bulunan, kıymetli bir şey.
Ayrıca müziklerini dinleyen herkesin günü güzelleşmiştir.
John Williams'ın müzik kulağı çok iyi.
Bildiğini yazmaktansa duyduğunu yazıyor.
Bence o yüzden bu kadar güçlü ve bu kadar kalıcı eserler.
John batonunu kaldırıp
ilk parçayı çalmaya başladığı anda "Tanrım, bir tane daha geldi" diyorsunuz.
Her seferinde.
İlk kez duyduğunuzda bile
kaçınılmaz olduğunu hissettiren melodiler yaratmak gibi
bir süper gücü var.
Asla da unutamıyorsunuz.
Orkestra müziği var olduğu sürece
bütün gecelerini bu müziğe ayıran orkestralar göreceksiniz.
Beethoven'la, Gershwin'le ya da Mozart'la yaptıkları gibi.
Bir film çekerken, özellikle de zor bir film çekerken
yapım aşaması zorlu olsa da eninde sonunda biteceğini
ve orkestranın önüne, podyumun arkasına
oturacağımı düşünüyorum.
Sonra sekiz, dokuz gün boyunca
John Williams'ın müthiş yeni bestelerini dinleyeceğimi.
Her filmimde o anı heyecanla bekliyorum.
CULVER CITY, KALİFORNİYA 18 OCAK 2024
Johnny'ye hiç orkestrasını yönetebilir miyim diye sormadım. Hiç.
Ama bugün senin şerefine bu batonu alıyorum
ve herkesten şuradaki tabelaya bakmalarını rica ediyorum.
Mazel tov.
JOHN WILLIAMS MÜZİK BİNASI
Bu stüdyoya ilk kez 1940'ta
babam sahneyi göstermek için getirdiğinde geldim.
Dokuz veya 10 yaşındaydım
ve etrafa bakıp şöyle düşündüm.
"Bir gün bunlar benim olacak."
Nihayet oldu!
Hayatım da kariyerim de çok çeşitliliğe sahipti.
Komedilerden bilim kurgulara, daha ciddi denen işlere kadar.
Sonuçta içime en çok sinen çalışmam
Çello Konçertosu'nun finali.
Birinci Keman Konçertosu'nun ikinci bölümü de öyle.
Ama tamamı değil!
Yıldız Savaşları'ndaki bazı temalar, örneğin "Yoda'nın Müziği"
bence özellikle iyi.
Aralıklar açısından çok özgün ve basit.
E.T'nin bazı kısımları, mesela "Over The Moon" çok iyi.
"Beni en çok bu tarif ediyor" diyebileceğim eser bu sanırım.
Bahsettiğim bütün eserler beni tarif ediyor
ama tamamıyla değil.
Piyanistlik, aranjörlük, düzenleme, televizyon ve sinema kariyerlerimin
çeşitli aşamalarının
planlanmamış gelişmelerden oluştuğunu söyleyebilirim.
Birkaç aksilik yaşadım ama çok şanslıydım.
Özellikle de hayatımın en şanslı gününden, Steven Spielberg'le tanışmamdan sonra.
"Nasıl bu kadar çok besten oldu?" diyorlar.
Durmadan çalıştım ama içimde müzik aşkı vardı
ve müthiş müzisyenlerle, orkestralarla çalışma zevkini yaşadım.
Onlara hemen, çalacakları bir şey bestelemek için sabırsızlanıyordum.
Müzisyenler için müzik, nefes almak gibidir.
Bize destek olur, canlı tutar, enerji verir.
Her sabah bir şey besteliyorum.
Bütün o notaları yazdıktan sonra
bir orkestranın karşısına geçip çalma fırsatı bulmak
ve yazdıklarınızın hayat bulduğunu duymak
çok heyecan verici bir şey.
Müzik bir ömre bedeldir
ama müziğe bir ömür yetmez.
Alt yazı çevirmeni: Elif Günay