Kim jest faraon?
Ona jest piaskiem i i niebem.
I wszystkim pomiędzy.
Egipt jest jej pierworodnym.
A gdy nadejdzie czas...
musi być gotowa poświęcić wszystko, aby ochronić to, co kocha najbardziej.
Coś ty zrobiła?
Zrobiłam, co musiałam, aby chronić to, co moje.
Mój pan, Oktawian, gotów jest spełnić twoją prośbę.
Pod jednym warunkiem.
Zabij Antoniusza.
Chcę tylko twojego zaufania.
KRÓLOWA KLEOPATRA
ALEKSANDRIA 31 R. P.N.E.
Po bitwie pod Akcjum
Marek Antoniusz cierpi na kliniczną depresję.
Stracili flotę. Armia się rozpadła.
Nie rozmawia z Kleopatrą.
Jej wiara w niego słabnie.
Podobnie z jej wiarą w ich związek.
„Czy mogę mu ufać?”
„Czy on ufa mi?”
Wiąże się z tym wiele wątpliwości.
Kleopatra wie, że Rzym atakujący Egipt z pełną mocą
oznacza kres niepodległości Egiptu.
Bez wątpienia grozi im bezpośrednie niebezpieczeństwo.
Kleopatra wie,
że chcąc ocalić ciągłość Egiptu jako państwa dynastycznego,
musi chronić swoich następców.
Dlatego odsyła dzieci, chcąc mieć pewność, że są bezpieczne.
Jeśli jej dzieci nie przeżyją,
zwłaszcza Cezarion, będący jej koregentem,
oznacza to koniec.
Jako ziemskie wcielenie bogini Izydy
Kleopatra jest ucieleśnieniem boskiego macierzyństwa.
Jak bolesne musiało dla niej być
odesłanie jej dzieci.
A jednak nie miała wyboru, ze względów politycznych i dla ich bezpieczeństwa.
Faraonie, musimy iść.
Wiem, jeszcze tylko chwilę.
Oboje jesteście...
z jednej krwi.
Mojej krwi.
Boskiej krwi.
Nie zapominajcie o tym.
Nie zapomnę.
Faraonie.
Najcenniejsze dla Kleopatry są jej dzieci.
Tak długo, jak są bezpieczne, tak długo, jak żyją...
żyje ona sama.
I jest nadzieja dla Egiptu.
Kleopatra jest przede wszystkim dyplomatą,
a dopiero potem strategiem wojskowym.
Jest dla niej jasne, że dyplomacja nic tu nie da.
Kleopatra nie chce wojny.
Uważa, że Marek Antoniusz nie jest gotowy do wojny.
Zabij Antoniusza.
Jego życie za twoje.
I twoich dzieci, rzecz jasna.
Sądzę, że mogło jej przejść przez myśl, żeby zabić Marka Antoniusza.
Nie jest jej już potrzebny.
I, szczerze mówiąc, stał się kulą u nogi.
Być może Kleopatra nadal wierzy, że nadal ma szansę
dogadać się z Oktawianem.
Nawet zdradzając Marka Antoniusza.
Marek Antoniusz jest głównym wrogiem Oktawiana.
Nie ma powodu, dla którego Kleopatra nie mogłaby pozostać władczynią Egiptu,
jeśli Marek Antoniusz zniknie.
Marku.
Tyrsus wysłał wiadomość od Oktawiana.
Zagwarantuje bezpieczeństwo dzieciom i mnie...
jeśli ja zabiję ciebie.
To dlatego tu jesteś.
Nie!
Odmówiłam mu.
Tkwimy w tym razem.
Tak.
Tak jak byliśmy razem pod Akcjum.
Odesłałam nasze dzieci,
bo wybrałam nas.
Wiem, że razem jesteśmy niepokonani.
Rzym i Egipt.
Gdzie on jest?
Romantycy chcą,
żeby to była najwspanialsza historia miłosna wszech czasów.
Jednak Kleopatra nie była romantyczką.
Była pragmatyczką.
Kleopatra chce ocalić siebie,
swoje dzieci i oprócz tego swój kraj.
W tym momencie wierzy, że Marek Antoniusz
nadal jest kluczem do tego partnerstwa.
Powiedz Oktawianowi, że to koniec!
Marek Antoniusz wydaje się być nieobliczalny.
Zachowuje się irracjonalnie,
wyżywając się na posłańcu.
Jeśli Kleopatra ma zachować tron,
musi mieć Rzym po swojej stronie.
Powiedz temu tchórzowi, żeby sam mnie zabił.
Marek Antoniusz nie będzie negocjował.
To wszystko skończy się wyłącznie wojną.
Oktawian wypowiada wojnę Kleopatrze.
Jest świadoma, że ona i Marek Antoniusz
nie unikną kary.
30 R. P.N.E.
Wiosną 30 r. p.n.e.
Oktawian wkracza do Egiptu na czele ogromnej armii.
To największa inwazja w dziejach Rzymu.
Dezercja wojsk Kleopatry do Oktawiana
i straty Marka Antoniusza poniesione pod Akcjum sprawiają,
że Oktawian dysponuje przeważającą liczbą legionów.
Oktawian chce to zakończyć raz na zawsze.
Egipt jest niezwykle bogaty pod względem materialnym.
Oktawian potrzebuje zasobów do opłacenia wojsk.
Oktawianowi bardzo zależy na aneksji Egiptu.
Rzym będzie traktował Egipt jak spichlerz, nie dbając o to, czy kraj zubożeje.
RODOS ALEKSANDRIA
Armia Oktawiana rusza w stronę Peluzjum.
Oktawian mógł popłynąć prosto do Aleksandrii,
ale tego nie robi.
Przegrupowuje siły i prowadzi je lądem.
To ważne, bo po drodze
Oktawian zawiera sojusz za sojuszem.
Chce nastawiać lokalne społeczności
przeciw Markowi Antoniuszowi i Kleopatrze.
Oktawian rozpowszechnia nienawiść do Kleopatry.
Chociaż to Marek Antoniusz zdradzał żonę, siostrę Oktawiana,
to Kleopatra jest przedstawiana jako wprawna uwodzicielka.
Kusicielka, pijaczka i czarownica.
To mizoginistyczne i ksenofobiczne.
Kleopatra jest zagrożeniem.
Senatorowie uważają, że wpłynęła na dwóch bohaterów,
i mają dość.
Ich zdaniem nadszedł czas,
aby Oktawian położył kres mieszaniu się Kleopatry w sprawy Rzymu.
To idealna strategia, aby zyskać przychylność
garstki ostatnich sojuszników Marka Antoniusza.
Oktawian upewnia się,
że gdy rozpocznie ostatnią bitwę
z Markiem Antoniuszem i Kleopatrą,
wróg nie wbije mu noża w plecy.
ALEKSANDRIA
Gdy wojska Oktawiana zmierzają w stronę Aleksandrii,
Marek Antoniusz cierpi na silną depresję.
Kleopatra próbuje poprawić mu humor, wydając wystawny bankiet.
Powód, dla którego Kleopatra urządza ten bankiet,
wiąże się z religią regionu.
Marek Antoniusz jest wcieleniem boga Dionizosa,
boga hucznej zabawy,
zatem bankiet ma podtrzymać i ożywić
jego przesłanie jako prawowitego monarchy ze Wschodu.
To bezpośrednie wyzwanie dla Rzymu.
Pokaz bycia u władzy.
To deklaracja Kleopatry, że nie obchodzi jej, co myśli Rzym.
Niebezpieczne wołanie o wojnę.
Gdy wojska Oktawiana zbliżają się do Aleksandrii,
siły Antoniusza i Kleopatry są zdezorganizowane,
zdemoralizowane.
Dowódca Peluzjum poddał się.
Uciekł do Oktawiana.
Oktawian przyjmuje dezerterów z Egiptu
i armii będących dawnymi sojusznikami Egiptu,
którzy przechodzą na stronę Rzymu.
Ten zdradziecki dowódca Peluzjum już nie zobaczy swojej żony ani córki.
Nie w tym życiu.
Potrzeba nam czegoś więcej, aby powstrzymać Oktawiana.
Wiem.
Potrzeba nam pomocy bogów.
Na szczęście masz jednego tutaj.
Oktawian nie ma z nami szans.
Przyjaciele.
Nawet w najlepszych czasach są wśród nas zdrajcy.
Wiemy, że ktoś spośród nas zdradził Egipt,
otwierając bramy dla wojsk Oktawiana.
Nikt nie zdradza Egiptu bezkarnie.
Twoi wrogowie są naszymi wrogami.
Za Marka Antoniusza.
Egipcjanie musieli się bać
nadchodzącej rzymskiej armii.
Do tamtej pory Rzym postrzegany był jako wsparcie,
a teraz stał się wrogiem.
Jest zbyt późno, aby Kleopatra stanęła po stronie Oktawiana.
Jest bardzo blisko z Markiem Antoniuszem.
Śpisz?
Nie.
W tej chwili Kleopatra może stracić wszystko, co ma do stracenia.
Nie tylko swoje życie i pozycję,
lecz także swój kraj.
- Jak długo jeszcze? - Mamy czas.
- A oczy? - Nasi zwiadowcy są w terenie.
Powiedz kawalerii, że ruszamy.
Dziękuję, Maeliusie.
Jedyną przewagą Kleopatry jest to,
że broni swojego terytorium.
Wcześniejsze doświadczenia z Juliuszem Cezarem nauczyły ją,
że Egipcjanie nie kochają Rzymu.
Egipt nie chce być kontrolowany ani okupowany przez Rzymian.
Marek Antoniusz ma sprawny umysł wojskowy.
To duża przewaga na ich własnym terenie.
RZYM, ALEKSANDRIA
Spotyka wojska Oktawiana tuż przy Aleksandrii.
Marek Antoniusz to żołnierz.
Wie, jak wygrać bitwę.
Lubi walczyć.
Lubi walczyć u boku swoich ludzi.
Wojska Antoniusza i Kleopatry miały czas na odpoczynek i regenerację.
Tymczasem armia Oktawiana nieustannie parła naprzód,
więc wojska Antoniusza są w pełni sił.
Co się dzieje?
Mamy wodę i prowiant dla rannych?
Tak.
- Sprawdziliście zbrojownię? - W tej chwili.
Kleopatra z doświadczenia
zna słabe punkty źródeł wody Aleksandrii.
Wie, że można je zatruć.
Dwóch strażników przy każdej studni i każdym źródle wody.
Kolejnym kłopotem Marka Antoniusza i Kleopatry
jest brak zapasów i wojska.
Nie mają dość wojska, nie mają dostępu do zaopatrzenia.
Kleopatra to kochanka, nie wojowniczka.
Wie, że wojna może skończyć się różnie.
Uważa, że Marek Antoniusz nie do końca rozumie
położenia Aleksandrii.
Może on porywa się z motyką na słońce.
Jest niespokojna.
Wygraliśmy bitwę, ale...
Ale co?
Oni mają więcej żołnierzy, Kleopatro.
Wiem.
Jeszcze nie skończyliśmy.
Prawda?
Jeszcze nie skończyliśmy.
Dobrze.
On bardzo się martwi.
To z kolei martwi Kleopatrę.
Jednak wysyła go na kolejną bitwę.
Trwa oblężenie.
ALEKSANDRIA
Marek Antoniusz jest zdesperowany.
Jego łucznicy oferują złoto, zachęcają żołnierzy Oktawiana do dezercji.
Musi przerwać oblężenie.
Marek Antoniusz wykonuje śmiały, ryzykowny ruch przeciw Oktawianowi.
Jednocześnie rozpoczyna atak lądowy i morski.
Ich wojska spotykają się w pobliżu Aleksandrii
przed decydującą bitwą.
Generale, egipska flota morska zdezerterowała do Oktawiana.
To nie może być prawda.
Obawiam się, że tak jest, generale.
Nie.
Nic nie powstrzyma Oktawiana
przed lądowaniem w Aleksandrii.
Co to było?
Sprawdź, co się dzieje.
- Dobrze. - Szybko.
Kleopatra sądziła, że bram Aleksandrii nie można sforsować.
Są dobrze chronione.
Gdy żołnierze Oktawiana przełamali ten element obrony,
Kleopatra rozumie, że Egipcjanie uciekli.
Kraj jest w rękach Oktawiana.
Większość z nas na miejscu Kleopatry, gdy staje się jasne,
że czeka nas koniec,
doznałaby załamania nerwowego, ataku paniki.
Obrona nie działa, musimy iść.
Jednak Kleopatra zapewne się buntuje.
Jeśli tu są, znaczy to, że generał...
Cicho, Iras.
Faraonie, musimy już iść.
Nawet jeśli Kleopatrze uda się utrzymać tron,
lub przekazać go któremuś z dzieci,
Egipt stanie się rzymską prowincją.
- Faraonie, musimy... - Bądź cicho!
Antoniusz musi to otrzymać.
Faraonie, musimy uciekać.
Dzieło jej życia, dziedzictwo, jest w niebezpieczeństwie.
Szybko.
Szybko!
Kleopatra gromadzi cały majątek w swoim grobowcu.
To jej ostatnia karta przetargowa.
Oktawian potrzebuje skarbu, żeby wypłacić żołd.
Grobowiec Kleopatry jest niedokończony.
Ona zabarykadowuje się wewnątrz.
Nie dam się złapać Oktawianowi.
Wszystko spalimy.
Ten drań niczego nie tknie.
Kleopatra grozi podpaleniem grobowca
i spaleniem go wraz ze swoim skarbem.
Kleopatro!
Słyszałaś to?
- Marku? - Nadchodzą. Idą po nas.
Zrzuć coś.
Łap linę, szybko!
Trzymaj się, kochany!
Ciągnij!
Muszą wciągnąć Marka Antoniusza przez okno.
Marek Antoniusz próbował popełnić samobójstwo
po otrzymaniu listu od Kleopatry.
Nie wiemy, co było w liście.
Szekspir chciał nam wmówić, że Kleopatra upozorowała samobójstwo,
aby skłonić Marka Antoniusza do samobójstwa.
Rzymianin uważa, że najodważniejszym aktem
jest popełnienie samobójstwa.
To sposób na ocalenie własnego męstwa i godności
nawet w obliczu śmierci.
Zostań.
Kleopatro...
On chce umrzeć z Kleopatrą.
Umiera w jej ramionach.
Oktawian, nasz przebiegły polityk, jest bezwzględny...
Nie chce, aby Kleopatra zginęła z rąk Rzymian,
bo wtedy zostałaby męczennicą.
Wszyscy Egipcjanie, którzy uciekli do Oktawiana,
zbuntowaliby się wtedy.
To jest faraon.
Nie można zabić...
faraona.
Ludzie Oktawiana forsują dach, żeby dostać się do grobowca.
Zapalcie pochodnię.
Zgaście ten ogień!
Pojmać ją!
Jestem panią dwóch krain.
Tea Neotera.
Jestem boginią. Odnoś się do mnie z szacunkiem.
Oddałabym życie za Egipt.
Za co ty oddałbyś życie?
Nie.
Nie!
Przestań!
Nie!
Żołnierze zabierają ją do pałacu, gdzie przyjmowała ambasadorów.
Pojawia się Oktawian.
Nigdy wcześniej się nie spotkali.
Afrykańskie czary tym razem cię zawiodły.
Faraonie?
Twoje czary muszą być potężne,
skoro zdołałaś obrócić dwóch synów Rzymu przeciwko ojczyźnie,
bo pogłoski o twojej urodzie
są przesadzone.
Dlaczego się uśmiechasz?
Wiedźma!
Jesteś dużo niższy, niż myślałam.
Wiesz...
Twoje dzieci wyglądają zupełnie jak ty.
Zwłaszcza najstarsze.
Będą dla ciebie wielką pociechą w Rzymie.
Kleopatra wierzy, że jej dzieci są bezpieczne.
Odesłała je wraz z zaufanymi dworzanami.
Wierzy, że nie ma się czego bać.
Trzeba było przyjąć ofertę, kiedy miałaś okazję.
Z przyjemnością będę cię ciągał po ulicach.
A twoje bękarty...
twoje mieszańce...
będą na to patrzeć.
Kleopatra już wie, że Oktawian schwytał jej dzieci.
Zadziwia mnie nieodmiennie fakt, że ona nie rozpada się w tym momencie.
Zabierz ją stąd!
Każdy rzymski dowódca musi zrobić bardzo ważną rzecz,
aby zyskać wsparcie i miłość Rzymian,
mianowicie musi uczcić swoje zwycięstwo podczas uroczystości zwanej triumfem.
Aby jego zwycięstwo było pełne,
Oktawian musi sprowadzić Kleopatrę do Rzymu,
aby wzięła udział w jego triumfie.
Przekaż to Oktawianowi.
Zaufaj mi, będzie chciał to przeczytać.
Nie martw się, będziemy tu, gdy wrócisz.
Kleopatra pisze do Oktawiana,
prosząc, aby pochowano ją razem z Markiem Antoniuszem
i aby jej syn mógł odziedziczyć Egipt.
To, co widzimy, to ostatni moment,
w którym Kleopatra kurczowo trzyma się celu, tak ważnego dla niej
przez całe życie,
dążenia do podtrzymania dynastii Ptolemeuszy.
Egipt nie będzie prowincją Cesarstwa Rzymskiego.
Zrobimy to razem.
Tak należy postąpić.
Decyzja godna boga.
Ma plan.
Kleopatra zawsze ma plan.
Badała trucizny, które nie zadają bólu,
nie zniekształcą jej ciała.
To ona decyduje o tym, jak umrze.
To ona decyduje, z kim umrze.
Nie Oktawian, nie rzymski Senat.
Kleopatra.
Ona tu rządzi.
Gdy Oktawian otrzymuje list,
wie już, że Kleopatra nie pojedzie do Rzymu
i że popełniła samobójstwo.
Jej udział w rzymskim triumfie byłby skrajnym upokorzeniem.
Mało prawdopodobne, aby postępowano z Kleopatrą w przyzwoity sposób.
Pokonani wrogowie są zazwyczaj zabijani zaraz po.
Wiedziała, że jej kres jest coraz bliżej.
Oktawian nie mógłby pozwolić jej żyć.
Oktawian wie, że to koniec.
Nie wiemy, w jaki sposób Kleopatra popełniła samobójstwo.
Każdy producent filmowy chciałby,
żeby zmarła na skutek ukąszenia przez egipską kobrę czy żmiję.
Kobra to symbol królewskiej krwi.
Nawet jeśli żmija nie brała udziału w samobójstwie,
było ono idealnym symbolem,
mającym pokazać, że ona opuszcza ten świat jako królowa Egiptu.
Nigdy nie odnaleziono grobu Kleopatry i Marka Antoniusza.
Nie wiemy, czy spełniło się jej ostatnie życzenie,
aby pochowano ich razem.
Prowadzone przez archeologów poszukiwania grobu Kleopatry...
Bez efektów.
Oktawian nie może zgodzić się na powstanie grobowca
ze szczątkami Kleopatry i Marka Antoniusza.
To byłby punkt kulminacyjny rebelii.
Chowanie zwłok nie było częścią tradycji rzymskiej.
Ciała nie mumifikowano, tylko kremowano.
Sądzę, że Kleopatrę i Marka Antoniusza skremowano.
To prawdziwy punkt zwrotny w historii.
Egipt całkowicie traci niezależność.
To koniec. Egipt staje się prowincją Rzymu.
Kończy się długa historia Egiptu jako wielkiej cywilizacji.
Egipt staje się spichrzem Rzymu.
Rzym nie mógłby ruszyć naprzód militarnie,
nie mogąc spożytkować ogromnych ilości egipskich bogactw.
Rzym podpiął się do bogactwa Egiptu i zubożył kraj.
To prawdziwy koniec Egiptu jako kraju dynastycznego we współczesnym rozumieniu.
Kleopatra jest ostatnim faraonem Egiptu.
Wkrótce potem
Oktawian każe Senatowi ogłosić go cesarzem.
Cesarzem Augustem.
Chce być władcą na zawsze.
Taki w jego mniemaniu ma być dyktator.
Jak na ironię, Oktawian zostaje wyniesiony do rangi żywego boga.
Śmierć Kleopatry
jest jedną z ostatnich faz
okresu określanego jako starożytny Egipt.
Wciąż mamy pozostałą trójkę dzieci Kleopatry.
Dzieci Marka Antoniusza i Kleopatry
stanowią zagrożenie dla Oktawiana.
Aleksander Helios, Kleopatra Selene i mały Ptolemeusz Filadelfos
zostają zabrani do Rzymu.
Oktawian jednak nie może pozwolić żyć Cezarionowi.
Cezarion został wychowany na faraona.
Mógł wzniecić powstanie,
twierdzić: „Jestem synem Cezara. Powinienem rządzić Rzymem”.
Cezarion stanowi zbyt duże zagrożenie dla Oktawiana.
Zostaje więc stracony, zabity.
Oktawian zabiera dzieci do Rzymu
i paraduje z nimi, prowadząc je za podobizną Kleopatry,
z wężem lub żmiją na ramieniu.
Oktawian publicznie poniża dzieci,
zmuszając je, aby szły za kukłą ich matki,
skrępowane złotymi łańcuchami.
Łańcuchy były podobno tak ciężkie,
że dzieci potykały się i ledwie szły.
Ludzie współczują dzieciom,
jednak Oktawian po triumfie nieoczekiwanie odsyła je
pod opiekę swej siostry, Oktawii,
która była żoną Marka Antoniusza, gdy dzieci zostały poczęte.
Zatem Oktawia, od dawna poniżana, wychowuje dzieci Marka Antoniusza.
Obaj chłopcy znikają z radaru historii,
ale Kleopatra Selene poślubia Jubę z Mauretanii.
Jak na ironię, Kleopatra Selene zostaje kolejną afrykańską królową.
Kleopatra Selene rządzi wystawnym dworem
w stolicy Mauretanii, podobnej do Aleksandrii.
Dwór Kleopatry Selene również przepełnia literatura, filozofia i sztuka.
Selene, tak jak jej matka, buduje grobowiec.
Jest on jednym z najbardziej imponujących w starożytnym świecie.
Na podstawie pozostałości w grobowcu
i ścian jej pałaców wnioskujemy,
że zabrała do swych pałaców egipskie posągi,
aby podtrzymać więź z matką i ojczyzną.
Ma syna, który jest dziedzicem jej męża.
Nazwała go Ptolemeuszem, po ojcu Kleopatry.
Ta dynastia trwa,
ponieważ jej wnuczka poślubia członka rzymskiej rodziny cesarskiej.
Zatem Kleopatra żyje dalej.
W starożytności żyła dalej dzięki córce
i dzięki swojemu wnukowi.
Kleopatra jest ważną postacią jako ostatnia władczyni
niepodległego, potężnego Egiptu.
Myślimy o upodmiotowieniu kobiet.
Nie ma Rzymu bez Egiptu.
To kobieta pełniąca władzę.
Kleopatra chciała ocalić swój ukochany kraj przed zniszczeniem.
Jestem Izydą.
Królową królów!
Oddałabym życie za Egipt.
Za co ty oddałbyś życie?
Stała się ikoną.
Jako naukowiec przez długi czas
opierałam się Kleopatrze.
Mówiłam: „Nie będę cię badać”.
Miałam powracający sen, w którym była ciemna postać,
zdecydowanie osoba ze starożytności, kobieta,
która mówiła mi:
Musisz opowiedzieć moją historię.
Musisz to zrobić.
Chcę, aby ludzie znali historię Kleopatry,
bo była afrykańską królową.
Ten fakt został pogrzebany, wymazany, wybielony.
Pokolenie za pokoleniem fascynuje się Kleopatrą.
Sądzę, że historia przemawia do każdej kobiety.
Kleopatra była jedną z najbardziej wpływowych władczyń
w historii świata.
Pamięć o niej, jako najsłynniejszej afrykańskiej królowej, jest podtrzymywana.
Ona będzie żyć nadal do chwili, gdy nie będzie już nikogo...
kto mógłby opowiedzieć jej historię.
Napisy: Robert Prusakowski