Serial jest dramatyzacją faktycznych zdarzeń opartą
na gruntownych badaniach, wywiadach i opublikowanych źródłach.
Część postaci, scen i dialogów
dopisano lub zmieniono w celach artystycznych.
Elementy dopisane i zmienione nie mają odzwierciedlać
prawdziwych cech bohaterów ani elementów historii.
Serial zawiera sceny drastyczne.
ATAK W LONDYNIE:
ZABÓJSTWO JEANA CHARLESA DE MENEZESA
16 SIERPNIA 2005
Z dokumentów zdobytych przez ITV wynika,
iż twierdzenia, że pan de Menezes uciekał policji,
był podejrzanie ubrany
i zachowywał się chaotycznie, są nieprawdziwe.
Policja uważała, że podejrzany o zamachy
mieszkał w budynku za mną.
ZARZUTY WOBEC DE MENEZESA FAŁSZYWE
O 9.30 Jean Charles udał się na przystanek, aby jechać do pracy.
Nie dotarł jednak na miejsce.
Policjanci obserwujący dom nie byli pewni,
czy to jego szukają,
ale i tak za nim poszli.
Na stacji Stockwell dowodząca operacją Cressida Dick
wydała rozkaz, by nie pozwolić mu
na wejście do metra. Ogłoszono kod czerwony.
Uzbrojeni funkcjonariusze otrzymali zgodę na użycie broni palnej.
Wbiegli za nim na stację.
Wbrew policyjnym raportom
uzyskane przez nas dokumenty wskazują na tragiczny błąd
podczas obserwacji,
który doprowadził do brutalnej i niepotrzebnej śmierci.
Dan Rivers, ITV News, Stockwell.
Może teraz zaznamy sprawiedliwości.
Kto to ujawnił?
Badamy sprawę.
To katastrofa.
Popełniliśmy błędy.
Wyszłyby na jaw dzięki pracy komisji.
Tu chodzi raczej o ogólne przekonanie,
że policja nie przyznaje się do błędów.
To nonsens.
Całkowita bzdura.
„Terrorysta” nie uciekał
CENTRALA POLICYJNEJ KOMISJI SKARG HIGH HOLBORN, LONDYN
- Cześć. - Oglądałaś wiadomości?
Tak.
To jakieś szaleństwo.
Myślą, że to ktoś od nas.
Co o tym myślisz?
Nie wiem.
Mówię, co myślę.
Ktokolwiek to zrobił, musiał sporo na tym zarobić.
Skąd pomysł, że to dla pieniędzy?
A po co?
To strasznie samolubne.
Fakt.
Musimy przedstawić naszą wersję wydarzeń.
To nie świadczy o całej policji.
Może na łamach News of the World?
Nie jesteś przekonany?
Nie wiem, czy to dobry moment na obronę.
Nie powinniśmy się bronić.
Zastrzelenie niewinnego człowieka to poważna sprawa.
Oczywiście, to tragedia.
Ale jeszcze dwa tygodnie temu cały świat patrzył jak zahipnotyzowany
na naszą reakcję na zamachy,
naszą zdolność do ich wykrywania i zapobiegania im.
O tym powinniśmy mówić.
GONZAGA, BRAZYLIA 10 DNI PO ZABÓJSTWIE
Dlaczego policja was nie zapowiedziała?
Dowiedzieliśmy się wczoraj.
Chcieliśmy zatrudnić prawnika,
ale to niemożliwe.
Nie zdążyliśmy.
Mamy całe mnóstwo pytań.
Przyjechaliśmy do państwa...
ZASTĘPCA KOMENDANTA
...złożyć kondolencje i omówić koszty pogrzebu.
Ten wasz list.
Co to znaczy?
Piętnaście tysięcy funtów?
Mamy wziąć te pieniądze
i nie rozmawiać już o Jeanie Charlesie?
Jasno napisano...
Mamy nie mówić o tym, jak strzeliliście mojemu bratu siedem razy w głowę?
Nie.
Nie sprzedamy jego życia.
To świadczenie ex gratia.
Rekompensata dla pana i pańskiej rodziny.
Nie uniemożliwia wszczęcia postępowania sądowego.
Dlaczego mój syn musiał umrzeć?
Dlaczego tyle razy strzelili mu w głowę?
Był niewinny.
Przykro mi, ale nie mogę rozmawiać o okolicznościach śmierci pani syna.
Winni muszą stanąć przed sądem.
Próbują nas zwyczajnie kupić.
Jeśli to prawda, to upokarzające, że tak o nas myślą.
Będziemy walczyć.
Będziemy walczyć o sprawiedliwość
dla mojego brata aż po grób.
Jean Charles de Menezes 7.01.1978–22.07.2005
W dniu wczorajszym krewni Jeana Charlesa de Menezesa
oraz my, ich prawnicy...
DOŚĆ ZABIJANIA
...dowiedzieliśmy się, że wszystkie informacje...
PEŁNOMOCNICZKA RODZINY DE MENEZESÓW
...które udostępniono lub których nie zdementowano
od jego śmierci, były nieprawdziwe.
Rodzina żąda, by natychmiast upublicznić prawdę
o jego śmierci.
Pani Vandenberghe, możemy porozmawiać?
Komisarzu, dziękuję za rozmowę
w tak trudnym czasie dla pana i policji.
Zaczynajmy.
Dobrze.
Najpierw spytam o moment, w którym się pan dowiedział...
WYWIAD DLA NEWS OF THE WORLD
...że zastrzelony w Stockwell mężczyzna nie był terrorystą,
a niewinną osobą.
Tak, pamiętam to.
Byłem w swoim gabinecie, około 10.30 rano 23 lipca,
dzień po zastrzeleniu pana de Menezesa.
Powiedziano mi, że zabito niewinnego człowieka.
Najpierw pomyślałem: „Houston, mamy problem”.
Nie wiedział pan od razu?
Nie.
Faktem jest,
że przez pierwsze 24 godziny
ja i moi doradcy sądziliśmy,
że zastrzelono zamachowca-samobójcę.
Albo jednego z tamtych czterech,
albo, co gorsza, innego.
HOUSTON, MAMY PROBLEM
Mówi, że przez 24 godziny po strzelaninie
on i jego doradcy sądzili,
że zastrzelony był zamachowcem-samobójcą.
Mimo że po południu w dzień zabójstwa
dwóch jego doradców powiedziało mi:
„Zastrzeliliśmy brazylijskiego turystę”.
Do godziny 15 mieliśmy już jego portfel,
z prawem jazdy, na litość boską.
Na nazwisko Jean Charles de Menezes.
Alan Brown przeczytał to nazwisko
na zebraniu o reakcji społeczności.
Kiedy to było?
Może około 16.
Ludzie uznają, że kłamie albo ukrywa kluczowe informacje.
Chodzi o wiarygodność.
Nie mogę milczeć, Alf.
Już nie.
Bądź ostrożny, Brian.
Brian.
Długo to potrwa?
Po pierwsze, jestem tu jako przyjaciel.
Czyżby?
- Mogę usiąść? - Oczywiście.
Ian, przemawiałeś na konferencji prasowej 22 lipca, w dniu zabójstwa.
Mówiłeś, że miało ono związek
z trwającą operacją antyterrorystyczną.
Była godzina 15.39.
Co z tego?
Moir Stewart i Caroline Murdoch
powiedzieli mi już wcześniej,
że zastrzelono brazylijskiego turystę.
Czyli niewinnego gościa.
Pomieszałeś godziny.
Nie pomieszałem.
Powiedziałem wtedy Alfowi Hitchcockowi, że zabiliśmy brazylijskiego turystę.
Mylisz się.
Do chwili opublikowania wczorajszego wywiadu
przekonywałem sam siebie, że związek Jeana Charlesa
z operacją antyterrorystyczną był bezsprzeczny,
bo wyszedł z budynku będącego pod obserwacją.
O tym mówię.
Tak.
Ale w wywiadzie powiedziałeś, że przez pierwszą dobę od zabójstwa
zarówno ty,
jak i twoi doradcy uważaliście,
że zastrzelono zamachowca-samobójcę.
Mówię ci to, bo jeśli mnie poinformowano o tym już 22,
a tobie nikt nie powiedział,
to moim zdaniem
popełniono błąd.
Może pomyliłeś dni?
Może dowiedziałeś się 23, a nie 22?
Alan Brown poprosił Alfa Hitchcocka na zebraniu 22 lipca po południu,
by oszacował reakcję społeczności na zastrzelenie nie tego faceta.
W systemie widać, że dokument utworzono
jeszcze 22 lipca, tuż po 17.
Wyraźnie pamiętam, jak w sobotni poranek Alan Brown powiedział mi,
że zastrzeliliśmy nie tego człowieka.
Uznałem, że powinieneś wiedzieć...
co wiem.
Naprawdę próbuję ci pomóc.
Rób, co musisz.
Ale obaj wiemy, co grozi za zatajanie prawdy.
PAŹDZIERNIK 2005
START KAMPANII „SPRAWIEDLIWOŚĆ DLA JEANA” LONDON SCHOOL OF ECONOMICS
By zabić Jeana Charlesa, użyto amunicji dum-dum.
Jakim cudem policja używa kul, których nie ma nawet armia?
Policja nie może ukrywać tego, co robi.
Jeśli funkcjonariusze złamali prawo, powinni zostać ukarani.
Śmierć naszego kuzyna
z rąk policji była wielkim ciosem.
Ale fakt, że policja kłamała
i próbowała zatuszować prawdę, uczynił ten ból nieznośnym.
Trudno uwierzyć, że Ian Blair przez dobę nie wiedział,
że Jean jest niewinny.
Uważamy, że Jeana Charlesa zabito bezprawnie.
Ian Blair nie powinien opóźniać śledztwa IPCC.
Kto wie, jakie dowody zdążyły zaginąć?
Rodzina wykazała się wielką powagą i pokorą.
Racja. Byli inspirujący.
WYDZIAŁ SPECJALNY RAPORT WYWIADOWCZY
ZDARZENIE: kampania rodziny Jeana Charlesa de Menezesa
FUNKCJONARIUSZ INCOGNITO „HN18”
ODDZIAŁ SPECJALNY METROPOLITAN POLICE DS. DEMONSTRACJI
Hańba! Ich zachowanie jest haniebne!
Muszą powiedzieć prawdę!
Dość kłamstw!
Kiedy się dowiedzieli?
To najważniejsze.
Czy policja wiedziała już kilka godzin po śmierci Jeana Charlesa,
że ten jest niewinny,
a mimo to wydała nieprawdziwe oświadczenie
na temat zdarzenia?
Jest z nami korespondentka MSW,
Holly Salisbury. Co pani o tym sądzi?
Problem w tym, że nie wierzymy już
w to, co mówi policja.
Nie ma już zaufania.
Prawda stała się zwyczajnym towarem.
Gdy zrozumieliśmy, że zabiliśmy niewinnego człowieka,
można było wszystko wyjaśnić, każdą najdrobniejszą kwestię,
skoki przez kołowrotek, grube kurtki i tak dalej.
Stało się jednak coś okropnego.
Liczyła się tylko jedna rzecz.
„Gdzie są zamachowcy?”.
To był nasz błąd.
Rodzina Jeana Charlesa de Menezes chce wiedzieć,
dlaczego przez tyle dni po jego śmierci
policja utrudniała niezależne śledztwo w tej sprawie.
Szukaliśmy tamtych czterech zamachowców.
Rodzina dopytuje, jakie dowody zaginęły.
Odpowiedź na to wszystko jest jedna.
Policja poniesie odpowiedzialność.
Nie chcemy nikogo obwiniać.
Policja!
Chwileczkę.
Lana Vandenberghe?
Tak.
Co się...
- Mamy nakaz przeszukania. - Co robicie?
Czego szukacie?
- Ejże. - Lano Vandenberghe, jesteś zatrzymana
pod zarzutem nadużycia stanowiska
i kradzieży w miejscu pracy
- dnia 16 sierpnia. - Co ukradłam?
Możesz milczeć, ale zaszkodzisz obronie,
jeśli zapytana pominiesz fakty, których zechcesz użyć w sądzie.
Czy przekazała pani ITN dokumenty oraz zdjęcia poufnych akt,
by pomóc sporządzić reportaż?
Bez komentarza.
Zna pani Neila Garretta?
Bez komentarza.
Zapłacił pani za te informacje?
Wie pani, że grozi pani odsiadka?
Zatrzymano mnie za kradzież.
- Kradzież czego? - Dokumentów.
Nigdy nie podpisałam zobowiązania.
Zarzuty dotyczą dokumentów fizycznych.
Kartek?
Kartek i atramentu.
Poważnie?
NIEZALEŻNA POLICYJNA KOMISJA SKARG
Oto dziennik zespołu obserwacyjnego z 22 lipca,
który w końcu udało nam się zbadać.
Spójrz na stronę 11.
Do dziennika dodano dwa słowa.
W treści „NT” to Nettle Tip, kryptonim podejrzanego,
tutaj Jeana Charlesa de Menezesa.
„Widziałem jego twarz przez sekundę i uważam, że to nie NT”.
Ktoś dodał słowa „i” oraz „nie”.
Pierwotnie zdanie brzmiało: „Uważam, że to NT”.
Zmieniono całe znaczenie wpisu.
Nikt nie przyznał się do wprowadzenia zmian.
Może jest na to proste wyjaśnienie,
ale to kolejny powód,
dla którego powinni byli nas tam wpuścić.
Komisarzu, mamy notatkę od sztabowej Caroline Murdoch
o zebraniu w sprawie oświadczenia,
na którym był pan około 17.30.
GROMADZENIE DOWODÓW PRZEZ KOMISJĘ
W dniu zabójstwa.
Cytuje, iż ktoś wskazał, że zastrzelony mężczyzna
„to nie jeden z tej czwórki”,
czyli z terrorystów podejrzanych
o zamachy z poprzedniego dnia.
Wicekomisarz Hayman powiedział wtedy:
„Przedstawimy to tak, że może nim być.
Nie potwierdzimy tego wprost”.
Co...
Co to znaczy?
Nie pamiętam czegoś takiego.
To po pierwsze.
Nie rozumiem.
Jestem naprawdę zaskoczony.
Wielokrotnie naciskałem Andy'ego Haymana tego dnia,
by wyjaśnił mi związek między zmarłym a zamachami.
Przez cały dzień nie uzyskałem odpowiedzi.
Mogę z kolei powiedzieć, że nie przewodniczyłbym spotkaniu,
na którym tworzono fałszywe oświadczenia prasowe.
„Zastrzelony Brazylijczyk mnie zgwałcił”, mówi dziewczyna
Widziałam zdjęcie de Menezesa...
Poważnie?
Ten człowiek mnie zgwałcił
Czytałem twoje notatki.
Nadinspektor Stewart potwierdza, że rozmawialiście
po południu 22 lipca.
O znalezionym portfelu z brazylijskimi dokumentami.
Zaprzecza, jakoby powiedział, że zastrzelono brazylijskiego turystę.
Może źle pan to zacytował?
Zdecydowanie nie.
Komisarz twierdzi, że nie znał tożsamości zmarłego,
wychodząc z pracy około 21.
Mam zatem prostą uwagę.
Dlaczego?
Dlaczego w jednym z najważniejszych dni
w historii policji komendant policji idzie do domu,
nie wiedząc, kogo zastrzelili jego podwładni?
Albo przynajmniej dlaczego
nikt mu nie powiedział,
skoro dowództwo otwarcie o tym rozmawiało?
Rozmawiałem z Brianem Paddickiem.
Wspomniał o tym.
Powiedziałem mu, że myli się co do godzin i dat.
Czy Brian zrobił notatki z naszej rozmowy?
To była tylko pogawędka.
Tak. Tuż po rozmowie.
Przekazał je nam.
Chciałbym je przeczytać.
Proszę.
Dał pan komisarzowi notatki?
Powiedział, że bardzo się pan myli,
jeśli chodzi o to zebranie.
Mówi, że się z panem nie zgadza.
Panie komisarzu, czy wie pan,
dlaczego Brian Paddick mówi to, co mówi?
Mam pewne obawy
i kilka domysłów, ale...
Nieuczciwie byłoby je poruszać.
Na tym poprzestanę.
„Kilka domysłów”?
Nie mam pojęcia, o czym on mówi.
Skąd wypłynęły te informacje?
Mam wrażenie, że Sunday Mirror
wie od źródła w policji.
Jean Charles zgwałcił dziewczynę?
Nie ma mowy.
To kłamstwa.
Bzdura.
Najpierw go zabili, a teraz będą oczerniać?
Piszą, że domniemany gwałt miał miejsce ponad trzy lata temu.
Kobieta skontaktowała się z gazetą
i podała nazwisko,
Jean Charles de Menezes.
Piszą tylko, że śledztwo jest w toku.
Oczywiście. Rozsiewają kłamstwa,
żeby wszyscy zapomnieli, co mu zrobili.
Tak samo jest z kokainą w jego krwi.
Nigdy nie widziałam, żeby Jean brał kokainę.
Absurd.
Wykryto jakąś odrobinę.
Mówią o tym, żeby zrobić z niego ćpuna,
narkomana,
którego można zastrzelić.
Jeśli chodzi o oskarżenie o gwałt,
spytają was o coś.
Będą chcieli zgody na pobranie próbek DNA
z ciała Jeana Charlesa.
To obrzydliwe.
Tak nie można.
Nie.
Niech je pobiorą.
Patricio!
Nie mamy wątpliwości, że Jean jest niewinny.
Nigdy nie zgwałciłby kobiety.
Pewnie chcą, żebyśmy odmówili.
Niech zrobią swoje.
Jak dowiedziała się BBC, komisarz Ian Blair
musi stawić czoła wątpliwościom dotyczącym tego, kiedy dowiedział się,
że w londyńskim metrze zastrzelono niewinnego człowieka.
Jean Charles de Menezes został zastrzelony w Stockwell w lipcu,
gdy służby wzięły go za terrorystę.
Sir Ian Blair utrzymywał,
że dopiero następnego dnia dowiedział się, iż był to niewinny człowiek.
Śledczy badają zarzut,
jakoby ktoś z otoczenia komisarza wiedział
już sześć godzin po zabójstwie,
że zastrzelono nie tego człowieka.
Dziękuję.
Komisarzu.
Martin.
Poprosiłem Martina o obecność.
Reprezentuje dział kadr.
Przejdę do sedna.
Ktoś przekazuje informacje prasie.
Informacje, które podważają uczciwość policji i moją.
Uważam, że to ty, Brian.
To nie ja.
Nie wiem, kto to był, ale to nie ja.
Nie zgadzamy się co do tego, co się wtedy stało.
Zdarzało mi się rozmawiać z dziennikarzami,
ale nie przekazałem takich informacji
o tobie czy o policji.
Przykro mi, ale ci nie wierzę.
Nie mogę ci ufać.
Nie będziesz brać udziału w zebraniach dowództwa,
więc oddelegowuję cię ze skutkiem natychmiastowym
do działu zarządzania informacjami.
Ci, którzy chcą wykorzystać tę tragedię,
bardzo się rozczarują.
Nie zgwałcił tej kobiety.
Wiedziałam.
Sprawiedliwość!
GONZAGA, BRAZYLIA PRACA CORONEL QUINCOTE
Uważamy, że to hańba.
Minął ponad rok, odkąd Jean został zastrzelony przez zbirów z policji.
Nadal nie wszczęto śledztwa
w sprawie zabójstwa.
STACJA METRA STOCKWELL LONDYN
Komisja i prokuratura zachowują się jak gangsterzy.
Tuszują działania swoich szefów, policji.
NA ŻYWO ZE STOCKWELL
Chcą ukryć prawdę przed wszystkimi.
System sprawiedliwości ma wady,
dlatego prosimy rząd brytyjski
o publiczne śledztwo w sprawie zabójstwa Jeana.
Sprawiedliwość!
17 LIPCA 2006 ROKU PODANO,
ŻE ŻADEN POLICJANT NIE USŁYSZY ZARZUTÓW
W ZWIĄZKU ZE ŚMIERCIĄ JEANA CHARLESA DE MENEZESA.
ŻĄDAMY PRAWDY I SPRAWIEDLIWOŚCI
Patricio, chcę ci kogoś przedstawić.
To Lana Vandenberghe z IPCC, która...
Wiem, kim jest.
Jesteś informatorką.
Dziękuję, że powiedziałaś prawdę.
Dziękuję.
- Cześć. - Cześć.
Stresowałam się tym spotkaniem.
Postąpiłaś bardzo odważnie.
Wiesz, co cię czeka?
Właśnie się dowiedziałam, że nie zostanę oskarżona.
Dobrze, że nie zamkną cię za mówienie prawdy.
Ci, którzy powinni siedzieć,
kłamią na temat śmierci niewinnego człowieka.
Co zamierza rodzina?
Będziemy walczyć.
Ale skoro nikogo nie oskarżono,
pozostaje nam liczyć na śledztwo w sprawie Jeana.
To nasza szansa na sprawiedliwość.
Teraz swoi nie będą sprawdzać swoich.
Będzie ława przysięgłych.
ZABIJAJĄ NAS, BRACIE POKÓJ!
Dzięki, że wpadłeś.
- Jasne. - Przedstawię ci parę osób.
Dziękuję.
SPOTKANIE NA RZECZ INKLUZYWNYCH PRAKTYK
- George, to Brian. - Cześć, Brian Paddick.
Odchodzisz z policji?
To dobry pomysł.
- Znamy się z... - Pracuję w biurze burmistrza.
- Pamiętam cię. Brian. - Cześć.
Cześć.
Dlaczego to dobry pomysł?
Ktoś z biura komisarza
dzwonił do nas po południu dnia, gdy zastrzelono Jeana Charlesa.
Powiedział, że zginął nie ten człowiek.
- W piątek, 22 lipca? - Tak.
Powinieneś o tym wiedzieć.
Tak, powiedział, że jest pewien tej daty.
Ale nie wie, kto dzwonił.
Ciekawe.
Mogliśmy zabezpieczyć bilingi
biura komisarza z tamtego dnia.
Nie zabezpieczyliście?
WRZESIEŃ 2008
KOMISJA ŚLEDCZA W SPRAWIE ŚMIERCI DE MENEZESA
Trzy lata po tym, jak z rąk policjantów
zginął niewinny Brazylijczyk Jean Charles de Menezes...
THE OVAL POŁUDNIOWY LONDYN
...wreszcie rozpoczęło się śledztwo w tej sprawie.
Proces odbędzie się na stadionie The Oval,
ponieważ sąd w Southwark okazał się za mały.
Przez siedem tygodni...
Ława przysięgłych będzie musiała zdecydować,
jak doszło do śmierci Jeana Charlesa
podczas działań policyjnych.
Zdecyduje też, czy było to zabójstwo.
Proszę powiedzieć.
POLICJANT KRYPTONIM: CHARLIE 12
Mieliście szereg odpraw.
Co pan czuł...
PRAWNIK W KOMISJI ŚLEDCZEJ
...biegnąc po peronie
aż do kolejnych drzwi wagonu?
Nie biegłem.
To był kontrolowany, celowy chód.
Myślałem o tym, że walczymy z nieznanym zagrożeniem,
największym, jakie mogę sobie wyobrazić.
Co się stało, gdy wszedł pan do wagonu?
Mogę panu przerwać?
Wiem, dokąd zmierzamy.
Sam mam rodzinę.
Nie wyobrażam sobie, co bym czuł, gdybym stracił syna lub kogoś bliskiego
w takiej sytuacji.
Proszę przyjąć kondolencje.
Mówię szczerze i z szacunkiem.
Dziękuję.
Sugeruję następujące myślenie.
Gdy wiedział pan, że zidentyfikowano go
jako potencjalnego zamachowca,
to wystarczyło.
Zbiegł pan po schodach, wskoczył do wagonu i go zabił.
PEŁNOMOCNIK RODZINY DE MENEZESÓW
To zupełna nieprawda.
Przedstawię pańskie oświadczenie
złożone następnego dnia.
Powiedział pan, że wszedł do wagonu, a następnie:
„Mężczyzna natychmiast spojrzał na mnie i wstał.
Zauważyłem mężczyznę w luźnej, dżinsowej kurtce”.
To nie do końca tak wyglądało.
Kurtka wydawała się luźna, gdy siedział,
a nie gdy wstał.
„Mężczyzna natychmiast spojrzał na mnie i wstał”.
To stał czy siedział?
Jak już mówiłem, gdy siedział,
kurtka wydawała się obszerna.
Musi pan tak mówić, bo zdaje pan sobie sprawę,
że nie miał na sobie luźnej kurtki,
pod którą mógłby ukryć ładunki wybuchowe.
Pamiętam, że siedział i miał luźną kurtkę.
Nie wskazał pan tej różnicy w wyglądzie kurtki
w swoim oświadczeniu.
Robi pan to teraz, w obliczu nieścisłości.
Mogę tylko powiedzieć, że to pomyłka w oświadczeniu,
co właśnie wyjaśniłem.
Rozmawiał pan o tym z funkcjonariuszem C2?
Nie pamiętam.
UZBROJONY FUNKCJONARIUSZ KRYPTONIM: CHARLIE 2
Zdarzenie przebiegało bardzo szybko.
Odniosłem wrażenie, że kurtka jest luźna i obszerna.
Ale widziałem ją ułamek sekundy.
Co Jean Charles zrobił po tym, jak funkcjonariusz go wskazał?
Odwrócił się i spojrzał na nas,
bardzo szybko wstał
i ruszył w naszą stronę, trzymając ręce wzdłuż ciała.
Przepraszam.
Chciałbym coś powiedzieć jego rodzinie.
Cóż.
Zdaję sobie sprawę...
z tego, co opiszę.
To bardzo przygnębiające.
Szanuję jednak i rozumiem, jakie to dla nich trudne.
Dziękuję bardzo.
Wróćmy do zeznań.
„Krzyknąłem »policja« i wycelowałem w niego broń.
On dalej się zbliżał”.
Pomyślałem, że chce podejść bliżej
i zdetonować bombę.
Zatem wiele zależy od tego, czy krzyknął pan „policja”,
czy wycelował pan w niego broń,
czy faktycznie się zbliżył i czy myślał pan, że zdetonuje bombę.
Tak było.
Zasugeruję zatem wprost, iż tak nie było.
Proszę się zastanowić.
Może coś zapamiętał pan źle
i sytuacja wyglądała inaczej?
Nie.
Dlaczego krzyknął pan „policja”?
Jeśli uznał pan, że to zamachowiec,
to nie powinien był pan go ostrzegać ze względu na ryzyko detonacji.
To był odruch ze szkolenia.
Odruchowo go ostrzegłem.
Czy przed dzisiejszym przesłuchaniem
zapoznał się pan z zeznaniami
funkcjonariusza C12 z wczoraj?
Tak.
Czy jego słowa miały wpływ na to, co pan tu powiedział?
W żadnym wypadku.
- Nie ma takiej możliwości? - Nie.
Zatem nie używa pan jego sformułowań,
których nie było w pana oświadczeniu?
Nie.
Tamtego ranka schodził pan ruchomymi schodami
z jednym celem w głowie.
Nie.
Tym celem było, jak mniemam,
zabić człowieka, bo sądził pan,
na podstawie tego, co panu powiedziano,
że to zamachowiec, który chce wysadzić pociąg.
Nie.
Gdy go zobaczyłem...
Mówiłem już, co miał na sobie.
Odwrócił się i spojrzał na nas.
Szybko wstał.
Ruszył w naszą stronę.
Uznałem, że stanowi zagrożenie.
Myślałem, że chce wysadzić pociąg.
Bałem się, że umrę.
Nie chcę pana urazić,
ale to brzmi na wyuczoną wypowiedź.
Powtarza pan to samo.
Nie.
Członek oddziału obserwacyjnego Ivor stał przy ściance.
Nie słyszał, jak krzyczy pan „policja”.
Kolejny funkcjonariusz, Geoff,
również tego nie słyszał.
Ken, kolejny funkcjonariusz,
nie potwierdza scenariusza z okrzykiem,
uniesioną bronią i nacierającym człowiekiem.
W wagonie było wielu cywilów,
łącznie 17 osób.
Żaden z cywilów, którzy widzieli zdarzenie,
nie słyszał ani nie widział opisywanego scenariusza.
Sądzę, że był pan podekscytowany
i chciał jak najszybciej zabić tego człowieka.
- To on. - To nieprawda.
Po wejściu na stację metra nie udało się panu niestety
wypełnić obowiązku i samodzielnie ocenić sytuacji,
nawet jeśli myślał pan, że to zamachowiec.
Dokonałem oceny.
Nie unikam odpowiedzialności.
Zabiłem niewinnego
i muszę z tym żyć.
Nie uważa pan, że się myli
i że popełnił pan poważny błąd w ocenie?
Nie.
To, co stało się tamtego dnia
pod pani nadzorem,
było ciągiem zdarzeń, które wymknęły się spod kontroli,
i to katastrofalnie.
ZASTĘPCZYNI KOMENDANTA POLICJI
Od samego początku
prowadziliście pospiesznie operację,
która nie została prawidłowo zorganizowana.
Rozumie pani?
Tak.
Ale się nie zgadzam.
Proszę zrozumieć.
Jesteśmy ludźmi.
Każdy popełnia błędy.
To dobrze, gdy ktoś potrafi się do nich przyznać.
Nie powie pani, że popełniono błąd, prawda?
Nie.
Próbuję jedynie wyjaśnić,
że w każdej operacji
mogą nie wydarzyć się rzeczy, które wydarzyłyby się jedynie
w idealnym świecie.
I policja nie popełniła błędu?
Jeśli pyta pan, czy ktoś postąpił niewłaściwie lub nierozsądnie
podczas tej operacji,
odpowiedź brzmi „nie”.
Jeśli policja nie popełniła błędu,
to co poszło nie tak 22 lipca?
Pan zaczyna 22 lipca,
a ja zaczęłabym dwa tygodnie wcześniej.
Jedno, co poszło nie tak, to fakt, że my, jako naród,
nie zapobiegliśmy atakom z siódmego lipca
ani atakom Hussaina Osmana i innych zamachowców 21 lipca.
Pan de Menezes miał ogromnego pecha,
że mieszkał w tym samym bloku co Hussain Osman,
a jeszcze większego, że był do niego podobny.
Do tego dochodzi fakt, że członek zespołu obserwacyjnego
nie zdołał mu się dokładnie przyjrzeć.
Choć był niewinny, zachowywał się podejrzanie.
Wysiadł z autobusu i znów wsiadł.
Trzech zamachowców z poprzedniego dnia
również weszło na stację Stockwell.
To wpłynęło na naszą decyzję...
Na moją decyzję o uznaniu go zamachowcem
i kimś, kto może chcieć wysadzić metro.
Miał pecha,
bo wyglądał jak Hussain Osman?
Owszem.
Nie byli podobni.
Wiem, że policja chce,
byśmy tak uważali.
Rozumiem, że to nie ma nic wspólnego z panią, pani komendant.
A raczej pani wicekomisarz.
Ale proszę spojrzeć na ekran.
Oto ilustracja sporządzona przez policję
na potrzeby postępowania BHP.
Obejmuje połowę twarzy obu mężczyzn, Jeana Charlesa po prawej, i ma pokazać,
jak bardzo są do siebie podobni.
Ale to manipulacja.
Twarz Jeana Charlesa została wydłużona,
aby dopasować nosy, a obraz został rozjaśniony,
by ukryć wyraźne różnice.
To dowodzi,
jak zdesperowana jest policja, by przekonać nas,
że Hussain Osman
i Jean Charles de Menezes są podobni.
Jeśli powiem pani, że wedle przedstawionych dowodów
żaden z funkcjonariuszy
nie potwierdził
tożsamości podejrzanego,
że wręcz uznali oni identyfikację za niemożliwą,
czy to panią zaskoczy?
Wiem, co mi mówiono, i wiem, co pomyślałam.
Wiedziała pani, że dostępne są zdjęcia,
które można było przekazać funkcjonariuszom?
Znaleziono je w plecaku Hussaina Osmana
poprzedniego dnia.
Czytelne zdjęcia, a nie niewyraźne kserokopie,
które rozdano policjantom?
Dowiedziałam się trzy tygodnie temu
z udostępnionej korespondencji.
To są zdjęcia ze ślubu?
Są na ekranie.
Do czasu niniejszego śledztwa
nikt nie powiedział pani o tych zdjęciach,
które można było dać funkcjonariuszom
i które pozwoliłyby im
zdjąć podejrzenia ze śledzonego mężczyzny,
Jeana Charlesa de Menezesa?
Nie.
Gdzie byli tego ranka uzbrojeni funkcjonariusze?
Wprowadzono panią w błąd.
Nie mogli zatrzymać podejrzanego, kiedy wysiadł z autobusu,
choć myślała pani, że tak było.
Czy uważa pani, że wprowadzono panią w błąd?
Nie.
Z perspektywy czasu jest jasne,
że nie było ich na miejscu.
Widać to na nagraniu na stacji metra.
Byli tam minutę po nim.
Nie wprowadzono mnie w błąd.
Co się zatem stało?
Można wręcz powiedzieć, że świetnie sobie poradzili
i dotarli w samą porę,
zważywszy na sytuację.
Pan de Menezes nie jechałby autobusem,
gdyby nie decyzja o niezawieszeniu komunikacji
przy Scotia Road.
Czy to był błąd?
Nie.
Uznałam,
że zawieszenie komunikacji mogłoby wystraszyć terrorystów.
Tak.
Wrócę do pytania,
które zadałem na początku.
Gdzie popełniono błąd?
Poza tym,
że funkcjonariusz zaspokajał potrzeby fizjologiczne,
wskazuje pani wyłącznie na winę Jeana Charlesa de Menezesa,
nie winiąc przy tym policji.
To wszystko jego wina.
Nie to chciałam powiedzieć.
Policja zadbała nawet o raport z sekcji,
który wskazał, że śladowe ilości kokainy we krwi
mogły wywołać niepokój i paranoję
u Jeana Charlesa.
Znów jego wina.
Czy policja ma problem z przyznaniem,
że popełniono błąd?
Nie.
Może zatem pani ma problem
z przyznaniem się do błędu?
Zawsze biorę pełną odpowiedzialność
za swoje działania.
Ogromnie żałuję, że pan de Menezes nie żyje,
ale nie uważam, że podejmowałam irracjonalne,
nierozsądne decyzje.
Ani ja, ani nikt inny.
Szanowni ławnicy,
zanim ogłosicie werdykt,
przedstawię wam swoje wnioski.
Zebrane w tej sprawie dowody nie pozwalają mi
zezwolić na uznanie bezprawnego pozbawienia życia przez ławę przysięgłych.
Dotyczy to funkcjonariuszy Charlie 12 i Charlie 2
oraz ich bezpośredniego udziału w śmierci pana de Menezesa.
Dotyczy to także oficerów wyższego szczebla,
którzy nadzorowali działania oraz tę operację.
Ława mogłaby uznać bezprawne pozbawienie życia
jedynie w przypadku całkowitej pewności,
że konkretny funkcjonariusz popełnił poważne przestępstwo,
takie jak zabójstwo.
Uważam, że przedstawione dowody nie spełniają tych wymagań.
WYKLUCZONO ZABÓJSTWO
Wczorajsza decyzja sędziego śledczego sir Michaela Wrighta
o braku możliwości stwierdzenia bezprawnego pozbawienia życia
pozostawiła ławnikom dwie możliwości,
stwierdzenie uprawnionego pozbawienia życia lub orzeczenie otwarte.
Wzburzenie sugeruje, iż ławnicy uznali,
że policja nie miała podstaw do użycia takich metod.
Gdy sędzia kontynuował podsumowanie,
posiedzenie przerwała rodzina de Menezesów...
ZABÓJSTWO
...z milczącym protestem.
Proces nazwali mydleniem oczu.
PRAWO DO DECYZJI
Sędzia zapowiedział, że zada ławnikom szereg pytań,
które pomogą ustalić, jak zginął pan de Menezes.
GRUDZIEŃ 2008
TRZY LATA I PIĘĆ MIESIĘCY PO ZABÓJSTWIE
Szanowna pani przewodnicząca,
proszę o werdykt.
Orzeczenie otwarte.
To decyzja jednomyślna czy większościowa?
Większościowa, osiem do dwóch głosów.
Spytam teraz o decyzje, o których podjęcie prosiłem.
Proszę też o wskazanie, czy były one jednomyślne,
czy podjęte większością głosów.
Czy funkcjonariusz Charlie 12 krzyknął
do pana de Menezesa „policja”,
zanim strzelił?
Nie. Jednomyślnie.
Czy pan de Menezes ruszył w stronę funkcjonariusza C12,
zanim chwycił go funkcjonariusz Ivor?
Nie. Jednomyślnie.
Czy uważacie, że któryś z następujących czynników
spowodował śmierć lub przyczynił się do śmierci pana de Menezesa?
Niezapewnienie wyraźnych zdjęć podejrzanego
Hussaina Osmana zespołowi obserwacyjnemu.
Tak. Jednomyślnie.
Niezatrzymanie pana de Menezesa
przed wejściem do komunikacji miejskiej.
Tak. Jednomyślnie.
Opinie członków zespołu obserwacyjnego
na temat identyfikacji podejrzanego nie zostały dokładnie przekazane
dowództwu i uzbrojonym funkcjonariuszom.
Tak. Jednomyślnie.
Zamachy samobójcze i próby zamachów z lipca 2005 roku
wywierały presję na policję,
by ta zareagowała na zagrożenie.
Nie udało się zdecydować.
Czy zachowanie pana de Menezesa, choć całkowicie niewinnego,
wzbudziło podejrzenia funkcjonariuszy?
Nie. Większością ośmiu do dwóch głosów.
To wszystko. Dziękuję.
Dziękuję.
STACJA STOCKWELL
SPRAWIEDLIWOŚĆ
Przykro nam
METROPOLITAN POLICE UKARANO
TYLKO ZA ZŁAMANIE PRZEPISÓW BHP.
NAŁOŻONO GRZYWNĘ W WYSOKOŚCI 175 TYSIĘCY FUNTÓW.
CRESSIDA DICK NIE USŁYSZAŁA ŻADNYCH ZARZUTÓW.
KONTYNUOWAŁA SŁUŻBĘ W METROPOLITAN POLICE.
W ROKU 2017 AWANSOWAŁA NA STANOWISKO KOMENDANTA.
W ROKU 2019 OTRZYMAŁA TYTUŁ DAMY. PRZESZŁA NA EMERYTURĘ W ROKU 2022.
ŚLEDZTWO, NIE TUSZOWANIE FAKTÓW SPRAWIEDLIWOŚĆ DLA JEANA
W ROKU 2014 WYSZŁO NA JAW, ŻE FUNKCJONARIUSZE MET
PRZENIKNĘLI DO KAMPANII „JUSTICE 4 JEAN”.
BRIAN PADDICK ODSZEDŁ Z METROPOLITAN POLICE W ROKU 2007.
TWIERDZI, ŻE CO NAJMNIEJ 25 OSÓB WIEDZIAŁO WCZEŚNIEJ
NIŻ SIR IAN BLAIR, ŻE ZABITY BYŁ BRAZYLIJCZYKIEM
LUB O TYM, ŻE MÓGŁ BYĆ NIEWINNY.
KOMISJA ORZEKŁA, ŻE NIE DOSZŁO DO ZNISZCZENIA DOWODÓW Z MONITORINGU.
WSKAZAŁA WADY W STRUKTURZE DOWODZENIA METROPOLITAN POLICE
I PRZEDSTAWIŁA REKOMENDACJE W CELU POPRAWY BEZPIECZEŃSTWA.
Komisarz Scotland Yardu sir Ian Blair przeprosił dziś rodzinę,
dodając, że o zabójstwie należy mówić wyłącznie w kontekście.
Musimy się zastanowić, co by się stało, gdyby policjanci nie strzelili,
a ten człowiek byłby zamachowcem i wsiadłby do metra
wskutek niewłaściwej decyzji policji.
To byłaby katastrofa.
Mogę jedynie złożyć kondolencje,
ale pamiętajmy, że była to największa operacja
w historii stołecznej policji.
SIR IAN BLAIR PRZESZEDŁ NA EMERYTURĘ W ROKU 2008.
KOMISJA SKARG ORZEKŁA, ŻE NIE MA DOWODÓW,
BY ZNAŁ TOŻSAMOŚĆ JEANA CHARLESA
LUB WIEDZIAŁ, ŻE NIE JEST ON TERRORYSTĄ.
DZIŚ ZASIADA W IZBIE LORDÓW JAKO PAR DOŻYWOTNI.
W LISTOPADZIE 2009 ROKU BLISCY JEANA CHARLESA OTRZYMALI
NIEZNANĄ KWOTĘ W RAMACH REKOMPENSATY OD METROPOLITAN POLICE.
NADAL WALCZĄ O WYJAŚNIENIA.
NIEWINNY Jean Charles de Menezes
Urodzony 07.01.1978 – Gonzaga, Brazylia Zastrzelony 22.07.2005 w tym miejscu
JEAN CHARLES DE MENEZES 7 STYCZNIA 1978 – 22 LIPCA 2005
Napisy: Konrad Szabowicz