Bu, gerçek olaylara, araştırmalara ve röportajlara
dayanan bir dramatizasyondur. Bazı karakterler,
sahneler ve diyaloglar değiştirilmiştir.
Böyle bir yaratım veya değişiklik durumunda,
herhangi bir kişinin gerçek karakterine veya geçmişine benzerlik
dramatik amaçlıdır ve bire bir yansıma söz konusu değildir.
Bu dizi rahatsız edici sahneler içerir. Sağduyulu olunması tavsiye edilir.
16 AĞUSTOS 2005
ITV News tarafından elde edilen belgeler
Bay De Menezes'in polisten kaçtığı,
şüpheli kıyafetler giydiği
ve davranışlarına dair iddiaları yalanlıyor.
Polis, şüpheli teröristin
arkamdaki apartman bloğunda yaşadığını düşünüyordu.
SON DAKİKA - JEAN CHARLES DE MENEZES İDDİALARI YALANDIR
Jean Charles, 09.30'da ölümle sonuçlanacak o yolculuğa çıkarak
otobüs durağına ilerledi.
Onu izleyen polislerden hiçbiri
şüphelinin o olduğundan emin değildi
ama yine de onu takip ettiler.
Stockwell metro istasyonunda operasyon sorumlusu
Cressida Dick, de Menezes'in hiçbir şekilde
metroya binmemesini emretti. Kırmızı alarm verildi.
Silahlı polislere Jean Charles'ı vurma yetkisi verilmişti.
Ancak polisler onun peşinden koşarlarken
o zamandan beri yazılan sayısız raporun aksine
gördüğümüz belgeler
operasyonun başarısızlıkla sonuçlandığını,
gereksiz ve vahşi bir cinayet işlendiğini gösteriyor.
Dan Rivers, ITV News, Stockwell.
Şimdi belki adalet yerini bulur.
Bunu kim sızdırdı?
Araştırıyoruz.
Bu resmen bir felaket.
Bunlar bilerek yapılmadı.
Polis Şikâyetleri Komisyonu her şeyi ortaya çıkacaktı.
Bence burada asıl karşı karşıya olduğumuz şey
gerçek ne olursa olsun polisin hatalarıyla yüzleşmeyeceği algısı.
Saçmalık.
Hem de saçmalığın daniskası.
Vurulan "terörist" kaçmıyordu
IPCC GENEL MERKEZİ HIGH HOLBORN, LONDRA
- Merhaba. - Dün akşam haberleri izledin mi?
Evet, izledim.
Sabah burada kıyamet kopuyordu.
Bu ofisten birinin sızdırdığını düşünüyorlar.
Buna ne diyorsun?
Emin değilim.
Ben fikrimi söyleyeyim.
Her kim yaptıysa çok yüklü para ödemişlerdir.
Niye para için yapsın ki?
Yani, başka neden yapsın ki?
Bence yaptığı çok bencilce.
Sanırım öyle.
Bence hikâyeyi kendi açımızdan anlatmalıyız.
Evet, bize yafta vurulmamalı.
News of the World'e anlatmalıyız.
İkna olmamış gibisin.
Bence savunma yapmak için doğru bir zaman değil.
Şu anda kendi derdimize düşmemeliyiz.
Efendim, masum bir insanı vurmak çok büyük bir olay.
Bu tabii ki bir trajedi.
Ama daha iki hafta önce tüm dünya,
bombalı saldırılara cevaplarımıza
ve diğerlerini önleme yeteneklerimize gıpta ediyordu.
Konuşmamız gereken bu değil mi?
GONZAGA, BREZİLYA VURULMADAN 10 GÜN SONRA
Neden polisiniz geleceğinizi haber vermedi?
Bunu dün gece öğrendik.
Avukat tutmak istiyorduk
ama mümkün olmadı.
Zamanımız yoktu.
Cevabını aradığımız çok şey var.
Bu görüşmenin amacı sadece...
JOHN YATES BAŞKENT POLİSİ KOMİSER YARDIMCISI
...başsağlığımızı iletip cenaze masraflarını görüşmek.
Bakın. Mektubunuzda...
Ne anlama geliyor?
15 bin pound mu?
Bizden bu parayı alıp
bir daha Jean Charles hakkında konuşmamamızı istiyorsunuz.
Hayır, mektupta...
Kardeşimin kafasına nasıl yedi defa sıktığınızı konuşmayacak mıyız?
Hayır.
Parayı kardeşimin hayatına tercih etmeyeceğiz.
Para sadece bir lütuf ödemesi.
Sizin ve ailenizin kaybını telafi etmek için.
İleride yasal işlem başlatma hakkınız hâlâ geçerli.
Oğlum neden ölmek zorundaydı?
Neden kafasına o kadar ateş ettiniz?
O masum bir çocuktu.
Özür dilerim ancak oğlunuzun ölümü hakkında konuşamam.
Bundan sorumlu olanlar adalete teslim edilmeli.
Para karşılığında bir şeyi kabul etmemiz için bize baskı yapmaya çalışıyorlar.
Eğer doğruysa bizim hakkımızda böyle düşünmeleri çok aşağılayıcı.
Şu kadarını söyleyeyim, savaşacağız.
Son nefesimize kadar kardeşim için
adalet mücadelesi vereceğiz.
Jean Charles de Menezes 7 Ocak 1978-22 Temmuz 2005
Dün, Jean Charles de Menezes'in ailesi
ve biz avukatları...
ÖLDÜRMEYİ DURDURUN
...22 Temmuz 2005'te öldürülmesinden bu yana...
HARRIET WISTRICH DE MENEZES AİLE AVUKATI
...kamuoyuyla paylaşılan bilgilerin
neredeyse hepsinin yanlış olduğunu gördük.
Aile, evlatlarının ölümüyle ilgili gerçeklerin bir an önce
kamuoyuna açıklanmasını istiyor.
Bayan Vandenberghe, biraz konuşabilir miyiz?
Öncelikle beni böyle zor bir zamanda
kabul ettiğiniz için teşekkürler.
Bir an önce başlayalım.
Tabii.
Stockwell istasyonunda vurulan adamın terörist değil de...
"NEWS OF THE WORLD" RÖPORTAJI
...masum bir adam olduğunu öğrendiğiniz an hakkında
konuşmak istiyorum.
Tabii, gayet net hatırlıyorum.
O an ofisimdeydim. 23 Temmuz günü saat 10.30 sularıydı.
Bay de Menezes önceki gün vurulmuştu.
Bana masum bir adamın öldürüldüğü söylendi.
Kendime şöyle dedim, "Houston, bir sorunumuz var."
Yani en başında bilmiyor muydunuz?
Hayır.
O anda ve sonraki 24 saatte
önemli bir faktör söz konusuydu.
Ben ve tüm danışmanlarım
vurulan şahsın canlı bomba olduğunu düşünüyorduk.
Ya dört kişiden biriydi
ya da daha kötüsü, başkasıydı.
HOUSTON, BİR SORUNUMUZ VAR
Olayın ardından 24 saat boyunca
kendisinin ve kıdemlilerinin
adamın canlı bomba olduğuna inandığını söylüyor.
Hâlbuki olay günü öğle vaktinde
en yakın iki danışmanı bana gelip
"Brezilyalı bir turisti vurduk" dedi.
Saat üçte adamın cüzdanı elimizdeydi.
İçinde bir sürücü belgesi
bir de adamın ismi yazan fotoğraflı bir kimlik vardı.
Alan Brown, toplum sorunlarıyla ilgili toplantıda
bu ismi okumuştu.
Ne zamandı?
Herhâlde saat dörtte falandı.
Halk onun yalan söylediğini ve bilgi sakladığını düşünecek.
Güvenilirlik söz konusu.
Sessiz kalamam Alf.
Artık kalamam.
Dikkatli ol Brian.
Brian.
Uzun sürer mi?
Öncelikle buraya bir arkadaş olarak geldiğimi söylemek istiyorum.
Öyle mi?
- Oturabilir miyim? - Tabii ki.
Ian, olayın yaşandığı 22 Temmuz günü,
bir basın konferansında olayın devam etmekte olan
terörle mücadeleye bağlı olduğunu söyledin.
Bu, saat 15.39'da oldu.
Ne olmuş?
Moir Stewart ve Caroline Murdoch
dışarıda benimle konuşmuştu.
Brezilyalı bir turistin vurulduğunu, yani vurulan kişinin
yanlış adam olduğunu söylemişti.
Zamanı karıştırmışsındır.
Hayır, karıştırmıyorum.
Çünkü sonrasında Alf Hitchcock'a bir turisti vurduğumuzu söyledim.
Yanlışın var.
Ian, dün makale yayınlanana kadar
Jean Charles gözetim altındaki bir binadan çıktığı için
onun kesinlikle terörle mücadele operasyonlarıyla
bağlantılı olduğunu düşünüyordum.
Ben de onu diyorum.
Evet.
Ama News of the World'e dedin ki
olayın ardından 24 saat boyunca
danışmanlarınla birlikte
vurulanın canlı bomba olduğunu düşünmüşsünüz.
Bak Ian, ekibindekiler ayın 22'sinde
Charles'ın bir turist olduğunu bana söyleyip sana söylemedilerse
bana kalırsa
söylemelilerdi.
Acaba günleri mi karıştırdın?
Belki 22'sinde değil de 23'ünde duymuşsundur.
Alan Brown 22'sinde öğleden sonra yapılan toplantıda
Alf Hitchcock'tan vurulan kişi için Toplumsal Etki Değerlendirmesi istedi.
Bilgisayar sisteminde 22 Temmuz tarihinde
17.00'den hemen sonra oluşturulmuş bir belge var.
Alan Brown yanlış kişiyi vurduğumuzu bana cumartesi sabahı söyledi.
Gayet açıkça hatırlıyorum.
Bana kalırsa benim bildiğimi...
sen de bilmelisin.
Sana sadece yardım etmeye çalışıyorum.
Yapman gereken neyse onu yapmalısın.
Ama doğruyu söylememenin bedelini ikimiz de biliyoruz.
EKİM 2005
"JEAN İÇİN ADALET" KAMPANYASI LONDRA EKONOMİ OKULU'NDA BAŞLATILDI
Jean Charles'ı domdom kurşunu ile öldürdüler.
Orduya bile yasak olan bir mermiyi İngiliz polisi nasıl kullanıyor?
Polis, yaptıklarında şeffaf olmalı.
Yasa dışı davranacaklarsa da cezalandırılmalılar.
Kuzenimizin polis tarafından öldürülmesi
tarifsiz bir acı.
Polisin gerçek hakkında yalan söylemesi
ve gerçeği örtbas etmeye çalışması yaramızı dağlıyor.
Ian Blair'in, Jean'ın 24 saat boyunca suçlu olduğunu düşünmesi
inanılabilir değil.
Jean Charles kanunsuzca öldürülmüştür.
Ian Blair, Şikâyet Komisyonu'nun soruşturmasını geciktirmemeliydi.
Kim bilir bu süreçte daha nasıl kanıtlar yok olup gitti.
Gerçekten çok asil ve alçakgönüllü bir aileymiş.
Evet, bence de. Onları dinlemek ilham vericiydi.
POLİS ÖZEL HAREKÂT SDS İSTİHBARAT RAPORU
OLAY: Jean Charles de Menezes Aile Kampanyası
SİVİL POLİS "HN18"
BAŞKENT POLİSİ ÖZEL GÖSTERİ TİMİ
Utanç verici! Yaptıkları utanç verici!
Çıkıp doğruları söylemeliler!
Doğruları!
Ne zaman öğrendiler?
Önemli olan bu.
Polis, Jean Charles öldürüldükten saatler sonra
masum olduğunu öğrenip
buna rağmen yaşananlar hakkında
yanıltıcı basın haberleri mi yaptı?
İçişleri muhabiri Holly Salisbury,
siz ne düşünüyorsunuz?
Polisin bize anlattıklarına
artık inanmıyoruz.
Güvenimiz zedelendi.
Gerçek, şu anda anlamını yitirmiş durumda.
Masum bir adamı öldürdüğümüzü fark ettiğimizde
turnikelerden atladığı bilgisini
ve bol kıyafetlere dair bilgileri teyit edebilirdik.
Ne yazık ki polis
başka konulara odaklanmış durumdaydı.
Bombacıların nerede olduğuna odaklanmıştık.
Hatamız buydu.
Jean Charles de Menezes'in ailesi,
olayın ardından birkaç gün sonra
neden bağımsız bir soruşturma yapılmasını engellediğinizi bilmek istiyor.
Çünkü dört canlı bombanın peşindeydik.
Bu süreçte ne gibi kanıtların yok olduğunu öğrenmek istiyorlar.
Bakın, bunların hepsinin cevabı şu...
Olanların hesabını vermek zorundayız.
Suçlayacak birini aramıyoruz.
Polis!
Bir saniye.
Lana Vandenberghe?
Benim.
Ne? Durun...
- Evinizi arama iznimiz var. - Ne oluyor?
Ne arıyorsunuz ki?
- Dur. - Lana Vandenberghe.
Görevi kötüye kullanma şüphesinden,
16 Ağustos'ta iş yerinizde hırsızlıktan
- sizi tutukluyorum. - Ne? Ne çalmışım ki?
Konuşmak zorunda değilsiniz
ancak yanıt vermezseniz mahkemedeki savunmanız etkilenebilir.
ITN'ye haber derlemeleri için gizli belge ve fotoğraf
sağladınız mı?
Yorum yok.
Neil Garrett'ı tanıyor musunuz?
Yorum yok.
Bu bilgi için para aldınız mı?
Uzun bir süre hapiste olacağınızın farkında mısınız?
Tutuklanırken hırsızlıkla suçlandığımı söylediler.
- Ne çalmışım? - Belgeleri.
Gizlilik sözleşmesi hiç imzalamadım ki.
Fiziksel belgelerin çalınmasını diyorum.
Kâğıtların mı?
Evet, kâğıt ve mürekkebin.
Sahiden mi?
BAĞIMSIZ POLİS ŞİKÂYETLERİ KOMİSYONU
Bunlar, SO12 izleme ekibinin 22 Temmuz'daki kayıtları.
Nihayet inceleyebiliyoruz.
11'inci sayfayı göstereceğim.
Gördüğünüz üzere kayıtlara iki kelime eklenmiş.
Kayıtlardaki "IO", Isırgan Otu demek.
Diğer adıyla şüpheli Jean Charles de Menezes.
"Yüzünü bir anlığına gördüm ve gördüğüm kadarıyla IO değildi."
Görünüşe göre biri "ve" kelimesini ve "değildi" kelimesini eklemiş.
Yani "IO idi" yerine "IO değildi" olmuş.
Kayıtların bütün anlamı değiştirilmiş.
Hiç kimse bu değişikliği üstlenmedi.
Tüm bunların basit bir açıklaması olabilir.
Ancak işte bu yüzden
olanların dışında bırakılmamalıydık.
Özel kaleminiz tarafından bir basın açıklamasını görüşmek üzere
yapılan toplantıya dair bir not var.
Toplantıya 22 Temmuz'da...
IPCC KANIT TOPLAMA STOCKWELL SORUŞTURMASI
...saat 17.30 sularında katılmışsınız.
Görevlinin notlarında, vurulan kişi hakkında
"dört kişiden biri değil" deniyor.
Yani önceki gün yaşanan başarısız saldırının
dört şüphelisinden biri değildi.
Yardımcı Komiser Hayman şöyle diyor,
"İnandığımız şeyi yansıtmak durumundayız.
Bu, öyle olduğunu teyit etmekten farklı bir şey."
Acaba
bu ne demek oluyor?
Buna dair bir şey hatırlamıyorum.
İlk olarak bunu söyleyeyim.
Gerçekten anlamıyorum.
Ciddiyim, bu durum kafamı çok karıştırdı.
Bütün gün, Andy Hayman'dan ölen kişi ile
önceki saldırılar arasında bağlantı olduğunu söylemesini istedim
fakat akşama kadar bir cevap vermedi.
Ancak basın açıklamasının halkı kasten yanlış yönlendirmek üzere
tasarlandığı bir toplantıya asla başkanlık etmem.
POLİS TARAFINDAN VURULARAK ÖLDÜRÜLEN BREZİLYALI BANA TECAVÜZ ETTİ
"Haberlerde de Menezes'in bir fotoğrafını gördüm.
Şaka mı bu?
"Aynı adam bana tecavüz etmişti."
Notlarınızı okudum.
Başmüfettiş Stewart, 22 Temmuz'da öğleden sonra
içinde şahsın fotoğrafının bulunduğu
bir cüzdan hakkında konuştuğunu kabul ediyor.
Ancak "Brezilyalı bir turist vuruldu" dediğini reddediyor.
Yanılıyor olabilir misiniz?
Kesinlikle yanılmıyorum.
Komiser, o akşam dokuzda işten çıktığında
ölen adamın kimliğini bilmediği konusunda ısrarcı.
O zaman şöyle sorayım.
Neden?
Polis tarihinin en önemli günlerinden birinde,
Başkent Polis komiseri, kimin vurulduğundan bihaber
neden ofisinden ayrılıyor?
Ya da en azından,
neden kimse
kıdemlilerin arasında konuştuklarını alenen söylemedi?
Kısa bir süre önce Brian Paddick'le olan görüşmemde
kendisi bana bu konuyu açtı.
Ben de ona olay zamanlarını karıştırdığını söyledim.
Brian görüşmemize dair not tutmuş mu?
Sadece ayaküstü bir görüşmeydi.
Evet, tutmuş. Görüşme sonrası hazırlamış.
Notlarını bize verdi.
Ben de okumak isterim.
Lütfen.
Komisere notlarımı mı verdiniz?
Toplantıya dair hatırladıklarınızda
oldukça yanıldığınızı söyledi.
Anlattıklarınıza katılmadığını söyledi.
Komiser, acaba Brian Paddick
bunları neden söylüyor olabilir?
Bazı endişelerim
ve birkaç fikrim var.
Ancak bunları burada dile getirmek haksızlık olacağından
bu kadarı yeter.
Demek birkaç fikri var.
Açıkçası neden bahsettiğini bilmiyorum.
Bu hikâye nereden çıktı?
Sunday Mirror'a sızdırılan bilgi
bence polisten geliyor.
Jean Charles tecavüze mi karışmış?
Hayır, mümkün değil.
Yalan bu.
Hepsi birer saçmalık.
Önce öldürdüler, şimdi adını lekeliyorlar.
Saldırı iddiasının üzerinden üç yıldan fazla geçtiğini
ve kurbanın temasa geçerek
bir şüpheli ismi verdiğini söylüyorlar.
Verdiği isim de Jean Charles de Menezes.
Soruşturmanın devam ettiğini söyleyecekler.
Tabii ya. Yalan atacaklar ki
ona yapılanlar unutulsun.
Vücudunda kokain bulduklarını da söylemişlerdi.
Jean'ın öyle bir şey yaptığını asla görmedim.
Çok saçma bir şeydi.
Yok denecek kadar azdı.
Ama kokain bağımlısı olduğuna dair
böyle iddialar atarak
olayı meşrulaştıracaklar.
Tecavüz suçlamasıyla ilgili olarak
size bir şey soracaklar.
Jean Charles'ın naaşından
DNA örneği almak için izin isteyecekler.
İğrenç bu.
Bu kadarı da fazla.
Hayır.
Alın diyeceğim.
Yok artık, Patricia!
Jean'ın masum olduğuna dair en ufak bir şüphemiz yok.
Bir kadına asla böyle bir şey yapmaz.
Hayır dememizi istiyorlar.
Testi yapsınlar.
BBC'nin öğrendiğine göre Komiser Sir Ian Blair,
masum bir adamın Londra metrosunda öldürüldüğünü
tam olarak ne zaman bildiğine dair sorularla karşılaşmakta.
Jean Charles de Menezes, terörist sanılmasının ardından
geçen temmuz Stockwell istasyonunda vuruldu.
Sir Ian Blair,
ölenin masum olduğunu ertesi gün öğrendiğini söyledi.
Soruşturmacılar bir iddiayı araştırıyor.
Sir Ian'ın ekibindeki birine göre,
komiser olaydan altı saat sonra
yanlış kişinin vurulduğunu biliyordu.
Teşekkürler.
Komiserim.
Martin.
Martin'i ben çağırdım.
İK'nın da olması gerektiğini düşündüm.
Sadede geleceğim.
Burada birilerinin basına bilgi sızdırdığını düşünüyorum.
Benim ve başkent polisinin adını lekeleyebilecek bilgiler.
Kaynağın sen olduğunu düşünüyorum.
Ama değilim.
Kim bilmiyorum ama ben değilim.
O anlarda ne olduğu konusunda hemfikir değiliz
ve zaman zaman gazetecilerle konuşuyorum.
Ancak olanlar hakkında siz veya teşkilatın aleyhine
bilgi vermedim.
Üzgünüm ama inanmıyorum.
Her hâlükârda sana güvenimi kaybettim.
Yönetim kurulu toplantılarına katılamazsın.
Seni derhâl Bölge Polisliği'nden
Polis Bilgi Yönetimi'ne atıyorum.
Bu trajediyi yalanla boyamak isteyenler
maalesef hayal kırıklığına uğrayacaklar.
O kadına tecavüz etmedi.
Biliyordum.
Adalet!
GONZAGA, BREZİLYA PRACA CORONEL QUINCOTE
JEAN CHARLES ARKADAŞIMDI
Ailemiz, Jean'ın o polis haydutları tarafından
vurulmasının üzerinden bir yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen
suikastla ilgili hâlâ doğru dürüst soruşturma yapılmamış olmasının
utanç verici olduğuna inanmaktadır.
STOCKWELL METRO İSTASYONU LONDRA
Şikayet Komisyonu ve Kraliyet Savcılığı
patronlarının ve polislerin pisliğini bir çete gibi örtmeye çalışıyorlar.
CANLI: STOCKWELL
Gerçeği herkesten sakladıkları apaçık.
Adalet sisteminin kusurlu olduğunu biliyoruz
ve İngiliz hükümetinden, Jean'in öldürülmesine ilişkin
bir kamu soruşturması açmasını talep ediyoruz.
Adalet! Adalet!
JEAN, TERÖRÜN KURBANI
17 TEMMUZ 2006 TARİHİNDE
JEAN CHARLES DE MENEZES'İN VURULMASIYLA İLGİLİ OLARAK
HİÇBİR POLİSİN CEZAYA ÇARPTIRILMAYACAĞI AÇIKLANDI.
GERÇEĞİ VE ADALETİ TALEP EDİYORUZ
Patricia, seni biriyle tanıştıracağım.
Lana Vandenberghe. Polis Şikayetleri Komisyonu'ndaki...
Kim olduğunu biliyorum.
Şu muhbir kadınsınız.
Gerçeği söylediniz.
Teşekkür ederim.
- Merhaba. - Merhaba.
Tanışacağımız için çok gergindim.
Yaptığın şey çok cesurcaydı.
Sana ne olacağını biliyor musun?
Cezai kovuşturmayla karşılaşmayacakmışım.
Neyse ki gerçeği söyledin diye seni hapse atmadılar.
Hapiste olması gerekenler
masum birini öldürmek hakkında yalan söyleyenler.
Peki şimdi ne yapacaksınız?
Savaşacağız.
Ancak hiçbir polis suçlanmadı,
yani tek umudumuz ölümle ilgili soruşturma.
Tek adalet şansımız bu.
Polisi başka bir polis soruşturmayacak.
Bu sefer bir jüri olacak.
BİZİ ÖLDÜRÜYORLAR KARDEŞİM BARIŞ!
Brian, geldiğin için sağ ol.
- Ne demek? - Gelsene.
Olur.
TERRENCE HIGGINS TRUST "KAPSAYICI POLİSLİK" ÖĞLE YEMEĞİ
- George, bu Brian. - Ben Brian Paddick.
İstifa edecekmişsin.
İyi fikir.
- Seninle nerede... - Belediyede çalışıyorum.
- Hatırladım. Brian. - Evet, merhaba.
Merhaba.
İstifa etmek neden iyi bir fikir?
Jean Charles vurulduğu gün
başkomiserlikten biri öğlen bizi arayıp
yanlış adamı vurduklarını söyledi.
- 22 Temmuz Cuma günü mü? - Evet.
Bil istedim.
Evet, daha az önce söyledi. Tarihten emin.
Ama kimin aradığından emin değil.
Çok ilginç.
Belki de başkomiserliğin cuma günkü
telefon kayıtlarına el koymalıydık.
Yapmadınız mı yani?
EYLÜL 2008
JEAN CHARLES DE MENEZES'İN ÖLÜMÜNE İLİŞKİN SORUŞTURMA
Polisin, masum bir genç olan de Menezes'i
vurarak öldürmesinden üç yıl sonra...
THE OVAL GÜNEY LONDRA
...olayla ilgili soruşturma nihayet başlıyor.
Asliye Ceza Mahkemesi boyut olarak yetersiz olduğundan
dava alışılmadık bir şekilde Oval kriket sahasına görülecek.
Önümüzdeki yedi hafta boyunca...
Önümüzdeki yedi hafta boyunca bir jüri,
polis izleme operasyonunda yaşanan
trajedi üzerinde karar kılacak.
Ve o gün yaşananların bir cinayet olup olmadığını inceleyecek.
Rica etsem jüriye...
SİLAHLI POLİS KOD ADI: CHARLIE 12
...yapılan bilgilendirmelerden sonra
olay sabahı...
NICHOLAS HILLIARD QC SORUŞTURMA AVUKATI"
...koşarak vagona ulaşınca
ne hissettiğinizi söyler misiniz?
Koşmuyordum.
Hedef doğrultusunda yürüyordum.
Bilinmeyen bir tehditle, hayal edemeyeceğim kadar büyük bir
tehditle karşı karşıya olduğumuzu düşünüyordum.
Vagona girdiğinizde ne olduğunu anlatın.
Bir saniye durabilir miyiz?
Konunun nereye geleceği belli.
Ben de aile babasıyım.
Böyle bir durumda oğlunuzu veya ailenizi kaybetmeyi
düşünemiyorum bile.
Aileye taziyelerimi sunuyorum.
Bunu en içten dileklerimle yapıyorum.
Çok teşekkürler.
Bana kalırsa şöyle oldu.
Bir gün öncesinde
o adamın potansiyel bir katil olduğunu öğrendiniz.
Olay kafanızda bitti.
Merdivenlerden indiniz, o vagondaydı ve sonra öldü.
HARRIET WISTRICH DE MENEZES AİLE AVUKATI
Bunun gerçekle alakası yok.
Size ertesi gün verdiğiniz
ifadeyi okuyayım.
Vagona girmeniz hakkında şöyle demişsiniz.
"Adam doğrudan benden yana baktı ve ayağa kalktı.
Adamın kabarık bir kot ceket giydiğini fark ettim."
Olayların sıralaması doğru değil.
Ceketin kabarıklığını oturduğu sırada fark ettim,
ayağa kalktığında değil.
Okuyorum. "Adam doğrudan benden yana baktı ve ayağa kalktı."
Ayağa mı kalkmıştı yoksa oturuyor muydu?
Dediğim gibi, ceketin kabarıklığı
adam otururken gözüme çarptı.
Böyle söylemek zorundasınız
çünkü artık içinde patlayıcı olan
kabarık bir ceket giymediğini fark ettiniz.
Sadece oturduğunu ve kabarık ceket giydiğini hatırlıyorum.
Ama ifadenizde ceketin kabarıklığı ya da şahsın oturması
hakkında bir şey dememişsiniz.
Tutarsızlığınıza değindiğim için şimdi yapıyorsunuz.
İfademdeki bir hata olduğunu söyleyebilirim,
az önce de dediğim gibi.
Bunu meslektaşınız C2 ile konuştunuz mu?
Bunu hatırlamıyorum.
SİLAHLI POLİS KOD ADI: CHARLIE 12
Yaşananlar çok kısa sürede gerçekleşti.
Gözüme ilk çarpan şey ceketin kabarık olduğuydu.
Bu izlenimim sadece anlık bir gözleme dayanıyor.
İzleme memuru tarafından işaret edildiğinde tam olarak ne yaptı?
Öncelikle döndü ve bize baktı.
Yerinden hızlıca kalktı.
Sonra elleri iki yanda bize yürümeye başladı.
Efendim,
aileye bazı açıklamalarda bulunabilir miyim?
Çünkü...
Anlatacağım şeyin
son derece farkındayım.
Bu çok üzücü bir durum.
Ne kadar zor olduğunu anlıyorum ve saygı duyuyorum.
Çok teşekkürler.
İfadenize dönelim.
"'Silahlı polis' diye bağırdım ve silahımı ona doğrulttum
ama bana yaklaşmaya devam etti."
Bana olabildiğince yaklaşıp
bombayı patlatır diye düşündüm.
Yani olaylar "silahlı polis" diye bağırıp bağırmadığınıza,
ona silah doğrultup doğrultmadığınıza
ve bomba patlatacağını düşünüp düşünmediğinize bağlıydı.
Evet efendim, böyle oldu.
Size böyle olmadığını açıkça belirtmek istiyorum.
Dikkatli düşünün.
Algınızda bir bozukluk söz konusu olabilir.
Durumu yanlış okumuş olabilirsiniz.
Hayır efendim.
Peki neden "silahlı polis" diye bağırdınız?
O kişi bir canlı bombaysa
o kişiyi uyaramazsınız yoksa kendini patlatır.
Sanırım aklıma eğitimim geldi.
Anlık bir tepkiyle ona uyarıda bulundum.
Tanık kürsüsüne gelmeden önce
meslektaşınız C12'nin verdiği ifadeyi
incelediniz mi?
Evet efendim.
Söylediği şeyler, bugün sizin sözlerinizi etkiliyor mu?
Kesinlikle hayır efendim.
- Böyle bir ihtimal yok mu? - Yok efendim.
Savunmanızda yer almasa da onun sözlerini kullandığınız bir durum
oldu mu?
Hayır efendim.
O sabah yürüyen merdivenlerden inerken
kafanızda tek bir amaç vardı, değil mi?
Hayır efendim.
Bana kalırsa o amaç,
size söylenenlerden ötürü
treni patlatacak saldırgan olduğunu
düşündüğünüz kişiyi öldürmekti.
Hayır efendim.
Onu ilk gördüğümde
size üzerindeki ceketi tarif ettim.
Sonra döndü ve bize baktı.
Hızlıca kalktı.
Ardından bize doğru yürüdü.
O an tehdit teşkil ettiğini düşündüm.
Treni patlatacağını düşündüm.
Öleceğim sandım.
Size saygısızlık veya kabalık yapmak istemem
ama tabiri caizse bozuk bir plak gibisiniz
ve aynı şeyleri tekrarlıyorsunuz.
Kesinlikle hayır efendim.
Pekâlâ, izleme ekibindeki memur Ivor vagon kapısındaydı.
"Silahlı polis" dediğinizi duymamış.
Ekipteki diğer bir memur Geoff da
"Silahlı polis" dediğinizi duymamış.
Bir diğer izleme memuru Ken.
O da böyle bağırdığınızı duymamış
ve size yürüyen bir adamın olduğunu görmemiş.
Ayrıca vagonda birkaç yolcu vardı.
Toplam 17 kişi.
Olayları görebilecek konumdaki hiçbir sivil,
tarif ettiğiniz senaryoyu anımsamıyor.
Bana kalırsa sadece heyecana kapıldınız
ve bu adamı ortadan kaldırmak istediniz.
- Burada. - Kesinlikle hayır efendim.
Ne yazık ki metro istasyonuna girdikten sonra
olayı bağımsızca değerlendirmeyi başaramadınız.
Canlı bomba olduğunu düşünmenize rağmen.
Durum değerlendirmesi yaptım.
Sorumluluğumu kabul ediyorum.
Masum birini öldürdüm
ve hayatım boyunca bununla yaşayacağım.
Son kez soruyorum, yanlış değerlendirme yaptığınızı
ve yanıldığınızı düşünüyor musunuz?
Hayır, düşünmüyorum.
O gün sizin yetkiniz
ve sorumluluğunuz altında yaşananlar,
korkunç derecede kontrolden çıkan bir olay zinciriydi.
Anlayabilmeniz için...
CRESSIDA DICK KOMİSER YARDIMCISI
...halk arasındaki tabiri kullanacağım. En başından beri
darmadağın bir durumu
aceleye getirmeye çalışıyordunuz.
Anlıyor musunuz?
Anlıyorum
ama kabul etmiyorum.
Lütfen anlayın.
Hepimiz insanız.
Hata yaparız.
"Hata yaptım" diyebilmek gayet güzel bir şeydir.
Ama bunu kabul etmeye hazır değilsiniz, öyle mi?
Hayır.
Efendim, şunu anlatmaya çalışıyorum.
Her türlü operasyonda
oluşması beklenen normal koşullar
bazen oluşmaz.
Yani polis yanlış bir şey yapmadı mı?
Operasyonda yanlış veya mantıksız bir şey
yapıldı mı diye soruyorsanız
yaptıklarını sanmıyorum.
Polis hatasızsa
22 Temmuz'da sarpa saran neydi?
Siz o günden başladınız.
Sizi iki hafta öncesine götüreyim.
Asıl sarpa saran şeylerden biri,
7 Temmuz'da yaşanan saldırıları ve Hussain Osman ile diğerlerinin
21 Temmuz'daki girişimlerini engelleyememiş olmamız.
Bay de Menezes, Hussain Osman ile
aynı blokta yaşadığı
ve ona oldukça benzediği için son derece talihsizdi.
İlk izleme ekibi meşgul olduğundan
şüpheliyi tam olarak göremediği doğru.
Gayriihtiyari yaptığı şeyler, davranışları,
otobüsten inip tekrar binmesi,
önceki gün üç saldırganın
Stockwell istasyonuna girmesi...
Tüm bunlar, o gün bir canlı bomba olarak
saldırıda bulunacağı yönünde
değerlendirme yapmamı sağladı.
Hussain Osman'a benzediği için
son derece talihsiz olduğunu söylediniz.
Evet.
Ama benzemiyordu, değil mi?
Başkent polisinin
buna inanmamızı isteyeceğini biliyorum.
Bunun sizinle alakası olmadığını biliyorum Amir Dick.
Yoksa size Komiser Yardımcısı Dick mi demeliyim?
Sizden ve jüriden ekrana bakmanızı isteyeceğim.
Ekranda Başkent Polisi tarafından
Sağlık ve Güvenlik davası için oluşturulan bir görüntü var.
Görüntüde iki adamın suratı yarıya bölünmüş
ve aradaki benzerlik gösterilmeye çalışılmış.
Ancak bu resimle oynanmış.
Burunların uyuşması için Jean Charles'ın suratı uzatılmış.
Bazı net farklılıkların silikleşmesi için
fotoğrafın parlaklığı artırılmış.
Bana kalırsa
Başkent Polisi,
Osman ve de Menezes'in benzerliği konusunda
bizi ikna etmek için birçok şeyi yapmaya hazır.
Şimdi size, jürinin önündeki delillerde
izleme ekibindeki memurların hiçbirinin
şüphelinin Isırgan Otu olduğunu
kesin olarak tespit etmediğini söylesem...
Üstelik tespitlerin sadece ihtimalden ibaret olduğunu söylesem
şaşırır mısınız?
Bana söylenen şeyin ve düşüncelerimin farkındayım.
Peki olay günü öncesinde
memurlara verilebilecek fotoğraflar olduğunu biliyor muydunuz?
Osman'ın çantasında, olay günü öncesinde
bulunan fotoğraflar.
O sabah aldıkları bulanık fotoğraflardan ziyade
net fotoğraflar.
Üç hafta önce bana yazışmalar gösterilene kadar
bundan haberim yoktu efendim.
Düğün fotoğrafları mı?
Şu an ekranda.
Yani bu soruşturmaya kadar
kimse size bu fotoğrafları göstermedi mi?
Bu materyal, izleme ekibine dağıtılabilirdi
ve yanlışlıkla takip ettikleri
Jean Charles de Menezes'in
şüpheliliğini temizleyebilirdi.
Kimse göstermedi.
O sabah silahlı polisler neredeydi Komiser Yardımcısı Dick?
Yanlış yönlendirildiniz, değil mi?
Otobüsten indiği sırada şüpheliyle ilgilenecek durumda değillerdi
ama siz tersini düşündünüz.
Yanlış yönlendirildiğinizi kabul etmeyecek misiniz?
Hayır efendim.
Metrodaki kamera kayıtlarında görüldüğü üzere
şahıstan bir dakika sonrasına kadar
istasyona varamadıklarını
kabul ediyorum.
Ancak yanlış yönlendirilmedim.
Peki o zaman ters giden ne?
Bence farklı açıdan bakıp durumu değerlendirirsek
oraya zamanında ulaşarak
iyi iş çıkardılar.
Tabii o sabah Scotia Road'daki
otobüs seferlerini durdurma kararı alsaydınız
Bay de Menezes otobüse binmeyecekti.
Bunun bir hata olduğunu kabul ediyor musunuz?
Hayır efendim.
Seferleri durdursaydık
teröristlerin operasyonumuz hakkında kuşkulanabileceğini düşündüm.
Evet.
Komiser Yardımcısı Dick, sorduğum ilk soruya
geri dönmek istiyorum.
Sizce yanlış giden neydi?
Tabii ki
memurun tuvalet ihtiyacını gidermesi dışında,
size göre bütün suç Jean Charles de Menezes'de
ancak polisin hiçbir hatası yok.
Tamamen o hatalı.
Böyle bir şeyi kastetmedim.
Ancak polisin görevlendirdiği bir patolog,
Jean Charles'ın kanındaki az miktardaki kokainin
o sabah metrodayken
onu gergin ve paranoyak yapabileceğini söyledi.
Yine onun hatası.
Başkent Polisi, bir sorun yaşandığında
bunu kabullenmekte sorun mu yaşıyor?
Hayır.
Peki o zaman
siz mi kabullenemiyorsunuz?
Kendimi her zaman yaptığım şeylerin sorumluluğunu alan
biri olarak görürüm.
Bay de Menezes'in ölümünden son derece pişmanım.
Ancak geriye dönüp baktığımda mantıksız ve anlamsız kararlar
verdiğimi düşünmüyorum.
Kimse vermedi.
Sayın jüri üyeleri,
kararınızı vermeden önce
vardığım sonucu sizinle paylaşmam gerekiyor.
Mevcut kanıtların hepsi ele alındığında
kanunsuz adam öldürme kararını size bırakmam doğru olmayacaktır.
Çünkü söz konusu durumda Charlie 12 ve Charlie 2,
Bay de Menezes'in vurulmasıyla doğrudan alakalıdır.
Ayrıca bu operasyonu yürüten ve yöneten kıdemli memurlar da
söz konusu olan bu olaya dâhildir.
Sadece ve sadece
cinayet gibi son derece ciddi bir suç olduğundan emin olursak
adam öldürmeyle ilgili bir kararı
jüriye bırakabiliriz.
Mevcut kanıtlar böyle bir eşiğe işaret etmiyor.
KANUNSUZCA ADAM ÖLDÜRME KARARI
Dün Yargıç Sir Wright, kararı jüriye bırakmayacağını söylediğinde
mahkemede büyük bir kargaşa yaşandı.
Bu durum iki muhtemel karara işaret ediyor,
Haklı öldürme veya açık karar.
Bu demek oluyor ki jüri,
polisin haksız yere güç kullandığı konusunda hemfikir.
Sir Michael jüriye yaptığı açıklamalara devam ederken
de Menezes ailesinin sessiz protestosu...
KANUNSUZ ADAM ÖLDÜRME
...duruşmayı yarıda böldü.
Sir Michael'ın olayı örtbas ettiğini söylediler...
KARAR VERMEK HAKKINIZ
...ancak yargıç, kararın ardından jüriye Bay de Menezes'in ölümünü açıklayacak
bir dizi soru soracağını söyledi.
ARALIK 2008
VURULMADAN ÜÇ YIL BEŞ AY SONRA
Sayın jüri sözcüsü,
kararınızı paylaşır mısınız?
Açık karar.
Oy birliğiyle mi yoksa çoğunluk kararıyla mı?
Sekize iki çoğunluk kararıyla.
Size karar vermeniz için sorduğum sorulara geçelim.
Kararın oy birliği mi yoksa çoğunluk kararı mı olduğunu
lütfen belirtin.
Silahlı polis memuru Charlie 12,
Bay de Menezes'i vurmadan önce
"silahlı polis" diye bağırdı mı?
Oy birliğiyle hayır.
Bay de Menezes, memur Ivor tarafından tutulmadan önce
polis memuru C12'ye doğru hareket etti mi?
Oy birliğiyle hayır.
Sayacağım sebeplerden herhangi biri
Bay de Menezes'in ölümüne yol açtı mı?
Şüpheli Hussain Osman'ın daha net fotoğraflarının
izleme ekibine dağıtılamaması.
Oy birliğiyle evet.
Bay de Menezes metroya ulaşamadan
polis tarafından durdurulamaması.
Oy birliğiyle evet efendim.
İzleme ekibinin, şüphelinin eşkâlini
merkeze ve silahlı ekibe
sağlıklı bir şekilde aktaramaması.
Oy birliğiyle evet.
2005 yılının temmuz ayındaki canlı bomba saldırıları ve girişimlerinin,
tehdide karşılık verme konusunda
Başkent Polisi'ni baskı altına sokması.
Karar veremedik efendim.
Bay de Menezes'in gayriihtiyari davranışlarının
polis memurlarının şüphesini çekmiş olması.
Hayır. Sekize iki çoğunluk kararı.
Karar süreci sonlanmıştır. Teşekkür ederim.
Teşekkür ederiz.
STOCKWELL İSTASYONU
ADALET
Hepimiz çok üzgünüz
DE MENEZES'İN VURULMASI HAKKINDA BAŞKENT POLİSİ
SAĞLIK VE GÜVENLİK YASASI ÇİĞNENDİĞİNDEN
YALNIZCA 175.000 POUND CEZA ALDI.
CRESSIDA DICK CEZAYA MARUZ KALMADI.
BAŞKENT POLİS TEŞKİLATINDA GÖREVİNİ SÜRDÜRDÜ
VE 2017 YILINDA KOMİSERLİĞE TERFİ ETTİ.
2022'DE EMEKLİ OLMADAN ÖNCE, 2019'DA MADAM İLAN EDİLDİ.
ÖRTBAS ETME SORUŞTUR JEAN İÇİN ADALET
2014'TE SİVİL BAŞKENT POLİSLERİNİN JEAN İÇİN ADALET KAMPANYASINA
GİZLİCE SIZDIĞI TESPİT EDİLDİ.
BRIAN PADDICK, POLİS TEŞKİLATINDAN 2007'DE İSTİFA ETTİ.
İDDİASINA GÖRE EN AZ 25 POLİS MEMURU VE SİVİL PERSONEL
SIR IAN BLAIR'DEN ÖNCE VURULAN KİŞİNİN BREZİLYALI
YA DA MASUM OLDUĞUNU BİLİYORDU.
KOMİSYONA GÖRE HİÇBİR GÖRÜNTÜ KAYDI DEĞİŞTİRİLMEDİ.
KOMİSYON, POLİS KOMUTASINDA HATALAR OLDUĞUNU BELİRLEDİ
VE KAMU GÜVENLİĞİ TAVSİYELERİNDE BULUNDU.
Scotland Yard Komiseri Sir Ian Blair aileden özür diledi
ancak vurulma olayının bağlama oturtulması gerektiğini ekledi.
Polisler yanlış bir karar verip gerekeni yapmasa,
şahıs bir canlı bomba olsa ve metroya girdikten sonra kapılar kapansa
neler olabileceğini düşünmeliyiz.
Tek kelimeyle korkunç olurdu.
Yapabileceğim en iyi şey pişmanlığımızı dile getirmek.
Ancak Başkent Polisi'nin yürüttüğü en büyük operasyona
odaklanmak durumundayız.
SIR IAN BLAIR 2008'DE EMEKLİ OLANA DEK GÖREVİNE DEVAM ETTİ.
ŞİKÂYET KOMİSYONUNA GÖRE JEAN CHARLES'IN KİMLİĞİNİ
VE BİR TERÖRİST OLMADIĞINI
YALNIZCA OLAYIN ERTESİ SABAHI ÖĞRENDİ.
ŞİMDİ LORTLAR KAMARASI'NDA ÖLENE DEK UNVANINI TAŞIYACAK.
KASIM 2009'DA JEAN CHARLES'IN AİLESİ
TEŞKİLATTAN AÇIKLANMAYAN MİKTARDA TAZMİNAT ALDI.
CEVAPLAR İÇİN SAVAŞMAYA DEVAM EDİYORLAR.
Huzur İçinde Yat MASUM
Gonzaga MG Brezilya 07.01.1978'de doğdu 22.07.2005'te burada vuruldu
JEAN CHARLES DE MENEZES 7 OCAK 1978 - 22 TEMMUZ 2005
Alt yazı çevirmeni: Ata Can Yılmaz