Συνήθως, δεν έχω ιδέα από πού να ξεκινήσω,
αλλά εσύ μου έδωσες μία.
Πώς, δηλαδή;
Με ρώτησες για τη φύση της σχέσης μας.
Δεν ήταν μόνο αυτό, νομίζω. Ρώτησα "Ποιος είσαι;"
Γιατί γνωρίζω αρκετά το έργο σου.
Άλλες φορές είσαι φάντασμα, κι άλλες είσαι θεός.
Κι άλλες, παρών.
Ήθελα να ξέρω σε ποιον μιλάω. Συνομιλούσα με έναν φίλο;
Με έναν άγνωστο στο λεωφορείο;
Ποιος είσαι;
Πρόκειται για τέχνη ερμηνευτική.
Πρέπει να ξέρεις αν ερμηνεύεις για το συνδικάτο, για ένα κοινό επίλεκτων.
Πρέπει να γνωρίζεις κάπως τις φιλοδοξίες των ατόμων στα οποία μιλάς.
Κι αν δεν μπορώ να απαντήσω;
Όχι επειδή δεν θέλω. Ίσως δεν μπορώ.
Τότε θα ανακαλύψουμε το ποιος είσαι πασχίζοντας, στην πορεία.
Η ΣΗΡΑΓΓΑ ΤΩΝ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΩΝ
Όταν μπήκα στην Υπηρεσία Πληροφοριών,
είχα πραγματοποιήσει πολλές συνεντεύξεις, που ήταν ταυτόχρονα ανακρίσεις.
Αυτόματα, υπάρχει στη σχέση μία εξάρτηση από μένα, τον ανακριτή.
"Είναι καλά η μητέρα σου; Θέλεις να πάρω τηλέφωνο στο σπίτι;"
Αυτό το δέσιμο, γνήσιο ή τεχνητό, ανοίγει τη συζήτηση.
Αρχικά, μία δήλωση πως είμαι ο μόνος που έχεις.
Η θέσπιση μίας εξάρτησης;
Της εξάρτησής τους από τον ανακριτή, σωστά.
Όταν θέλεις να εκφραστεί κάτι που ίσως είναι αναληθές,
και το γνωρίζεις πως είναι αναληθές, αυτό είναι μία αρχή.
ΕΝΑΣ ΤΕΛΕΙΟΣ ΚΑΤΑΣΚΟΠΟΣ
ΚΙ Ο ΚΛΗΡΟΣ ΕΠΕΣΕ ΣΤΟΝ ΣΜΑΪΛΙ
"Σχεδόν κάθε βιβλίο μου είχε ως πιθανό τίτλο
το The Pigeon Tunnel σε κάποια φάση".
THE PIGEON TUNNEL ΤΟΥ ΤΖΟΝ ΛΕ ΚΑΡΕ
"Εύκολο να εξηγήσω την προέλευσή του.
Διένυα την εφηβεία μου όταν ο πατέρας αποφάσισε να με πάρει
σε μία από τις εκδρομές του για αχαλίνωτο τζόγο στο Μόντε Κάρλο.
Κοντά στο παλιό καζίνο υπήρχε μία λέσχη σκοποβολής".
"Στο κάτω μέρος της είχε γκαζόν
κι ένα σκοπευτήριο που ατένιζε τη θάλασσα".
"Από κάτω υπήρχαν μικρές παράλληλες σήραγγες...
Ο ΚΑΤΑΣΚΟΠΟΣ ΠΟΥ ΓΥΡΙΣΕ ΑΠΟ ΤΟ ΚΡΥΟ
...που κατέληγαν στη σειρά στην ακροθαλασσιά.
Σε αυτές τοποθετούνταν περιστέρια
που είχαν εκκολαφθεί και παγιδευτεί στη σκεπή του καζίνο.
Σκοπός τους ήταν να διασχίσουν πεταρίζοντας τη θεοσκότεινη σήραγγα
ώσπου να βγουν στον μεσογειακό ουρανό
ως στόχοι για τους χορτάτους αθλητές κυρίους..."
"Αλτ!"
"...που παραμόνευαν με τις καραμπίνες τους".
"Όσα περιστέρια ξέφευγαν ή τραυματίζονταν ελαφρά,
επέστρεφαν στον τόπο γέννησής τους στη σκεπή του καζίνο,
όπου τα περίμεναν οι ίδιες παγίδες.
Το γιατί η εικόνα αυτή με στοιχειώνει ακόμα
είναι κάτι που ο ακροατής...
είναι ίσως πιο ικανός να διακρίνει από εμένα".
Οι περισσότεροι μάλλον δεν γνωρίζετε το όνομα Ντέιβιντ Κόρνγουελ.
Είναι μετρ των μυστικών, καθώς και πρώην κατάσκοπος,
και συγγραφέας δύο ντουζίνων βιβλίων, όλων πρακτικά μπεστ σέλερ,
γραμμένων υπό το ψευδώνυμο Τζον λε Καρέ.
ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ
Ο Κόρνγουελ ζει αυτήν τη διπλή ζωή για πάνω από 50 χρόνια
και σπάνια δίνει συνεντεύξεις.
Η ΚΑΤΑΣΚΟΠΕΙΑ ΜΕ ΤΗ ΜΑΤΙΑ ΤΟΥ ΛΕ ΚΑΡΕ
Η προδοσία με συναρπάζει.
Έζησα μία περίοδο ατέρμονης προδοσίας.
Όταν εισήλθα στην κατασκοπεία, υπηρέτησα σε δύο υπηρεσίες.
Αμφότερες προδόθηκαν τα μέγιστα.
Ένιωθα προδομένος σαν παιδί, θα έλεγα.
Ένιωσα πως κι ο ίδιος πρόδωσα άλλους.
Όπως πολλοί καλλιτέχνες,
έζησα μέσα σε μία φαντασιακή φούσκα από μικρή ηλικία.
Ο κόσμος της κατασκοπείας δεν μου αρκούσε.
Έκανα ελάχιστα. Ήμουν πολύ χαμηλόβαθμος, δεν μου έλεγαν πολλά.
Οπότε εφηύρα εκ νέου τον κόσμο αυτό και τον γέμισα με τους χαρακτήρες μου.
Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΚΛΗΣΗ
Σε πολλές ιστορίες υπάρχουν κορόιδα και χειριστές.
ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΤΟΥ ΣΜΑΪΛΙ
Εκείνοι που ελέγχουν κι εκείνοι που ελέγχονται.
Μιλάμε για την παιδική μου ηλικία.
Ο πατέρας μου ήταν επαγγελματίας απατεώνας.
Η ζωή του ήταν γεμάτη υποκρισία.
Όπου το παν ήταν η προσποίηση.
Η γνησιότητα ήταν βαρετή.
Κι ο κίνδυνος θελκτικός.
Μα πρωτίστως, το πιο θελκτικό ήταν ο αντίκτυπος της προσωπικότητας.
Η αλήθεια ήταν κάτι το ανείπωτο.
Το ίδιο και η βεβαιότητα.
Οπότε, ένιωθες κορόιδο;
Όχι, συμμετείχα.
Τελειοποιείς το ψέμα σου. Μαθαίνεις να λες αστεία. Κάνεις φιγούρα.
Ανακαλύπτεις νωρίς πως το ανθρώπινο ον δεν έχει κέντρο.
Δεν ήμουν κορόιδο. Ωθήθηκα να κοροϊδέψω άλλους.
Όταν μετακομίζαμε, αφήναμε απλήρωτους λογαριασμούς.
Αν σβήναμε τα φώτα στο σπίτι
επειδή κάποιος κυνηγούσε τον πατέρα μου, τον Ρόνι,
αυτό τότε έμοιαζε ο φυσιολογικός τρόπος ζωής.
Δεν πρόκειται για σπαραξικάρδια ιστορία.
Ο Γκράχαμ Γκριν, του οποίου τα λόγια αναφέρω συχνά, είπε
"Η παιδική ηλικία είναι το πιστωτικό υπόλοιπο του συγγραφέα".
Δεν πρόκειται για θρήνο, μα για απλή αυτο-ανασκόπηση.
"Έχω δει το σπίτι όπου γεννήθηκα,
μα το σπίτι της γέννησής μου που προτιμώ εγώ
είναι άλλο, χτισμένο στη φαντασία μου.
Είναι από κόκκινο τούβλο, και τρίζει κι είναι ετοιμόρροπο,
με σπασμένα παράθυρα, πωλητήριο και μία παλιά μπανιέρα στον κήπο.
Μέρος για να κρυφτεί ένα παιδί, όχι να γεννηθεί.
Μα εκεί γεννήθηκα, ή έστω αυτό ισχυρίζεται σθεναρά η φαντασία μου".
"Γεννήθηκα στη σοφίτα
πλάι σε μια στοίβα χαρτόκουτων
που έσερνε μαζί του ο πατέρας μου όταν το έσκαγε από κάπου".
"Η μητέρα μου, πάνω σε ένα ράντζο, βάζει τα αξιοθρήνητα δυνατά της,
ό,τι κι αν συνεπάγεται αυτό".
"Γεννιέμαι, λοιπόν...
και με πακετάρουν μαζί με τις ελάχιστες αποσκευές της μητέρας,
γιατί πρόσφατα μας είχε επισκεφθεί ξανά ένας αστυνομικός
και δεν κουβαλούσαμε πολλά".
"Το πορτ μπαγκάζ κλειδώνει απ' έξω".
"Είμαι ήδη φυγάς. Από τότε, ζω υπό συνεχή καταδίωξη".
Η μητέρα μου εξαφανίστηκε όταν ήμουν πέντε.
Δεν είχα καμία σχέση μαζί της.
Από τα χέρια του πατέρα μου πέρασαν πολλές αντικαταστάτριες.
Μία συγκεκριμένη μητριά, ηρωίδα με τον τρόπο της,
έφερε μια ισορροπία για λίγο.
ΤΖΙΝΙ
Η ΜΗΤΕΡΑ ΜΟΥ, ΟΛΙΒ
Η μητέρα μου ήταν μυστήριο.
Γιατί ποτέ δεν μου αποκαλύφθηκε ακριβώς το τι της συνέβη.
Ήταν νεκρή; Ζωντανή;
Στον Ρόνι δεν άρεσε η σκληρή αλήθεια.
ΚΙ Ο ΚΛΗΡΟΣ ΕΠΕΣΕ ΣΤΟΝ ΣΜΑΪΛΙ BBC - ΣΚΗΝ. ΤΖΟΝ ΕΡΒΙΝ
Την ξανασυνάντησα στα 21.
Έγραψα στον αδελφό της. Απάντησε λέγοντας
"Να η διεύθυνσή της. Σου απαγορεύω να της πεις πως σου την έδωσα".
Της έγραψα λέγοντας "Ο αδελφός σου μου είπε..."
Ένιωθα πως η προσταγή αυτή δεν με δέσμευε διόλου.
Φανταζόσουν πως είχε μετανιώσει που άφησε εσένα και τον αδελφό σου;
Όταν τη συνάντησα, τη ρώτησα πώς ένιωθε για αυτό.
Έδινε πάντα την ίδια απάντηση.
Πως ήταν αφόρητο να ζει με τον πατέρα μου,
πως σιχάθηκε τις ερωμένες που έφερνε διαρκώς στο σπίτι.
Πως εκείνος δεν έφερνε ποτέ λεφτά.
Κι αντιπαθούσε όλους εκείνους τους εγκληματίες που συναναστρεφόταν.
Είπε πως αν είχε δοκιμάσει οποιοδήποτε άλλο μέτρο,
ήξερε τόσους υπέροχους δικηγόρους, πράγμα που ίσχυε,
που δεν θα είχε ποτέ ελπίδα να κερδίσει δικαστικά ένα διαζύγιο.
Οπότε, αποφάσισε να τα παρατήσει όλα και να φύγει.
Θυμάσαι τη μέρα που έφυγε;
Όχι.
Αν σκοπεύεις να αφήσεις τα παιδιά σου το βράδυ,
με μια λευκή βαλίτσα στο χέρι,
τους δίνεις ένα φιλί;
Μπήκε στο δωμάτιο όπου κοιμόμασταν; Μας κοίταξε για τελευταία φορά;
Έτσι το φαντάζομαι. Πως το έκανε.
Απέκτησες τη βαλίτσα αυτή.
Όταν πέθανε,
πρόσεξα μια πανέμορφη βαλίτσα από λευκό δέρμα από τα Harrods
με επένδυση από μετάξι.
Είχε πάνω τα αρχικά της. "Ο.Μ.Κ.", Όλιβ Μουρ Κόρνγουελ.
Ο.Μ.Κ.
Σε εκείνη τη βαλίτσα πρέπει να έβαλε τα ρούχα που μάζεψε.
Φανταζόμουν τα υπέροχα αραχνοΰφαντα που θα περιείχε.
Και τα πιο φίνα ρούχα.
Κάθε είδους βαλίτσες για τις κυρίες στο ισόγειο.
Την πήρε μαζί της στη φτώχεια.
Το 'σκασε με έναν αδέκαρο τύπο.
Φανταζόμουν τη βαλίτσα να αδειάζει
και τα πολυτελή ρούχα να χάνονται σταδιακά.
Κράτησα τη βαλίτσα ως το μοναδικό κειμήλιό της.
Υλικό τεκμήριο της ύπαρξής της.
Τι σήμαινε για σένα η βαλίτσα; Γιατί την κράτησες;
Στο μυαλό μου ήταν κάτι σαν συνεργός
στη μυστική της φυγή από το σπίτι το βράδυ εκείνο.
Για μένα, είναι ιστορική.
Ήταν συναισθηματικά αδιαπέραστη.
Ποτέ δεν την άκουσα να εκφράζει σοβαρό συναίσθημα.
Μα τον τελευταίο χρόνο της ζωής της, στο γηροκομείο,
έλεγε στις νοσοκόμες τη φαντασία που είχε δημιουργήσει.
Τους περιέγραφε μία εικόνα μητρικής αφοσίωσης σε μας.
Τις ζωές που περάσαμε μαζί, τα όμορφα χρόνια.
Είχε γεμίσει τα χρόνια που έλειπαν, ας πούμε.
Και στο νεκροκρέβατό της,
η ειρωνεία ήταν πως με πέρασε για τον πατέρα μου.
Είπε "Εμένα ποτέ δεν μου έφερες ορχιδέες".
Μάλλον αναφερόταν σε κάποια παράνομη σχέση του.
Δεν θα το μάθω ποτέ.
Κι εγώ είπα "Τι χρώμα θες;"
Είπε "Δεν με νοιάζει. Δεν έχω δει ποτέ. Φέρε μου μία".
ΤΟΥ ΤΖΟΝ ΛΕ ΚΑΡΕ
Ο κόσμος λάτρευε τον Ρόνι μέχρι τέλους. Κι εκείνοι που λήστεψε.
Ο ΓΙΟΣ ΕΝΟΣ ΑΠΑΤΕΩΝΑ ΤΟΥ ΤΖΟΝ ΛΕ ΚΑΡΕ
ΨΗΦΙΣΤΕ ΤΟΝ ΡΟΝΙ ΚΟΡΝΓΟΥΕΛ
Όταν προσποιούταν, εξαπατώντας κάποιον,
πίστευε ακράδαντα όσα έκανε και έλεγε.
Αυτές οι εκρήξεις εξαιρετικής γοητείας
και πειθούς ήταν οι στιγμές όπου ένιωθε αληθινός.
"Γιε μου, όταν κριθώ, και θα κριθώ χωρίς αμφιβολία,
θα κριθώ για το πώς φέρθηκα σε σένα και τον αδελφό σου, τον Τόνι.
Θα είναι θέλημα Θεού".
Ο Θεός ήταν φιλαράκι του.
Δεν ξέρω κατά πόσο πίστευε αυτός, μα ήταν βέβαιος πως ο Θεός πίστευε σε κείνον.
Αυτά τα θαυμαστά, ευφυέστατα κόλπα απατεωνιάς
ήταν μέρος μιας συνομιλίας μεταξύ εκείνου και του Θεού.
"Αν το κάνω αυτό, θα τη γλιτώσω; Αν κάνω εκείνο, θα ξεφύγω;"
Παζάρευε με τον Θεό.
Πιο πολύ στοιχημάτιζε, νομίζω.
"Αν ποντάρω τόσα, τι λες;"
Ο Ρόνι πάντοτε, είτε έκλεβε, δανειζόταν ή δωροδοκούσε τον διευθυντή,
ήθελε να αποκτήσω την παιδεία των πλουσίων.
Έμαθα τους τρόπους και τη συμπεριφορά μίας τάξης στην οποία δεν ανήκα.
Στο σχολείο συχνά ένιωθα πως με προσέβαλαν.
Πολλές φορές μισούσα την τάξη στην οποία με είχαν τοποθετήσει.
Ήταν εχθρικό έδαφος.
Μα έμαθα να ντύνομαι καθωσπρέπει. Να μιλάω καθωσπρέπει.
Μεταμορφώθηκα σε έναν από αυτούς, μα ποτέ δεν ένιωσα πως ανήκω.
ΓΙΟΙ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΟΠΟΙ 'Ξέρω ποιος είσαι'
Από πολύ νωρίς, ήμουν ένας μικρός κατάσκοπος.
Όταν ο Ρόνι έφευγε από το σπίτι, εξερευνούσα.
Δεν γνώριζα τίποτα για τον κόσμο.
1Οο ΑΙΤΗΜΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΡΟΝΑΛΝΤ ΚΟΡΝΓΟΥΕΛ
Όταν έρχονταν να εισπράξουν τα χρέη του, εξαφανίζονταν τα παιχνίδια μου.
Εξαφανίζονταν τα έπιπλα, οι γυναίκες.
Οι μητέρες.
ΣΤΟ ΑΝΩΤΕΡΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΧΡΕΟΚΟΠΙΑ
Όταν ο Ρόνι φοβόταν πραγματικά,
και σβήναμε κάθε φως,
και κρύβαμε τα αυτοκίνητα στον πίσω κήπο,
δεν φοβόταν τον νόμο. Φοβόταν τον όχλο.
Ζηλιάρα καρδιά
Πάψε να χτυπάς
Δεν βλέπεις τη ζημιά Που έκανες...
Όταν πέθανε, είχε γραφεία στην Οδό Τζέρμιν.
Στον επάνω όροφο ζούσαν κυρίες της νύχτας.
Που, όπως το έθετε, ήταν πάντα πρόθυμες να του φτιάξουν λουκάνικα.
Είχε δύο αυτοκίνητα Ford Zephyr,
ένα σπίτι στο Χένλι, ένα στην Οδό Τάιτ, στο Τσέλσι.
Δεν γνωρίζω για ποιον σκοπό.
Και τα γραφεία που είχε.
Πάνω του και στα συρτάρια του γραφείου του δεν έμοιαζε να έχει αρκετά
ούτε για να πληρώσει το προσωπικό.
Δεν υπήρχαν χρήματα.
Υπήρχε ένα άλογο στη Γαλλία, στο Μεζόν Λαφίτ,
ένα-δυο άλογα στην Ιρλανδία.
Τους αποκάλεσες "ποτέδες".
Όσοι δεν πέτυχαν ποτέ.
Είχε έναν τζόκεϊ πρωταθλητή κόσμου, τον Γκόρντον Ρίτσαρντς.
Όταν ο Γκόρντον πήρε σύνταξη, συμφώνησε να επιλέγει άλογα για τον Ρόνι,
και πρέπει κάπως να τα πλήρωνε.
Λάτρευε να εμφανίζεται στο Άσκοτ με δικό του άλογο να αγωνίζεται.
Έφτασε σε σημείο όπου η αδελφότητα των πρακτορείων στοιχημάτων
δεν τον ήθελε πια στον ιππόδρομο,
κι είχαν άτομα που το καθιστούσαν σαφές.
Κι αν εμφανιστείς στον ιππόδρομο ενώ χρωστάς,
πας γυρεύοντας.
Με έστειλαν με μία βαλίτσα γεμάτη χρήματα
να τα διανείμω στους πράκτορες των στοιχηματικών.
Πω πω! Ο Ρούπερτ είναι. Απομακρύνεται τώρα!
Είχε ένα άλογο με το όνομα του αδελφού μου,
που έτρεχε στο Σεζάρεγουιτς.
Ξαφνικά, αποκομίσαμε άφθονο μετρητό.
Ευχαριστώ, παιδιά.
Την πήρα στο τρένο.
Με πλησίασε ένας σωματώδης άντρας.
Είσαι ο γιος του Κόρνγουελ;
Μην το ξανακάνεις αυτό, μικρέ.
Και με άγγιξε στη μύτη.
Όταν επέστρεψα, ο Ρόνι με περίμενε.
Μετρούσε και ξαναμετρούσε
και δεν πίστευε ότι δεν είχα κλέψει μερικά.
Έλα, μικρέ.
Άδειασε τις τσέπες σου.
Έλα, δείξε μου τι έκανες.
Στο τέλος μου έδωσε πέντε λίρες ως ανταμοιβή.
Τον απογοήτευσε τον πατέρα σου αυτή η απουσία τάσης κλοπής;
Τον παραξένεψε που...
Σκέφτηκε πως δεν γινόταν να είμαι τόσο καλός.
"Κανείς δεν είναι. Δεν είναι στη φύση του ανθρώπου".
Μα πρόκειται για μια παιδική ηλικία ρομαντική, σωστά;
Α, ναι. Αυτό πρέπει να καταστεί σαφές,
πως ό,τι συνειδητοποιήσεις κι αν υπήρξαν αργότερα,
ό,τι στερήσεις κι αν μοιάζει να έζησα, όπως μία μητέρα και τα λοιπά,
ήταν όλα τρομερά συναρπαστικά.
Δεν αναφέραμε το γεγονός πως ήταν γραφτό μας να γίνουμε δικηγόροι,
εγώ κι ο μεγάλος αδελφός μου. Εγώ μάχιμος.
Είχα βάλει στόχο να σπουδάσω στην Οξφόρδη, κι έγινα δεκτός.
Ο Ρόνι απαίτησε να μάθει για τι ακριβώς θα πλήρωνε.
Δειλιάζοντας, είπα πως θα σπούδαζα Νομική.
Κι όταν άκουσε φήμες πως σπούδαζα Σύγχρονες Γλώσσες,
επισκέφθηκε τον δάσκαλό μου απαιτώντας να μάθει πώς διάολο συνέβη αυτό.
Έφταιγε εκείνος ή εγώ;
ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΔΑΣΚΑΛΟ
Ο μέντοράς μου, Βίβιαν Γκριν, τον έδιωξε.
ΚΟΛΕΓΙΟ ΛΙΝΚΟΝ, ΑΝΑΦΟΡΑ ΔΑΣΚΑΛΟΥ Ο Κόρνγουελ είναι άτομο πρώτης τάξεως.
ΑΙΤΗΣΗ ΦΟΙΤΗΣΗΣ
Έτσι, συνέχισα να σπουδάζω Σύγχρονες Γλώσσες.
ΝΤ.ΤΖ.Μ. ΚΟΡΝΓΟΥΕΛ - 1952 ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΓΛΩΣΣΕΣ
Στα μισά του δευτέρου έτους, χρεοκόπησε θεαματικά.
Τεράστιο χρέος, 1.250.000 λίρες.
Η Westminster Bank της Οξφόρδης, για δικούς της λόγους,
έκλεισε τον λογαριασμό μου.
Ήμουν πολύ κοντά με την τότε κοπέλα μου κι αποφασίσαμε να παντρευτούμε.
ΚΙ Ο ΚΛΗΡΟΣ ΕΠΕΣΕ ΣΤΟΝ ΣΜΑΪΛΙ
Πήγα να διδάξω σε ένα μετρίου επιπέδου προπαρασκευαστικό ιδιωτικό.
Κι ήταν αυτό το σχολείο που, στη φαντασία μου,
έβαλα στην αρχή του Κι ο Κλήρος Έπεσε στον Σμάιλι.
ΚΙ Ο ΚΛΗΡΟΣ ΕΠΕΣΕ ΣΤΟΝ ΣΜΑΪΛΙ
Ζούσαμε μέσα στη φτώχεια
με εξωτερική τουαλέτα και τέτοια, και τσίγκινη μπανιέρα.
Και τότε, κατά τη γνώμη μου ηρωικά,
ο Βίβιαν Γκριν έπεισε το κολέγιο να με ξαναδεχτεί.
Και κάπως θα μου έβρισκαν τα χρήματα.
Επέστρεψα, και μας βρήκαν ένα εξαιρετικό διαμέρισμα.
Η ζωή άλλαξε ολοκληρωτικά.
Η ιδρυματική σαγήνη επέστρεψε
όταν το Ίτον με προσκάλεσε να διδάξω το τελευταίο έτος του.
Πίστευα πως θα παρέμενα δάσκαλος στο Ίτον για μια ζωή.
Δύο χρόνια αργότερα, είχα βαρεθεί.
Κι οι κατάσκοποι με σαγήνεψαν, και πίστευα πως θα παραμείνω κατάσκοπος μια ζωή.
Είναι δύσκολη η στρατολόγηση για τις μυστικές υπηρεσίες.
Στην ουσία, ψάχνεις κάποιον λιγάκι κακό,
μα ταυτόχρονα πιστό.
Στις μέρες μου, έψαχναν έναν συγκεκριμένο τύπο, και ταίριαζα απόλυτα.
Άφησα τη φωλιά σε μικρή ηλικία.
Υπήρξα οικότροφος.
Έδειξα από νωρίς ανεξάρτητο πνεύμα.
Μα αναζητούσα μια ιδρυματική αγκαλιά.
Μπορώ ακόμα να δω τη ζωή μου ως μια διαδοχή ασπασμών κι αποδράσεων.
Έχασα πάσα ιδέα για την πρώτη υπηρεσία πληροφοριών.
Το ίδιο και για τη δεύτερη στην οποία μπήκα.
Ο ίδιος ο Ψυχρός Πόλεμος με απογοήτευσε, πράγμα εύκολο
όταν έβλεπες όλους εκείνους τους Ναζί να περιπλανιούνται στη Δυτική Γερμανία.
Και στην Ανατολική, μάλιστα.
Για τι πολεμήσαμε, στ' αλήθεια;
Λες και δεν είχε συμβεί ο πόλεμος;
Έτσι έμοιαζε.
Η ισχύς της επιβεβλημένης λήθης ήταν αξιοθαύμαστη.
Με έστειλαν στη Δυτική Γερμανία ως μυστικό πράκτορα.
Ήταν μεγάλη τύχη,
γιατί ήμουν παρών στην ανέγερση του Τείχους.
Το Βερολίνο αποτελούσε ενσάρκωση της αναμέτρησης Ανατολής και Δύσης.
Υπήρχε συνεχής ένταση. Όλοι επηρεάζονταν.
Τα αγωνιώδη βλέμματα του κόσμου είναι στραμμένα στο Βερολίνο.
Η τελευταία μεγάλη έξοδος προσφύγων εξ Ανατολής είναι σε εξέλιξη
καθώς το Γερμανικό Κομμουνιστικό Κόμμα πρόκειται να κλείσει τα σύνορα.
Το κύμα όσων αναζητούν καταφύγιο εδώ στις παρυφές τις ελευθερίας
φτάνει τους 1.500 ανά ημέρα.
ΟΡΙΑ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ
Πήγα στο Βερολίνο κι είδα με τα μάτια μου τι συνέβαινε.
Το μεγάλο δράμα εκτυλίχθηκε πριν την κατασκευή του τείχους.
Δυτικογερμανοί πυροσβέστες τοποθετούσαν τραμπολίνα κάτω από το κτίριο.
Ο κόσμος πηδούσε πάνω τους.
Εικόνες που σου ράγιζαν την καρδιά.
ΤΕΙΧΟΣ ΒΕΡΟΛΙΝΟΥ ΣΥΜΒΟΛΟ ΝΤΡΟΠΗΣ
ΤΟ ΤΕΙΧΟΣ ΠΡΩΤΗ ΓΡΑΜΜΗ ΤΟΥ ΨΥΧΡΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ
Ποια ήταν η συναισθηματική σου αντίδραση σε αυτό;
Ένα μείγμα θυμού, αηδίας κι ενσυναίσθησης.
Για μένα ήταν ορόσημο.
Ήταν η αφορμή για τη σύλληψη του Ο Κατάσκοπος που Γύρισε από το Κρύο.
Το χωνευτήριο των αντιλήψεών σου για τον κόσμο;
Περισσότερο μία επιβεβαίωσή τους.
Ήταν το πιο αισχρό σύμβολο της τρέλας της ανθρώπινης πάλης.
Ένιωθα πως αμφότερες οι πλευρές, Ανατολή και Δύση,
κατασκεύαζαν τον εχθρό που χρειάζονταν.
ΝΙΚΗ ΜΑΖΙ!
Η απρόσκοπτη μετάβαση από αντι-Ναζισμό σε αντι-Κομμουνισμό.
ΜΑΖΙ ΘΑ ΚΑΤΑΠΝΙΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΧΙΤΛΕΡΙΣΜΟ
ΚΑΤΩ Ο ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΣ! ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΟ ΟΛΩΝ ΜΑΣ
ΒΕΡΟΛΙΝΟ
Επέστρεψα από το Βερολίνο.
Ήξερα πως ήθελα να γράψω ένα δυνατό μυθιστόρημα για όλο αυτό.
Ήταν καλοκαίρι. Έγραφα κυρίως στον κήπο, νομίζω.
Τα παιδιά τριγύριζαν εκεί.
Ξεκινούσα στις τέσσερις ή τις πέντε το πρωί.
Κι ο ενθουσιασμός κι ο θυμός μου φούντωναν.
Βρήκα, τελικά, μία μυθοπλασία που εξυπηρετούσε τον σκοπό μου:
Το Ο Κατάσκοπος που Γύρισε από το Κρύο.
Τι διάολο λες πως είναι οι κατάσκοποι;
Ηθικοί φιλόσοφοι που λειτουργούν
σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου ή του Μαρξ;
Όχι. Είναι ένα μάτσο άθλιοι, ελεεινοί μπάσταρδοι σαν εμένα.
Κακομοίρηδες, μέθυσοι, αδελφές, ταλαίπωροι σύζυγοι,
δημόσιοι υπάλληλοι που παίζουν κλέφτες και αστυνόμους με τις ζωούλες τους.
Νομίζεις πως κάθονται σαν μοναχοί στο κελί ηθικολογώντας;
Ο συγγραφέας-φαινόμενο των ημερών μας
λέγεται πραγματικά Ντέιβιντ Κόρνγουελ,
μα μας είναι γνωστός ως Τζον λε Καρέ.
Πόσα πούλησε Ο Κατάσκοπος;
Νομίζω όλες οι εκδόσεις κάθε είδους συνολικά ανά τον κόσμο,
λένε κάπου μεταξύ 12 και 15 εκατομμυρίων.
Ο ΚΑΤΑΣΚΟΠΟΣ ΠΟΥ ΓΥΡΙΣΕ ΑΠΟ ΤΟ ΚΡΥΟ
Υποθέτω πως η επιτυχία του Κατασκόπου ήταν αναπάντεχη;
ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΜΗΝΕΣ Νο 1 ΑΜΕΡΙΚΗΣ
Για μένα δεν αποτέλεσε έκπληξη από την άποψη ότι,
όταν το τελείωσα, ένιωσα πως είχα γράψει κάτι
που εξέφραζε θεμελιωδώς τα δικά μου συναισθήματα
και θα μπορούσε να έχει μέλλον.
ΤΖΟΝ ΛΕ ΚΑΡΕ Ο ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ...
Τα πρώτα νούμερα του ατζέντη και του εκδότη μου το επιβεβαίωσαν.
Ας μην ξεχνάμε το πλαίσιο στο οποίο εκδόθηκε.
Είχαμε χορτάσει Τζέιμς Μποντ τότε.
ΔΡ ΝΟ ΣΚΗΝ. ΤΕΡΕΝΣ ΓΙΑΝΓΚ
Θαυμάζω την τύχη σας, κύριε...
Μποντ. Τζέιμς Μποντ.
Η εκδοχή που πρόσφεραν οι ειδήσεις
κι όλα τα γεγονότα που συνέβαιναν γύρω μας
ήταν αυτή των κατασκόπων ως στρατού λήψης ατομικών αποφάσεων.
Εγώ πρόσφερα ένα αντίδοτο σε αυτό.
Το λάθος μου ήταν, και μέχρι και σήμερα ζω με το πρόβλημα αυτό,
πως έκανα τις μυστικές υπηρεσίες να φαντάζουν τόσο εξαιρετικές.
Ενώ, τότε, δεν ήμασταν παρά μία οργάνωση που παρέπαιε,
που θα μπορούσε κανείς εύκολα να διαλύσει ώστε να χτιστεί εκ νέου.
ΚΙ Ο ΚΛΗΡΟΣ ΕΠΕΣΕ ΣΤΟΝ ΣΜΑΪΛΙ
"Αν στόχος της ζωής σου είναι η απόκτηση προδοτών
τους οποίους θα προσεταιριστείς,
δεν μπορείς να παραπονεθείς όταν αποκαλύπτεται
πως ένας δικός σου αποκτήθηκε από κάποιον άλλο.
Όταν άρχισα να γράφω το Κι ο Κλήρος Έπεσε στον Σμάιλι,
έμπνευσή μου ήταν το κηλιδωμένο παράδειγμα του Κιμ Φίλμπι".
"Ο ιδιοφυής πρώην επικεφαλής της αντικατασκοπείας της ΜΙ6,
κάποτε πιθανός μελλοντικός αρχηγός της υπηρεσίας κι επίσης Ρώσος κατάσκοπος".
ΠΡΩΗΝ ΒΡΕΤΑΝΟΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΗΣ ΚΑΤΑΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ
Στα μισά της θητείας μου στη Δυτική Γερμανία,
ανακοινώθηκε η αυτομόληση του Φίλμπι.
Η εξαφάνισή του από τη Βηρυτό κι η επανεμφάνισή του στη Μόσχα.
Ήταν σοκ για τη δεοντολογία των μυστικών υπηρεσιών τότε.
Μας ακολουθούν.
Το ερώτημα είναι αν η ΜΙ5 κι η ΜΙ6 ήθελαν να φύγει.
Κανείς δεν ήθελε την έκθεση. Ήταν ένα φοβερό πρόβλημα.
Ένας πολύ σημαντικός πρώην κατάσκοπος να δικάζεται.
Θα προκαλούσε μεγάλη εθνική ζημιά και θα πετύχαινε ελάχιστα.
Μετά από νηφάλια σκέψη, οι έχοντες την εξουσία είπαν "Δόξα τω Θεώ".
"Δόξα τω Θεώ"; Δηλαδή, τον άφησαν να ξεφύγει;
Ναι.
Ευχαριστώ, σύντροφε.
Η αυτομόληση του Φίλμπι συνδεόταν απευθείας
με το κατεστημένο της εποχής.
Ήταν παιδί του Ουέστμινστερ.
Μέλος της ελίτ της αγγλικής κοινωνίας.
Βάσει αυτών, ο κόσμος κάπως παρέβλεπε
το μάλλον προφανές παρελθόν του Φίλμπι.
ΑΚΡΩΣ ΑΠΟΡΡΗΤΟ
Θα ήταν εύκολο να εξακριβωθεί
πως από νωρίς είχε δοσοληψίες με κομμουνιστές.
Είχε παντρευτεί μία κομμουνίστρια στη Βιέννη.
ΠΡΩΤΗ ΣΥΖΥΓΟΣ ΦΙΛΜΠΙ
Όλα αυτά μπορούσαν να μπουν στην άκρη, γιατί είναι ένας από μας.
Δηλαδή, αν ερευνούσες καλά το παρελθόν του,
θα έλεγες πως ο τύπος ήταν...
Κάπως ύποπτος. Και δεν μας αρέσει αυτό.
Μα αντιθέτως, ήταν η γοητεία προσωποποιημένη,
και λάτρευε το να εξαπατά.
ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ
"Και ιδού ο Νίκολας Έλιοτ, ο πιο πιστός φίλος κι έμπιστος του Φίλμπι,
αφοσιωμένος συνεργάτης εν καιρώ πολέμου και ειρήνης. Παιδί του Ίτον.
Γιος του πρώην διευθυντή, εξερευνητής, αλπινιστής και κορόιδο".
"Ανάμεσα στα πολλά θαυμαστά πράγματα που έκανε στη ζωή του ο Έλιοτ,
κι αναμφίβολα το πιο επώδυνο, ήταν το να καθίσει στη Βυρητό απέναντι
από τον στενό του φίλο, συνεργάτη και μέντορα, Κιμ Φίλμπι,
και να τον ακούσει να παραδέχεται πως υπήρξε κατάσκοπος των Σοβιετικών
καθ' όλη τη διάρκεια της γνωριμίας τους".
Κος ΦΙΛΜΠΙ
Ο Νικ Έλιοτ μού είπε πως όταν πήγε να ανακρίνει τον Φίλμπι στη Βηρυτό
και να του αποσπάσει μία ομολογία,
είπε πως στην πραγματικότητα, όταν δεν έπαιζε διπλό παιχνίδι,
ένιωθε τρομακτικά μόνος.
Η ζωή είχε χάσει το ενδιαφέρον της,
οπότε η εξάρτηση από την προδοσία του είχε γίνει απαραίτητη.
Και πρόδιδε τους πάντες, από όταν ήταν παιδί.
ΑΛΗΘΕΙΑ ΠΙΟ ΠΑΡΑΞΕΝΗ ΚΙ ΑΠΟ ΨΕΜΑ
Γίνεται κακή χρήση του όρου "διπλός πράκτορας".
Ο Τύπος συχνά περιγράφει τον Φίλμπι με τον όρο αυτό.
ΝΙΚΟΛΑΣ ΕΛΙΟΤ
Στην πραγματικότητα, ο Φίλμπι ήταν ξεκάθαρα
ένας υψηλού επιπέδου, επαίσχυντος προδότης.
Ποια είναι η διαφορά;
Θέλω να πω, ήταν ξεκάθαρα κατάσκοπος των Ρώσων.
Αν ήταν διπλός πράκτορας, και οι δύο πλευρές
θα είχαν κάποιο πλεονέκτημα.
Γνώριζα καλά τον Έλιοτ. Είχε ψηλή κορμοστασιά.
Ήταν ξερακιανός. Φορούσε γιλέκα, γυαλιά.
Μιλούσε σαν απόφοιτος του Ίτον, γιος διευθυντή,
μεγάλη ιτονική παράδοση στην οικογένεια, πολύ αριστοκρατικός.
Μπορείς να τον μιμηθείς;
Ναι. Του είπα "Νικ,
όταν πήγες να δεις τον Κιμ, τι κυρώσεις είχες;"
"Κυρώσεις, αγαπητέ; Τι εννοείς;"
"Πώς τον απείλησες;
Μπορούσες να τον γυρίσεις αλυσοδεμένο στο Λονδίνο;"
"Κανείς δεν τον ήθελε εκεί, αγαπητέ".
Είπα "Με τι τον απείλησες, λοιπόν;
Λέγε, Νικ. Ειλικρινά". Είπε
"Είπα πως αν δεν ομολογούσε,
δεν θα έβρισκε αποστολή, πρεσβεία,
επιχείρηση ή λέσχη σε όλη τη Μέση Ανατολή
όπου θα γινόταν έστω δεκτός".
Είπα "Αυτό θα τον τρόμαξε".
"Σωστά".
Υποδυόταν τον ανόητο Εγγλέζο,
αλλά δεν γνωρίζω κατά πόσο όντως ήταν, όπως υποστηρίζουν πολλοί.
Υπάρχει εκείνη η φράση που έγραψες.
"Ο Φίλμπι ήταν αυθεντία στην εξαπάτηση των άλλων.
Ο Έλιοτ εξίσου στην εξαπάτηση του εαυτού του".
Το πιστεύω.
Πάντα υποστήριζα
πως το ένστικτο, κι όχι η λογική υπαγόρευσε τις πράξεις του Φίλμπι.
Η έξαψη του να βγαίνεις έξω γνωρίζοντας πως ξέρεις κάτι που οι άλλοι αγνοούν.
Είναι η χαρά της αυτο-επιβαλλόμενης σχιζοφρένειας που λατρεύει ο πράκτορας.
"Αυτο-επιβαλλόμενη σχιζοφρένεια".
Ο διαρκής δυισμός.
Το να είσαι το αντίθετο του εξωτερικού σου εαυτού.
Μα δεν υπάρχει και χαρά που συμβάλλεις στη χάραξη πολιτικής;
Ναι, νομίζω πως η χαρά είναι αισθησιακή.
Ένα αισθησιακό ταξίδι
διαρκούς πρόκλησης της τύχης σου και επιβίωσης αυτής.
Και το να κάνεις τη διαφορά, φυσικά.
Είναι υπέροχο για το εγώ σου να νιώθεις σαν το κέντρο του κόσμου.
Να προσφέρεις στη Σοβιετική Ένωση, στα αφεντικά σου, αυτό το χρυσάφι.
"Τώρα με αγαπάτε; Αν σας δώσω αυτό, θα με αγαπάτε;"
Μπορώ να φανταστώ εύκολα το αισθησιακό αυτό ένστικτο.
Όχι σε μένα, αλλά σε κείνον.
Κύριε λε Καρέ, περιγράψατε τον Κιμ Φίλμπι
ως "Τον τιμωρό που κατέρριψε το οχυρό εκ των έσω".
Είναι από τα αλλόκοτα άτομα που γεννήθηκαν προνομιούχα
και κατά κάποιον τρόπο μισούσαν τα εγγενή προνόμιά τους.
Κάποιος που, από τη μία ένιωθε ανώτερος από την κοινωνία
κι από την άλλη, δεν τη συγχωρούσε που τον έβαλε σε αυτήν τη θέση.
Βίωνε έναν εσωτερικό πόλεμο, νομίζω.
Όταν τελικά πήγα στη Μόσχα το 1988,
βρέθηκα σε ένα πάρτι της Ένωσης Σοβιετικών Συγγραφέων.
Ήταν εκεί ένας μεγαλόσωμος άντρας, ο Γκένρικ Μπόροβικ.
Με πλησίασε και μου είπε
"Ντέιβιντ, θέλω να γνωρίσεις έναν καλό μου φίλο.
Λατρεύει τα βιβλία σου.
Τον Κιμ Φίλμπι".
Απάντησα, γεμάτος αηδία,
πως επρόκειτο να δειπνήσω με τον πρέσβη μας,
και δεν μπορούσα να με φανταστώ να δειπνώ με τον εκπρόσωπο της Βασίλισσας ένα βράδυ
και με τον προδότη της το επόμενο.
Πίστευα πως το κακό είναι κάτι το υπαρκτό.
Κάποιος που υπηρέτησε πιστά τον Στάλιν για τόσα χρόνια.
Το πώς μπόρεσε να υπηρετεί ένα τέτοιο άτομο, έναν τέτοιο σκοπό,
όπως τον σοβιετικό κομμουνισμό, με ξεπερνούσε.
Ήξερε καλύτερα από όλους τι έκανε.
Τον κυρίευσε ο εθισμός, η έκσταση της προδοσίας.
Το συναίσθημα πως χειριζόταν δύο αντιπάλους προς ίδιον όφελος.
Ήταν το κέντρο του κόσμου. Έπαιζε το παγκόσμιο παιχνίδι.
Στο τέλος, ελάχιστα σχετιζόταν με την ιδεολογία.
Ίσως ξεκίνησε ως ιδεολογία.
Μετά, έγινε εθισμός, η προδοσία.
Αν του έδινες να φροντίσει τη γάτα σου, σύντομα
θα πρόδιδε με κάποιον τρόπο κι εκείνη.
Είχα μία εσωτερική ταύτιση με τον Φίλμπι.
Ένα είδος πειρασμού
να γυρίσεις την πλάτη σε όλα όσα διδάχθηκες κι έμαθες
και να αλλάξεις δρόμο.
Κατανοώ το πώς συνέβη αυτό στον Φίλμπι.
Κι ευχαριστώ τον Θεό που δεν πήρα τον ίδιο δρόμο.
Μα υπήρξε στιγμή στη ζωή μου όπου πήρα κρίσιμες αποφάσεις.
Μπορούσα να είχα γίνει πραγματικά κακός.
Κι ευτυχώς, βρήκα διέξοδο για την τάση κλοπής μου.
Ο ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ "ΚΛΕΒΕΙ ΑΠΟ ΤΗ ΖΩΗ"
Ο συγγραφέας είναι μια ελαφρά παραφωνία. Διαφέρει.
Οι δημιουργικές του μέθοδοι είναι εκείνες ενός μοναχικού ατόμου
που δανείζεται κι αποσπά εμπειρίες από δω κι από κει
και τις ανασυνθέτει, φτιάχνοντας, ας πούμε, μία συσκευασία
που μετά προσφέρει στο κοινό.
Είναι κάτι σαν θαυματοποιός.
Αν ο κόσμος διαρκώς ψάχνει μέσα στα μανίκια του,
θα του χαλάσει την οφθαλμαπάτη.
Για μένα, η συγγραφή είναι πάντα ένα ταξίδι αυτο-αναζήτησης.
Το πώς συμπεριφέρονται οι χαρακτήρες, πώς αναδύονται, ποιοι είναι,
τι ορέξεις έχουν,
παρουσιάζονται στη λευκή σελίδα
και μου δείχνουν ποιος είμαι εγώ.
ΚΙ Ο ΚΛΗΡΟΣ ΕΠΕΣΕ ΣΤΟΝ ΣΜΑΪΛΙ
Γράφοντας για τον Τζορτζ Σμάιλι, φυσικά,
έγραφα για τον ιδανικό πατέρα που ποτέ δεν είχα.
Πρόκειται για προσπάθειες αυτεπίγνωσης.
Κλεφτές ματιές στο ποιος είναι κανείς, καθώς πορεύεται.
Ποτέ δεν δέχτηκα να κάνω ανάλυση.
Νιώθω πως αν γνώριζα τα μύχιά μου, αυτό θα μου στερούσε τη συγγραφή.
Τι σου δίδαξε για τον εαυτό σου ο Μπιλ Χέιντον;
Κάτι που ήδη γνώριζα, μάλλον.
Κάτι που γνώριζα επίσης για τον Φίλμπι.
Προφανώς ο Χέιντον είναι εν μέρει βασισμένος στον Φίλμπι.
Ένα ένστικτο λανθάνον μέσα μου,
που από όσο γνωρίζω ποτέ δεν αξιοποίησα, χρησιμοποίησα ή άφησα να με ορίσει,
το να γίνω βασιλιάς του κόσμου, όπως πίστευε πως ήταν ο Χέιντον.
Υπήρχε μια εποχή που η απόλαυση του να ανήκω στον κόσμο της κατασκοπείας,
κοντά στο επίκεντρο των αληθινών εξελίξεων
με γέμιζε με μια αίσθηση έκστασης.
ΦΑΟΥΣΤ ΣΚΗΝ. Φ.Β. ΜΟΥΡΝΑΟΥ
Κατά τη θεώρηση του Φάουστ, είναι αυτό που περικλείει ο κόσμος στα ενδότερά του.
"Was die Welt im Innersten zusammenhält", στο πρωτότυπο.
...όσα ο κόσμος στα ενδότερά του περικλείει...
ΜΥΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΗΣ
Υπάρχει κι η απελπισμένη φράση στον Μυστικό Προσκυνητή,
"Το να γνωρίζεις πως το ενδότατο δωμάτιο..."
"...δεν περιέχει τίποτα". Ναι.
Είναι σαν να πιστεύουμε πως υπάρχει ένα ενδότατο δωμάτιο
όπου γεννιούνται οι πολιτικές.
Νομίζω πως το παιχνίδι παίζεται εντελώς επί τούτω
μέρα με τη μέρα κι ώρα με την ώρα.
Η ιστορία είναι χάος!
Σωστά, κι επομένως το να φαντάζεσαι, όπως έκανα εγώ,
στην ατέρμονή μου αθωότητα,
πως υπήρχε κάποιο μεγάλο μυστικό πίσω από τη φύση της ανθρώπινης συμπεριφοράς...
Δεν υπάρχει.
ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΤΟΥ ΣΜΑΪΛΙ BBC - ΣΚΗΝ. Σ. ΛΑΝΓΚΤΟΝ
"'Η κατασκοπεία είναι αιώνια', δήλωσε απλά ο Σμάιλι.
'Δεν υπάρχει σταδιοδρομία στον κόσμο πιο εξωφρενική από αυτή που επέλεξες.
Όσο λιγότερη εμπειρία έχεις, τόσο πιο εύκολα θα σε διορίζουν.
Κι όταν πια μάθεις τα κόλπα, κανείς δεν θα μπορεί να σε στείλει κάπου
χωρίς να σε βαραίνει μια περιγραφή προϊόντος.
Οι παλιοί αθλητές ξέρουν πως έπαιξαν τους καλύτερους αγώνες στην ακμή τους.
Οι κατάσκοποι στην ακμή τους είναι στον πάγκο.
Και μετά, σε κάποια ηλικία,
απαιτείς την απάντηση'.
'Θέλεις την περγαμηνή της αλήθειας στο ενδότατο δωμάτιο
που σου λέει ποιος και γιατί κυβερνά τη ζωή σου.
Το πρόβλημα είναι πως, πλέον
είσαι αυτός που το ξέρει καλύτερα...
πως το ενδότατο δωμάτιο είναι άδειο'".
Όταν το διάβασα, το πήρα περισσότερο ως βαθιά υπαρξιακό.
Είμαστε οι ίδιοι το ενδότατο δωμάτιο; Μήπως δεν υπάρχει τίποτα εκεί;
Στην περίπτωσή μου ισχύει, ναι. Δεν μπορώ να μιλήσω για τους άλλους.
Νομίζω πως όλοι μας ζούμε μερικώς σε μία μυστική κατάσταση
ως προς τα αφεντικά μας, τις οικογένειες, τις συζύγους, τα παιδιά μας.
Ενδυόμαστε συχνά συμπεριφορές τις οποίες ασπαζόμαστε,
νοητικά ίσως, μα όχι συναισθηματικά.
Δεν γνωρίζουμε τους εαυτούς μας.
Σαν πρόσωπο, ο κατάσκοπος μού φαίνεται
σχεδόν αστείρευτα κατάλληλος για εκμετάλλευση
με στόχο την έκφραση κάθε είδους καταπιεσμένων πραγμάτων στην κοινωνία.
ΟΛΟΙ ΕΧΟΥΜΕ ΚΑΤΙ ΑΠΟ ΚΑΤΑΣΚΟΠΟ
"Ο κορυφαίος συγγραφέας κατασκοπείας της εποχής του. Ίσως όλων των εποχών".
Η δική μου εμπειρία της ανάγνωσης του λε Καρέ
είναι γεμάτη απορία. "Είναι φαντασία ή αλήθεια;
Ή μία μίξη και των δύο;"
Δεν πιστεύω πως ο καλλιτέχνης κάθε είδους, είτε συγγραφέας,
είτε ζωγράφος, είτε οτιδήποτε άλλο,
πρέπει να εξηγεί το έργο του πέρα από ένα σημείο.
Εφόσον εγείρει ερωτηματικά μέσα σου, σημαίνει πως ήδη το απολαμβάνεις.
Έχω προσπαθήσει, στις συζητήσεις αυτές,
να μιλήσω για τη διαδικασία της αφαίρεσης από την πραγματική ζωή.
Έγραψα πολύ συνειδητά ένα βιβλίο,
το Ένας Τέλειος Κατάσκοπος...
ΕΝΑΣ ΤΕΛΕΙΟΣ ΚΑΤΑΣΚΟΠΟΣ BBC - ΣΚΗΝ. Π. ΣΜΙΘ
...που αποτελούσε, ας πούμε, παράλληλη εκδοχή των όσων μου συνέβησαν.
Όπου Ρικ, Ρόνι κι όπου Μάγκνους, εγώ.
Δεν μπορώ να προσδιορίσω
ακριβώς πού τελειώνει η αλήθεια και πού αρχίζει η μυθοπλασία.
Προτιμώ να επιστρέψω στην εικόνα που περιέγραψα,
πως ζω σε μια φούσκα στην οποία εισάγω πράγματα.
ΑΠΟΦΟΙΤΟΣ ΟΞΦΟΡΔΗΣ
ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ
Είναι μία μορφή μοναχικότητας, καθώς
δεν μοιράζεσαι τις σκέψεις σου με κανέναν.
Συνθέτεις μυστικά τα στοιχεία που βλέπεις γύρω σου.
ΑΣΥΝΕΙΔΗΤΟΣ ΑΠΟΗΧΟΣ ΤΟΥ ΡΙΚ
Μια φανταστική, έλλογη οντότητα, που μετατρέπει το χάος σε τάξη.
Το βρίσκω τόσο φυσιολογική διαδικασία.
Αν ήμουν ζωγράφος, θα ένιωθα το ίδιο.
Θα παρατηρούσα το φως, το παράθυρο
και θα προσπαθούσα να αποτυπώσω το πώς νιώθω τώρα σε μια εικόνα.
Θα σε ρωτούσα πώς νιώθεις τώρα, μα μοιάζει ανόητο.
Έρολ, νιώθω πολύ άνετα.
Απολαμβάνω να μιλάω για πράγματα για τα οποία δεν μίλησα ποτέ.
Στην προχωρημένη ηλικία μου, είδα την προοπτική εγκυρότητας όλου αυτού.
Ήξερα πως δεν θα πω ψέματα. Δεν θα κατασκευάσω αλήθειες.
Δεν με ενδιαφέρει καν να υπερασπιστώ τον εαυτό μου,
γιατί δεν αντιλαμβάνομαι καν την περιρρέουσα κατηγορία.
"Σερ Μάγκνους, με έχετε προδώσει στο παρελθόν,
μα το πιο σημαντικό είναι πως προδώσατε τον εαυτό σας.
Ψεύδεστε, ακόμη κι όταν λέτε την αλήθεια.
Έχετε αφοσίωση και συναίσθημα.
- Μα σε τι; Για ποιον;" - Σε τι; Για ποιον;
Δεν το γνωρίζω.
Μια μέρα, ίσως μου πείτε εσείς.
Αυτό που εννοώ, Σερ Μάγκνους, είναι πως είστε ένας τέλειος κατάσκοπος.
ΣΕΡ ΜΑΓΚΝΟΥΣ
Για να δουλέψουν, οι χαρακτήρες πρέπει να έχουν κάτι από σένα.
Αλλιώς, είναι χάρτινα ανθρωπάκια.
Δίνω φωνή στους χαρακτήρες μου. Μου διαβάζω τα λόγια τους.
Το πώς μιλούν είναι τρομερά σημαντικό.
Μετά, μόνοι τους σου λένε πώς είναι, πώς ντύνονται, πώς κινούνται.
ΔΥΣΤΥΧΩΣ, Ο ΠΙΜ ΔΕΝ ΕΧΕΙ...
ΜΕΡΙΚΕΣ ΚΥΡΙΑΚΕΣ ΑΡΓΟΤΕΡΑ
Η ΚΑΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥ ΑΞΕΛ Ο Πιμ τού δίνει 1000 λίρες
ΑΥΤΗΝ ΤΗ ΦΟΡΑ Ο ΠΙΜ ΕΛΑΒΕ...
(ΤΟΥΣ ΣΩΖΕΙ Η ΒΙΕΝΝΗ)
Έτσι αναδύεται ο χαρακτήρας, σελίδα τη σελίδα.
ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΤΣΕΧΙΚΩΝ ΑΦΑΝΤΟΣ Ο ΑΞΕΛ
ΕΝΑΣ ΤΕΛΕΙΟΣ ΚΑΤΑΣΚΟΠΟΣ
Σταδιακά, προκύπτει κάποιος που σου ανήκει.
Το φυσικό μου ένστικτο όταν γνωρίζω κάποιον
είναι να εξετάσω τις πιθανότητες του χαρακτήρα του.
Ξεκινώ να τον διακοσμώ με πράγματα που μάλλον δεν κατέχει.
Παραδόξως, αυτά τα στοιχεία ενδέχεται να απουσιάζουν από το τελικό προϊόν.
Μα αυτή είναι η αρχή της ιστορίας.
Κι έπειτα εξετάζω το τι επιθυμεί αυτό το άτομο.
Και εντοπίζοντας αντιθετικές ορέξεις, αγγίζεις την ουσία της σύγκρουσης.
Έχεις γράψει πως "Το πάει λαγός να πιει νερό δεν είναι ιστορία.
Το πάει λαγός να πιει της χελώνας το νερό, είναι".
Σωστά.
Εγώ έχω μια εκδοχή λε Καρέ.
"Ο λαγός πρόδωσε τη χελώνα πίνοντας το νερό της".
Πιστεύω πως ο λαγός ήταν διπλός πράκτορας.
ΤΖΟΝ ΛΕ ΚΑΡΕ: Ο ΜΕΤΡ ΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΩΝ ΚΑΤΑΣΚΟΠΕΙΑΣ
Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ-ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΚΟΠΕΙΑΣ
Γιατί σου είναι τόσο σημαντική η προδοσία;
Ο ΑΤΕΛΗΣ ΠΑΤΕΡΑΣ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΛΕΙΟ ΚΑΤΑΣΚΟΠΟ
Υπάρχει μεγάλο οικογενειακό υπόβαθρο.
Στην παιδική μου ηλικία δεν υπήρχε πραγματικότητα, μόνο εξαπάτηση.
Παρατηρώντας τη ζωή, ένιωθα πως πολλά από όσα λέγονταν ανοιχτά
διέφεραν από τις εσωτερικές σκέψεις.
Ας μην ξεχνάμε τις μυστικές υπηρεσίες
στις οποίες υπηρέτησα, αναποτελεσματικά.
ΜΠΕΡΓΚΕΣ ΚΑΙ ΜΑΚΛΙΝ ΠΡΩΤΗ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΑΠΟ ΡΩΣΙΑ
Ήταν οι καιροί της προδοσίας.
Αναρωτιόσουν ποιος θα βγει προδότης.
Στην ΜΙ5, δεχθήκαμε πολύ ισχυρές συστάσεις από τους Αμερικανούς
να συμμορφωθούμε και να αποβάλουμε τυχόν κομμουνιστές.
Εμφανίστηκε ένας άντρας
κι είχε κάποια εξουσία, όπως σου καθιστούσε σαφές.
Και σε καλούσε να πιεις ένα ποτό.
Είχε έναν εντυπωσιακό τοίχο με ζωντανά πουλιά από πίσω.
Φτερούγιζαν τριγύρω σιωπηλά.
Να προσθέσω πως τον θεωρούσα ανόητο.
Πρέπει να ήταν κάτι σαν αναλυτής ή ψυχολόγος.
Σε ανέκρινε με έναν βλακώδη δασκαλίστικο τρόπο...
"Με τη σύζυγο; Όλα καλά;"
Όλοι εξεταζόμασταν ως πιθανοί κομμουνιστές κατάσκοποι.
Το αστείο στην περίπτωσή μου ήταν πως, για την ΜΙ5,
είχα μπει στην κομμουνιστική κοινότητα του πανεπιστημίου στην Οξφόρδη.
Με επέλεξαν και με κόρταραν, με κάθισαν στη σοβιετική πρεσβεία,
είδα το Θωρηκτό Ποτέμκιν καμιά έξι φορές,
με μπούκωσαν βότκα και τελικά με απέρριψαν.
Είναι καλή ταινία.
Είναι, αν και δεν έχει καλό τέλος.
ΘΩΡΗΚΤΟ ΠΟΤΕΜΚΙΝ ΣΚΗΝ. ΣΕΡΓΚΕΪ ΑΪΖΕΝΣΤΑΪΝ
Μισό λεπτό. Υπήρχε εξαρχής επιθυμία να είσαι διπλός πράκτορας;
Ναι.
Τότε ήταν εξαιρετικά συναρπαστικό σαν σκέψη.
Όχι απλά πράκτορας, μα διπλός...
Συμβαίνει συνεχώς σε κάθε υπηρεσία ασφαλείας
και κάθε υπηρεσία αντικατασκοπείας.
Τοποθετείς κάποιον κοντά σε εκείνον που κάνει τη στρατολόγηση,
ελπίζοντας να στρατολογήσει, και μετά ο νεοσύλλεκτος θα σου ανήκει.
Αυτό είναι normal, σύμφωνα με τους Γερμανούς.
Έτσι προέκυψε η ιδιαίτερα επώδυνη σχέση
με τον τότε μυστικό επικεφαλής των κομμουνιστών της Οξφόρδης,
τον πολύ αθώο Στάνλι Μίτσελ.
ΕΝΑΣ ΤΕΛΕΙΟΣ ΚΑΤΑΣΚΟΠΟΣ
Ήμασταν στο ίδιο κολέγιο. Εκείνος σπούδαζε Ρωσικά και Γερμανικά.
Ήταν ρωσο-εβραϊκής καταγωγής.
Και πήγαμε μαζί σε μία εκδρομή πεζοπορίας στο Ντόρσετ.
Ήξερε τα ονόματα όλων των φοιτητών
που ήταν μέλη του Κομμουνιστικού Κόμματος τότε.
Η δουλειά μου για την ΜΙ5 ήταν να εντοπίσω τα άτομα αυτά.
Και φυσικά, ήταν φρικαλέο. Πρόδιδα τον Στάνλι.
Αν και πλέον ντρέπομαι και σοκάρομαι με τη συμπεριφορά μου τότε,
εξακολουθώ να πιστεύω πως ήταν απαραίτητη.
Χρόνια μετά, ο Στάνλι έφτασε στο απλούστατο συμπέρασμα
πως εγώ τον πρόδωσα.
Τον τάραξε τρομερά. "Εσύ ήσουν, Ιούδα. Γουρούνι.
Πώς μπόρεσες; Πώς μπορεί να είναι κανείς τόσο αχρείος;"
Κι η υπεράσπισή σου;
Είπα "Λυπάμαι, Στάνλι, μα ανήκεις σε ένα επαναστατικό κίνημα
που ήταν αποφασισμένο να αποσταθεροποιήσει τη χώρα μας.
Τον καιρό εκείνο ήμασταν ουσιαστικά σε πόλεμο με τη Σοβιετική Ένωση.
Ήσουν στη λάθος πλευρά".
Μπορείς να είσαι σίγουρος πως είσαι στη σωστή
- κι όχι στη λάθος πλευρά; - Φυσικά και όχι. Όχι.
ΕΝΑΣ ΤΕΛΕΙΟΣ ΚΑΤΑΣΚΟΠΟΣ
Γιατί πρέπει να αυτοκτονήσει ο γιος στον Τέλειο Κατάσκοπο;
Η Μαίρη δεν άκουσε τον πυροβολισμό.
Αρχικά, γιατί ήξερε πως είχε αποκαλυφθεί ως διπλός πράκτορας.
Στον πραγματικό κόσμο, θα είχε ίσως κάνει συμφωνία.
Επίσης, νομίζω, έβρισκε τη ζωή αφόρητη.
Και ντρεπόταν για το πώς τον έβλεπε το παιδί του.
Ο Ρόνι είχε αίσθηση της ντροπής;
Δεν θα το έλεγα.
Τον άκουσα να το κάνει, στα κρυφά,
στην πρώτη μητριά μου.
Ούρλιαζε πως κάτι δεν θα ξανάκανε ποτέ.
Δεν τη γνώριζε την ντροπή,
δεν θα άντεχε τον εαυτό του αν την ένιωθε.
Το να ζει με τις φαντασίες του,
που δεν ξεκινούσαν απαραίτητα ως εγκληματικά σχέδια,
μα... ήταν σαν να έγραφε μυθιστόρημα,
από την άποψη ότι άκουγε την κατάλληλη ατάκα,
ή εντόπιζε ένα στοιχείο μέσα στο πλήθος.
Κι έτσι γεννιόταν μια απάτη.
"Είμαι στην πόλη Έξετερ και διασχίζω έναν ερημότοπο.
Κρατώ το χέρι της μητέρας μου, της Όλιβ.
Φοράει γάντια, οπότε δεν υπάρχει δερματική επαφή,
και πράγματι, δεν θυμάμαι να υπήρξε ποτέ.
Στην άλλη άκρη της ερημιάς υπάρχει ένα άσχημο, άχαρο κτίριο
με παράθυρα φραγμένα με κάγκελα και χωρίς φώτα".
"Και πίσω από ένα παράθυρο,
ακριβώς σαν κατάδικος της Monopoly, στέκει ο πατέρας μου.
Του γνέφω, ψηλά στον τοίχο
και γνέφει κι εκείνος όπως έγνεφε πάντα".
Μπαμπά!
"Κρατώντας την Όλιβ, γυρίζω στο αμάξι,
νιώθοντας πολύ ευχαριστημένος.
Άλλωστε, πόσα μικρά αγόρια έχουν όλη δική τους τη μητέρα τους
και τον πατέρα τους κλειδωμένο;"
"Μα, σύμφωνα με τον πατέρα μου, τίποτα από αυτά δεν συνέβη.
Η ιδέα πως ίσως τον είδα φυλακισμένο
τον ενοχλούσε πολύ".
Προϊόν φαντασίας, απ' την αρχή ως το τέλος, γιε μου.
Όσοι έχουν μπει στη φυλακή του Έξετερ
ξέρουν καλά πως ο δρόμος δεν φαίνεται από τα κελιά.
"Τον πιστεύω.
Είχα άδικο κι είχε δίκιο.
Δεν στάθηκε ποτέ στο παράθυρο και ποτέ δεν του έγνεψα.
Μα τι είναι αλήθεια; Και τι ανάμνηση;
Χρειαζόμαστε ένα άλλο όνομα
για το πώς βλέπουμε το παρελθόν που ζει ακόμα μέσα μας".
Δεν θα έλεγα πως προσπαθώ να σε στριμώξω, ας πούμε,
μα είπες κάτι που το βρήκα παράξενο
και άξιο διερεύνησης.
Ίσως αυτή να είναι μία ανάκριση. Ίσως αυταπατώμαι.
Δεν μπορώ να πιστέψω πως ως ανακριτής ή συνεντευξιάζων
δεν ψάχνεις και τον εαυτό σου, εν μέρει.
Δεν πιστεύω πως μπορούμε να εισχωρήσουμε πολύ στους άλλους,
μα μπορούμε να σχηματίσουμε εικόνες για αυτούς, με τις οποίες σχετιζόμαστε.
Προσέλαβες ντετέκτιβ να ψαχουλέψουν τον πατέρα σου.
Έναν χοντρό, έναν λεπτό. Ρώτησα τον δικηγόρο μου
πού μπορώ να τους βρω.
Είπε "Μην τους πεις πως σου το είπα,
μα είναι οι πιο αδίστακτοι τύποι που ξέρω".
Τους προσέλαβα για ένα γελοία μεγάλο ποσό.
Αγαπητέ Ντέιβιντ, Ευχαριστούμε για χθες.
...κατάλληλη στιγμή να συζητήσουμε...
Ανακάλυψαν ελάχιστα.
ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΝΟΥΜΕΡΟ ΤΟΥ ΡΟΝΙ ΒΑΡΥΣ ΓΙΑ ΤΟ ΥΨΟΣ ΤΟΥ
ΣΟΒΑΡΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Μια πολύ πιο αξιόπιστη πηγή για την πρώτη υπόθεση και φυλάκιση του Ρόνι
είναι ο τοπικός Τύπος της εποχής.
"Η ΠΟΛΥΔΑΠΑΝΗ ΖΩΗ ΜΟΥ" ΧΡΕΟΚΟΠΙΑ
Νομίζω πως καταδικάστηκε αρκετά νέος για απάτη για τέσσερα χρόνια,
μα στα μισά της ποινής του βγήκε
και του δόθηκε δεύτερη ποινή, με καταναγκαστικά έργα.
Τον ρώτησα κάποτε αν ήταν άσχημα.
Είπε πως το χειρότερο ήταν οι τσιγγάνοι.
Και είπε πως πιάνονταν στα χέρια.
Ο Ρόνι ήταν φαρδύς. Νομίζω πως ήταν ικανός να παλέψει.
ΕΝΑ ΛΟΝΔΡΕΖΙΚΟ ΛΕΩΦΟΡΕΙΟ ΣΤΗΝ ΟΔΟ ΣΤΕΪΤ
Προωθούσα τη βρετανική εβδομάδα πάνω σε λονδρέζικα λεωφορεία στο Σικάγο,
παριστάνοντας πως τηλεφωνούσα από κόκκινους θαλάμους.
Ο λε Καρέ θα έρθει από το Λονδίνο
για να υπογράψει αντίτυπα του Ο Κατάσκοπος που Γύρισε...
και του Η Ώρα των Κατασκόπων.
Ο Βρετανός πρόξενος μου παρέδωσε ένα τηλεγράφημα
που έλαβε από την πρεσβεία στην Τζακάρτα.
ΒΡΕΤΑΝΙΚΗ ΠΡΕΣΒΕΙΑ, ΤΖΑΚΑΡΤΑ 31 ΙΟΥΛΙΟΥ 1965
Έλεγε πως ο Ρόνι ήταν φυλακή, και θα χρειάζονταν τόσα για να βγει.
Συμφωνούσα να τα πληρώσω;
ΔΙΟΛΟΥ ΕΥΚΑΤΑΦΡΟΝΗΤΟ ΠΟΣΟ
Δεν ήταν τεράστιο ποσό, μα και πάλι μου κόστισε,
κι έτσι βγήκε έξω.
Και δεν το συζητήσαμε για πολύ καιρό και τελικά μου είπε
"Δεν ήταν τίποτα, κάτι με το συνάλλαγμα".
Ξέρουμε πως ήταν μπλεγμένος με εμπόριο όπλο
όταν η Ινδονησία προσπαθούσε να ανακάμψει από μια τεράστια γενοκτονία.
Μα απ' όσο ξέρω, την τελευταία φορά που ήταν φυλακή,
ήταν στη Ζυρίχη
για εξαπάτηση ξενοδοχείων.
Του επέτρεψαν κλήση με χρέωση του καλούμενου προς εμένα.
Είπε "Δεν αντέχω άλλη φυλακή, γιε μου. Βγάλε με".
Οπότε πλήρωσα κι άλλα.
Δεν ήταν τεράστια ποσά, αλλά μου κόστιζε τρομερά.
Ακόμα με στοιχειώνει η εικόνα αυτού του απίστευτα σωματώδη άντρα στη φυλακή.
Στο σύνολο, δεν ξέρω πόσο χρόνο πέρασε στη φυλακή.
Ίσως όχι περισσότερα από έξι ή εφτά χρόνια.
Μα δεν μπορώ να φανταστώ τι αντίκτυπο είχε πάνω του.
Ο Ρόνι σε μήνυσε, παρεμπιπτόντως!
Ναι. Έδωσα μια συνέντευξη σε λονδρέζικο κανάλι.
Παρέλειψα να πω πως του χρωστούσα τα πάντα.
Δεν ήθελα να του δώσω τα εύσημα.
Γιατί να πω πως χρωστούσα τα πάντα στον πατέρα μου;
Μα στην πραγματικότητα, από πολλές απόψεις, αυτή είναι η αλήθεια.
Ποτέ δεν ένιωσα πως ανήκω κάπου.
Είμαι τυχερός ως προς αυτό.
Έζησα πολύ πλούσια ζωή.
Γνώρισα πολλούς οργανισμούς και πολλά πράγματα.
Έζησα πολλές ζωές, με έναν παράξενο τρόπο.
Δεν νιώθω πως ανήκω σε καμιά τους.
Μου απομένει μία αίσθηση πως είμαι μόνος.
Ο ΛΕ ΚΑΡΕ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΑΠΟ ΤΟ ΚΡΥΟ
ΑΛΛΗ ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
Ο πατέρας σου βασανιζόταν
που εσύ έγινες πλούσιος κι επιτυχημένος κι εκείνος όχι;
ΤΟ ΕΠΙΚΑΙΡΟ ΝΕΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΛΕ ΚΑΡΕ
Δεν ξέρω.
Το κύριο αποτέλεσμα της επιτυχίας μου πάνω του
ήταν η γέννηση μίας αίσθησης πως κάτι δικαιούταν.
Αγόραζε άπειρα αντίτυπα των βιβλίων μου, συνήθως με δανεικά, και τα υπέγραφε
ως "Ο πατέρας του συγγραφέα".
Τα μοίραζε σαν κομφετί.
Με εκτίμηση Ο πατέρας του Συγγραφέα
Την πραγματικά δυσάρεστη πλευρά του τη γνώρισα όταν με κάλεσε στη Βιέννη.
"Γιε μου,
υπολόγισα τι μου κόστισε η εκπαίδευσή σου.
Κι έχω μια ιδέα του τι χρήματα κερδίζεις".
Και μετά προσπάθησε να μου το πουλήσει.
"Γιε μου, στη ζωή μου επιθύμησα μόνο γουρούνια και ζωντανά,
κι ένα μικρό οικόπεδο στο Ντόρσετ. Γουρούνια και ζωντανά.
Ένα ωραίο σπίτι, μια καλή γυναίκα, κι αυτά μου αρκούν.
Οπότε, χρειάζομαι..." Και ξεστόμισε ένα τεράστιο ποσό.
"Πατέρα, δεν μπορώ. Δεν μου φαίνεται λογικό.
Μα αν όντως αυτό θες, τα γουρούνια και τα ζωντανά σου,
θα σου αγοράσω ένα σπίτι στο όνομά μου για να μένεις.
Θα σου παραχωρήσω χρήματα για τα έξοδα της φάρμας.
Δεν σε εμπιστεύομαι ούτε λεπτό".
Με είχε βάλει στο μάτι. Νόμιζε πως θα με κοροϊδέψει.
Και πως θα γινόμουν άλλο ένα από τα θύματά του.
Δεν σκόπευα να το κάνω.
ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ ΖΑΧΕΡ ΒΙΕΝΝΗ
Ήμασταν στο Ζάχερ, στη Βιέννη,
το πιο εκλεπτυσμένο, εξαιρετικό εστιατόριο της εποχής.
Ούρλιαξε με τον πιο απαίσιο, άγριο τρόπο.
"Πληρώνεις τον ίδιο σου τον πατέρα για να κάτσει στον κώλο του!"
Πρέπει να τον άκουσαν μέχρι έξω στον δρόμο.
Και μετά άφησε μια κραυγή, μισοσηκώθηκε
κι εγώ έβαλα το χέρι μου γύρω από τη φαρδιά του πλάτη
και κούτσα-κούτσα φτάσαμε ως την πόρτα του ξενοδοχείου,
κατεβήκαμε τα σκαλιά κι είδαμε ένα ταξί, και με κοίταξε ικετευτικά και είπε
"Πώς θα πληρώσω το ταξί;"
Κι έδωσα λεφτά στον οδηγό.
Κι έφυγε.
Θα μπορούσα να είχα δεχτεί, να του είχα έστω δώσει κάποια χρήματα.
Μα ήμουν τόσο θυμωμένος, που ακόμα και το ταξί μού ήταν επώδυνο.
Να πάλι το αίσθημα της προδοσίας.
Ναι. Υπήρχε αρκετό από αυτό. "Πώς μπορείς να μου το κάνεις αυτό;"
ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΤΟΥ ΣΜΑΪΛΙ
Πάμε, παλιόφιλε. Ώρα για ύπνο.
Τζορτζ; Κέρδισες.
Αλήθεια;
Ναι.
Ναι, μάλλον έτσι είναι.
Αγαπούσες τον Ρόνι;
Δεν γνωρίζω τι είναι η αγάπη.
Μάλλον τον αγαπούσα ως παιδί.
Μα μετά, είδα ξεκάθαρα τις συνέπειες της ζωής του.
Μεγαλώνοντας, όταν ήθελε όλα όσα απέκτησα, όπως τα λεφτά.
ΠΑΝΤΟΤΙΝΑ ΔΙΚΟΣ ΣΟΥ, Ρ. ΚΟΡΝΓΟΥΕΛ
Κατάφερα να καταβάλω κάθε δυνατή προσπάθεια.
Μπορούσα να νιώσω στοργή για εκείνον.
Επίσης, αδιαφορία και, μυστικά, και μίσος.
Αυτά τα πράγματα υπάρχουν
σε κάθε σχέση πατέρα-γιου ανά διαστήματα.
Είναι σαν τις εποχές. Για να ξεφύγω, έπρεπε να επιστρατεύσω το μίσος.
ΘΑΝΑΤΟΙ
ΚΟΡΝΓΟΥΕΛ. Στις 29 Ιουνίου,
ο Ρόναλντ, αγαπημένος σύζυγος και πατέρας...
ΠΟΛΥ ΞΑΦΝΙΚΑ
Του έκαναν τρεις κηδείες.
Πήγα στην πρώτη.
Μου ζητήθηκε να βγάλω λόγο κι αρνήθηκα.
Και μετά ήταν μία ακόμα κηδεία
κι έπειτα, Θεός φυλάξοι, κι ένα μνημόσυνο.
Μα δεν πήγα σε κανένα από αυτά.
Ήθελα να πιστεύω πως τα συναισθήματά μου είχαν πεθάνει.
Δεν είδα ποτέ τον τάφο του.
Αλλά πλήρωσες τις κηδείες.
Το έκανα, ναι.
Πλήρωσα όλων τις κηδείες.
Της μητέρας μου... Τις πλήρωσα.
Τι στο καλό σημαίνει αυτό; Έχω χρήματα, οπότε πλήρωσα.
Ο πιο πιστός του υπηρέτης,
που είχε μπει φυλακή για χάρη του, λεγόταν Άρθουρ Λόου.
Όλοι αυτοί είχαν πολύ μικρά επώνυμα.
Υπήρχε κάποιος Μπεντ, αν το πιστεύεις.
Πήγα στην Οδό Τζέρμιν αμέσως μόλις πληροφορήθηκα τον θάνατο
για να δω αν υπήρχε κάτι προς εξόφληση και για να είμαι παρών.
Ο Άρθουρ είπε "Πάμε όλοι μαζί να το ρίξουμε λίγο έξω. Καλό θα μας κάνει.
Πάμε στο Jules Bar απέναντι".
Ήμασταν περίπου οκτώ, με τον Άρθουρ επικεφαλής.
Πήραμε σαμπάνια και στρείδια, ό,τι ανοησία ήθελε.
Ήθελε να φτιάξουμε τα κέφια μας.
Πολύ ευγενικά, πλήρωσε εκείνος. Δικό του ήταν το πάρτι, άλλωστε.
ΚΙ Ο ΚΛΗΡΟΣ ΕΠΕΣΕ ΣΤΟΝ ΣΜΑΪΛΙ
Δικό μου είναι το πάρτι, Τζορτζ. Θα πληρώσω όταν είμαι έτοιμος.
Δυο μέρες αργότερα, έλαβα την απόδειξη ταχυδρομικώς.
"Θα μπορούσα παρακαλώ να το τακτοποιήσω άμεσα;"
Ο Ρόνι δεν είχε ποτέ λεφτά.
Έπιανε την καλή, μα κάθε φορά, βάσει της λογικής αρχής
πως τα έξοδα πάντα ξεπερνούν το εισόδημα, τα χρήματα εξανεμίζονταν.
Ήταν εθισμένος στις κρίσεις.
Έπρεπε να ζει μονίμως στα άκρα.
Και είμαι βέβαιος πως ήταν πεπεισμένος
πως επρόκειτο για έντιμη και πολύτιμη κοινωνική συνεισφορά
κι η κοινωνία θα ευημερούσε κι εκείνος θα γινόταν ζάμπλουτος.
Και έφτασε σε απόσταση αναπνοής από το να το πετύχει.
Δεν τον δικαιολογώ. Προσπαθώ να εξηγήσω
πόσο κοντά έφτασε στο να γίνει επιτυχημένος.
Και πόσο απόλυτα εξωφρενικές ήταν οι φαντασίες του.
Μα η φαντασία είναι που κινεί τον κόσμο.
Συμφωνώ. Η μεμβράνη μεταξύ του τι έκανε και σε τι απέτυχε,
και των τρομερά πλούσιων κι επιτυχημένων και σεβαστών ανθρώπων...
Αυτή η μεμβράνη ήταν πάρα πολύ λεπτή.
"Ο Ρόνι έχει πεθάνει κι εγώ είμαι ξανά στη Βιέννη
αναπνέοντας τον αέρα της πόλης
ενόσω τον εντάσσω στο ημι-αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα
που μπορώ επιτέλους να επεξεργαστώ.
Απέφυγα το Ζάχερ.
Φοβόμουν πως οι σερβιτόροι θα θυμούνταν
τον Ρόνι να καταρρέει πάνω στο τραπέζι κι εμένα να τον βγάζω έξω σχεδόν σηκωτό.
Η πτήση μου για Σβέχατ έχει καθυστέρηση
και στη ρεσεψιόν του ξενοδοχείου που επέλεξα τυχαία
κάθεται ένας ηλικιωμένος νυχτερινός θυρωρός.
Με κοιτάζει σιωπηλά καθώς συμπληρώνω τα στοιχεία μου.
Μετά, μιλά κάτι απαλά, σεβάσμια βιεννέζικα Γερμανικά.
"Ο πατέρας σου ήταν σπουδαίος άντρας.
Του φέρθηκες άθλια".
Μου λένε επανειλημμένα
πως δεν σε έχω πιέσει αρκετά ως προς το ζήτημα της προδοσίας.
Απέτυχα ως συνεντευξιάζων κι ως ανακριτής.
Εγώ πάλι νιώθω πως έχεις στραγγίξει και την τελευταία μου σταγόνα.
Μα θα απαντήσω όποια ερώτηση μου θέσεις, όσο πιο ειλικρινά μπορώ.
Θέλουν να καταρρεύσεις και να κλάψεις;
Να κλάψω; Ναι... Θα μπορούσα.
Όπως μπορώ να μιμηθώ και τα πουλιά.
Για τη σεξουαλική μου ζωή δεν θα μιλήσω, όπως, πιστεύω, δεν θα μιλούσες κι εσύ.
Μοιάζει να είναι έντονα προσωπικό ζήτημα.
Το θέμα των σχέσεων υπήρξε πολύ δύσκολη εμπειρία, όπως φαντάζεσαι,
μα η κατάληξή του ήταν υπέροχη, και δεν χρειάζεται να ειπωθούν άλλα.
Τι θέλει ο κόσμος, λοιπόν;
Θέλει να πιστεύει πως είμαι διπρόσωπος,
ψεύτης,
πως χρησιμοποιώ τη γοητεία μου όπως οι Σειρήνες,
και πιθανόν πως βασανίζω τα παιδιά μου.
Θέλουν να αποκαλυφθώ ως κάτι,
μα πρέπει πρώτα να μάθω τι είναι αυτό που καλύπτω.
Απ' όσο ξέρω, σου έχω δείξει όλα όσα είμαι.
Στα απομνημονεύματά σου, λες πως όλα είναι ψέματα, φαντασία σου.
Μέσα στη φούσκα, αφαιρώ από τη μη-μυθοπλασία
και παράγω μυθοπλασία.
Παίρνω συμμαζεμένες ιστορίες από την αντιληπτή τριγύρω πραγματικότητα.
Η ΩΡΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΟΠΩΝ ΣΚΗΝ. Φ. ΠΙΡΣΟΝ
Αλλά δεν έκανα τίποτα από τα ηρωικά που αναφέρονται στα βιβλία μου.
Μα γιατί να πεις στον κόσμο εξαρχής πως μια ιστορία είναι ψεύτικη;
Αν εγώ κι εσύ ήμασταν μάρτυρες στο ίδιο ατύχημα,
ο καθένας θα είχε τη δική του εκδοχή των γεγονότων.
Άρα, τι είναι αλήθεια;
Η αντικειμενική αλήθεια είναι αντιληπτή από κάποιο απόν τρίτο μέρος,
μα κατά τα άλλα, η αλήθεια είναι υποκειμενική.
Ποιος είναι το τρίτο μέρος; Ο Θεός;
Υπάρχει μια κάποια μη προσβάσιμη καταγραφή των γεγονότων βασισμένη σε στοιχεία.
Η δουλειά μου ήταν να προσπαθώ να δημιουργήσω αληθοφανείς μυθοπλασίες
χρησιμοποιώντας τους κόσμους που επισκέφθηκα ή με επισκέφθηκαν.
Για μένα, υπήρξε ταξίδι της φαντασίας.
Ένα δημιουργικό καταφύγιο από την πραγματικότητα.
Η ανασύσταση του χάους.
Όχι με τρόπο τακτικό, μα κατανοητό, εξατομικευμένο,
που κάνει τους άλλους να νιώθουν, όχι α λα Τζέιμς Μποντ,
"Μακάρι να συνέβαινε σε μένα",
αλλά μάλλον, "Θεέ μου, μακάρι να μη μου συμβεί".
"Όταν ήμουν νέος κι ανέμελος κατάσκοπος,
ήταν φυσικό να πιστεύω πως τα πιο καυτά μυστικά του έθνους
φυλάσσονταν σε ένα χτυπημένο πράσινο χρηματοκιβώτιο
κρυμμένο στο τέλος ενός λαβυρίνθου βρώμικων διαδρόμων...
στον τελευταίο όροφο του κτιρίου στην Οδό Μπρόντγουεϊ 54...
στο προσωπικό γραφείο του Αρχηγού των Μυστικών Υπηρεσιών.
Είχα ακούσει πως υπήρχαν έγγραφα τόσο μυστικά
που δεν τα άγγιζε παρά μόνο ο ίδιος ο Αρχηγός.
Και τώρα φτάνει η αποφράδα μέρα
της τελευταίας πράξης των κτιρίων της Οδού Μπρόντγουεϊ.
Θα εξαιρεθεί το χρηματοκιβώτιο του Αρχηγού;
Θα το μεταφέρουν γερανοί, λοστοί και σιωπηλοί άντρες στα χέρια τους
στη νέα φάση του ταξιδιού της ζωής του;
Αποφασίζεται διστακτικά πως το κουτί θα ανοιχτεί".
Ποιος έχει το παλιόκλειδο;
"Όχι ο αρχηγός, προφανώς.
Επίτηδες δεν έχει ποτέ ανοίξει το κουτί.
Δεν μπορείς να αποκαλύψεις όσα δεν ξέρεις".
Άχρηστοι!
Φέρτε κλειδαρά.
"Η Υπηρεσία έχει εμπειρία στις διαρρήξεις κλειδαριών.
Ώρα για μία ακόμα.
Η κλειδαριά υποχωρεί.
Το κουτί είναι άδειο. Γυμνό.
Δεν περιέχει ούτε το πιο αδιάφορο μυστικό".
Περιμένετε!
Μήπως κρύβει πίσω του ένα ενδότερο άδυτο;
"Το κουτί αφαιρείται μαλακά από τον τοίχο.
Ο Αρχηγός κοιτάζει πίσω του.
Και τραβά στην επιφάνεια ένα πολύ παχύ και παλιό παντελόνι,
με ένα ταμπελάκι επάνω του.
Τα τυπωμένα γράμματα αποκαλύπτουν πως φορέθηκε από τον Ρούντολφ Χες...
τον απεσταλμένο του Χίτλερ, όταν επισκέφθηκε τη Σκωτία
για να διαπραγματευτεί ξεχωριστά ειρήνη με τον Δούκα του Χάμιλτον.
Πιστεύοντας εσφαλμένα πως ο Δούκας ασπαζόταν τις φασιστικές του πεποιθήσεις".
ΑΦΙΞΗ ΑΠΕΣΤΑΛΜΕΝΟΥ ΧΙΤΛΕΡ ΜΕ ΑΛΕΞΙΠΤΩΤΟ
ΤΟ Νο 3 ΕΙΧΕ "ΨΕΥΔΑΙΣΘΗΣΕΙΣ ΕΙΡΗΝΗΣ"
"Κάτω από το τυπωμένο κείμενο υπάρχει κάτι γραμμένο στο χέρι".
"Να αναλυθεί.
Ίσως προσφέρει πληροφορίες για τη γερμανική βιομηχανία υφασμάτων".
Τα άτομα της ιστορίας αυτής, άντρες μιας φθίνουσας αυτοκρατορίας,
κοιτάζουν μια εσφαλμένη αντανάκλαση των εαυτών τους.
Ακόμα φυλάσσουν ένα μεγάλο έθνος, ακόμα παίζουν το παγκόσμιο παιχνίδι.
Στην πραγματικότητα, ήταν αριθμητικά τραγικά περιορισμένοι
κι έρμαια της ίδιας τους της νοσταλγίας.
Κι όταν εσύ κοιτιέσαι στον καθρέφτη;
Πλέον; Σήμερα;
Τώρα, στο γήρας μου, νιώθω πολύ πιο άνετα με τον εαυτό μου.
Πιο συμφιλιωμένος με το τι υπήρξα. Και με το τι δεν υπήρξα.
Οπότε, είμαι ευχαριστημένος όταν κοιτάζομαι,
εκτός αν έχω τρομερό πονοκέφαλο.
Για μένα είσαι ένας εξαιρετικός ποιητής αυτο-απέχθειας.
Ναι, μπορώ να το δεχτώ αυτό.
Νομίζω πως μόνο τα τελευταία χρόνια βρήκα την ελευθερία μου
και λατρεύω να κάνω αυτό στο οποίο είμαι καλός.
Όχι μόνο το να είμαι συγγραφέας. Αυτό προκύπτει. Αλλά την ίδια τη συγγραφή.
Χωρίς μια δημιουργική ύπαρξη, σχεδόν δεν έχω ταυτότητα.
Είμαι σαν ηθοποιός χωρίς ρόλο.
Η δουλειά μου με φέρνει όσο το δυνατόν πιο κοντά στην ευτυχία.
Κι απλά λατρεύω να γράφω.
Τέτοιο ζώο είμαι.
Κι αν και δεν τολμώ να το ισχυριστώ, εδώ θα το κάνω: είμαι καλλιτέχνης.
Ο ΝΤΕΪΒΙΝΤ ΚΟΡΝΓΟΥΕΛ ΑΠΕΒΙΩΣΕ ΣΤΙΣ 12 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2020.
ΗΤΑΝ 89 ΕΤΩΝ.
ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΤΗΣ ΤΖΕΪΝ ΚΟΡΝΓΟΥΕΛ
Υποτιτλισμός: Άλκηστη Μόνα