ΒΑΣΙΣΜΕΝΟ ΣΤΟ ΔΙΗΓΗΜΑ ΤΟΥ ΡΟΑΛΝΤ ΝΤΑΛ
Ο ΚΥΚΝΟΣ
ΔΗΜΟΣΙΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ
Στον Έρνι χάρισαν ένα τουφέκι ως δώρο γενεθλίων.
Πήρε όπλο και σφαίρες, και πήγε να βρει κάτι να σκοτώσει.
Στο σπίτι του Ρέιμοντ,
έχωσε δυο δάχτυλα στο στόμα και σφύριξε διαπεραστικά.
Ο Ρέιμοντ ήταν κολλητός του. Έμενε λίγο παρακάτω.
Σήκωσε το όπλο πάνω από το κεφάλι.
"Καλά θα περάσουμε με τούτο!" είπε ο Ρέιμοντ.
Τα δυο αγόρια έφυγαν. Ήταν Μάιος, Σάββατο πρωί.
Οι καστανιές ήταν ολάνθιστες,
και τα άνθη του κράταιγου λευκά.
Καθώς Έρνι και Ρέιμοντ προχωρούσαν στο μονοπάτι,
έριχναν σε όποιο πουλάκι έβλεπαν.
Πύρρουλες, σπουργίτες, θαμνοτσιροβάκους, σιταρήθρες.
Όταν έφτασαν στις γραμμές του τρένου, 14 πουλάκια
κρέμονταν ήδη από ένα σχοινί.
"Κοίτα!" ψιθύρισε ο Έρνι κι έδειξε με το χέρι. "Εκεί!"
Ένα αγόρι κοιτούσε με τα κιάλια
προς τα κλαδιά ενός γέρικου δέντρου.
"Ο μπούφος ο Γουότσον!"
Ο Πίτερ Γουότσον ήταν μικρόσωμος,
με φακίδες και γυαλιά με χοντρούς φακούς.
Ήταν λαμπρός μαθητής,
τελειόφοιτος ήδη, κι ας ήταν μόλις 13.
Λάτρευε τη μουσική και έπαιζε καλό πιάνο.
Ήσυχος, ευγενής, δεν το 'χε με το παιχνίδι.
Τα δυο μεγαλύτερα παιδιά πλησίασαν το αγόρι αθόρυβα.
Δεν τους πρόσεξε. Κοιτούσε με τα κιάλια,
κι αυτό που έβλεπε τον είχε απορροφήσει.
"Ψηλά τα χέρια!" φώναξε ο Έρνι σημαδεύοντάς τον.
Ο Πίτερ Γουότσον σάστισε.
Κοίταξε τους δύο εισβολείς.
"Άντε, ψηλά τα χέρια!" φώναξε ο Έρνι.
Ο Γουότσον δεν σάλεψε.
Έμεινε να κρατά τα κιάλια και με τα δύο χέρια.
Κοίταζε τα δύο αγόρια.
Δεν φοβόταν, αλλά ήξερε πως δεν σήκωναν αστεία.
Τον είχαν ταλαιπωρήσει πολύ στο παρελθόν.
Πάνω τα χέρια.
Ήταν η μόνη λογική επιλογή.
Ο Ρέιμοντ πλησίασε και του άρπαξε τα κιάλια.
"Ποιον κατασκοπεύεις;" φώναξε.
Ο Γουότσον ζύγισε την κατάσταση.
Αν έτρεχε να φύγει, θα τον έπιαναν στο λεπτό.
Αν φώναζε βοήθεια, κανείς δεν θα τον άκουγε.
Η μόνη επιλογή ήταν να μείνει ήρεμος
και να τους πιάσει με το καλό.
"Κοιτούσα έναν πράσινο τρυποκάρυδο" είπε.
"Έναν τι;" "Τρυποκάρυδο. Αρσενικό". Picus viridis.
"Χτυπούσε με το ράμφος τον κορμό για να βρει σκουλήκια".
"Πού;" είπε ο Έρνι και σήκωσε το όπλο.
"Θα τον πετύχω!" "Όχι" είπε ο Πίτερ,
κοιτώντας τα νεκρά πουλιά πάνω από τον ώμο του Ρέιμοντ.
"Έφυγε μόλις φώναξες. Οι τρυποκάρυδοι φοβούνται εύκολα".
Ο Ρέιμοντ ψιθύρισε κάτι στον Έρνι.
Αυτός χτύπησε τον μηρό του. "Καλή ιδέα!"
Άφησε το όπλο στο έδαφος και πλησίασε το αγόρι.
Το έριξε κάτω.
Ο Ρέιμοντ έβγαλε σπάγγο κι έκοψε ένα κομμάτι.
Έδεσαν σφιχτά τους καρπούς του Πίτερ.
"Τώρα πόδια" είπε ο Ρέιμοντ.
Αντιστάθηκε και δέχτηκε γροθιά στο στομάχι.
Διπλώθηκε κι έμεινε ακίνητος.
Τα αγόρια τού έδεσαν τους αστραγάλους,
σφιχτά σαν κοτόπουλο.
Ο Έρνι πήρε το όπλο του
και οι δυο τους τον μετέφεραν στις γραμμές του τρένου.
Ο Πίτερ Γουότσον δεν έβγαζε άχνα.
Ό,τι κι αν σχεδίαζαν, δεν θα ωφελούσε αν μιλούσε.
Τον έσυραν μέχρι το ανάχωμα
και τον ξάπλωσαν πάνω στις ράγες.
Αυτές τις ράγες.
Αυτές εδώ τις ράγες.
Σ' εμένα συνέβη, πάνε 27 χρόνια. Είμαι ο Πίτερ Γουότσον.
"Σπάγγο" είπε ο Έρνι.
Όταν τέλειωσαν, ο Πίτερ ήταν αβοήθητος, δεμένος σφιχτά στις ράγες.
Μόνο κεφάλι και πόδια μπορούσε να σαλέψει.
Τα αγόρια έκαναν λίγο πίσω, να δουν το έργο τους.
"Σένια δουλειά", είπε ο Έρνι.
"Είναι φόνος" είπε το αγόρι από τις ράγες.
"Όχι απαραίτητα" είπε ο Έρνι.
"Ανάλογα με το κενό του τρένου.
Με ίσιο το σώμα, μπορεί να τη γλιτώσεις".
Σκαρφάλωσαν στο ανάχωμα και κάθισαν πίσω από κάτι θάμνους.
Ο Έρνι έβγαλε τσιγάρα. Κάπνισαν.
Ο Πίτερ ήξερε πως δεν θα τον άφηναν.
Ήταν επικίνδυνα παιδιά, θεότρελα.
Επικίνδυνα, θεότρελα, ανόητα παιδιά.
"Πρέπει να ηρεμήσω και να σκεφτώ" μονολόγησε.
Ασάλευτος, ζύγισε την κατάσταση.
Πιο πολύ εξείχε η μύτη του.
Υπολόγιζε πως η μύτη του έφτανε 10 εκατοστά πάνω από τις ράγες.
Ήταν πολύ; Με τις ντιζελομηχανές, δεν ήξερε.
Το κεφάλι ακουμπούσε σε χαλίκια μεταξύ δύο στρωτήρων.
Έπρεπε να τα βαθουλώσει λίγο.
Άρχισε να στριφογυρνά το κεφάλι, διώχνοντάς τα
και δημιουργώντας σταδιακά μια μικρή εσοχή.
Υπολόγισε πως χαμήλωσε το κεφάλι 5 εκατοστά.
Θα ήταν αρκετό. Τα πόδια, όμως;
Γύρισε τα πέλματα προς τα μέσα, να χαμηλώσουν,
και περίμενε το τρένο.
Αναρωτήθηκε αν θα δημιουργούνταν κενό αέρος κάτω από το τρένο
που, ενώ έτρεχε, θα τον ρούφαγε προς τα πάνω. Ίσως.
Έπρεπε να επικεντρωθεί στο να πιέσει όλο του το σώμα στο έδαφος.
"Μη χαλαρώνεις. Σφιχτό σώμα, τεντωμένο και κολλημένο στο έδαφος".
Ο Πίτερ κοιτούσε τον λευκό ουρανό.
Ένα μοναχικό σύννεφο προχωρούσε αργά.
Ένα αεροπλάνο έσχισε το σύννεφο. Ένα μονοπλάνο με κόκκινη άτρακτο.
Ένα παλιό Piper Cub, λογικά. Το κοίταζε ώσπου εξαφανίστηκε.
Έπειτα, άξαφνα,
άκουσε έναν παράξενο ήχο κι ένιωσε μια δόνηση μέσα από τις ράγες.
Ένας ανεπαίσθητος ψίθυρος, που μόλις ακουγόταν
κι έμοιαζε να φτάνει από μακριά μέσα από τις ράγες.
Ο Πίτερ σήκωσε το κεφάλι και κοίταξε τη γραμμή
που απλωνόταν ένα μίλι μακριά.
Είδε το τρένο.
Πρώτα μια μαύρη κουκκίδα, μα όσο κρατούσε όρθιο το κεφάλι
η κουκκίδα ολοένα μεγάλωνε
και έπαιρνε μορφή. Δεν ήταν πια κουκκίδα,
μα το μεγάλο, τετράγωνο πρόσθιο μέρος μιας ντιζελομηχανής.
Έριξε πίσω το κεφάλι, το πίεσε δυνατά
μέσα στην εσοχή στο χαλίκι
και γύρισε τις πατούσες.
Έκλεισε σφιχτά τα μάτια και πίεσε το σώμα του κάτω.
Το τρένο κατέφθασε με εκκωφαντικό θόρυβο.
Σαν κρότος όπλου στο κεφάλι του.
Ακολούθησε ένας δυνατός αέρας σαν ουρλιαχτό,
σαν τυφώνας που από τα ρουθούνια έφτανε στους πνεύμονες.
Ο θόρυβος ήταν συντριπτικός. Ο αέρας τον έπνιγε.
Ένιωσε σαν να τον τρώνε ζωντανό
και να καταλήγει στο στομάχι ενός φονικού τέρατος που ούρλιαζε.
Μετά, τίποτα. Το τρένο είχε φύγει.
Άνοιξε τα μάτια και κοίταξε τον ουρανό
και το σύννεφο που ακόμα περιπλανιόταν.
Όλα είχαν τελειώσει. Τα είχε καταφέρει.
- "Λύσε τον". - Είπε ο Έρνι.
Ο Ρέιμοντ έκοψε τον σπάγγο από τις ράγες.
"Λύσε τα πόδια, άσε τα χέρια δεμένα".
Ο Ρέιμοντ τού έλυσε τους αστραγάλους.
"Είσαι ακόμα αιχμάλωτος, φιλαράκο", είπε ο Έρνι.
Μέσα από το διπλανό χωράφι, τα αγόρια οδήγησαν τον Πίτερ στη λίμνη.
Οι καρποί του αιχμαλώτου ήταν ακόμα δεμένοι.
Ο Έρνι είχε το όπλο στο ελεύθερο χέρι κι ο Ρέιμοντ κρατούσε τα κιάλια του Πίτερ.
Η λίμνη ήταν στενόμακρη,
με ψηλές ιτιές στις όχθες της.
Στη μέση, το νερό ήταν διαυγές.
Προς την όχθη, ήταν ένα δάσος από βούρλα.
"Και τώρα προτείνω το εξής" είπε ο Έρνι.
"Πιάσε τα χέρια, εγώ τα πόδια,
και τον πετάμε όσο πιο μακριά μπορούμε πάνω από τις καλαμιές".
"Κοίτα!" τον διέκοψε ο Ρέιμοντ. "Πάνω του!"
Ο Πίτερ γύρισε. Τον είδε αμέσως.
Σε μια φωλιά, φτιαγμένη από έναν πελώριο σωρό από καλάμια,
εξήντα πόντους από την επιφάνεια,
ένας υπέροχος λευκός κύκνος, γαλήνιος, σαν άλλη Κυρά της Λίμνης.
Έστρεψε το κεφάλι προς τα αγόρια, επιφυλακτική, θορυβημένη.
"Κοίτα ομορφιά!" αναφώνησε ο Ρέιμοντ.
Ο Έρνι άφησε το χέρι του αιχμαλώτου και σήκωσε το όπλο.
"Εδώ είναι... Είναι καταφύγιο πουλιών" ψέλλισε ο Πίτερ.
"Τι πράγμα;" ρώτησε ο Έρνι.
Ο Πίτερ ένιωσε την οργή να φουντώνει μέσα του.
Προσπάθησε να μείνει ήρεμος.
"Είναι το πιο προστατευόμενο είδος, και δεν πυροβολείς πουλί στη φωλιά του.
Ίσως έχει μωρά.
Μην το κάνεις. Σε παρακαλώ. Μη, σε ικετεύω! Σταμάτα!"
Η σφαίρα βρήκε το όμορφο κεφάλι του πουλιού,
κι ο μακρύς λαιμός της κύλησε αργά στο πλάι της φωλιάς.
Άνοιξε.
"Λύσε τον. Θα τον κάνουμε κυνηγόσκυλο".
Ο Ρέιμοντ έκοψε τον σπάγγο από τους καρπούς του.
"Τράβα φέρ' τον!"
"Αρνούμαι", είπα.
Ο Έρνι χτύπησε τον Πίτερ στο πρόσωπο με την παλάμη.
Ένα ρυάκι αίμα έτρεξε από το ρουθούνι του.
"Πες όχι άλλη μια φορά και σου υπόσχομαι ένα πράγμα:
θα σου σπάσω τα κάτασπρα μπροστινά σου δόντια,
πάνω και κάτω. Με κατάλαβες;"
Ο Πίτερ σιωπούσε.
"Μίλα!" γάβγισε ο Έρνι. "Κατάλαβες;"
"Ναι" είπε σιγανά ο Γουότσον. "Κατάλαβα".
Δάκρυα έτρεχαν από τα μάτια του
καθώς κατέβαινε την όχθη κι έμπαινε στο νερό.
Έφτασε στον νεκρό κύκνο και τη σήκωσε τρυφερά με τα δυο χέρια.
Από κάτω βρήκε δυο κυκνάκια, καλυμμένα με γκρίζο χνούδι,
κουλουριασμένα στο κέντρο της φωλιάς.
"Αβγά;" φώναξε ο Έρνι από την όχθη.
"Όχι" απάντησε ο Πίτερ. "Τίποτα".
Μετέφερε τον νεκρό κύκνο στην όχθη.
Τον απίθωσε απαλά στο έδαφος, σηκώθηκε και κοίταξε τους άλλους.
Τα μάτια του, δακρυσμένα ακόμη, άστραφταν από οργή.
"Εσείς έπρεπε να είχατε πεθάνει" είπε.
Ο Έρνι φάνηκε να ξαφνιάζεται λίγο, αλλά συνήλθε ταχύτατα.
Μια δυσοίωνη σπίθα χόρεψε στα μικρά μαύρα μάτια του.
"Το μαχαίρι, Ρέιμοντ".
Στην ένωση της φτερούγας με το σώμα υπάρχει μια άρθρωση.
Ο Έρνι γλίστρησε μέσα της το μαχαίρι κι έκοψε τον τένοντα.
Το μαχαίρι ήταν κοφτερό
και σύντομα η φτερούγα αφαιρέθηκε όλη.
Ο Έρνι γύρισε τον κύκνο κι έκοψε και την άλλη.
"Σπάγγο" είπε κι άπλωσε το χέρι προς τον Ρέιμοντ.
Έκοψε οκτώ κομμάτια των 90 εκατοστών
και τα έδεσε κατά μήκος του πάνω μέρους της φτερούγας.
"Άπλωσε τα χέρια".
Ο Πίτερ στεκόταν στον ήλιο πλάι στη λίμνη αυτό το όμορφο πρωινό του Μάη,
με τις άψυχες, ελαφρά ματωμένες φτερούγες να κρέμονται άχαρα από τις δυο μεριές.
Ο Έρνι χτύπησε παλαμάκια και χόρεψε στο γρασίδι.
"Τελείωσες;" ρώτησε ο Πίτερ Γουότσον.
"Οι κύκνοι δεν μιλάνε" είπε ο Έρνι.
Περπάτησαν κατά μήκος της όχθης ώσπου έφτασαν σε μια ψηλή ιτιά.
Τα κλαδιά κρέμονταν από μεγάλο ύψος,
σχεδόν άγγιζαν την επιφάνεια της λίμνης.
"Και τώρα, κύριε Κύκνε,
θα σκαρφαλώσεις στην κορυφή,
θα ανοίξεις τα φτερά και θα πετάξεις!"
"Φοβερό!" κραύγασε ο Ρέιμοντ.
Η σκέψη να βρεθεί ψηλά,
μακριά από αυτούς τους βάρβαρους, άρεσε στον Πίτερ.
Δεν σκόπευε να το κουνήσει από κει.
Δεν θα έκαναν τον κόπο να τον ακολουθήσουν.
Αν το έκαναν, θα σκαρφάλωνε σε ένα κλαδί που δεν θα σήκωνε το βάρος δύο ανθρώπων.
Ήταν αρκετά εύκολο να σκαρφαλώσει, με χαμηλά κλαδιά για να πατήσει.
"Πιο ψηλά!" φώναξε ο Έρνι. "Μπρος!"
Ο Πίτερ έφτασε σε ένα σημείο όπου δεν ανέβαινε άλλο.
Στεκόταν σε ένα κλαδί παχύ σαν καρπός χεριού,
που απλωνόταν μακριά πάνω από τη λίμνη
και στην άκρη χαμήλωνε με χάρη.
Στάθηκε να ξεκουραστεί.
Ήταν πολύ ψηλά, τουλάχιστον 15 μέτρα. Δεν έβλεπε τους άλλους.
Δεν στέκονταν πια στη βάση του δέντρου.
"Άκου προσεκτικά!"
Είχαν απομακρυνθεί από το δέντρο,
σε σημείο από όπου έβλεπαν καθαρά το αγόρι στην κορυφή.
Κοιτάζοντάς κάτω,
ο Πίτερ συνειδητοποίησε πόσο αραιά και λεπτά
ήταν τα φύλλα μιας ιτιάς.
Ελάχιστη κάλυψη του πρόσφεραν.
"Άρχισε να περπατάς στο κλαδί.
Προχώρα μέχρι να φτάσεις πάνω από τα λασπόνερα κι έπειτα πέτα!"
Ο Γουότσον έμεινε ασάλευτος.
Συνέχισε να κοιτά τις μακρινές φιγούρες στο χωράφι.
Στέκονταν ακίνητοι και τον κοιτούσαν.
"Θα μετρήσω ως το δέκα.
Αν δεν απλώσεις τα φτερά σου να πετάξεις, θα σου ρίξω.
Θα 'χω σκοτώσει δύο κύκνους σήμερα.
Ξεκινάμε.
Ένα, δύο, τρία, τέσσερα, πέντε, έξι!"
Ο Γουότσον παρέμεινε ακίνητος. Για κανέναν λόγο δεν θα μετακινούνταν.
"Εφτά, οκτώ, εννιά, δέκα!"
Ο Πίτερ είδε το όπλο να παίρνει θέση.
Το είδε να τον σημαδεύει.
Άκουσε τον κρότο
και τη σφαίρα να σφυρίζει δίπλα από το κεφάλι του.
Ήταν τρομακτικό, μα δεν σάλεψε.
Είδε τον Έρνι να ξαναγεμίζει.
"Τελευταία ευκαιρία" φώναξε. "Την επόμενη θα τη φας!"
Ο Πίτερ περίμενε.
Τον έβλεπε μέσα στις νεραγκούλες, πέρα στο λιβάδι, δίπλα στο άλλο αγόρι.
Το όπλο ανέβηκε ξανά στον ώμο.
Άκουσε τον ήχο της σφαίρας ενώ καρφωνόταν στον μηρό του.
Δεν ένιωσε πόνο, μα η ορμή της ήταν σαρωτική.
Σαν να τον είχαν χτυπήσει με βαριοπούλα,
κάνοντάς τον να χάσει την ισορροπία του.
Πάσχισε να κρατηθεί με τα χέρια.
Το μικρό κλαδί από όπου κρατιόταν λύγισε και τσάκισε.
Κάποιοι άνθρωποι που έχουν υποφέρει
και πιεστεί πέρα από τα όριά τους,
απλά γονατίζουν, καταρρέουν και τα παρατάνε.
Άλλοι, ωστόσο, αν και λιγοστοί,
για κάποιον λόγο παραμένουν αλύγιστοι.
Τους συναντάς σε καιρό πολέμου μα και σε καιρό ειρήνης.
Έχουν αδάμαστο πνεύμα
και τίποτα, ούτε πόνος, ούτε μαρτύριο, ούτε η απειλή του θανάτου
δεν τους κάνει να υποχωρήσουν.
Ο μικρός Γουότσον ήταν ένας από αυτούς.
Ενώ πάλευε με νύχια και δόντια να μην πέσει από την κορυφή του δέντρου,
ξαφνικά συνειδητοποίησε πως θα νικούσε.
Σήκωσε τα μάτια κι είδε ένα φως πάνω από τα νερά της λίμνης,
που η λάμψη κι η ομορφιά του τον καθήλωσαν.
Το φως τού έγνεφε, τον έλκυε κοντά του,
κι εκείνος βούτηξε προς το μέρος του και άπλωσε τις φτερούγες του.
Τρεις άνθρωποι ανέφεραν ότι είδαν έναν λευκό κύκνο
να κάνει κύκλους πάνω από το χωριό:
ένας δάσκαλος,
ένας άντρας που άλλαζε κεραμίδια σε μια στέγη
κι ένα αγόρι που έπαιζε σε ένα χωράφι.
Η κυρία Γουότσον, που έπλενε πιάτα στον νεροχύτη,
έτυχε να κοιτά από το παράθυρο ακριβώς τη στιγμή
που κάτι μεγάλο και λευκό έπεσε με ορμή
στο γρασίδι του κήπου της.
Βγήκε τρέχοντας έξω.
Έπεσε στα γόνατα
πλάι στην τσακισμένη φιγούρα του μοναχογιού της.
"Γλυκέ μου!" φώναξε.
"Γλυκό μου αγόρι!
Τι σου συνέβη;"
Ο ΚΥΚΝΟΣ ΒΑΣΙΖΕΤΑΙ ΣΕ ΑΛΗΘΙΝΟ ΓΕΓΟΝΟΣ, ΟΠΩΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ ΣΕ ΑΡΘΡΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ
ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΕΝΕ ΣΤΟ "ΒΙΒΛΙΟ ΙΔΕΩΝ" ΤΟΥ ΓΙΑ 30 ΧΡΟΝΙΑ.
Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΡΑΦΤΗΚΕ ΤΟΝ ΟΚΤΩΒΡΙΟ ΤΟΥ 1976.
Υποτιτλισμός: Ειρήνη Παπαδάκη