THIÊN NGA
LỐI ĐI BỘ
Vào sinh nhật, Ernie được tặng một khẩu súng trường.
Nó lấy súng và một hộp đạn rồi đi xem có thể hạ gục được gì.
Ở ngoài nhà Raymond,
nó cho hai ngón tay vào mồm huýt một tiếng dài, chói tai.
Raymond là bạn thân của Ernie, sống cách bốn nhà.
Nó giơ khẩu súng lên cao quá đầu.
"Đỉnh!" Raymond nói. "Bọn ta sẽ có trò vui đây!"
Hai thằng lên đường. Đó là một sáng thứ Bảy tháng Năm.
Những cây hạt dẻ đang rộ hoa,
còn cây táo gai nở trắng dọc hàng rào.
Khi Ernie và Raymond tiến bước dọc đường nhỏ hẹp,
thấy con chim nhỏ nào là chúng bắn.
Sẻ ức đỏ, sẻ nhà, chim cổ trắng, chim cổ vàng.
Khi đến đường ray xe lửa, chúng đã có 14 con chim nhỏ
treo lủng lẳng trên sợi dây.
"Nhìn kìa!" Ernie thì thầm, vươn tay ra chỉ. "Đằng kia!"
Một thằng bé đang đứng nhìn lên
những tán cây cổ thụ bằng ống nhòm.
"Watson! Thằng nhãi ấy."
Peter Watson có thân hình nhỏ yếu ớt.
Mặt đầy tàn nhang và đeo cặp kính dày cộp.
Nó là học sinh xuất sắc,
mới 13 tuổi đã học lớp chín.
Nó thích âm nhạc và chơi đàn piano rất giỏi.
Nó không giỏi thể thao, ít nói và lịch sự.
Hai thằng lớn xác lẻn đến sau lưng cậu nhóc nhỏ thó.
Nó không thấy chúng vì còn mải xem ống nhòm
và bị hút hồn bởi thứ nó đang thấy.
"Giơ tay lên!" Ernie chĩa súng hét lớn.
Peter Watson giật mình.
Nó trố mắt qua cặp kính nhìn hai kẻ quấy rầy.
"Nào!" Ernie hét lớn. "Giơ tay lên!"
Peter Watson đứng yên,
cả hai tay vẫn cầm ống nhòm trước ngực.
Nó nhìn Raymond và Ernie.
Nó không sợ, nhưng biết là không nên đùa với hai đứa này.
Nó đã bị bọn này bắt nạt trong suốt bao năm.
Giơ tay lên.
Đó là việc nên làm nhất lúc này.
Raymond bước lên giật lấy cái ống nhòm.
"Mày rình mò ai?" Nó nạt nộ.
Peter Watson cân nhắc các khả năng.
Nó có thể quay đầu chạy, nhưng sẽ bị tóm ngay.
Nó có thể hét lên kêu cứu, mà đâu có ai nghe.
Vì thế, nó chỉ có thể giữ bình tĩnh
và nói năng khéo léo để thoát thân.
"Tôi đang nhìn chim gõ kiến xanh," Peter nói.
"Gì cơ?" "Chim gõ kiến xanh đực." Picus viridis.
"Nó đang gõ vào thân cây khô kia để tìm ấu trùng."
"Nó đâu?" Ernie nói, nâng súng lên.
"Tao phải bắn nó!" "Không được," Peter nói,
mắt nhìn vào xâu chim vắt trên vai Raymond.
"Lúc anh la lên là nó bay rồi. Chim gõ kiến nhát lắm."
Raymond thì thầm vào tai Ernie.
Ernie vỗ đùi. "Ý hay đấy!"
Nó đặt súng trên mặt đất rồi lại gần cậu bé.
Nó đẩy cậu xuống đất.
Raymond lấy cuộn dây ra cắt một đoạn dài.
Chúng trói chặt hai cổ tay Peter lại.
"Giờ là chân," Raymond nói.
Peter chống cự và ăn một thụi vào bụng.
Đau quá, nó đành nằm yên.
Hai thằng lớn xác lấy thêm dây trói cổ chân nó,
bó nó lại như con gà.
Ernie nhặt súng lên,
và chúng bắt đầu lôi cậu nhóc tới đường ray xe lửa.
Peter Watson không hé một lời.
Dù chúng định làm gì, có nói cũng chỉ vô ích.
Chúng kéo nó xuống bờ kè
và đặt nó nằm dọc giữa hai thanh ray. Thanh ray này.
Chính thanh ray này.
Chuyện xảy ra với tôi 27 năm trước. Tôi là Peter Watson.
"Thêm dây đi," Ernie nói.
Khi chúng xong việc, Peter bất lực,
bị trói chặt giữa hai thanh ray.
Phần duy nhất cử động được là đầu và bàn chân.
Ernie và Raymond lùi lại ngắm thành quả của mình.
"Mình làm ổn đó nhỉ," Ernie nói.
"Đây là sát nhân," cậu bé nằm giữa đường ray nói.
"Không chắc đâu," Ernie nói.
"Còn tùy sàn xe lửa cao bao nhiêu."
"Mày cứ nằm bẹp xuống thì có thể thoát được."
Hai thằng lớn leo lên bờ kè, ngồi sau mấy bụi cây.
Ernie móc ra bao thuốc rồi chúng hút.
Peter biết chúng sẽ không thả nó ra.
Hai thằng nguy hiểm, điên rồ.
Hai thằng nguy hiểm, điên rồ, ngu ngốc.
"Mình phải bình tĩnh suy nghĩ," Peter tự nhủ.
Nó nằm im, cố nghĩ xem có cơ may không.
Chỗ cao nhất trên mặt nó là mũi.
Nó tính mỏm nhọn của mũi nhô lên cách đường ray tầm chục phân.
Cao quá không? Với tàu diesel mới thì khó nói.
Đầu nó đặt trên lớp sỏi rải giữa hai thanh tà vẹt.
Nó phải đào sâu xuống thêm chút nữa.
Nó bắt đầu lúc lắc đầu để hất bớt sỏi đi
và dần dần tạo ra một hố lõm.
Nó tính đã hạ thấp đầu khoảng năm phân.
Thế là được. Còn chân thì sao?
Nó quặp hai bàn chân vào để gần như nằm phẳng
rồi chờ tàu đến.
Nó tự hỏi liệu bên dưới tàu có khoang chân không nào được tạo ra
khi tàu băng qua nó, hút nó lên không. Có thể có.
Nó phải tập trung hết sức
để ép sát cơ thể xuống mặt đất.
"Đừng giãn ra. Phải gồng cứng người và ép thật sát xuống đất."
Peter nhìn bầu trời trắng trên cao,
một đám mây tích đang lững thững trôi.
Có máy bay bay ngang đám mây.
Chiếc máy bay một tầng cánh thân màu đỏ.
Nó nghĩ, một chiếc Piper Cub kiểu cũ. Nó nhìn tới khi máy bay đi mất.
Rồi đột nhiên,
nó nghe tiếng rung nhẹ lạ lùng từ các thanh ray hai bên mình.
Âm thanh rất nhẹ, rất khó nghe, tiếng thì thầm văng vẳng
như vang vọng dọc đường ray từ một nơi xa xôi.
Peter ngẩng đầu nhìn xuôi đường ray
trải dài phía trước hơn cây rưỡi,
và thấy con tàu.
Lúc đầu chỉ là chấm đen, nhưng khi nó vẫn ngẩng đầu,
cái chấm lớn dần lên
và bắt đầu ra hình, không còn là chấm nhỏ
mà là đầu máy diesel to đùng, vuông vức, thô kệch.
Peter ngả đầu và ấn mạnh
xuống cái hố nó đã đào trong sỏi.
Nó quặp chân vào bẹp dí.
Nó nhắm chặt mắt và ép người xuống dưới đất.
Con tàu lao đến với tiếng nổ ầm ầm.
Như phát súng nổ trên đầu.
Tiếng nổ kèm theo gió rít gào thét
như trận cuồng phong thổi vào mũi và phổi nó.
Tiếng ồn làm nó vỡ vụn. Gió như bóp nghẹt nó.
Nó cảm thấy như bị ăn tươi
và nuốt chửng vào bụng một con quái vật gào rú điên cuồng.
Rồi mọi thứ kết thúc. Con tàu đã đi.
Peter Watson mở mắt thấy bầu trời trắng
và đám mây trắng lớn vẫn lững thững trên đầu.
Khó khăn qua rồi, nó đã vượt qua.
- Cắt dây cho nó. - Ernie nói.
Raymond cắt mớ dây đã trói Peter vào đường ray.
"Cắt dây trói chân, nhưng cứ để trói tay."
Raymond cắt dây trói ở cổ chân.
"Mày vẫn là tù nhân đấy, nhóc," Ernie nói.
Hai thằng lớn dắt Peter Watson băng qua cánh đồng bên cạnh ra hồ.
Tù nhân vẫn bị trói chặt cổ tay.
Ernie cầm súng bằng tay kia
còn Raymond mang cái ống nhòm đã cướp của Peter.
Hồ dài và hẹp
với những cây liễu cao dọc bên bờ.
Ở giữa hồ, nước trong veo,
nhưng gần bờ là một rừng sậy.
"Giờ thì," Ernie nói. "Tao đề nghị thế này."
"Mày nắm tay nó, tao nắm chân,
mình ném nó xa hết cỡ vào đám sậy bùn lầy rậm rạp kia nhé."
"Kìa!" Raymond ngắt lời. "Đó! Bắn nó đi."
Peter Watson quay sang và thấy ngay.
Một chiếc tổ lớn làm từ lau sậy và cói
cao hơn mặt nước chừng hơn nửa mét.
Trên đó, một con thiên nga diễm lệ điềm tĩnh ngồi như Nữ hoàng giữa hồ.
Đầu nó hướng về mấy thằng bé vẻ cảnh giác và chăm chú.
"Trời đất ơi!" Raymond hét lên. "Đẹp quá!"
Ernie thả tay tù nhân ra rồi nâng súng lên vai.
"Đây là... Đây là nơi trú ẩn của chim," Peter lắp bắp nói.
"Gì cơ?" Ernie hỏi.
Peter cảm thấy cơn giận điên cuồng dâng lên trong mình.
Nó cố giữ giọng bình tĩnh.
"Thiên nga là chim được bảo vệ nghiêm nhất ở Anh,
không ai bắn chim đang trong tổ cả. Có thể có chim non ở dưới.
Đừng làm thế. Bọn mày không được làm. Đừng! Dừng lại!"
Viên đạn trúng cái đầu thiên nga duyên dáng
và cái cổ dài trắng muốt từ từ đổ xuống thành tổ.
Mở ra.
"Cắt dây trói tay, Raymond. Giờ nó là chó săn."
Raymond cắt dây trói cổ tay cậu nhóc.
"Đi lượm đi!"
"Tôi không đi," tôi nói.
Ernie tát mạnh vào mặt Peter, bàn tay xòe rộng.
Máu bắt đầu chảy ròng ròng từ mũi nó.
"Từ chối thêm lần nữa là tao thề với mày:
tao sẽ đánh rụng từng cái răng cửa trắng sáng
trên cả hai hàm mày. Hiểu chưa?"
Peter im lặng.
"Trả lời đi!" Ernie hét. "Hiểu chưa?"
"Rồi," Peter Watson nói nhỏ nhẹ. "Tôi hiểu."
Nước mắt lã chã trên mặt Peter
khi nó đi dọc bờ và lội xuống nước.
Nó lội tới chỗ con thiên nga chết và đưa hai tay nhẹ nâng lên.
Bên dưới là hai con chim non, toàn thân phủ lông tơ xám.
Chúng đang túm tụm ở giữa tổ.
"Có trứng không?" Từ bờ Ernie hét lên.
"Không," Peter trả lời. "Không có gì."
Nó mang con thiên nga chết quay về bờ hồ.
Nó nhẹ nhàng đặt xuống đất, đứng dậy nhìn thẳng hai thằng kia.
Mắt nó vẫn còn rớm lệ phóng ra tia nhìn giận dữ.
"Các anh mới đáng chết," nó nói.
Ernie hơi khựng lại, nhưng trấn tĩnh được ngay.
Cặp mắt đen nhỏ xíu lóe lên tia nhìn xảo quyệt.
"Đưa tao con dao, Raymond."
Có một khớp xương nối cánh vào thân con chim.
Ernie lách dao vào khớp và cắt đứt gân.
Dao rất bén và cắt thật ngọt,
cái cánh đứt lìa ra ngay.
Ernie lật con thiên nga rồi cắt nốt cánh kia.
"Dây," nó nói và chìa tay về phía Raymond.
Ernie cắt tám đoạn chừng một mét.
Nó buộc mấy sợi dây dọc theo rìa cái cánh lớn.
"Dang tay ra."
Peter Watson đứng ở ven hồ trong ánh nắng
vào sáng tháng Năm tươi đẹp,
đôi cánh lớn mềm oặt dính chút máu
lủng lẳng hai bên người thật lố bịch.
Ernie vỗ tay và nhảy chân sáo trên cỏ.
"Xong chưa vậy?" Peter Watson hỏi.
"Thiên nga không biết nói," Ernie trả lời.
Chúng đi dọc bờ hồ tới khi gặp một cây liễu cao.
Cành cây trên cao vút buông rủ xuống
tới khi gần chạm mặt hồ.
"Ngài Thiên Nga, giờ mày sẽ
leo lên ngọn cây, sau khi đến nơi,
mày sẽ dang cánh bay vút lên!"
"Tuyệt quá!" Raymond hét lên.
Ý nghĩ được ở trên cao
tránh xa khỏi lũ côn đồ này khiến Peter thích thú.
Lên đến nơi, nó sẽ ở lì trên đó.
Nó cho là hai đứa sẽ chẳng thèm lên bắt nó.
Kể cả nếu có, nó sẽ leo lên một cành mảnh
không chịu nổi sức nặng hai người.
Cái cây khá dễ leo, mấy cành là là giúp nó khởi đầu dễ dàng.
"Cao nữa lên!" Ernie hét. "Tiếp đi!"
Cuối cùng, Peter tới điểm không thể lên thêm được nữa.
Chân nó đứng trên cành cây chỉ to bằng cổ tay người,
cành ấy vươn xa ra phía hồ,
rồi rủ xuống thật yểu điệu.
Nó đứng nghỉ sau cuốc leo cây.
Nó đang ở cao tít, ít nhất 15 mét. Không thấy hai thằng kia đâu.
Chúng không còn đứng ở gốc cây nữa.
"Giờ nghe kỹ đây!"
Chúng đã đi ra xa cái cây
đến một chỗ có thể nhìn rõ cậu nhóc đang đứng trên ngọn.
Giờ nhìn xuống chúng,
Peter Watson mới nhận ra lá liễu
thật lơ thơ mỏng manh.
Chẳng thể nào che chắn cho nó.
"Giờ men dọc theo cành cây đó!
Cứ đi tiếp đến khi bên dưới mày là mặt hồ đầy bùn rồi cất cánh!"
Peter Watson không di chuyển.
Nó chỉ nhìn hai bóng người xa xa trên đồng phía dưới.
Chúng vẫn đứng im lìm nhìn lên chỗ nó.
"Tao sẽ đếm đến mười,
nếu mày không dang cánh bay là tao sẽ bắn hạ.
Và hôm nay tao sẽ hạ được hai con thiên nga.
Bắt đầu đi.
Một, hai, ba, bốn, năm, sáu!"
Peter Watson vẫn đứng im. Từ giờ dù có gì nó cũng sẽ không nhúc nhích.
"Bảy, tám, chín, mười!"
Peter thấy khẩu súng được nâng lên vai.
Chĩa thẳng vào nó.
Nó nghe tiếng súng kêu tạch
rồi viên đạn bay chíu qua đầu nó.
Thật hoảng hồn, nhưng nó vẫn đứng im.
Nó thấy Ernie nhét đạn vào súng.
"Cơ hội cuối!" Ernie hét. "Viên tiếp sẽ trúng mày!"
Peter chờ đợi.
Nó nhìn Ernie giữa đám mao lương
trên đồng cỏ phía xa cạnh thằng bạn kia.
Súng lại được nâng lên vai.
Lần này nó nghe tiếng rắc khi viên đạn găm vào đùi nó.
Nó không thấy đau nhưng sức công phá quá ghê gớm.
Như ai đó lấy búa tạ nện nó,
đẩy bật cả hai chân nó khỏi cành cây nó đang đứng.
Nó cuống quýt bám tay để trụ lại.
Cành cây nhỏ nó bám vào oằn xuống và gãy.
Có những người khi chịu đựng quá mức
và bị đẩy vào thử thách tột độ,
chỉ biết sụp đổ và đầu hàng.
Nhưng, lại có người, dù không nhiều,
vì lý do nào đó, luôn không chịu khuất phục.
Ta có thể gặp họ trong cả thời chiến và thời bình.
Họ có tinh thần bất khuất đến nỗi
không gì, dù là đau đớn, tra tấn hay cái chết,
có thể khiến họ đầu hàng.
Peter Watson bé nhỏ là một trong số đó.
Khi cuống cuồng bám víu
để không bị rơi khỏi ngọn cây ấy,
nó đột nhiên nhận ra là nó sẽ thắng.
Nó nhìn lên và thấy tia sáng lấp lánh trên mặt nước
rực rỡ đẹp đến nỗi nó không thể rời mắt.
Tia sáng đang vẫy gọi nói, thu hút nó,
và nó phóng theo tia sáng, dang đôi cánh ra.
Ba người cho biết đã thấy con thiên nga trắng lớn
lượn vòng quanh làng sáng hôm ấy:
một giáo viên,
một người thay ngói trên mái tiệm dược phẩm
và một cậu bé đang chơi trên đồng gần đó.
Bà Watson, đang rửa chén trong bếp,
tình cờ liếc nhìn qua cửa sổ vào đúng lúc
thứ gì màu trắng to lớn đâm sầm xuống
bãi cỏ sân sau nhà bà.
Bà vội chạy ra ngoài.
Bà quỳ xuống cạnh
thân hình nhỏ rúm ró của đứa con trai duy nhất.
"Con yêu!" Bà kêu lên. "Con yêu của mẹ!"
"Con sao thế này?"
"THIÊN NGA" LẤY CẢM HỨNG TỪ MỘT BÀI BÁO VIẾT VỀ CHUYỆN CÓ THẬT
MÀ DAHL ĐÃ GIỮ TRONG "SỔ TAY Ý TƯỞNG" SUỐT 30 NĂM
RỒI MỚI HOÀN THIỆN VÀO THÁNG 10 NĂM 1976.
Biên dịch: Nguyễn Phương Bảo