Þetta verður góður dagur, elskan.
Er ég ekki að gera það sem þarf?
Ef það kemur frá hjartanu ertu að gera það sem þarf.
Hott hott!
Grace segir þér hvenær þú átt að koma með hringana.
Já, pabbi. -Gott og vel.
Pabbi sagði að þú segðir mér hvenær ég færi með hringana.
Rétt. -En hvernig á ég að...?
Ég læt þig vita, engar áhyggjur.
Hér kemur brúðurin.
Lít ég vel út? -Hún er eins og prinsessa.
Þakka þér, Delfino.
Þakka þér.
Hjálpaðu mér, Delfino.
Þakka þér.
Hún er falleg.
Velkomnir, bræður.
Megi blessun hins almáttuga
vera með ykkur.
Drottinn guð sagði:
''Ekki er gott að maðurinn sé einsamall.
Ég vil gjöra honum meðhjálp við hans hæfi.''
Þú kvænist ekki þessari konu af óhreinni þrá,
heldur af bestu hvötum.
Guð almáttugur, sýndu okkur miskunn
og leyf okkur vera saman í ríki þínu, öll saman í einu.
Þetta eru orð drottins.
Við vegsömum þig, drottinn.
Rísum á fætur.
Við erum hér við altarið
því guð í sinni endalausu dýrð
tryggir að þið gangið inn í þetta hjónaband.
Snúið hvor á móti öðru.
Horfið hvort á annað.
Nú er spurningin,
eruð þið hér án þvingunar,
fjáls og viljug?
Já, Faðir. Viljugur.
Eruð þið ákveðin í að elska og virða hvort annað
og að lifa í hjónabandi á meðan bæði lifa?
Eruð þið ákveðin í að elska og virða hvort annað
og að lifa í hjónabandi á meðan bæði lifa?
Fyrirgefðu.
Ég get það ekki.
Nei.
Hvað gerðist?
Pedro.
Varlega, ungfrú. -Þakka þér, Delfino.
Tita.
Hvar er hún?
Hvað er að? -Tita.
Rosaura.
Þú vissir það.
Sagðir þú henni ekki að fara?
Ég... Róleg. -Hvað gerðir þú? Slepptu mér.
Rosaura, þú verður að róa þig.
Þú ert komin aftur.
Rosaura.
Hvað gerðist?
Hvert fórstu?
Við þurfum að ræða saman.
Nei.
Segðu það ekki, ég vil ekki heyra það.
Ég er að fara með Titu.
Við getum ekki lifað svona lengur.
Nei, það gerist aldrei.
Höfum við ekki þjáðst nóg?
Ef þú hefðir ekki samþykkt samning móður minnar þjáðist enginn.
Ég sveik engan.
Ég giftist þér því ég elskaði þig.
Ég mun aldrei elska þig.
Ég veit. Ég veit það.
Mér er alveg sama.
Hvort sem þér líkar betur eða verr verð ég við hlið þér til dauðadags.
Við höfum enn tíma.
Þú gætur líka orðið hamingjusöm.
Ég verð aldrei hamingjusöm.
Ég leyfi ykkur Titu ekki að vera hamingjusöm.
Ef þú yfirgefur þetta hús sérðu Esperönzu aldrei framar.
Þú hefur þegar misst son.
Viltu missa hana líka?
Eruð þið tvö að fara?
Hvar ætlið þið að búa?
Núna veit ég ekki neitt.
Öllu skiptir að ég gerði það sem ég þurfti að gera.
Ég vissi að þú varst ekki viss.
Ég var of lengi að ákveða mig.
Að giftast lækninum var skylda þín. Þú þurftir ekki að gera annað.
Skylda, hefð, góðir siðir. Þú talar alveg eins og mamma.
Ekkert af því skiptir máli. Hvenær áttarðu þig?
Sláðu hana ekki.
Mamma hefði ekki látið þetta gerast.
Þú hefðir hlýtt henni.
Hún sagði ósatt. Hún var neydd til að giftast.
Hún elskaði annan mann. -Það er ekki satt.
Þar fóru góðir siðir þínir.
Það er lygi þið eruð báðar ruglaðar.
Þú reynir að skaða mig. Þú hefur alltaf verið á móti mér.
Þú vilt bara koma vel fyrir.
Þér var alltaf sama um okkur.
Komdu þér út úr mínu húsi í eitt skipti fyrir öll, fjandinn hafi það.
Látið mig vita hvað þið ákveðið að gera.
Farðu vel með þig.
Mér þykir vænt um þig.
Ef Juan kemur ekki tek ég í eyra hans og fer með hann til þín.
Taktu í punginn á honum.
John.
Hví ertu hér?
Mig langaði að kveðja.
Þetta er handa þér.
Það var brúðkaupsgjöfin þín.
Eigum öll innri eldspýtustokk.
Við þurfum bara að finna hvellhettu.
Það er meira í þjóðsögunni.
Förum varlega og kveikjum á einni eldspýtu í einu.
Annars, ef tilfinningar eru ákafar, og kveikt á öllum eldspýtunum,
brynni loginn að eilífu.
Ég vildi ekki særa þig.
Ég veit það.
Ég veit.
Ef þú vilt skýringu færðu hana ekki, ekki í dag allavega.
Nei.
Ég þoli ekki að vera fjarri ykkur tveim.
Nú er hann sonur þinn.
Ég er asni. -Já, þú ert asni.
Fyrirgefðu mér.
Og?
Þú hélst ekki framhjá mér.
Þú ert traustsins verð, Gertrudis.
Og?
Hefurðu eitthvað fleira að segja?
Afbrýðisemin tók öll völd hjá mér.
Ég var asni. Ég varð mjög reiður því ég hélt að...
þú elskaðir einhvern annan.
Og? -Fyrirgefðu mér.
Ég saknaði þín mikið.
Fyrirgefðu mér.
Gertrudis.
Ertu að koma eða hvað?
Farðu með hann í rúmið.
Hvað viltu?
Ég eignast ekki fleiri börn.
Esperenza verður hjá mér til dauðadags.
Áttarðu þig ekki á hve skaðleg sú hefð hefur verið?
Það er það eina sem ég hef.
Esperanza á rétt á að lifa því lífi sem hún vill.
Ég er reiðubúin til þess.
Taktu ekki föður hennar frá henni.
Farðu langt burt og komdu aldrei aftur.
Ég hef saknað þín. -Ég hef saknað þín meira.
Geymdu það á góðum stað.
Einhvern daginn sé Josecito það.
Já.
Ég verð að snúa aftur.
Þá má örugglega breyta hlutum á annan hátt.
Þú vildir berjast eins og ég. Hvað gerðist?
Við eigum son núna.
Já, það er satt.
Ég get ekki skilið við menn mína.
Ég get ekki bara horfið.
Ég er ekki liðhlaupi. -Auðvitað ekki.
Þú ert það ekki. Ég veit það.
En José þarf á þér að halda.
Þá skulum við fara.
Þú yfirgefur ekki hugmyndir þínar og ég ekki mínar heldur.
Ég hef valkost.
Hvað viltu raunverulega?
Ég vil að þú sjáir um þig.
Ég kem aftur eftir ykkur tveim.
Ég sver það.
Hér ertu.
Ertu tilbúin?
Já.
Hvað er að?
Þetta hefur verið mjög langur dagur.
Það var dásamlegt.
Góða nótt.
Pedro,
ég skrifa þetta bréf
því ég er ekki nógu hugrökk til að horfa á þig og kveðja.
Ég hef samþykkt tilboð Rosauru
og er að fara fyrir fullt og allt.
Ef við verðum saman,
hér eða annars staðar,
leyfir Rosaura þér ekki að sjá Esperönzu aftur.
Það sem verra er,
hún lætur hana þola sömu fáránlegu hefð og spillt lífi mínu.
Ég læt það ekki gerast.
Sú hefð skal deyja með mér.
Sinntu Esperönzu vel. Ég sé um hana á sumrin.
Ég er viss um að bæði þú og ég
hjálpum henni að verða frjáls kona.
Í dag gef ég frá mér hamingjuna svo Esperanza geti verið hamingjusöm.
Ég gef þig líka frá mér
og eltist við frelsi mitt.
Efastu aldrei um ást mína á þér.
Við höfum elskað hvort annað úr fjarlægð síðan í barnæsku.
Ég held það verði betra fyrir alla ef þetta verður svona.
Vertu sæll, Pedro.
Þennan dag breyttist líf De la Garza kvennanna til frambúðar.
Meðan Tita háði sína innri uppreisn, héldu uppreisnarmenn,
þrátt fyrir að verða sífellt veikari,
áfram baráttunni líka.
Hestamaður. -Hver er hann?
Hjálpið mér. -Látið mig fá hann.
Ég skal sjá um hann. Svona, hlauptu.
Tíminn leið og Rosaura stóð við sitt.
Hún fór með Esperönzu til Titu á hverju sumri.
Farðu varlega.
Sæl, Esperenza. -Sæll, Tita frændi.
Komdu inn. Viltu aðstoð?
Tita fór líka að samkomulaginu.
Hún leitaði aldrei að Pedro.
Í staðinn sá hún Esperönzu vaxa.
Að lokum fann Tita friðinn sem hún hafði svo lengi þráð.
Hún lifði kyrrlátu lífi,
prjónaði, eldaði mat
og beið næst tækifæris til að verja tíma með Esperönzu.
og, eins og Nacha hafði gert með henni,
kenndi Tita Esperönzu öll matreiðsluleyndarmál sín.
Kryddjurtin sem ilmar svo sérkennilega er...
Það er kryddjurt.
Það er minta.
Einmitt, minta.
Hafði sneiðarnar þynnri svo það verði auðveldara að elda.
Pedro var aldrei náinn Rosauru aftur.
Hann var fyrirmyndarfaðir.
Hann helgaði líkama og sál dótturinni
og baráttunni fyrir réttindum bágstaddra.
Sem landeigandi hvatti hann til setningar laga
til að bæta vinnuaðstæður fólk í sveitum.
Góða ferð, vinan. -Þakka þér, frænka.
Komdu fljótt aftur.
Tíminn hélt áfram að líða.
Ég býst við að
Tita og Pedro hafi aldrei hætt að hugsa um hvort annað.
Innst inni vissu þau að það væri best fyrir alla að
þau væru fjarri hvort öðru.
Og Esperanza?
Hver er dóttir mín?
Ég veit það ekki.
Esperanza.
Við erum með gesti. -Ég er að koma, mamma.
Bless, Alex. -Bless.
Bless, frú.
Hvað varst þú að gera með syni Browns læknis?
Svona á ung dama ekki að hegða sér.
Svo líður mér ekki vel. Þú þarft að sinna mér.
Verkir Rosauru fóru versnandi.
Höfnun Pedros,
dulin þrá hennar að hindra að Esperanza fyndi ástina
og allur beiskleikinn sem hún hafði geymt í hjarta sér
varð til þess að hún fór að rotna að innan.
Mamma. Mamma.
Hvað gerðist, mamma? Mamma.
Mamma, mamma.
Hún er dáin.
Eftir andlát Rosauru
bað Esperanza Titu að hjálpa sér að elda fyrir væntanlegan viðburð.
Tita samþykkti því h ún vissi að Pedro yrði upptekinn í bænum.
Að koma aftur á búgarðinn vakti sáraukafullar minningar hjá Titu.
Það vakti líka fagrar minningar sem höfðu legið lengi í dvala.
Þennan dag elduðu þær chilipipar i hnetustíl,
réttinn sem borinn er fram til að fagna sjálfstæði Mexíkó.
Sagt er að ef chiliávextirnir eru almennilega eldaðir
gæti þeir kveikt í sál allra sem bragða á þeim.
Að elda réttinn með Esperönzu í eldhúsinu þar sem hún fæddist.
þar sem hún ólst upp og lærði svo margt,
hreyfði mig við Titu.
Því fann hún sterka frelsistilfinningu vaxa innra með sér
og aftur dreifðist þessi tilfinning til alls matarins em hún snerti.
CHILIPIPAR Í HNETUSTÍL
Pabbi. Leyfðu mér kynna þig fyrir nokkrum vinum.
Komdu hingað. -Já.
Hvernig hefurðu það?
Þetta er Beto. -Sæll.
Og kona hans.
Sæl.
Ég þakka lífinu
fyrir að láta okkur hittast fyrir löngu.
Í dag langar mig að skála
fyrir þér, mín fagra Esperanza.
og fyrir ykkur öll líka. Skál.
Skál. -Mig langar líka að tala.
Og áður en við förum að borða.
Það er...
ef tilfinningarnar buga mig ekki.
Ég þakka föður mínum,
móður minni,
kærum tengdaföður mínum...
og þér, Alex,
fyrir að gera mig að hamingjusömustu konu í heimi.
Ég þakka líka frábærri manneskju.
Hún hefur kennt mér og sýnt
að ég geti náð hverju sem ég vil í lífinu...
að það séu engin takmörk,
og að freslið sé ekki gjöf,
alltaf þurfi að berjast fyrir því.
Ég veit að það er þér að þakka
að ég er hér í dag, Tita.
Ég er ánægð að hafa þig nærri mér.
Satt að segja hefur þú verið mér sem önnur móðir.
Skál. -Skál.
Skál. -Bravó.
Sonur.
Bravó.
Hver er þetta? -Ekki hugmynd.
Bauðstu þeim? -Er það ekki Josecito?
Það er Gertrudis móðursystir.
Það er frænka mín.
Systir.
Þið eruð öll falleg. Fina.
Sæl.
Sæl, ég er Tita. -Gott að hitta þig.
José, þú ert svo stór.
Ég er fegin að hitta þig loks.
Komdu að hitta fjölskyldu mína.
Þakka þér kærlega fyrir.
Þessi réttur er gómsætur.
Þetta er svo meyrt.
Nei, það er Tita de la Garza.
Eins og hendi væri veifað
hurfu chilipiprar af bökkunum.
Gestir brögðuðu á þeim með ánægju.
Og meðan þeir gerðu það fóru þeir
að leyfa sér að finna frelsið
sem Tita hafði eldað réttinn með.
Leo. -Já, herra.
Leiktu annað lag. -Allt í lagi.
Bravó.
Sonur.
Aðeins eftir 20 ár
fundu Pedro og Tita loks frelsi til að vera saman.
Þau höfðu beðið þessa augnablik alla ævi sína.
Þennan dag skoraði ást þeirra á rás tímans.
Þráin, eftir öll þessi ár,
endalaus biðin,
ákafi slíkra endurfunda.
Það voru svo margar tilfinningar,
það var svo mikil ást í sambandinu
að á öllum eldspýtunum innra með þeim
kviknaði samtímis.
Fyrir löngu
lærðist mér að sögur eru ekki algjörlega sannar eða ósannar,
því þær nærast á hálfsannleikum,
vel sögðum lygum
eða með óskýrum minningum.
Minningar sem týnast í rjúkandi eldum
eða verða gegnsýrðar í ilma krydda.
Og, eins og í uppskriftum,
blandast þær við önnur hráefni.
Þetta er sagan af Titu, langömmusystur minni,
af Esperönzu, langömmu minni, sem bjargaði uppskriftabók hennar
og af hverri einustu annarri Garzakonu sem kom á eftir þeiom.
Saga sem, hvort sem hún kann að vera sönn eða ósönn,
minnir okkur á að við, konur, eigum sjálfar forlög okkar.
Saga sem heldur áfram að vera til á meðan einhver
eldar uppskriftir hennar.
Þýðandi: Bjorgvin Thorisson Iyuno