CHÀO MỪNG ĐẾN DETROIT
Detroit, hãy vỗ tay...
cổ vũ Trevor Noah!
TÔI ĐÃ Ở ĐÂU
Sao rồi, Detroit?
Tối nay các bạn thế nào? Khỏe cả chứ?
Chào mừng đến với buổi diễn.
Cảm ơn các bạn vì đã tới.
Nhìn đi. Đêm thế chứ. Cảm giác thế chứ.
Ta đang ở Detroit, Michigan.
Chúng tôi đã tới.
Tôi đã rất thích. Tôi thật lòng thích mọi nơi.
Lúc này, tôi nghĩ cuộc đời tôi đang vui vẻ hơn bao giờ hết.
Tôi đang tận hưởng nước Mỹ nhiều hơn tất cả mọi lần trước đây.
Hôm nào cũng thế.
Tôi cũng không hiểu là gì.
Tôi nghĩ là...
Bạn thích một nơi theo cách khác khi nó sắp kết thúc?
Chỉ là nó đem lại...
Đem lại cảm giác khác biệt. Bạn cứ nghĩ...
"Vị gì thế nhỉ? Là mùa cuối sao?"
Vì bạn không thể biết nước Mỹ. Thực sự không thể.
Ngày nào cũng tuyệt nhất,
cũng có thể là ngày cuối.
Lần này quả là thực sự tuyệt vời với tôi.
Năm nay thực là may mắn, bởi vì
tôi được đi khắp thế giới,
diễn ở những nơi tôi chưa từng diễn.
Những nơi tôi vẫn luôn muốn được diễn hài, luôn muốn được thử sức.
Lần đầu tiên trong đời, tôi đã biểu diễn ở Berlin, Đức.
Điều đó thật tuyệt vời.
Nói thật, trước khi đến đó, mọi người làm tôi sợ lắm.
Cũng như với Detroit, mọi người nói, "Detroit, cẩn thận đấy".
Mọi người cũng nói thế về nước Đức.
Như khi tôi sắp đi Berlin, họ bảo, "Anh bạn, Đức ư?
Họ có cười không?"
Tôi bảo, "Thế là sao? Họ là người mà".
"Tôi chịu. Họ có cười không?"
Họ làm tôi lo.
Có lúc, khi tôi đang tới Đức,
tôi nghĩ có lẽ người Đức chỉ ngồi trong khán đài,
nói, "Chà, chà, à há".
"Thì ra diễn hài là thế đấy".
Nhưng không phải. Họ cười.
Họ là các khán giả tuyệt vời.
Thật tuyệt khi tôi ở Berlin.
Thành phố ấy đầy bất ngờ, bởi vì
nó rất đa dạng về văn hóa.
Có phong cách nghệ thuật đang nảy nở.
Âm nhạc tuyệt hảo.
Lịch sử thì...
Lịch sử của Berlin thực sự phong phú và sâu sắc.
Mỗi khi đến vài thành phố nhất định, tôi rất mê đi thăm thú các địa điểm.
Khi ở Berlin, tôi đi cùng một nhóm khách du lịch,
thật là tuyệt vời.
Nhưng giá có ai báo trước cho tôi biết Berlin có một lịch sử đau buồn thì tốt.
Vì về cơ bản, thành phố chính là sở chỉ huy của Đảng Quốc xã.
Nên mọi thứ đều gắn với Hitler. Tôi đâu biết thế.
Mà tưởng là chuyến đi nhỏ đáng yêu.
Tôi hỏi nhiều lắm. Tôi tò mò mà.
Và làm không khí trầm lại.
Chúng tôi đi mọi nơi.
Hướng dẫn viên hoạt náo.
Anh ấy cũng vui và nói, "Sau lưng tôi, bạn thấy đấy,
đây là một trong các sân bay lớn nhất từng được xây trên thế giới".
"Chà, đó là sân bay nổi tiếng thế giới ở Berlin đây,
và nó lớn tới mức chúng tôi đã ghi hình
bộ phim Hollywood The Hunger Games bên trong sân bay này".
"Chà, ai muốn hỏi gì không?"
Tôi liền, "Có. Sân bay bao tuổi rồi?"
Anh ấy đáp, "Nó đã gần 100 năm tuổi rồi".
Tôi lại hỏi, "Ái chà! Do ai xây vậy?"
"Đúng. Đó là phần đáng tiếc đã xảy ra...
trong câu chuyện này".
"Sân bay này do Hitler xây dựng".
Tôi biết mình làm hỏng rồi.
Tôi tìm cách làm vui lên
nên nói, "Hitler nào?"
Anh ấy bảo, "Hitler nào?"
"Còn Hitler nào nữa?"
Tôi liền nói, "Có thể là Henry Hitler".
"Henry Hitler là cha nào?"
Tôi bảo, "Anh không biết Henry Hitler?"
Nhưng không xong.
Kiểu, "Anh bạn à".
Căng thẳng, nhưng thích.
Và tôi nói thích là vì
thật tuyệt khi đến một nơi
mọi người không chôn vùi lịch sử của mình.
Ý tôi khi nói vậy...
Ý tôi khi nói vậy nằm ở chỗ khi bạn đi thăm nước Đức,
kể cả khi bạn không thăm các bảo tàng, bạn không thể thoát khỏi quá khứ
của những gì cả Berlin lẫn nước Đức từng làm.
Có đài tưởng niệm khắp nơi trong thành phố.
Chúng rất nổi bật.
Chúng ghi lại điều nước Đức gây ra cho hàng triệu người Do Thái
và bao người khác trên thế giới.
Bạn thấy và hiểu, họ nói về việc đó.
Họ dạy trẻ em về việc đó. Họ dạy trẻ em ở trường.
Họ nói, "Này, nước Đức đã làm điều này".
Họ muốn trẻ em biết.
Nhưng họ không khiến chúng thấy có lỗi.
Họ cân bằng được thế mới tuyệt làm sao.
Họ sẽ nói thế này với trẻ em, "Các em, hy vọng các em hiểu.
Nước Đức đã làm thế.
Các em không chịu trách nhiệm vì các em không ở đó.
Tuy nhiên, vì các em là tương lai của nước Đức,
nên các em có trách nhiệm đảm bảo việc ấy không lặp lại".
Bạn biết đấy, điều tôi thích khi ở Đức
lúc họ nhắc đến lịch sử của mình là ở chỗ họ rất thẳng thắn.
Họ biết là đau đớn.
Họ biết đó là tiếng xấu khủng khiếp
về con người họ, nhưng họ không trốn tránh.
Khi thấy họ như thế, tôi nghĩ,
"Trời ạ, giá nước Mỹ cũng làm vậy với lịch sử".
Vì các bạn...
Các bạn có bao giờ thấy thật khó xử
khi nói về lịch sử ở Mỹ không?
Vì căng thẳng lắm.
Nói về lịch sử gì cũng vậy. Luôn trở nên căng thẳng.
Ngày Columbus là một trong số đó.
Năm nào New York cũng có cãi lộn. Ở Detroit đây đã có cãi lộn.
Có bức tượng bán thân Christopher Columbus, cỡ 110 năm tuổi.
Có lúc một nửa Detroit nói, "Ta phải dỡ tượng".
Nửa kia nói, "Đừng dỡ". Cãi nhau kịch liệt.
New York năm nào cũng vậy. Ngày Columbus, Ngày Bản địa.
Tôi đã xem một cuộc phỏng vấn tivi.
Lẽ ra không đáng cười nhưng tôi lại thấy thế.
Phóng viên hỏi một anh chàng,
"Anh sẽ làm gì vào Ngày Bản địa?"
Anh ta nói, "Nghe này, là Ngày Columbus.
Tôi vừa ớn vừa mệt khi mọi người tới và thay đổi tên
của ngày đáng tự hào ấy.
Là Christopher Columbus. Ngày Columbus. Sẽ không khác đâu.
Nói thật, anh thấy sao nếu ai đó xuất hiện,
lấy đi thứ gì đó đã tồn tại cả thời gian dài,
rồi quyết định thay đổi và gọi nó là một thứ khác?
Anh sẽ thấy sao hả?"
Tôi nghĩ, "Nhưng này,
đó là tinh thần Ngày Columbus mà?"
Để tôi nói thật. Tôi không khoái Ngày Bản địa lắm.
Tôi không thích tên ấy. Tôi nghĩ là sự né tránh.
Nó không đủ cụ thể. Nghe lười nhác.
"Ngày Bản địa". Người Bản địa nào? Ở đâu? Thế nào?
Nói rõ một chút chứ.
Biết tôi thích gì ở Ngày Columbus không?
Tôi thích vì nó cụ thể.
Đúng. Đó là câu chuyện cụ thể và truyền cảm hứng
về người đàn ông mang tên Christopher Columbus,
người bất chấp mọi thứ mà tin rằng
ông có thể dong buồm ngược chiều quanh thế giới
và tới được Ấn Độ từ phía bên kia.
Không ai tin ông.
Đúng.
Ông nói, "Tôi sẽ làm". Họ nói, "Không được đâu, Chris".
Ông nói, "Tôi sẽ làm". Họ nói, "Không được đâu!"
Ông nói, "Tôi làm!" Họ nói, "Không được đâu!"
Và ông quyên góp, đấu tranh bao năm, rồi cuối cùng cũng có tàu.
Ông đi ngược chiều quanh thế giới,
và đã không thành công.
Ông không chỉ không cập bến ở phía bên kia Ấn Độ,
mà còn thấy mình ở nơi gọi là Caribe.
Và ông nói, "Đây là Ấn Độ".
Dân ở đó nói,
"Không hiểu anh có ăn phải thảo dược chúng tôi bỏ đi không,
nhưng đây không phải Ấn Độ".
Ông nói, "Đây là Ấn Độ, các anh là người Ấn Độ".
Họ nói, "Chúng tôi không phải Ấn Độ".
Ông nói, "Tôi biết người Ấn dù chưa thấy họ.
Các anh là người Ấn, chỉ là ở bên kia.
Nên các anh là Tây Ấn".
Ông nhất quyết thế.
Christopher Columbus cứ nhất quyết thế suốt đời ông.
Các nhà thám hiểm khác nói, "Này, Chris.
Tôi không nghĩ anh đã tới Ấn Độ đâu".
Ông nói, "Là Ấn Độ mà".
Họ nói, "Không phải Ấn Độ đâu". Ông nói, "Là Ấn Độ".
Ông qua đời và từ chối thừa nhận khả năng
mình chưa bao giờ đặt chân tới Ấn Độ.
Không chỉ vậy, các bạn ạ, ông còn chưa từng đặt chân tới Mỹ,
chưa từng.
Chưa từng.
Thế mà,
vẫn có một ngày lễ dành cho ông,
được đặt theo tên ông,
ở Mỹ.
Là câu chuyện truyền cảm hứng về đàn ông da trắng
được tôn vinh vì thất bại thế nào.
Bạn có biết phải tự tin thế nào mới thành công được thế?
Không ai khác ngoài đàn ông da trắng.
Không ai khác có được mức độ tự tin ấy.
Chọn nhầm lối đi. Tới nhầm chỗ.
Gọi nhầm tên nhầm người mà cứ, "Tôi đúng.
Trao tôi một ngày lễ".
Đâu ai khác làm nổi.
Tất cả chúng ta nên khao khát có được mức độ tự tin ấy,
sự tự tin của đàn ông da trắng.
Phụ nữ sao làm nổi.
Nếu phụ nữ nói, "Tôi sẽ dong buồm ngược chiều".
Họ sẽ nói, "Phù thủy! Phải thiêu cô ta!"
Bạn nghĩ người da màu làm được thế?
Người da đen làm được? Thật sao?
Người da đen sẽ đi quanh thế giới sai hướng.
Tới nơi lẽ ra không nên tới.
Có thể bị bắt vì xâm lấn đất đai.
Kiểu, "Anh làm gì ở đây hả?"
"Tôi tệ quá, tôi tưởng mình sẽ tới Ấn Độ.
Tôi sai rồi. Xin lỗi.
Tôi không hiểu mình nghĩ gì nữa.
Lẽ ra không nên dính vào tàu. Không bao giờ có kết cục tốt.
Tôi xin lỗi. Xin lỗi các anh.
Sẽ không có lần sau".
Sao ta muốn chôn vùi lịch sử chứ?
Bao niềm vui và bao điều cho ta học hỏi.
Bạn biết không?
Có cảm giác nước Mỹ đang đi theo hướng đó.
Ngày càng muốn ít lịch sử hơn, ít hoàn cảnh hơn.
Như chuyện sách giáo khoa đấy.
Những nơi như Florida, họ muốn cấm sách giáo khoa
hoặc muốn cắt bỏ những phần nói về chế độ nô lệ trong sách.
Và giờ phụ huynh đang cãi lộn. Họ nói,
"Không, phải bỏ phần về nô lệ đi. Vì phần đó khiến trẻ em buồn".
Có phụ huynh nói, "Phải giữ chứ.
Vì nó dạy trẻ em".
Họ cứ thế tranh cãi qua lại. Tôi thì nghĩ, "Tại sao?"
Họ đâu cần phải tranh cãi về...
Đâu cần tranh cãi về chuyện ấy.
Trẻ em đâu đọc sách giáo khoa.
Chúng xem TikTok cơ.
Bạn phải lên đó, nếu muốn gặp chúng.
Từng có chế độ nô lệ
Các con tàu đã tới
Đúng...
Để tôi nói thật. Tôi nghĩ sách giáo khoa không phải vấn đề thực sự.
Mà đó chỉ là một trong các vấn đề được tạo ra
là chuyện thường xảy ra ở Mỹ để khiến mọi người bực tức
và khiến họ nổi đóa,
rồi cãi cọ về một điều vốn chẳng phải vấn đề gì.
Tôi nói thế bởi tôi thực sự tin là thế.
Tôi cảm thấy ở nước Mỹ, các chính trị gia đã làm rất tốt
trong việc đánh lừa người Mỹ lao vào tranh cãi các vấn đề
vốn chẳng phải vấn đề gì,
để các bạn không để tâm tới những gì là vấn đề thực sự.
Bạn biết chứ?
Nếu các bạn mải cãi cọ xem sách viết gì,
thì bạn đâu để ý tới việc lạm phát vượt tầm kiểm soát.
Bạn không để ý tiền thuê nhà vượt tầm kiểm soát.
Ta không đủ tiền sống nữa.
Lương chưa từng theo kịp lạm phát.
Các tổng công ty lấy trộm hàng tỷ đô
của nhân viên mà không chịu hậu quả gì.
Bạn không để ý tới những điều đó.
Bạn để ý tới những gì hấp dẫn, những gì dễ theo dõi.
Chúng khiến bạn tiếp tục, nhỉ?
Người chuyển giới được vào nhà vệ sinh công?
Là do tạo ra hết.
Nhưng ai đang gặp vấn đề này chứ? Đúng.
Ai thực sự đang gặp phải vấn đề này?
Họ đã làm gì? Vài chính trị gia thấy và nói,
"Có chuyện nhỏ này ảnh hưởng vài người ở đâu đó.
Để tôi biến thành vấn đề tầm quốc gia,
cho họ tranh cãi". Nhưng động chạm đến ai đâu?
Ai đã từng gặp tình huống khi đang ở trong nhà vệ sinh,
thì một cuộc đụng độ bỗng nổ ra, mọi người nói,
"Xin lỗi, anh sinh ra mang giới tính này hả?
Có phù hợp với biển gắn trên cửa không?
Cơ quan sinh dục của anh phù hợp chứ?
Tôi xem được chứ?"
Ai từng gặp chuyện ấy?
Không ai cả.
Không một ai.
Nhưng họ khiến ta tranh cãi vì chuyện ấy thú vị.
"Ai dùng nhà vệ sinh nào". Thì sao?
Ai quan tâm? Thật đấy, ai quan tâm?
"Người chuyển giới quan tâm", họ nói.
Họ cần biết đi vệ sinh công được không.
Được chứ, họ muốn vào đâu thì vào. Đâu ai ngăn họ?
Thật mà, chỉ là nhà vệ sinh công cộng.
Ai sẽ ngăn họ lại chứ?
Bạn nói tôi nghe, ai sẽ thực thi luật lệ đó?
Ta còn không thực thi nổi
việc con người nên đi vào bồn cầu.
Thế mà bạn nghĩ họ có phép màu biết được bạn sinh ra có phải vậy không.
Muốn dùng cái nào thì dùng. Sao ta lại lãng phí thời gian thế?
Có người lại nói,
"Chúng tôi đấu tranh vì ta nên biết ai..."
Để tôi nói bạn nghe. Nếu bạn dành thời gian đủ nhiều
tìm hiểu cơ quan sinh dục người khác ở nhà vệ sinh công
thì tôi hãi bạn.
Tôi thấy lo cho bạn.
Nhà vệ sinh công khắp thế giới có một luật đơn giản.
Và luật ấy là, bạn vào đó, đừng để ý tới ai khác,
nhịn thở rồi ra ngoài.
Đừng lảng vảng đứng nhìn người khác.
Ai ở đây cũng biết khi đi vệ sinh,
ta vào nhà vệ sinh công, ta nhìn thẳng, ta đi tiểu,
làm việc của ta. Không nhìn sang bên.
Nếu bồn chồn thì nhìn lên xuống.
Chứ không nhìn ai khác.
Cậu bên cạnh nổi cơn nghẹn ta cũng không quay đầu.
Bạn không run, không di chuyển.
Bạn nghe anh ta...
Bạn bảo, "Này, anh bạn. Này.
Này, anh ổn chứ? Anh bạn.
Này anh bạn, ổn chứ?
Anh bạn. Có muốn tôi gọi... Này, ổn chứ?
Anh có muốn gọi..." "Đừng nhìn tôi!"
Vậy ta đang làm gì?
Ta đang tranh luận gì?
Nhà vệ sinh công cộng.
Nếu bạn biết lịch sử nước mình, bạn biết đây là chuyện luôn xảy ra ở Mỹ.
Nó xảy ra hết lần này tới lần khác.
Có lúc phụ nữ phải đấu tranh mới được dùng nhà vệ sinh công ở Mỹ.
Thử hình dung đi.
Thực sự có lúc phụ nữ không được dùng nhà vệ sinh công
ở khắp nước Mỹ và họ phải đấu tranh.
Và đàn ông nổi giận. Họ nói, "Thế này khùng quá.
Lại có đàn bà trong nhà vệ sinh công? Thế thì khùng lắm!
Sao làm vậy được?
Cái gì, họ sẽ vào đó khi ta đang đi tiểu sao?
Rồi thì sao? Họ sẽ nhìn của quý của ta?
Và họ sẽ phá lên cười?"
Các quý cô thử nghĩ xem.
Đã có thời lần đầu tiên phụ nữ được phép bước chân vào nơi làm việc,
nơi không có nhà vệ sinh công cộng nào cho họ.
Nên nếu thời đó các cô ra khỏi nhà mà cần đi tiểu,
hay cần đại tiện, thì phải về nhà.
Tôi nói đại tiện vậy thôi,
không biết các cô đi thật không.
Đàn ông có ai biết đâu. Nói thật, chúng tôi không biết.
Chúng tôi giả thiết về mặt sinh học thế, chứ chúng tôi không biết chắc
rằng có phụ nữ nào thực sự...
Các bạn nam ở đây, hãy nghĩ đến một phụ nữ mình biết.
Bạn biết lần cuối cô ấy đại tiện lúc nào? Đâu biết.
Tôi nghĩ bạn đâu biết.
Đâu có bằng chứng pháp y nào chứng minh điều ấy.
Không có mùi.
Không có vết dơ. Chẳng có gì hết.
Các cô, người làm quan hệ công chúng
nhưng họ đã làm rất xuất sắc.
Làm việc rất xuất sắc.
Phụ nữ vào nhà vệ sinh và lúc ra còn thơm hơn lúc vào.
Sao được nhỉ?
Bạn không thể biết phụ nữ đại tiện lúc nào. Không bao giờ.
Vì còn nữa, thời lượng của họ rất ổn định.
Ấn tượng nhất là thế. Không có manh mối nào.
Đúng, phụ nữ đi tiểu, mất mười phút.
Cô ấy vào nhà vệ sinh. Được.
Vào đó, róc rách, róc rách, ra khỏi đó, rửa tay,
đánh phấn, nhắn tin điện thoại, quay lại bàn.
Bạn không có manh mối nào.
Cô ấy đi đại tiện, hệt thế, mười phút.
Vào nhà vệ sinh, làm việc ấy,
vài viên rơi xuống, rồi ra.
Rửa tay, đánh phấn mũi, nhắn tin cho bạn. Rồi quay trở lại.
Không manh mối gì.
Với nam giới, ta biết chính xác họ làm gì.
Chúng tôi kém khoản bí mật.
Đàn ông đi tiểu là bạn biết ngay. Vì sao?
Hai phút.
Vào nhà vệ sinh, ở trong đó. Nhanh nhất quả đất.
Như thay lốp đua NASCAR.
Đúng, chúng tôi vào, tè, rồi quay ra,
làm ra vẻ mình đã rửa tay trước khi trở lại.
Làm sao bạn biết chúng tôi đi nặng?
Rõ lắm. Chúng tôi vào nhà vệ sinh và không trở lại.
Đó sẽ là lần cuối bạn thấy chúng tôi.
Gia đình bạn dán tờ tìm người trong nhà hàng.
"Bạn có thấy người đàn ông này?"
Hình dung xem, người dân Mỹ đấu tranh về nhà vệ sinh suốt.
Suốt ngày. Từng có lúc người da đen phải tranh đấu
để dùng nhà vệ sinh công.
Cũng thế thôi. Người da đen nói, "Sao chúng tôi không được dùng?"
Mọi người lại nổi giận.
"Thế này khùng quá.
Sẽ có người da đen trong nhà vệ sinh công sao?
Làm sao lại thế được?
Sẽ thế nào chứ? Họ sẽ đứng đó khi tôi đi tiểu sao?
Họ sẽ nhìn của quý của tôi?
Và họ sẽ phá lên cười sao?"
Tôi đã đủ lớn nên vẫn nhớ
hồi có tranh luận ở Mỹ về việc
người đồng giới có được dùng nhà vệ sinh công.
Đó là một đề tài thảo luận thực sự.
Tôi nhớ họ phỏng vấn trên tin tức.
"Anh có nghĩ người đồng tính được vào chung nhà vệ sinh cùng nam thẳng?"
Họ đáp, "Tôi thấy chẳng sao,
nếu họ chỉ lo việc của họ".
"Nhưng nói tôi nghe. Trả lời xem.
Sẽ thế nào chứ?"
"Vậy rồi sao? Ta vào nhà vệ sinh cùng họ rồi sao?
Anh ta đồng tính và tôi đứng đó,
rồi tôi đi tiểu, và anh ta nhìn của quý của tôi?
Rồi anh ta nắm lấy nó.
Rồi anh ta bắt đầu kéo nó.
Rồi bắt đầu kéo nữa,
tôi bắt đầu cương cứng và thấy thích?
Và rồi đó là trải nghiệm tuyệt nhất đời tôi từng có?
Thế là tuần nào tôi cũng quay lại
hy vọng sẽ gặp anh ta rồi gặp anh ta thật?
Rồi tới lúc nào đó, chúng tôi đồng ý gặp nhau ở nhà hàng nhỏ xinh
và ấm cúng để tìm hiểu về nhau?
Rồi vài năm sau đó, chúng tôi kết hôn
hai gia đình cùng vui và chúng tôi mãi hạnh phúc?
Anh muốn thế hả?"
Chao ôi.
Nhà vệ sinh công.
Nên ta đừng chôn vùi lịch sử.
Nếu bạn biết chuyện đã xảy ra, bạn biết dự đoán.
Bạn hiểu vì sao đã từng xảy ra như thế.
Nước Đức làm điều đó một cách đáng kinh ngạc.
Sẽ không bao giờ hoàn hảo.
Nhưng Đức là một trong các quốc gia trên thế giới
đã tích cực bồi thường cho những gì họ gây ra.
Một trong vài quốc gia duy nhất trên thế giới đã tích cực xin lỗi
và một trong vài quốc gia duy nhất quyết tâm muốn thay đổi
cách họ nhìn nhận bản thân và cách thế giới nhìn họ.
Sau Thế Chiến thứ hai, Đức đã thay đổi nhiều điều luật.
Họ đã thay đổi hình tượng đất nước.
Bạn được treo gì và treo ở đâu.
Họ đã thay quốc ca của mình.
Đúng, hình dung xem, họ đã đổi quốc ca.
Họ thấy quốc ca của họ là bài hát dân tộc chủ nghĩa
Đức Quốc xã dùng để khích dân suy nghĩ sai lầm.
Họ đã đổi. Bài hát ban đầu có tên
"Deutschland, Deutschland über alles".
Có thể bạn đã nghe trong phim cũ hay đâu đó.
Bài hát thế này...
Dịch ra thì có nghĩa là...
Nước Đức, nước Đức trên tất thảy
Trên tất thảy mọi thứ trên thế giới
Và họ thực sự có ý đó.
Đúng, đa số quốc ca chỉ có tính lý thuyết,
nhưng người Đức rất chính xác.
Sau Thế chiến thứ hai thì họ nghĩ, "Ta không thể giữ thái độ đó".
Và thế là họ thay quốc ca.
Và thay lời mới.
Lời hát mới là...
Dịch ra có nghĩa là...
Đoàn kết và quyền lợi và tự do
Cho tất cả mọi người sống ở Đức
Nghe thật đáng yêu.
Đáng yêu. Đổi thế cũng không khác gì...
Xin lỗi, xin lỗi Chúng tôi vô cùng, vô cùng xin lỗi
Xin lỗi, xin lỗi vì những gì chúng tôi làm
Họ đổi thế là tốt, nhưng tôi sẽ không đi xa đến thế.
Nói thật, tôi sẽ không đi xa đến thế.
Tôi thấy über alles là rất tệ. Suy nghĩ ấy không tốt.
Nhưng bài quốc ca vẫn cần có chút lửa.
Bạn vẫn nên có... Là tôi thì sẽ tìm gì đó giữa chừng.
Là tôi thì thế này...
Nước Đức, nước Đức
Đứng trong số năm quốc gia hàng đầu
Không đứng trên mọi thứ trên thế giới.
Vì ta nhất định nằm trong tốp năm Khi bạn nghĩ về điều đó
Mỹ là số một
Và rồi có Anh quốc Và rồi có Pháp và Tây Ban Nha
Và chúng ta đứng thứ năm...
Thực ra, Tây Ban Nha đâu hơn ta.
Nên chúng ta đứng thứ tư
Đứng tứ tư trên...
Đúng, nhưng kinh tế Pháp có mạnh lắm đâu.
Nên có lẽ ta đứng thứ ba trên thế giới
Rồi còn Anh quốc đứng trên ta... Brexit không phải ý tưởng khôn ngoan.
Nên có lẽ nếu ta đứng thứ hai Và Mỹ đứng thứ...
Các cuộc bầu cử không ổn định lắm. Nên...
Vậy có lẽ chúng ta là über alles của thế giới!
Đó là một trong số điều lớn nhất họ làm mà không ai hay họ đã làm thế.
Tôi tán gẫu với một anh bạn người Đức.
Chuyện này khiến anh ta bối rối. Rất bối rối.
Anh ấy nói, "Đúng, chúng tôi đã làm bao việc ở Đức.
Quốc ca là một thay đổi lớn cho chúng tôi.
Tôi biết cả thế giới nhắc tới điều đó".
Tôi nói, "Không".
Anh ấy nói, "Vậy là sao?
Anh có ý gì? Ai không nói đến điều đó?"
Tôi nói, "Không ai nói đến điều đó".
"Không ai là ai?" Tôi nói, "Nghĩa là không một ai.
Không ai ngoài nước Đức biết việc ấy".
"Sao họ không biết?" Tôi đáp, "Anh nói vậy là sao?
Hát tiếng Đức. Không ở Đức thì ai biết tiếng Đức.
Nên ai biết điều đó?
Mà các anh làm điều kỳ quái nữa.
Các anh thay lời,
nhưng giữ nguyên nhạc".
Làm vậy kỳ quá.
Các anh nghĩ, "Bài hát này tệ lắm, ta sẽ thay đổi".
"Chà. Còn nhạc thì sao?"
"Không, ta giữ nhạc vì tôi đã thuộc các bước nhảy. Phải."
Chắc đó là lý do đa số không biết đã có thay đổi nhỉ?
Họ giữ nguyên nhạc. Hầu hết mọi người có thuộc lời đâu.
Chúng ta chỉ thuộc nhạc.
Đâu ai biết Michael Jackson hát, "Bạn là rau".
Ta có biết đâu.
Có vài bạn nghĩ, "Anh ấy hát 'rau' lúc nào?"
Anh ấy hát suốt thế mà...
Bạn là rau
Đâu ai thuộc lời. Ta chỉ thuộc nhạc.
Nhưng Đức làm thế. Lạ ghê lắm.
Thật lạ khi không đổi nhạc. Vì nhạc mang tới cảm xúc.
Tôi cố giải thích cho anh ấy. Anh ấy không hiểu.
Rồi tôi nhận ra, bạn biết giống gì không.
Việc Đức làm,
giống như trong Star Wars, nhỉ?
Bạn biết Star Wars. Được, xem nào, Darth Vader nhé.
Cứ khi nào Darth Vader xuất hiện,
cứ khi hắn hạ cánh xuống một hành tinh,
là bạn luôn biết sắp có chuyện xảy ra,
chuyện gì đó tồi tệ,
vì hắn có nhạc nền riêng.
Nhỉ? Đoạn nhạc cho bạn biết điều sắp xảy ra.
Tàu sẽ hạ cánh...
Cửa sẽ mở...
Và hắn sẽ đứng đó.
Hắn không bao giờ...
Hắn không bao giờ vào cuộc mà không có nhạc.
Không bao giờ. Hắn sẽ xuất hiện, DJ bên cánh gà,
"DJ, chơi nhạc của ta đi".
"Đúng thế."
Và lúc đó, bạn biết sắp có chuyện.
Quỳ xuống đó...
"Quỳ trước mặt ta, Jedi".
"Bọn ta không quỳ, mà sẽ chiến đấu".
"Ngươi không thể đánh bại ta".
"Hắn mạnh quá. Ta có thắng nổi không đây".
"Ta sẽ đánh bại hắn.
Dùng Thần lực sẽ thắng".
"Ngươi đã đánh bại ta!"
"Ta thắng rồi, Thầy Yoda! Ta thắng rồi!
Ta đã đánh bại Darth Vader!"
"Quả thực là vậy".
"Giờ ta sẽ làm gì?"
"Ta sẽ giải phóng Đế chế.
Đi khắp nơi, ta sẽ truyền tin vui".
"Đi thôi".
"Đúng, ta sẽ chơi bài hát mới.
Bạn đã tự do".
Kỳ lắm, tôi chỉ muốn nói vậy.
Nhưng vẫn rất ấn tượng. Vẫn ấn tượng.
Thay quốc ca đâu phải chuyện nhỏ.
Thực sự không nhỏ.
Thay đổi gì cũng vậy.
Chúng tôi đang nói chuyện thế.
Rồi sau đó, anh ấy nói điều thú vị này,
"Anh biết không, vì chúng tôi biết nước Đức cần thay đổi
cách tự nhìn mình để thay đổi những gì mình đã gây ra.
Nên chúng tôi đã đổi quốc ca".
Tôi nói, "Thật hùng mạnh".
Anh ấy nói, "Anh nghĩ liệu Mỹ có đổi..."
Tôi nói, "Đừng nói hết câu ấy.
Anh đừng có nói hết câu ấy ra".
Nếu tôi đã học được gì,
thì đó là việc nước Mỹ ghét thay đổi.
Nước Mỹ không thích thay đổi.
Định đổi những gì Đức đã đổi?
Tiền, cờ, quốc ca. Anh đùa à?
Có nhớ khi họ tìm cách đổi tờ 20 đô?
Có nhớ không?
Họ nói muốn in Harriet Tubman trên đó.
Người ta nổi giận quá, nên họ đành hoãn vô thời hạn.
Người ta giận dữ. "Các anh làm gì vậy?"
"Chúng tôi in Harriet..." "Sao dám?
Sao các anh dám gỡ hình một tổng thống Mỹ khỏi tờ 20 đô?
Sao các anh dám...
Hình ai trên tờ 20?
Sao các anh dám gỡ hình Andrew Jackson khỏi tờ 20 đô hả?"
"Họ chỉ in hình Harriet Tubman ở mặt trước,
còn Andrew Jackson sẽ ở mặt sau".
"Các anh định in hình tổng thống Mỹ ở mặt sau? Ở mặt sau sao?
Thế thì bất kính quá!"
Có bất kính gì đâu.
Nếu biết lịch sử thì bạn sẽ biết,
Andrew Jackson thích được ở sau một phụ nữ da đen,
nên tôi không hiểu sao họ căng thế.
Làm vậy là ai cũng vui.
Nhưng mọi người điên tiết lắm.
Thế mà giờ anh gợi ý nên thay cờ?
Gợi ý thay đổi quốc ca?
Tôi học được hai điều khi sống ở Mỹ.
Rằng bạn cần tôn trọng lá cờ
và tôn trọng quốc ca.
Tôi không hiểu thế là sao.
Nhưng tôi tuân thủ.
Tôi nói không hiểu là sao vì khó hiểu lắm.
Bạn sẽ gặp người nói, "Phải tôn trọng cờ!", tôi hiểu điều đó.
Rồi tôi lại thấy chính họ vào ngày 4 tháng 7,
và họ mặc quần lót in hình cờ.
Thế có tính không?
Bạn ngẩng lên nhìn và bạn nghĩ,
"Lá cờ đó, mấy hòn này".
Tôi không bao giờ gợi ý đổi bất cứ gì.
Quốc ca? Không, đừng động tới.
Mặc dù có thể đổi. Có thể đổi được chút ít.
Bài quốc ca ấy bạo lực lắm.
Và nước Mỹ đang khổ sở vì bạo lực,
Có lẽ mềm mại đi chút...
Bài quốc ca bạo lực lắm.
Quốc ca duy nhất tôi từng nghe
nhắc đến việc bom nổ tung.
Đúng. Có bom và tên lửa
trong quốc ca của các bạn.
Như phim Michael Bay trong bài hát.
Mọi thứ nổ tung trong cảnh quay chậm.
Không khác gì ta đang đe dọa các quốc gia khác vậy.
Giống như, "Đúng, bom nổ tung và tên lửa lóe sáng.
Cứ thử đi."
Như bài rap của băng đảng vậy.
Thực sự thế.
Quốc ca Mỹ giống nhạc rap băng đảng.
Cũng hội đủ các yếu tố giống nhau.
Có bạo lực, có đe dọa.
Mà giống rap băng đảng ở chỗ nào?
Quốc ca Mỹ là quốc ca duy nhất
bạn có thể thêm từ "đồ khốn"
vào cuối bất cứ câu nào
mà bài hát vẫn có nghĩa.
Đưa bằng chứng xuyên màn đêm
Rằng lá cờ của ta vẫn còn đó
Đồ khốn
Tôi yêu quốc ca Hoa Kỳ, tôi nói thật.
Nó đầy lý thú, tôi thuộc hết lời. Đâu cần cố nhưng tôi thuộc hết.
Là một trong các bài hát bạn nghe nhiều đến thuộc.
Cũng giống như
Nationwide ở bên bạn
Thế cả thôi...
Giống nhau. Tôi đâu muốn biết và đâu cần biết điều đó.
Giá tôi lấy lại được phần não bị nó in hằn thì tốt.
Bài quốc ca Hoa Kỳ cũng thế, vì bạn nghe quá nhiều ở Mỹ.
Nghe này, đây là quốc gia duy nhất tôi từng sống
hát quốc ca
khi không có mặt một quốc gia nào khác.
Hát quốc ca khi chơi bóng rổ, bóng bầu dục,
hay trò beer pong.
Tôi biết nếu cả đời bạn sống ở Mỹ thì thế là bình thường.
"Còn thế nào khác nữa, Trevor?"
Để tôi nói...
Tôi nói trong tư cách người đến từ phần còn lại của thế giới,
việc ấy không phổ biến.
Không hề. Hầu hết trên thế giới,
có lẽ hát quốc ca mỗi năm một lần, ở sự kiện quốc gia,
hoặc khi thi đấu với một quốc gia khác,
thì mới hát.
Vì quốc gia khác đang có mặt
và bạn phải chứng tỏ với tổ quốc mình
là bạn trung thành. Vì thế nên bạn hát.
Vì các quốc gia thấy rất bất an.
Bạn phải trấn an chúng.
Liên tục trấn an.
Các quốc gia nên đi trị liệu,
xử lý việc quá quyến luyến, nhưng chúng đâu đi.
Bạn chỉ nhận ra các quốc gia bất an thế nào
khi bạn rời khỏi đất nước của bạn.
Bạn từng đi rồi về chưa?
Bạn bị nước mình hỏi bao câu.
Quá bất an, quá ghen tuông.
Nào thì, "Bạn đã đi đâu?
Bạn đã đi đâu? Đi nước nào?
Sao? Giờ bạn có nước khác rồi hả?
Bạn đang làm vậy hả?
Các tem này là từ đâu? Để xem ai đã dập hộ chiếu của bạn".
Bạn thì, "Trời ạ, đất nước ơi. Để tôi được yên đi".
Đó là lý do bạn chỉ hát quốc ca
khi có một quốc gia khác tham dự.
Là lúc duy nhất bạn hát.
Quốc ca có mục đích ấy, khiến đất nước bạn thấy dễ chịu.
Được chưa?
Bạn biết quốc ca là gì nhỉ?
Quốc ca tương đương về mặt địa chính trị
với việc mà phụ nữ luôn làm
với nam giới.
Các cô biết trò các cô làm với người đàn ông của mình chứ?
Như khi lòng tự trọng của anh ấy bị tổn thương,
và các cô phải cố chữa lành lại.
Bất cứ phụ nữ nào ở đây đều có một mánh
có tác dụng với mọi đàn ông.
Và ngay lúc này, tôi biết nhiều cô đang nghĩ, "Im đi, Trevor!
Im đi! Im ngay đi!"
Kỹ thuật ấy rất tinh tế, đáng yêu.
Đúng, bạn đang ra ngoài ăn trưa hoặc làm gì đó,
và một anh chàng lại gần bàn.
Anh ta lực lưỡng, bạn biết đấy, ngon lành.
Anh ta nói, "Chúa ơi, Michelle? Michelle hả?"
Rồi, "Anh Justin đấy à? Ôi, Chúa ơi.
Anh khỏe không?"
Còn bạn thì, "Justin là gã nào hả? Chuyện gì vậy?"
Anh ta nói, "Khùng quá. Hai lần trong hai tuần sao?"
Bạn nói, "Hai lần? Lần trước là bao giờ?
Đây là ai?"
"Em biết. Ôi Chúa ơi. Anh khỏe chứ?"
"Anh khỏe. Ta nên hàn huyên. Phải ôn lại thời đại học.
Hôm nọ anh nghĩ. Hồi đại học bọn mình khùng ghê.
Em nhớ đêm ấy chứ?"
"Em học đại học sao? Chuyện gì đây?"
Cô ấy biết lòng tự trọng của bạn
đang héo dần như nho khô dưới nắng.
Và cô ấy không chịu nhìn bạn.
Cô ấy coi như chuyện nhỏ.
Cô ấy tiếp tục trò chuyện.
Nhưng cô ấy sẽ chỉ khẽ đặt một tay lên đùi bạn.
Và rồi bắt đầu xoa.
Cô ấy tiếp tục như không có gì xảy ra.
"Vâng, hồi ấy khùng ghê. Em là cổ vũ viên.
Sao khác được? Chỉ là chuyện đó thôi..."
Và bàn tay tiếp tục...
"Không có gì đâu.
Không sao đâu, anh của em mà. Cưng mà.
Anh mạnh mẽ mà. Đúng thế đấy.
Làm gì có ai khác trên đời. Chỉ có anh thôi. Nhìn anh kìa. Chao ôi.
Anh mới cừ làm sao. Đúng thế.
Ai cơ, người này hả? Em đâu biết là ai.
Không, cơ bắp thế kia.
Em đâu thích cơ bắp.
Em ghét cơ bắp. Kinh chết.
Nhìn anh ta đi, tập nhiều nên người cứ phình hết cả ra.
Không, nhìn kinh chết.
Cái gì, sáu múi ư? Em đâu thích sáu múi.
Em đâu thích sáu múi. Nên em thích anh".
Bài quốc ca là thế đấy.
Bạn trấn an tổ quốc của bạn.
Quốc ca Hoa Kỳ là một bài quốc ca thú vị.
Mọi thứ đại diện cho nước Mỹ có cả trong quốc ca.
Mỹ là nước có luật quốc ca vui nhất thế giới.
Là quốc gia duy nhất trên thế giới cho phép bạn muốn hát quốc ca
thế nào thì hát.
Muốn hát sao thì hát.
Không đâu khác cho phép thế.
Ở mọi nước khác, quốc ca đã được viết sẵn thế.
Rất chán, vấn đề là ở đó.
Bạn không được đổi.
Còn ở Mỹ, bạn thích làm gì thì làm.
Tôi đã để ý lần đầu.
Lần đầu tôi để ý thấy là ở một trận bóng rổ.
Đội Knicks của New York đấu với đội Raptors từ Toronto, nhé?
Và vì đội Raptors đến từ Canada,
nên họ phải hát hai bài quốc ca trước trận đấu, đây là chuyện hiếm gặp.
Và thế là chúng tôi đang ở sân và rồi có tiếng nói cất lên.
"Kính thưa quý vị,
mời quý vị đứng dậy trước quốc ca Canada".
Và ai cũng đứng dậy,
rồi họ phát nhạc, ghi âm từ đâu đó.
Bạn thấy rõ không ai quan tâm.
Và đó là bài hát của Canada. Luôn hệt như thế.
Ôi Canada...
Và điều gì đó, điều gì đó Đưa chúng ta trở lại...
Các bạn biết lời mà. Tôi đâu có thời gian để hát. Sao cũng được.
Họ đã hát quốc ca Canada.
Họ đã hát xong.
Phát thanh viên trở lại,
"Và giờ, kính thưa quý vị,
hãy tiếp tục đứng trước quốc ca Hoa Kỳ".
Và đó là phần thú vị nhất.
Đúng, đèn tắt đi.
Có người bước ra giữa sân vận động.
Luôn thật căng thẳng, im lặng tuyệt đối.
Ô này
Bạn có
Thấy
Bởi ánh sớm bình minh
Điều chúng ta thực sự tự hào chào...
Sao lại cố làm quốc ca gợi tình thế? Họ làm gì thế?
Tôi chịu không hiểu.
Sao lại cố biến nó thành bài hát gợi tình?
Bạn sẽ không bao giờ thấy ai đó ở Anh quốc nói, "Phối lại đi!"
Chúa phù hộ Phù hộ Nữ hoàng
Chúa phù hộ Tôi phù hộ bằng tình dục gợi tình
Phù hộ Nữ hoàng Hãy phù hộ Nữ hoàng
Bằng tình dục gợi tình Phù hộ Nữ hoàng đó
Ôi, chao ôi.
Đức thật là vui.
Và rồi chúng tôi tới biểu diễn ở Paris, Pháp,
lần đầu tiên trong đời tôi.
Tôi phấn khởi lắm.
Tôi vẫn luôn muốn diễn ở Paris.
Tôi đâu biết thế nào. Nhưng để tôi kể nhé?
Paris là tất cả những gì họ kể bạn nghe.
Nó rõ ràng là một trong các thành phố lãng mạn nhất tôi từng đặt chân tới.
Tôi yêu Paris cả một ngàn lần.
Tôi luôn đi một mình. Chẳng sao.
Đúng.
Đêm nào cũng vậy, chỉ có tôi và lũ rệp cưng.
Tôi thực sự thích Paris
vì tôi được gặp gỡ người Paris.
Gặp trực tiếp.
Không khuôn mẫu, không phải điều ta nghe nói.
Mà thực sự gặp người Pháp, học hỏi và tìm hiểu từ họ.
Và tôi học được những điều rất tuyệt vời.
Ví dụ, nước Pháp có mối quan hệ với công việc rất khác
so với tất cả chúng ta.
Được chứ?
Họ không thèm đếm xỉa công việc.
Là điều tôi thấy rất truyền cảm.
Nhiều người trong chúng ta
đã trở nên hơi quá gắn bó với công việc.
Ta gắn mình với công việc.
Bạn đã bao giờ hỏi ai, "Nói tôi nghe về bạn?"
"Tôi là kiến trúc sư..."
"Nói tôi nghe về bạn". "Tôi là chủ hiệu tóc..."
"Nói tôi nghe về bạn". "Tôi là cô giáo..."
"Nói tôi nghe về bạn",
và mọi người sẽ nói với bạn họ làm gì.
Bạn biết đấy, chúng ta quá tập trung vào công việc.
Người Pháp thì không thế. Không đâu.
Bạn sẽ không gặp người Pháp nào như thế.
Bạn lại gần một người Pháp hỏi, "Xin lỗi. Anh làm gì?"
Họ sẽ nói, "Tôi hả? Tôi...
Tôi đi dạo với bạn bè và...
tôi thích đồ ăn ngon và..."
Rồi bạn nói, "Không, anh sống bằng gì?"
Họ đáp, "Sống hả? Xin lỗi".
"Đúng, sống bằng gì?"
"Được, tôi hít thở và...
Anh biết đấy, tôi uống nước, và
tất nhiên, tôi còn phải làm tình nữa".
Các bạn, chỉ là họ sống khác thôi.
Không quá gắn bó với công việc là điều tuyệt vời.
Tôi học được điều đó vì khi tôi bay tới Paris,
hành lý tôi bị thất lạc.
Hiểu chứ? Đúng thế.
Tôi hạ cánh xuống sân bay, đồ đạc biến sạch, không đến cùng tôi.
Tôi phát hiện ra lúc ở băng chuyền,
là điều dở ẹc các hãng máy bay làm với bạn.
Họ biết hành lý của bạn không tới.
Đúng, họ luôn biết rõ hành lý của bạn ở đâu.
Nhưng họ đâu báo cho bạn.
Họ để bạn đứng đó như thằng ngốc,
trái tim đầy hy vọng.
Họ có thể tới ghế của bạn trước khi cất cánh rồi nói,
"Không tới đâu.
Báo trước cho anh".
Nhưng không.
Họ để bạn cất cánh trong vui sướng như thằng ngốc.
Tôi đã hạ cánh ở Paris.
Tưởng là khởi đầu của chuyến đi tuyệt vời.
Tôi nhảy chân sáo, mang đầy hành lý chất lừ,
"Mình sẽ ra nhận đồ,
vào Paris và bắt đầu khám phá".
Ra tới băng chuyền.
Tôi nghĩ, "Đầy hành lý chất lừ.
Đúng thế. Mọi người, để tôi nhận hành lý".
Rồi tôi cứ, "Xin lỗi.
Cho tôi đứng với.
Tôi muốn ngả người về băng chuyền.
Để hành lý ra nhanh hơn.
Nhanh nào, vali may mắn".
Tôi mang theo đầy hành lý chất lừ.
Vali bắt đầu xuất hiện và tôi đứng đó đánh giá chúng.
"Ai mà vẫn dùng Samsonite?
Đồ của mình đâu?"
Hành lý cứ vòng qua vòng lại,
rồi không thấy vali ra thêm nữa.
Tôi bắt đầu lo.
Rồi vali ngày càng thưa thớt dần.
Tôi thì, "Vali của mình,
không tới".
Và tôi hiểu ra
vali của tôi vẫn chưa tới.
Thật khủng khiếp. Tôi có cảm giác
hệt cảm giác hồi tôi còn nhỏ
khi bị mẹ quên đón ở trường.
Giống hệt thế.
Đứng bên băng chuyền, cảm giác như tôi lại mười tuổi, như...
"Không, thưa thầy Wilkinson, không sao đâu ạ, thầy cứ đi đi.
Mẹ em rồi sẽ đến. Thầy đừng lo, thầy về đi.
Mẹ em đang đến. Mẹ không quên em đâu.
Không... Mẹ đang...
Có thể lúc này mẹ đã chết ở đâu đó.
Chắc mẹ đang nằm chết dưới rãnh".
Mẹ đã quên tôi.
Thỉnh thoảng mẹ quên tôi.
Và tôi phải cuốc bộ về nhà.
Đi bộ mất cả giờ.
Và tôi về đến nhà,
mẹ luôn phản ứng y chang khi tôi bước vào,
vì mẹ làm việc ở nhà.
Mẹ đánh máy trên một chiếc máy tính nhỏ,
và tôi bước vào nhà rồi đóng cửa thế này.
Luôn một phản ứng ấy, mẹ sẽ,
"Không, cưng, không!
Mấy giờ rồi?"
Tôi nói, "Quá muộn rồi".
Thật lòng mà nói, tôi ghét bị bỏ quên ở trường lắm,
nhưng tôi thích những lúc ấy.
Vì có vất vả gì đâu, nói thật là thế. Tôi thích đi bộ.
Trên đường về có gì căng thẳng đâu.
Tôi cứ lấy chân đá sỏi, vừa đi vừa hát.
Về đến nhà là tôi luôn nghĩ, "Không, khoan đã".
Tôi thích lắm vì chỉ lúc ấy
tôi mới được phép sưng sỉa xả láng với mẹ mà không bị mắng.
Hoàn toàn không.
Vì thời tôi còn nhỏ,
bạn không được sưng sỉa với cha mẹ.
Tôi đâu có da trắng. Bạn hiểu chứ? Bạn không thể...
Tôi phải cẩn thận.
Nhưng mẹ mắc lỗi là tôi khoái.
Mẹ nói, "Con tha lỗi cho mẹ nhé?"
Và tôi nói, "Để con suy nghĩ".
Nhưng giờ thì tôi phải tìm người giúp.
Tôi nhìn quanh,
có một quý ông người Pháp lớn tuổi đứng một bên,
tóc bạc, má hồng hào,
thấp bé và đeo kính.
Tôi liền lại gần ông ấy.
Và ông ấy mặc áo vét đỏ.
Trên áo đề "Thông tin" bằng tiếng Pháp,
và bên dưới bằng tiếng Anh,
là "Thông tin".
Tôi thở phào...
"Bonjour. Xin chào. Chào."
Ông ấy liền, "Xin chào. Bonjour".
Tôi nói, "Tiếng Anh, tiếng Pháp?"
Ông nói, "Tiếng Anh, oui".
Tôi nói, "Ông giúp tôi được không?
Hành lý của tôi chưa tới.
Tôi muốn biết tôi cần làm gì?"
Ông nói, "Hành lý của anh không tới...
Tôi liền, "Được.
Được lắm.
Để thử tiếng Pháp.
Xem có được việc không".
Cuối cùng cả hai cũng hiểu nhau.
Ông chỉ tôi tới một khu vực đặc biệt để tôi trình báo.
Có một người Pháp khác đứng quầy, trẻ hơn nhiều.
Anh ta chắc có gốc Algeria hoặc Maroc.
Rất Pháp. Trông rất hay.
Đang bận giúp ai đó.
"Cảm ơn anh. Người tiếp theo."
Tôi lại gần, "Chào".
Anh ấy nói, "Sao thế, anh bạn?
Anh khỏe chứ? Có chuyện gì?"
Tôi nói, "Mong anh giúp tôi.
Hành lý của tôi không tới. Thất lạc rồi".
Anh ấy đáp, "Ôi không. Hành lý của anh chưa tới.
Ôi chao.
Anh đã tìm chưa?"
Tôi nói, "Hả? Rồi, tôi làm ngay thế chứ.
Anh nghĩ tôi tìm anh cho vui?
Tất nhiên là..."
Anh nói, "Tôi hỏi thế thôi.
Vậy là mất vali? Hoàn toàn..."
Tôi nói, "Ừ".
Anh nói, "Trời, tệ quá anh bạn. Tôi rất tiếc cho anh.
Thế thì tệ quá.
Vậy giờ anh muốn làm gì?"
"Giờ tôi muốn làm gì?"
Tôi nói, "Tôi muốn anh làm gì đó.
Chúng ta có thể trình báo không?"
"Anh muốn làm giấy tờ hay sao đó hả?
Rồi anh nộp cho hãng bảo hiểm để họ thanh toán cho anh?"
Tôi nói, "Không. Để anh tìm ra vali rồi mang đến cho tôi."
Anh nói. "Đừng lo, anh bạn.
Sẽ không tìm ra đâu.
Không đâu.
Đừng lo chuyện ấy.
Anh biết đây là Paris mà.
Hành lý mà thất lạc thì chắc sẽ mất luôn.
Chúng đời nào hiện ra. Cũng đôi khi, nếu may.
Nhưng giờ này chưa tới thì chắc mất rồi.
Hôm nay thứ Sáu. Có biểu tình.
Anh cứ đi đi. Đừng lo lắng quá. Anh đi đi".
Sao lại "Đừng quá lo..."
"Ê, là đồ của tôi mà.
Toàn bộ quần áo của tôi."
Anh ấy nói, "Nhưng đây là Paris.
Anh cần quần áo? Đây là Paris mà.
Nào, Paris mà, đi sắm quần áo đi.
Anh làm sao thế? Thoải mái đi."
Anh ấy rất tự tin,
và khiến tôi thấy mình đã sai.
Tôi nghi ngờ mình.
Tôi bỏ đi và nghĩ, "Mình sai chăng?
Mình quá quyến luyến vali đồ?"
Anh ấy không nói dối. Paris có bao quần áo đẹp.
Tôi phải đi mua quần áo,
vì không có đồ mặc và đồ biểu diễn.
Và nếu bao giờ bạn đi Paris, nhớ mang thêm tiền
để mua sắm quần áo. Tuyệt vời lắm.
Và cố gắng nhồi thêm
một bộ đồ lòng tự trọng nữa.
Bạn sẽ cần nó khi mua sắm với người Pháp.
Vì họ không bạn bè gì với bạn đâu.
Đúng. Tôi chưa tới nước nào
nơi bạn thực sự đơn độc khi đi mua sắm thế.
Bạn bước vào cửa hàng, không ai giúp. Không gì hết.
Bạn không biết ai làm ở đó hay ai làm gì.
Thực thế, cứ như Nhân viên Trá hình.
Tôi cứ chỉ đi quanh.
Tới 20 phút, không ai giúp tôi.
Cuối cùng, tôi tự chọn đồ, và có giọng khó chịu sau lưng.
"Tôi giúp được gì đây?"
Tôi nói, "Chào. Vâng. Tôi muốn mua quần áo.
Tôi bị mất vali rồi".
Thế rồi, Detroit ạ, tôi chưa từng
bị chế nhạo nhiều đến thế bao giờ. Chưa từng.
Chưa từng. Bất cứ thứ gì tôi chọn
đều kèm nhận xét gay gắt.
Tôi hỏi, "Cho tôi chiếc này cỡ trung bình được chứ?"
"Trung bình?
Ý anh là cỡ lớn và rất lớn, hử?
Chiếc này cỡ trung bình cho anh?
Tôi không nghĩ thế, hử?"
Tôi nói, "Sao cơ?"
Anh ta nói, "Anh mặc cỡ lớn. Để tôi lấy cho anh.
Áo cỡ trung bình đâu được, nhỉ?"
Tôi thì, "Gì cơ?"
Cái gì cũng thế, tuốt tuột.
Có chiếc áo khoác tôi muốn mua.
"Tôi mua được chứ?"
Anh ta nói, "Không, áo này không hợp làn da anh.
Đừng, anh cần nghĩ xem mặc đồ gì tôn được các màu sắc
bên trong sợi vải
và cả trong mặt anh nữa, nhé?
Áo này không đẹp nhất đâu".
Tôi liền bảo, "Này, tôi đã có một cái tương tự".
Anh ta nói, "Và anh mặc sao?"
"Chà, không mua nữa."
"Không, anh muốn thì cứ mặc.
C'est tranquille. Mua đi".
"Không, anh làm tôi sợ rồi".
Bạn biết không? Chỉ là rất khác biệt.
Một người bạn bảo tôi,
"Này, dân Pháp là lũ đểu, nhỉ?
Tôi bảo, "Tớ không nghĩ họ là lũ đểu.
Tớ nghĩ họ chỉ rất thật lòng.
Được chứ?"
Khó phân biệt được hai điều đó lắm.
Vì một lần, tôi đang nói chuyện với một phụ nữ Pháp
và tôi cố lấy can đảm hỏi cô ấy.
Tôi nói, "Này cô,
sao người Pháp
lại thế này?"
Cô ấy nói, "Là sao?"
Tôi nói, "Ở cửa hàng,
họ có vẻ khó chơi."
"Không, có khó chơi đâu. Họ chỉ là họ thôi, không phải sao?
Có lẽ anh đã quen với việc tới một nước, nơi con người ở đó
luôn lo sẽ không được anh thưởng tiền boa,
nên họ cứ xoắn xuýt lấy anh.
'Tôi giúp được gì anh?'
Nhưng Pháp đã đảm bảo ai cũng được hưởng mức lương tốt.
Tiền công tốt.
Nên chúng tôi không quá lo về chuyện đó.
Ở Mỹ thì khách hàng là vua.
Anh biết Pháp xử vua ra sao rồi mà.
Cho nên...
ở đây không làm thế".
Người Pháp không chơi trò ấy.
Các bạn đêm nay thật vui, Detroit.
Cảm ơn các bạn.
Cảm ơn rất nhiều.
Chứng tỏ tôi đã đúng.
Vì thế này mà bạn tới Detroit.
Thực thế. Khán giả thật tuyệt vời.
Xinh đẹp, đa dạng.
Thành phố cũng tuyệt nữa.
Chúng tôi đã kịp thấy vài điều đây đó.
Tôi đã có chuyến bay với cậu bạn Dave.
Anh ấy đạo diễn các thứ đặc biệt này
và một hôm, anh ấy nói với tôi,
"Này, ban ngày cậu làm gì?"
Tôi nói, "Chắc đi ăn, làm gì đó".
Anh ấy nói, "Bọn mình đi xem hết các bảo tàng ở Detroit đi?"
Tôi nói, "Có lẽ một thôi".
Anh ấy nói, "Sao chỉ một?"
Tôi bảo, "Ừ, sao cậu muốn xem hết?"
Anh ấy nói, "Cậu tới đây bao giờ chưa?
Biết họ có bao nhiêu bảo tàng không?"
"Có, nhưng đều là bảo tàng cả.
Tớ thích đi một bảo tàng thôi.
Tớ đâu dẻo dai như cậu, không thể đi nhiều như cậu".
"Cậu nói không thể đi nhiều như tớ là sao?"
"Cậu là người da trắng, cậu thích thăm thú như thế".
Tôi chỉ đùa thế thôi, trêu anh ấy thế.
Chỉ trêu thế thôi.
Thế mà anh ấy bực mình ngay các bạn ạ.
Anh ấy nói, "Cậu vừa nói gì?"
"Vì cậu..."
Anh ấy nói, "Người da trắng đâu thích bảo tàng.
Cậu nói thế là sao hả?
Bảo tàng còn không nằm trong năm điều người da trắng thích nhất nhé, hiểu chưa?"
Anh ấy nói tự tin ghê gớm.
Và đầy chắc chắn nữa.
Tôi hỏi, "Năm điều đó là gì?
Vì bảo tàng không lọt tốp năm thì lạ quá".
Phòng ngủ anh ấy có treo một danh sách trên tường
liệt kê tốp mười.
Tuyệt lắm ấy.
Tôi nghĩ. Rồi tôi quyết, "Có chứ.
Tôi giữ vững quan điểm."
Bảo tàng tốp năm.
Vì bảo tàng có tệ đâu.
Người da trắng thích.
Nhiều người thích bảo tàng,
nhưng người da trắng mê bảo tàng.
Mê bảo tàng.
Không nơi nào trên Trái đất
người da trắng tới sống mà không xây bảo tàng.
Đâu cũng thế. Người da trắng mê bảo tàng.
Bạn gặp họ trong bảo tàng chưa?
Đi lại, mỉm cười, hai tay bắt sau lưng?
"Đúng, đó là chúng ta.
Đó cũng là chúng ta.
Một thời tuyệt vời".
Người da trắng mê bảo tàng.
Đứng số một thì không, nhưng chắc chắn lọt tốp năm.
Tôi đã suy nghĩ.
Nếu có tốp năm điều người da trắng mê,
thì tôi xếp bảo tàng vào số năm.
Tôi xếp bơi lội vào số bốn.
Được chứ? Vì người da trắng mê bơi lội.
Thế có sao đâu. Bạn từng thấy họ bơi chưa?
Nhìn bạn đẹp tuyệt vời.
Tuyệt vời.
Khi người da trắng bơi, họ làm thế với tóc họ.
Họ lên khỏi nước, rồi...
Uốn hoàn hảo về phía sau như vịt.
Tôi cũng mê bơi lắm.
Người da trắng mê bơi.
Người da trắng mê bơi lắm,
đến nỗi họ giành nhiều huy chương
cho bộ môn bơi lội ở Olympics
hơn mọi bộ môn khác.
Đúng, người da trắng mê bơi lội đến thế đấy.
Tôi đã nhận ra thế.
Có cuộc tranh luận ai là vận động viên Olympic tuyệt nhất.
Và hai người đứng đầu là Michael Phelps
và Usain Bolt.
Và một trong các lý lẽ là,
"Michael Phelps giỏi hơn vì giành nhiều huy chương hơn".
Tôi nói, "Đúng, là nhờ ăn gian.
Anh ấy thắng nhờ bơi lội".
Michael Phelps giỏi chứ.
Ý tôi là không thể dựa vào số huy chương.
Vì bơi lội là bộ môn duy nhất có thể
giành thêm huy chương khi làm đúng một việc
theo cách hơi kém hiệu quả hơn.
Vô lý lắm.
Nghĩ mà xem. Đây nhé, "Bơi tự do 100 mét".
Rồi. Huy chương vàng.
Chà. Giờ thì thế này.
Lại huy chương nữa.
Thế này thì sao?
Lại huy chương. Nhưng còn thế này?
Huy chương nữa.
Thật là vớ vẩn. Ai nói gì tôi cũng mặc.
Không được thắng thêm huy chương.
Usain Bolt đâu được xa xỉ thế.
Khi Usain Bolt chạy, chỉ có 100 mét và thế thôi.
"Vào vị trí, sẵn sàng..."
Chạy, chạy, chạy.
Tới đích, thắng, giành huân chương.
Thế thôi.
Không thể quay lại nói,
"Chạy tuyệt quá. Giờ tôi sẽ chạy kiểu bướm".
Làm gì có chuyện.
Ý tôi là nên có, nhưng làm gì có.
Mê bơi lội nên người da trắng bịa ra luật. Tôi hiểu.
Cũng phải thế thôi, đúng.
Trong tốp năm của tôi, tôi đặt bảo tàng ở số năm,
bơi lội ở số bốn.
Số ba,
được sửng sốt.
Người da trắng khoái được sửng sốt. Thôi nào.
Bạn biết chính xác tôi đang nói gì.
Bạn đã thấy một người da trắng có một ngày tệ hại,
gặp chuyện xấu chưa?
Họ làm bộ mặt ấy, làm vẻ sửng sốt như...
Người da trắng khoái được sửng sốt.
Đi chợ là bạn sẽ thấy suốt thôi mà.
Mọi người xếp hàng dài. Được chứ?
Nhưng chỉ có một thu ngân.
Ai cũng kiên nhẫn chờ.
Nhưng sẽ luôn có một người da trắng ló ra...
"Sao họ không mở thêm...
Thật sao?
Họ làm gì... Sao có thể..."
Thứ duy nhất người da trắng mê hơn
là gây sửng sốt cho một người da trắng khác.
Bạn đã gặp chưa?
Khi chuyện ấy xảy ra, đúng là kỳ diệu.
Thực sự kỳ diệu.
Một người da trắng gây sửng sốt.
Họ sẽ nhìn một người da trắng khác,
và rồi họ sẽ cùng nhau sửng sốt.
Như thể họ hợp lực sửng sốt thành siêu sửng sốt.
Bạn thấy họ nhìn người kia. "Anh thấy chứ?"
"Tôi biết".
Đó là mấu chốt để được sửng sốt.
Bạn phải thở hắt ra. Ra hết.
Đời khổ lắm, phải xả hết không khí.
Đến thở họ cũng không làm nổi nữa.
Vì thế mà Trung Tây nhiều lốc xoáy.
Là vì người da trắng sửng sốt...
Người da trắng khoái được sửng sốt.
Đúng thế. Phải nằm trong tốp năm.
Năm điều người da trắng mê của tôi đấy.
Tôi có bảo tàng đứng thứ năm.
Đúng, bơi lội đứng thứ bốn.
Được sửng sốt, đứng thứ ba.
Thứ hai là làm người da trắng.
Là điều hết ý. Tôi đâu trách họ.
Và rồi còn số một.
Và thế đấy, danh sách riêng của tôi.
Tôi không áp đặt gì.
Bạn cứ lập danh sách của bạn nếu muốn, nhé?
Là lựa chọn riêng của ta.
Nhưng có một điều,
một điều duy nhất,
được người da trắng khoái hơn mọi thứ khác trên hành tinh này.
"Caroline ngọt ngào".
Để tôi nói điều này, Detroit.
Không có gì mang lại nhiều niềm vui
cho tâm hồn một người da trắng
bằng bài hát đó của Neil Diamond.
Tôi không cần biết là ở đâu.
Tôi đã tới tất cả các châu lục,
đến rất nhiều nước.
Khi bài hát đó vang lên,
bạn thấy mắt người da trắng sáng bừng...
như điệp viên nằm vùng vừa được kích hoạt.
Luôn như vậy, cấm bao giờ sai.
Lần nào cũng thế.
Không phải vì âm nhạc, có cả các bài hát khác.
Họ tụ tập ăn uống, hoặc xem một trận bóng chày,
hay một sự kiện của công ty.
Bao bài hát khác đang phát. Nhưng họ không quan tâm.
Nhưng khi bài hát ấy vang lên,
nó chạm vào tận ADN của làn da trắng.
Tôi không hiểu là gì.
Nhưng nó cắt ngang mọi thứ khác.
Bạn sẽ thấy người da trắng tụ tập.
Họ nói, "Đúng, ý tôi là,
kinh doanh, sáp nhập và mua lại.
Một trong số đó".
"Tôi biết, ta sẽ bàn thêm.
Hãy ghi nhớ việc này".
Và bài hát đó vang lên,
và lần nào cũng thế,
bạn nghĩ sẽ không xảy ra. Nó luôn thấm vào.
Luôn có cảm giác sẽ không xảy ra.
Nhưng lần nào cũng thế, kiểu như...
Đấy, tôi có bảo ai hát cùng đâu.
Tôi không nói, "Tất cả nào".
Không nói, "Đếm đến ba".
Mà do màu da trắng giục các bạn.
Các bạn có thấy không?
Là do các bạn. Các bạn nghĩ, "Chính là đây!
Là khoảnh khắc của chúng ta!"
Tôi da trắng, trắng, trắng
Trắng, trắng
Nhìn các bạn đi. Các bạn rạng rỡ! Nhìn mặt các bạn đi.
Nhìn đi. Nhìn niềm vui ấy đi.
Trước còn, "Chưa biết sao về anh chàng này".
Giờ thì, "Diễn viên hài tuyệt nhất đời!"
Đừng để mất niềm vui ấy.
Mọi người da trắng.
Các bạn hãy giữ lấy. Là báu vật đấy.
Nó là điều đáng yêu nhất trên đời.
Không gì làm người da trắng vui hơn là bài hát ấy.
Bài hát là niềm vui da trắng trong sáng vẹn nguyên.
Bài hát ấy là thế.
Người da trắng không thể cự lại nó.
Quên trang web 23andMe đi.
Nếu bạn muốn biết bạn có bao phần da trắng,
bật bài hát đó lên.
Càng phản ứng lớn là càng nhiều trắng.
Tôi giúp bạn tiết kiệm nhé.
Chưa người da trắng nào tôi từng gặp...
Nó như Marco dẫn đến Polo. Bài hát ấy là thế.
Để tôi nói này,
nếu có bao giờ có một vụ động đất lớn, mong là không,
và người da trắng mắc kẹt trong đổ nát,
thì tôi tình nguyện đi tìm tất cả họ.
Tôi sẽ nói, "Các anh tìm người khác.
Vụ này để tôi lo! Để tôi!"
"Tìm được một người nữa này!"
"Anh ổn chứ?"
Vài bạn đang nghĩ,
"Trevor, bài ấy tuyệt nhưng đâu phải quan trọng nhất".
Vậy hả? Thế sao các bạn không hát quốc ca cùng tôi?
Detroit, các bạn thật tuyệt.
Cảm ơn rất nhiều.
Tôi đã rất vui với tất cả các bạn.
Tôi cảm ơn các bạn.
Xin tạm biệt.
Tốt cả chứ?
Lần nào cũng ổn, Neil Diamond.
Hay lắm.
Lần nào cũng ngon.
Cảm ơn ông rất nhiều.
Thật tuyệt vời. Cảm ơn ông nhiều.
Biên dịch: Lan Young