Uploaded by MoviesMod.org | Visit & Support
GOSZEN
Mojżeszu.
Panie.
Dzisiejsza noc jest inna niż wszystkie.
Jak to, Panie?
Wszystko, co pierworodne w ziemi egipskiej, umrze.
Od pierworodnego syna faraona
po pierworodnego syna najbiedniejszej służącej.
A co z Hebrajczykami?
Słuchaj uważnie.
Każda rodzina ma spożyć baranka ofiarnego,
przyrządzonego z gorzkimi ziołami.
Macie go spożyć z chlebem niekwaszonym, bo nie ma czasu, by wyrósł.
Weźcie krew baranka i oznaczcie nią dookoła drzwi waszych domów,
by pokazać, gdzie mieszkacie, co ochroni was przed moją zemstą.
Szukam domu Mojżesza.
Boję się, Mojżeszu.
Musi być inny sposób.
Jestem niszczycielem.
Wejdźcie. Szybko.
Szybko.
I tak zaczyna się dziesiąta plaga.
Śmierć pierworodnych.
TESTAMENT: HISTORIA MOJŻESZA
CZĘŚĆ TRZECIA: ZIEMIA OBIECANA
Ostatnia plaga sieje istne spustoszenie,
bo oznacza, że każdy pierworodny w Egipcie
od pierworodnego syna faraona po pierworodnego syna biedaka
aż po bydło, wszyscy zginą.
Dla chrześcijaństwa to zapowiedź Nowego Testamentu i Jezusa Chrystusa.
Krew Baranka.
Ofiara baranka.
I tylko jego krew was ocali.
Exodus jest możliwy tylko dzięki krwi baranka
na odrzwiach. To wasze ocalenie.
Proszę. Jedzcie.
Pijcie.
To dzięki oznaczeniu hebrajskich domów
krwią baranka na odrzwiach
anioł przeszedł obok tych domów.
To stąd pochodzi określenie Pascha.
Przechodzi obok ich domów, a zamiast tego karze Egipcjan.
PI-RAMZES STOLICA EGIPTU
To jest pyszne.
Amen?
Amen!
Można uznać, że to oko za oko.
Na początku Księgi Wyjścia faraon zabija dzieci płci męskiej.
A teraz ofiarą padają pierworodni.
Historia zatoczyła koło.
To, co próbowałeś zrobić mnie, ja zrobię tobie.
Starożytna tradycja rabiniczna nie cieszy się z cierpienia,
RABIN
które plagi przynoszą mieszkańcom Egiptu.
Gdy podczas sederu przychodzi moment,
gdy śpiewamy o dziesięciu plagach,
powinniśmy wybrać palcem kroplę wina z kubków
i przenieść ją na krawędź talerzy.
Nie powinniśmy czerpać radości z cierpienia innych.
Nieważne, czy to ktoś, kto nas skrzywdził,
czy ktoś niewinny.
Dlatego symbolicznie pomniejszamy naszą radość.
Mojżeszu!
W rozdziale 12 przychodzi niszczyciel.
Czasem interpretuje się go jako Anioła Śmierci.
Nie wiadomo, czy to Bóg.
Mojżeszu!
Ale tuż potem jest napisane, że zrobił to Bóg.
Nie wiem, czy to ma postawić granicę
między Bogiem a tym, co Bóg robi.
Mojżeszu.
„I podniósł się wielki krzyk w Egipcie,
KSIĘGA WYJŚCIA 12, 30
gdyż nie było domu, w którym nie byłoby umarłego”.
Mojżeszu!
Proszę cię! Musimy iść!
Myślę, że redaktorzy i autorzy biblijni
wprowadzili anioła śmierci,
by nie przypisywać Bogu takich cech
jak gwałtowność i mściwość,
kojarzących się z każdym bogiem,
który odbiera życie dzieciom i niewinnym ludziom.
Co my zrobiliśmy?
To, o co kazał ci Bóg.
Ta ostatnia plaga
wydaje mi się naprawdę druzgocąca.
To dlatego słyszymy tyle argumentów przeciwko Bogu.
Czemu łaskawy Bóg pozwolił na coś takiego?
Co za mściwy Bóg by to zrobił?
Zabiłeś wszystkich pierworodnych? Co z ciebie za bezlitosny Bóg?
I szczerze mówiąc, nie ma na to dobrej odpowiedzi.
Ale z ludzkiego punktu widzenia to po prostu druzgocące.
Mojżeszu.
Gdzie jesteś, Mojżeszu?
Mojżeszu!
Gdzie jesteś?
Odpowiedz!
- To mój brat. - Zarygluj drzwi.
- Muszę do niego iść. - Nie!
Odpowiedz!
Ja to zrobię.
Mojżesza tu nie ma.
Wstydzisz się stanąć ze mną twarzą w twarz?
Mój syn nie żyje!
Nasze dzieci też zginęły z twoich rąk.
Ostrzegaliśmy cię.
Żaden człowiek nie może stać na drodze Boga.
Wasz Bóg to morderca.
On daje życie.
I je odbiera.
Mój syn…
Mój syn.
Idźcie na pustynię.
Teraz.
Bez żadnych warunków?
Bez.
Tylko już stąd idźcie.
Zostań z nami.
Nie.
Muszę razem z nim opłakiwać stratę Egiptu.
Jego stratę.
Musimy iść. Szybko.
Zanim się rozmyśli.
Kochany chłopcze.
To ty sprowadziłaś wroga do mojego domu.
Zmusiłeś Mojżesza do tego…
okropieństwa.
I zobacz, co się stało.
Myślałeś, że jesteś niezwyciężony.
Nietykalny.
Obcuję z bogami.
Naprawdę?
Oddaj mi pokłon.
- Posłuchaj, błagam. - Pokłoń się!
Jestem faraonem!
Królem Nilu!
GOSZEN
„I nalegali Egipcjanie na lud, aby jak najprędzej wyszli z kraju,
gdyż mówili: »Wszyscy pomrzemy«”.
Wszystko dzieje się teraz bardzo szybko.
Jakby nastąpiło załamanie czasu.
Jesteście tu tyle lat. Dwa, dziesięć, czterysta?
Stracili rachubę. Niewolnik nie jest panem swojego czasu.
Niewolnikowi mówi się, gdzie i kiedy.
Teraz po raz pierwszy słyszą: „Chodźmy”.
Nie są już niewolnikami czasu. Teraz sami będą zarządzać swym czasem.
„Wypożyczali od Egipcjan przedmioty srebrne
i złote oraz szaty”.
„Pan dał ludowi łaskę w oczach Egipcjan,
i pożyczyli im.
I w ten sposób złupili Egipcjan”.
„Łupienie” to słowo, które zwykle słyszę po hebrajsku.
Ale nie owijajmy w bawełnę. Sens jest ten sam.
„Teraz się obłowimy”.
To był problem wczesnego judaizmu,
że żydowski filozof Filon twierdził:
„Nie, to była tylko zapłata za usługi”.
To nie była grabież ani rabunek.
Zasłużyliśmy na to
i dostaliśmy to ze względu na nasze przejścia.
Szkoda, że Biblia nie ma przypisów.
„Co to ma przekazywać
poza tym, że sytuacja się odwróciła?”
Czy to…
Czy to jest to, czym mamy się stać?
Tym?
Mojżeszu!
Czy nie dałeś mi klejnotów, gdy się zaręczyliśmy?
Dziś też są zaręczyny.
Czterysta lat, Mojżeszu.
Niech świętują.
Nie cieszy go nasze szczęście.
Ten dzień przepowiedziano dawno temu.
Nasze wyjście do Kanaanu.
Do krainy mlekiem i miodem płynącej.
Po 400 latach ten dzień w końcu nadszedł.
Przez ten czas znosiliśmy trudy.
Trudy, znoje i cierpienie.
Zapomnieliśmy, kim jesteśmy.
Dzięki Bogu…
Bóg przemówił do mnie na górze.
I dotarliśmy tutaj.
Stoimy tu w ten piękny poranek
u bram wolności.
Czy nagle ufamy faraonowi, że nas puści?
Ile razy zmieniał plany?
To wszystko może być pułapką.
Nie.
Teraz jedyna pułapka jest tu, w naszych umysłach.
Od dziś nasz Bóg jest naszym oblubieńcem,
a my Jego oblubienicą.
Mojżeszu!
- Hej! - To księżniczka.
Dokądkolwiek pójdziesz, pójdę tam i ja.
A gdzie ty zostaniesz, zostanę i ja.
Gdy Mojżesz wyprowadza tę grupę z Egiptu,
Bitia dołącza do nich w tym exodusie.
Myślę, że to wymowne.
I myślę, że to mówi wiele o tym, kim stał się Mojżesz
i że imponował nawet własnej rodzinie tak bardzo, że dała mu się prowadzić.
Midrasz zawiera przejmującą wersję wydarzeń,
według której córka faraona była pierworodna
i umarłaby wskutek plagi, która dotknęła pierworodnych.
Ale Bóg mówi: „Uratowałaś Mojżesza, dlatego ja uratuję ciebie”.
Wtedy Bóg ją adoptował i uratował przed ostatnią plagą.
Wielu muzułmanów uważa, że przybrana matka Mojżesza
również była gnębiona przez faraona.
W literaturze pozakoranicznej mówi się nawet,
że kiedy Mojżesz wraca,
ona jako jedna z pierwszych osób przyjmuje jego przesłanie.
Opowieść głosi, że faraon następnie zaczyna ją torturować
i że Bóg ratuje ją z okropnych tortur,
jakich doświadczyła z ręki samego faraona.
Dlatego w tradycji islamskiej
stała się inspiracją dla kobiet, które padły ofiarą przemocy domowej,
które musiały uciekać,
i można obrać ją sobie za wzór.
Mojżeszu, nie traćmy czasu.
Mój brat postradał zmysły.
Izraelici!
Chodźmy stąd!
W wieczór Paschy wypowiadamy taki werset,
że gdyby Bóg nie uwolnił nas z Egiptu, wciąż bylibyśmy tam niewolnikami.
Nie dosłownie, ale psychologicznie.
Psychologicznie wciąż bylibyśmy zobowiązani wobec naszego pana.
Syndrom sztokholmski.
Jednym ze sposobów na wyleczenie się z syndromu sztokholmskiego
jest deprecjacja porywacza,
zauważenie, że nie był wartościowy.
Ci ludzie nie chcą naszego dobra. Nie są dobrzy.
Gdy tylko to widzą,
syndrom sztokholmski znika.
Są wolni. Są wyzwoleni.
Złożyłem ofiarę Amonowi.
Nareszcie uratował nas od tego zła.
Nie, to my źle oceniliśmy sytuację, Haman!
Jeśli jedno plemię robotników odejdzie, inni też odejdą.
Nubijczycy, Hetyci.
Fundamenty się rozpadną.
Przygotuj wojsko.
Wasza Wysokość, błagam.
Przygotuj wojsko.
Sądzę, że to wymowne,
że to ta dziesiąta zaraza, która osobiście dotknęła faraona,
była kroplą, która przelała czarę, że tak to ujmę.
Myślę, że gdy faraon zdaje sobie sprawę, że jego syn nie żyje,
jego serce przepełnia pragnienie zemsty.
A potem faraon zmienia zdanie i ich ściga.
Czasem myślę o zabawie w kotka i myszkę,
w której kot goni mysz
i trzyma ją w pysku, potem puszcza ją na chwilę,
a potem wraca i znów się nią bawi.
Taki obraz Boga wyciągnąłem z tej historii.
Kanaan jest na północ. Tędy.
Przejdziemy przez kraj Filistynów.
Mogą nas zaatakować.
Wtedy będziemy walczyć.
To jedyna droga, Mojżeszu.
A więc na północ.
Przez pustynię do Ziemi Obiecanej!
Aaronie!
Wskazuje nam drogę!
Nie, ta droga prowadzi do morza!
Między Migdol a Baal-Sefon!
- Już to widziałem! - Ale będziemy uwięzieni!
- Przywiodło mnie do was! - Mówię ci, bracie!
To znak!
Będziemy potrzebować tysiąca statków, by opuścić Egipt w ten sposób!
„Gdy faraon uwolnił lud,
nie wiódł go Bóg drogą prowadzącą do ziemi filistyńskiej,
chociaż była najkrótsza.
Powiedział bowiem Bóg: »Żeby lud
na widok czekających go walk nie żałował i nie wrócił do Egiptu«.
Bóg więc prowadził lud okrężną drogą pustynną ku Morzu Czerwonemu”.
Jest wiele interpretacji, czemu Bóg prowadził lud
w tak dziwnym kierunku.
Podaje się różne powody: od militarnych
po obietnicę przeprowadzenia ich przez źródła wody, której potrzebowali.
W każdym z nich może być ziarno prawdy.
Ale Tora ma być tekstem, który przemawia do nas po dziś dzień.
Dlatego najistotniejszym przesłaniem z tej drogi,
w którą Bóg ich zabrał, jest to, że jeśli chcesz iść w życiu jakąś ścieżką,
Bóg mówi: „Jestem z tobą. Wiem, czego potrzebujesz. Idź za Mną”.
KSIĘGA WYJŚCIA 13, 21
„A Pan szedł przed nimi podczas dnia, jako słup obłoku,
by ich prowadzić drogą,
podczas nocy zaś jako słup ognia, aby im świecić,
żeby mogli iść we dnie i w nocy”.
„A Egipcjanie ścigali ich”.
Mówiłem ci, bracie.
Tu nie ma nic oprócz morza.
Musimy zawrócić.
Musi w tym być jakiś cel.
KSIĘGA WYJŚCIA 14, 9
„Egipcjanie – wszystkie konie i rydwany faraona, jeźdźcy
i całe wojsko jego
ścigali ich i dopędzili
obozujących nad morzem pod Pi-Hachirot
naprzeciw Baal-Sefon”.
Powiedz nam, Mojżeszu, co mówi Bóg?
Mówiłem, że to podstęp.
Rozbijemy tu obóz.
Rozbijemy tu obóz!
Faraon od razu nas pozabija.
Rozbijemy tu obóz!
Nie.
Spójrzcie, ma rację.
Mojżesz ma rację!
Bóg daje im tę zbawczą łaskę.
Ta niewiarygodna wizualna obecność,
którą oni też rozpoznają,
jest nie tylko kompasem,
ale także siłą ochronną.
Każ im go ominąć!
Nie możemy, panie.
Gdy staramy się przemieścić, przemieszcza się wraz z nami.
Panie, wygląda na to, że to coś żyje.
Ten, kto znajdzie sposób, by to obejść,
będzie moim dziedzicem.
Musiałeś mieć jakiś cel, przyprowadzając nas tu.
Powiedz mi, Panie. Co to za cel? Pokaż mi go.
Mojżeszu.
Podnieś swą laskę.
Wyciągnij rękę.
KSIĘGA WYJŚCIA 14, 21
„Mojżesz wyciągnął rękę nad morze,
a Pan cofnął wody gwałtownym wiatrem wschodnim, który wiał przez całą noc”.
Dlaczego Morze Czerwone się rozstąpiło?
Niektórzy bibliści twierdzą, że jeśli to się stało,
jak to opisuje Biblia,
to sprawiło to trzęsienie ziemi,
które otworzyło szczelinę,
i cała woda odpłynęła z morza.
Przypisują to zjawisku zachodzącemu w naturze.
Nie to miał na myśli autor biblijny.
Biblia mówi to jasno.
Bóg nakazuje Mojżeszowi,
by ten podniósł laskę, i dzieje się cud.
Co się dzieje?
- Nie przeżyjemy! - Wracajmy!
Morze nas zmiecie!
- Zginiemy! - Wracajmy!
Ich Bóg może wszystko, Wasza Wysokość.
Nasi bogowie na to nie pozwolą.
Widzicie to?
To Bóg.
Widzicie? To Bóg!
Nie traćcie wiary!
Sam zobaczysz.
Uratowalibyście siebie, zostawiając dzieci?
Nie. On też nie.
Bóg potrzebuje nas wszystkich.
Wszystkich swych dzieci.
Nas wszystkich!
Wracajmy, póki jest czas.
Nie przeżyjemy tego.
Wolę utonąć.
Jest wiele wspaniałych nauk midraszowych związanych z rozstąpieniem się morza.
Według jednej z nich aniołowie spojrzeli i spytali:
„To tych ludzi ratujesz?
Czcili bożki, jak Egipcjanie.
Ludzie to śmieci. Wszyscy są tacy sami”.
Bóg odrzekł: „Coś pominęliście”. Spytali: „Co?”. On na to: „Patrzcie.
Idą razem”.
W tym całe sedno.
Zapomnijmy o tym, co zrobili. Każdy w swym życiu błądzi.
Ale dopóki ludzie umieją trzymać się razem
i współpracować,
Bóg na to czeka.
Zginą w morzu. To szaleństwo iść za nimi!
Nie.
Ich bóg ucieka!
Wątpicie w to, co sami widzicie?
Wasza Wysokość.
Nasze dzieci już zostały nam odebrane.
To twoi najlepsi wojownicy.
Przygotuj mój rydwan.
Panie…
Dogonimy ich i wszystkich zabijemy.
KSIĘGA WYJŚCIA 14, 22-23
„A Izraelici
szli przez środek morza po suchej ziemi,
mając mur z wód
po prawej i po lewej stronie.
Egipcjanie ścigali ich”.
Szybko!
- Idź. - Nie!
Rób, co mówię.
Idź.
Idźcie! Szybko!
Idźcie!
Dalej!
KSIĘGA WYJŚCIA 14, 27-28
„Wyciągnął Mojżesz rękę nad morze,
które o brzasku dnia wróciło na swoje miejsce”.
„Powracające fale zatopiły rydwany i jeźdźców
całego wojska faraona,
którzy weszli w morze, ścigając tamtych.
Nie ocalał z nich ani jeden”.
Jedna z moich córek, gdy miała dziesięć lat
wróciła ze szkółki niedzielnej, w której czytali tę historię.
O Morzu Czerwonym i o tym, że wszyscy umierają w Morzu Czerwonym.
Była wstrząśnięta.
Spytała: „Dlaczego Bóg to zrobił?
Czy oni też nie są dziećmi Boga?”.
Pomyślałem sobie: „Kurczę, dziewczyno. To bardzo dobre pytanie”.
Dlaczego Bóg to zrobił?
Ta historia w Koranie
kończy się utonięciem faraona.
W tej historii
faraon mówi: „Wierzę w Boga Aarona i Mojżesza”.
Ale wtedy jest już za późno.
Jest pewna ciekawa historia.
Gabriel, jeden z wielkich aniołów,
powiedział Mahometowi: „Dwóch osób nienawidzę najbardziej”.
DOKTOR, PROFESOR NADZWYCZAJNY HARVARD
„Szatana i faraona”.
Gabriel mówi: „Tak się bałem, że faraon nawróci się na islam
tuż przed śmiercią,
że zacząłem wkładać mu błoto w usta,
by nie nawrócił się na islam i nie uwierzył w Boga”.
Wśród zwojów znad Morza Martwego
jest jeden krótki fragment,
PROFESOR EMERYTOWANY
zwój, który stanowi część Księgi Wyjścia.
To uszkodzony fragment, ale wyraźnie była to długa pieśń
przypisywana Miriam.
To pieśń zwycięstwa.
Ludzie uciekli,
a Bóg jest wojownikiem, który pokonał Egipcjan
i ocalił lud.
Słowa brzmią: „Któż jest jak Ty, Jahwe, pośród bogów?”
Innymi słowy: „Tyś jest największy Bóg”.
To pierwsze ważne przesłanie teologiczne
tradycji żydowskiej, chrześcijańskiej i muzułmańskiej.
I przypisuje się je kobiecie.
Adonai.
Mojżesz uratował świat, jak wcześniej Noe.
W historii Noego woda opada
i lud wychodzi na ląd, by zacząć od nowa.
A potem mamy Morze Czerwone, gdzie woda się rozdziela,
ukazując suchy ląd, który oznacza życie.
Przechodzą na drugą stronę i zaczynają nowe życie jako naród.
Widzę tu związek.
Myślę, że polega on na tym, że gdy Bóg zbawia,
angażuje w ten proces stworzenie.
Bracie…
jesteśmy wolni.
Tak?
KSIĘGA WYJŚCIA 15, 22
„Mojżesz polecił Izraelitom wyruszyć od Morza Czerwonego,
i szli w kierunku pustyni Szur.
Szli trzy dni przez pustynię, a nie znaleźli wody”.
Oto zszokowani, straumatyzowani ludzie,
którzy znaleźli się w dziczy
i mają pełne prawo czuć niepewność,
przerażenie, mieć wątpliwości.
Dosłownie nie wiedzą, gdzie są.
Mają mnóstwo doświadczeń, które jasno pokazują im,
że ich Bóg istnieje i że ich uratował.
Ale oczekuje się od nich, by wyobrazili sobie coś,
co przekracza ich wyobrażenie.
Moje dzieci nic nie jadły od trzech dni.
Idą za Mojżeszem,
ale wiedzą, że to przekracza też jego wyobrażenie.
Daj mi znak, Panie.
Przyprowadził nas tu na śmierć?
- To szaleństwo! - Mogliśmy zostać w Egipcie.
Właśnie wyszli z niewoli.
Gdy już myśleli, że to koniec, to nie był koniec.
To oddaje istotę rzeczy.
Takie jest życie.
Zdałeś jeden test i nauczyłeś się czegoś,
ale cel wciąż przed tobą.
A przesłanie Tory jest takie, że nigdy go nie osiągasz.
Liczy się podróż, a nie cel.
Panie, gdzie jesteś?
Moi ludzie są spragnieni i głodni.
Odezwij się!
Ludzie się boją, Mojżeszu.
Już do mnie nie przemawia.
Kto?
Bóg.
Odszedł.
A może nie.
Może poddaje cię próbie.
Tym razem to zbyt wiele.
Nie.
Pokaż im drogę.
Jeśli Bóg da, znajdziemy dziś wodę.
Skręcamy na południe.
- Kanaan jest na północ, bracie. - Wiem.
Idziemy na południe do Midianu.
Do Midianu?
Na górę, gdzie po raz pierwszy przemówił do mnie.
Idziemy do Ziemi Obiecanej.
Dotrzemy tam.
Jak to przetrwamy?
Co powiemy ludziom?
On o nas zadba.
„I zaczęło szemrać na pustyni całe zgromadzenie Izraelitów
przeciw Mojżeszowi i Aaronowi”.
KSIĘGA WYJŚCIA 16, 2-3
„Izraelici mówili im:
»Obyśmy pomarli z ręki Pana w ziemi egipskiej,
gdzieśmy zasiadali przed garnkami mięsa i jadali chleb do sytości!
Wyprowadziliście nas na tę pustynię, aby głodem umorzyć całą tę rzeszę«”.
Droga jest długa i pełna trudów.
Widzisz zmęczenie, które ogarnia tych ludzi,
a gdy narzekają, pytasz: „Jak mogą być tacy niewdzięczni?
Nie widzieli tych znaków?”.
Mówisz to, wychodząc z klimatyzowanego pokoju.
Ci ludzie w kółko cierpią i są ratowani.
Są tak wykończeni,
że byłoby dziwne, gdyby nie narzekali.
„A nazajutrz rano warstwa rosy leżała dokoła obozu”.
KSIĘGA WYJŚCIA 16, 13-14, 4
„Gdy się warstwa rosy uniosła,
wówczas na pustyni leżało coś drobnego, ziarnistego, niby szron na ziemi”.
„Pan powiedział: »Oto ześlę wam chleb z nieba, na kształt deszczu«”.
Izraelici narzekają, że są głodni,
a Bóg dokonuje cudu, zsyłając mannę z nieba.
Naukowcy powiedzieli nam,
że istnieje pewien gatunek mszyc
żywiących się tamaryszkiem,
który rośnie na Synaju.
Wydzielają one żywiczną substancję,
która jest biała i ma słodki smak.
Jest na roślinach.
Można ją zebrać, suszyć i upiec z niej chleb.
Przemówił.
Na Synaju, w dzikim otoczeniu
widzimy matczyną stronę Boga,
bo to kobiety przetwarzały produkty rolne
w ich jadalną formę.
Widzisz, bracie? To znak.
Mamy Boga wojownika obecnego w znakach i cudach,
walczącego z wojskami faraona.
A teraz, przynajmniej w przenośni, mamy Boga matkę, która karmi dzieci.
Przestańcie!
Przestańcie, mówię! Tak nie można!
- Puszczaj! Dość! - Stać!
Ty samolubie.
Cofnąć się!
Przestańcie!
Jak śmiecie?
Dawid i Amram robili zapasy. Teraz nie wystarczy dla wszystkich.
Weźcie to na wymianę.
Wystarczy na dwa dni, nie więcej.
Bóg nas obdarzył swoją łaską i tak się Mu odpłacacie?
Wypędźcie ich. Niech sami sobie radzą.
Nie, stójcie!
Rób, co mówię.
Gniew już cię kiedyś zniszczył.
Bóg okazał współczucie.
My też je okażmy.
Ona ma rację, bracie.
Czego On od nas chce?
Jak możesz mnie o to pytać,
skoro tylko tego zawsze szukało moje serce?
Więc niech twój umysł też tego szuka.
Nie nauczysz się niczego, póki nie zrewidujesz tego, co już umiesz.
Dla mnie to nie miejsce, gdzie żyją drapieżniki.
To pustkowie.
Nic tam nie ma.
Czy są tam wrogowie? Zagrożenia? Tak, są.
Ale nie o to chodzi.
Chodzi o to, że tej lekcji, wartości, których chcę was nauczyć,
nie nauczę was w Egipcie.
Tam za dużo się działo.
Ani w Izraelu. Tam za dużo trzeba zbudować.
Myślę, że pustynia jest właśnie tym.
Dzieci Izraela.
Przez pięć dni codziennie rano zbieramy jedzenie.
Tylko tyle, ile potrzeba na ten dzień.
A szóstego dnia…
szóstego dnia zbieramy tyle, żebyśmy mogli odpocząć siódmego.
Zostaliśmy stworzeni na obraz Boga.
A siódmego dnia On odpoczywał. Tak?
- Tak. - Tak.
To dzień święty.
Dzień, w którym przypominamy sobie, ile Mu zawdzięczamy.
Uczyńmy z tego prawo.
Sabat to bardzo ciekawy pomysł
w kontekście starożytnych Izraelitów i świata biblijnego.
Z tego, co wiemy, nie ma niczego podobnego
w kulturach sąsiadujących ze starożytnym Izraelem.
W tym sensie możemy nazwać to wymysłem Izraelitów.
Pierwsza wzmianka o szabacie jest w Księdze Wyjścia w rozdziale 16,
gdzie jest „Zbieranie manny”.
Szóstego dnia zbierzcie dwa razy więcej.
A siódmego dnia odpocznijcie, tak jak Bóg.
Mamy takie wyrażenie.
„Bardziej niż Żydzi święcili szabat, szabat uświęcił Żydów”.
Tego właśnie potrzebowali ludzie.
Bóg przez Mojżesza musiał w końcu ogłosić:
„Już dość. Koniec pracy.
Podsumujcie, co macie.
Jeśli zobaczycie, że niczego nam nie brakuje,
to damy sobie radę”.
Izraelici przetrwali głód i gniew faraona,
lecz wkrótce napotkają nowego wroga na swej drodze do góry Synaj.
Nie jesteśmy sami.
Ludzie pustyni.
To ich ziemia.
Wielu mieszkańców starożytnego Bliskiego Wschodu nie było Izraelitami.
Byli wrogami Izraelitów.
Dobrym przykładem są Amalekici.
Idź! Mojżeszu!
Łajdaki!
Zakradli się do nas po ciemku.
Walczyliśmy, ale było ich za dużo.
Zabrali kobiety i dzieci.
Potrzebuję ludzi.
Amalekici. Handlarze niewolnikami.
Rozbijemy tu obóz. Wydaj rozkaz.
Odzyskajmy naszych ludzi.
OBÓZ AMALEKITÓW
Szybko. Szybko na pozycje.
Czy Izraelici odeszli z mieczami, tarczami i strzałami
i jak mogli walczyć z Amalekitami?
Starożytny żydowski midrasz mówi,
że zabrali całą broń
żołnierzom egipskim, którzy zginęli w Morzu Czerwonym,
a ich ciała wypłynęły na brzeg,
a oni ukradli ich rzeczy.
To świetna odpowiedź. Biblia nic o tym nie mówi.
Biblia to przemilcza, ale można się zastanawiać, jak do tego doszło.
Panie…
poprowadź Twoje dzieci do zwycięstwa.
Bóg mówi: „Wyprowadziłem was z Egiptu
wyciągniętym ramieniem i mocną ręką”.
A ramiona Mojżesza robią to samo.
Stanowi symbol.
Jest jak przekaźnik.
Jozue!
Jesteśmy tutaj.
Są tu!
Dopóki ich oczy skierowane są ku niebu,
będą mieć przewagę w bitwie.
Szybko, trzymajcie się blisko mnie.
A jeśli nie, poniosą porażkę.
Szybko!
Mojżesz jest zmęczony.
Ale wytrwale trzyma wyciągnięte ręce.
Izraelici wychodzą z walki zwycięsko.
- O co chodzi? - Walczą o łupy.
Dość tego!
Następny człowiek, który zada cios, zginie!
Zginie!
Pamiętajcie, kim jesteśmy!
Narodem!
Narodem wiernych!
Z drogi!
Jak mam przewodzić takim ludziom?
Krocz wśród nich z miłością.
A jeśli jej nie znajdę?
Wtedy wina będzie po twojej stronie.
Miłość odebrano nam w dzieciństwie, pamiętasz?
Sama miłość nie wyprowadziłaby nas z Egiptu.
Opowieść o wędrówce po pustyni mówi w zasadzie o gromadzie…
RABIN, AUTOR KSIĄŻKI O MOJŻESZU
mocno straumatyzowanych, poturbowanych i zaburzonych uwolnionych niewolników,
którzy brną do przodu.
Po części płynie stąd nauka, że Bóg może dać ci wizję.
Bóg może dać ci marzenie.
Zwykle nie urzeczywistni się ono tak,
jak byś tego chciał,
ale jeszcze lepiej.
Lud Boży wypatrywał Ziemi Obiecanej
i myślał, że dostał bilet na ekspres.
Ale nie.
Musicie popracować nad pewnymi sprawami wewnątrz,
zanim zabiorę was na zewnątrz.
Izrael przechodzi od jednej formy poddaństwa do innej,
tym razem wobec Jahwe.
Morał historii z Księgi Wyjścia nie brzmi: „Bądź wolny”.
Brzmi raczej: „Idź w góry, by wielbić Boga”.
MIDIAN
„Zdobądź Przykazania, a wraz z nimi prawo,
byś wiedział, jak postępować i jak czcić Boga”.
Nadal muszą znosić duchową walkę.
Mimo że są wyzwoleni politycznie,
wciąż mają za zadanie wyzwolić się duchowo.
Przyszedłem z Nim porozmawiać. Znowu Go odnaleźć.
Już cię widziałem w takim stanie.
Nie mogę prowadzić ludu bez Boga.
Jak mam iść z nimi i jednocześnie Go szukać?
Wiele lat temu
zabrałeś moje owce na pastwisko,
żebym mógł być wolny i zająć się moimi ludźmi.
Byłeś dobrym sługą.
Ty też masz służących.
Wybieraj ich mądrze. Posługuj się nimi.
A potem z czystym sumieniem udaj się do Niego
i poproś Go o pomoc.
Jetro znów się pojawia.
A potem patrzy, jak Mojżesz zarządza,
jak przyjmuje różnych ludzi, którzy toczą ze sobą spory,
a Mojżesz jest ich jedynym rozjemcą.
Jetro obserwuje Mojżesza i mówi mu:
„Nie możesz dalej tak robić.
Wypalisz się”.
A potem Jetro mówi: „Oto co musisz zrobić”.
I opisuje mu, jak stworzyć system sądów.
Jetro jest moim zdaniem
wspaniałym przykładem tego,
jak ktoś, kto nie jest Żydem,
wnosi najlepsze pomysły
i rozwiązania z jego tradycji religijnych po to, by pomóc.
A Mojżesz ma dość rozumu, by przyjąć tę mądrość,
mimo że pochodzi ona z innej kultury.
Nadal tu jest.
Historia naszego życia.
Jak to się skończy?
Muszę iść prosić o Jego pomoc.
Znajdziesz ją.
Opowiedz o tym naszym dzieciom, żeby zrozumiały.
Idź.
Po raz kolejny Mojżesz wchodzi na wielką górę, by rozmawiać z Bogiem.
KSIĘGA WYJŚCIA 19, 16, 18
„Rozległy się grzmoty z błyskawicami, a gęsty obłok rozpostarł się nad górą”.
„Góra zaś Synaj była cała spowita dymem,
gdyż Pan zstąpił na nią w ogniu
i uniósł się dym z niej jakby z pieca,
i cała góra bardzo się trzęsła”.
Gdzie jesteś?
Przebyłem długą drogę, by Cię znaleźć!
Przemów do mnie!
Skończyłeś ze mną?
Ja nie skończyłem z tobą!
Słyszysz mnie?
Nie wiem, co robić, Boże.
Nie wiem, gdzie iść.
Bez ciebie jestem zgubiony.
Niosłem was na skrzydłach orlich
i przywiodłem was do Mnie.
Jeśli słuchać będziecie głosu mego i strzec mego przymierza,
będziecie Mi królestwem kapłanów i ludem świętym.
Takie to słowa powiedz synom Izraela.
Mijają tygodnie.
Izraelici czekają w cieniu góry Synaj na powrót Mojżesza.
Nie ma go od 40 dni i nocy.
Wróci!
Ci ludzie żyją w wielkiej niepewności.
Po raz pierwszy ich przywódca nie stoi przed nimi.
Ten, który ich wyprowadził,
który był dla nich ojcem narodu,
zniknął.
Patrzą w górę i doświadczają czegoś,
co jest niesamowite i przerażające.
Kiedy nie jesteś pewny jutra i swego przetrwania,
tego, co się wydarzy,
możesz popełnić wiele błędów.
Co to ma znaczyć?
Potrzebujemy boga, którego uznają inni.
Takiego jak inni bogowie.
Mamy egipskie złoto.
Zanim odejdziemy, stopimy je i stworzymy boga, który nas ochroni.
Mojżesz nas chronił.
Naprawdę wierzysz, że twój brat żyje?
Wierzysz w to?
Jesteś pierworodnym bratem.
Czas, byś odzyskał swoją pozycję.
KSIĘGA RODZAJU 32, 2, 4
„Aaron powiedział im:
»Pozdejmujcie złote kolczyki, które są w uszach waszych żon,
waszych synów i córek, i przynieście je do mnie«”.
„A wziąwszy je z ich rąk
nakazał je przetopić i uczynić z tego posąg cielca ulany z metalu”.
Pamiętajcie, że to nieposłuszeństwo wywołało plagi w Egipcie.
Ale to nieposłuszeństwo ludzi po drugiej stronie pustyni,
gdzie budują tego boga,
to właśnie nieposłuszeństwo sprawiło, że podróż,
która powinna trwać najdłużej dziesięć dni,
trwała 40 lat.
Aaron, brat Mojżesza, arcykapłan Izraela,
to on robi złotego cielca,
bo czuje się zagrożony
z powodu poruszenia wśród Izraelitów.
Żeby ich uspokoić, robi dla nich bożka.
I mamy tę słynną scenę, gdy Mojżesz schodzi z góry Synaj
właśnie w chwili, kiedy lud oddaje cześć złotemu cielcowi.
To niezwykle bolesne.
To Mojżesz.
- Mojżeszu! - Mojżeszu!
Mojżeszu.
Na nic.
To wszystko na nic.
Mojżesz jest tak zbulwersowany i oburzony,
że bierze dwie tablice, na których zapisano Dziesięć Przykazań,
i roztrzaskuje je.
Niepanowanie nad gniewem.
To motyw, który ciągle towarzyszy Mojżeszowi.
Ta walka z gniewem to coś, co może nas wiele nauczyć.
Mojżesz to ktoś, kto wybucha, traci panowanie nad sobą,
a potem musi znowu złożyć elementy w całość.
Pomóżcie mi.
Co to jest?
Odpowiedział.
Odpowiedział mi.
Dał mi swój najwspanialszy dar.
Jego prawa.
A wy…
wy wszyscy złamaliście mi serce.
Więc ja też je połamałem.
By zmienić przeszłość…
trzeba wybaczyć.
Pamiętasz?
Zostawcie mnie.
Natychmiast.
Panie, co ja zrobiłem?
Odejdź.
Boże.
Zawiodłem Cię, Panie.
Już czas.
Raz już spuściłem potop i oszczędziłem tylko Noego.
Teraz mogę spuścić ogień i oszczędzić tylko ciebie.
Spalić ich? Wszystkich?
Ale, Panie,
mogliśmy już dotrzeć do Ziemi Obiecanej,
gdybyś mnie tędy nie poprowadził.
To wszystko by się nie wydarzyło.
Po co dotrzeć do Ziemi Obiecanej, jeśli nie wiecie, jak tam żyć?
Może i macie wolność, ale nie zachowacie jej bez prawdy.
Zaczniemy od nowa.
Nie!
Wybacz im. Wybacz nam. Wybacz mi.
Wybacz.
Bóg znowu miał dosyć.
„Zabiję wszystkich i zacznę od nowa, tylko z tobą”.
Mojżesz odwodzi go od tego.
To by było pochopne. Przemyśl to jeszcze.
Co powiedzą Egipcjanie?
Wyprowadziłeś nas na pustynię, aby nas zabić?
Puść ich.
Zbuntowali się przeciw tobie.
Przeciw Bogu.
Puść ich.
Zasługują na śmierć.
Powinniśmy ukarać ich dla przykładu.
Nie zabijaj.
Takie jest prawo.
Jakie prawo?
To, które zniszczyłem. Puść ich.
Powtórz nam te prawa, Mojżeszu.
Powtarzajmy je sobie nawzajem,
aż już nie będziemy musieli.
Bo te prawa zostaną zapisane w nas.
Nie będziesz czynił żadnej rzeźby.
Nie będziesz miał cudzych bogów obok Mnie.
Nie będziesz wzywał imienia Pana, Boga twego, do czczych rzeczy.
Nie pożądaj.
Nie będziesz…
Tym, co naprawdę wyobcowało dzieci Izraela na pustyni,
był brak przymierza.
Pozostali na pustyni tak długo właśnie po to,
by przypieczętować przymierze.
Bóg mógł zabrać ich do ziemi Kanaan w każdej chwili, ale nie byli gotowi.
Pamiętaj o dniu szabatu,
aby go uświęcić.
Czcij ojca swego i matkę swoją.
Nie cudzołóż.
Nie mów fałszywego świadectwa.
Biblia nie używa słowa „przykazania”.
Mówi o dziesiątce, ale jest to dziesiątka czegoś,
dziesięć d’varim, dziesięć kwestii, dziesięć zasad.
Pięć pierwszych dotyczy relacji człowieka z Bogiem.
Nie będziesz miał bogów cudzych przede Mną.
Nie będziesz brał imienia Pana Boga twego nadaremno.
Ostatnie pięć przykazań ma charakter społeczny.
Dotyczą relacji międzyludzkich,
wzajemnej dobroci.
Nie pożądaj domu bliźniego swego ani niczego, co należy do niego.
Bóg mówi: „Musicie mieć jakąś strukturę.
Nie wyprowadziłem was, żebyście byli niczym,
ale po to, żebyście byli czymś.
Dlatego te prawa są początkiem kodeksu moralnego,
który zrewolucjonizuje cały świat”.
Matko?
Czemu jesteś smutny, Mojżeszu?
Przez wszystkie moje błędy.
Przez wszystko, co mam jeszcze do zrobienia.
Zrobiłeś dużo dobra.
Wyprowadziłeś ich z Egiptu, jak Bóg ci kazał.
Dałeś im prawa, które ich prowadzą.
Dałeś im życie.
Czego więcej
mógłbyś chcieć?
Muszę ich zaprowadzić do Ziemi Obiecanej.
Sami tam dotrą.
Bez ciebie.
Trzej główni gracze w tej historii:
Mojżesz, Aaron i Miriam
nie dotrą do Ziemi Obiecanej.
Chodź.
Według mnie najbardziej przejmującym i tragicznym motywem
w całej Biblii jest to, że Mojżesz,
któremu Bóg powierzył
wykonanie tego trudnego, niebezpiecznego zadania,
prowadził Izraelitów przez pustynię przez 40 lat
i wiernie wypełnił tę misję, aż do końca,
ale nie mógł dołączyć do Izraela w Ziemi Obiecanej.
To bardzo smutne.
Spójrz, Mojżeszu.
Oto ona.
Odmowa Mojżeszowi wstępu do Ziemi Obiecanej
znajduje według mnie odzwierciedlenie współcześnie
w życiu Martina Luthera Kinga.
W noc przed śmiercią powtarzał odczucia Mojżesza.
Mówił: „Byłem na szczycie góry.
Widziałem Ziemię Obiecaną.
Może nie dojdę tam z wami, ale chcę wam powiedzieć,
że wy tam dotrzecie”.
To prawie tak, jakby wtedy przemawiał przez niego Mojżesz.
Jeśli historia Mojżesza coś znaczy,
to to, że nawet gdy dotrzesz do Kanaanu,
nawet gdy nazywasz siebie wolnym,
to wciąż wymaga walki.
To, czego potrzeba, by zyskać wolność,
różni się od tego, czego trzeba, by pozostać wolnym.
Ziemia Obiecana.
A ja nigdy tam nie dotrę.
Nie.
Ale twoje dzieci tak.
Mojżeszu?
Chodź już do środka.
Chodź.
„Umarł Mojżesz, sługa Pański,
w krainie Moabu, według postanowienia Pana”.
KSIĘGA POWTÓRZONEGO PRAWA 34, 5, 10-12
„Nie powstał więcej w Izraelu prorok podobny do Mojżesza,
który by poznał Pana twarzą w twarz…
ani równy we wszystkich znakach i cudach, które Pan kazał mu czynić w Egipcie,
wobec faraona, wszystkich sług jego i całego jego kraju,
ani równy mocą ręki
i całą wielką grozą, jaką wywołał Mojżesz
na oczach całego Izraela”.
Napisy: Joanna Rychlik
Uploaded by MoviesMod.org | Visit & Support