Uploaded by MoviesMod.org | Visit & Support
GOŞEN
Musa.
Rabbim.
Bu gece diğer gecelerden farklı olacak.
Nasıl, Rabbim?
Mısır topraklarındaki bütün ilk doğanlar ölecek. Firavun'un ilk doğan çocuğundan en
fakir cariyenin ilk çocuğuna kadar.
Ya İbraniler'in çocukları?
Beni dikkatle dinle. Sizden her aile, baharatlı otlarla hazırlanmış bir
kurbanlık kuzudan yiyecek. Yemeğinizi mayasız ekmekle yiyin. Ekmeğin kabarması
için zaman yok.
Kuzuların kanını toplayın ve benim lanetimden korunmak üzere yaşadığınız
yerleri belli etmek için kapıların çevresini kanla boyayın.
Musa'nın evini gösterebilir misiniz?
Çok korkuyorum, Musa.
Bunun başka bir yolu yok mu?
Ben yok ediciyim.
İçeri girin. Hemen. Hemen, dedim!
Böylece 10. bela başladı. Mısır'da ilk doğanların ölümü.
AHİT: MUSA'NIN HİKÂYESİ
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM VADEDİLMİŞ TOPRAKLAR
Sonuncu bela ciddi şekilde yıkıcıdır. Çünkü şöyle der, "Mısır'da yaşayan tüm ilk
doğanlar, Firavun'un ilk doğanından herhangi birinin hatta hayvanların ilk
doğanlarına kadar, hepsi ölecektir. Hıristiyanlıktan önce bu, Yeni Ahit'in ve
İsa Mesih'in habercisi sayılır. "Kuzunun Kanı." Kuzunun kurban edilmesi. Sadece bu
kuzunun kanıyla bu beladan kurtulabilirsin. Çıkış yalnızca kuzunun
kanıyla işaretlenmiş kapıların arkasında.
Lütfen. Yiyin.
İçin.
Kuzunun kanıyla İbrani evlerindeki kapı sövelerinin işaretlenmesi istenmişti.
Böylece melek geldiğinde işaretli evleri pas geçecekti.
Geçiş, "Fısıh" terimi de buradan gelmektedir. İbrani evlerinin üzerinden
geçip Mısırlılara saldırmayı anlatır.
Pİ-RAMSES MISIR BAŞKENTİ
Ahmend?
Ahmend? Ahmend!
Burada ana düşünce "kısasa kısas"tır. Firavun, Mısır'dan Çıkış'ın başında ne
yaptı? Bütün erkek çocuklarını öldürttü. Burada da ilk doğanlar bu lanetten
nasibini alıyor. Hikâye tam bir daire çiziyor. "Senin bana yaptığını ben de sana
yaparım."
Eski haham geleneği, bütün bu büyük belaların Mısır topraklarındaki insanlara
yaşattığı acılardan sevinç duymaz.
Kutsal kitapta 10 bela kısmını okurken "Hamursuz Bayramı" yemeğine,
fısıha geldiğimizde, bizden parmaklarımızı daldırarak kadehlerimizden
sadece birer damla şarap alıp onu tabağımızın kenarına yavaşça koymamız
talimatı verilmiştir.
Çünkü başkalarının acı çekmesinden zevk almak yanlıştır.
İster bize zarar verenler olsun, isterse masum insanlar. Bu nedenle simgesel olarak
sevincimizi azaltırız.
Musa. Musa!
12. bölümde Yok Edici'nin aşağı indiğini görüyorsunuz. Bu bazen Ölüm Meleği olarak
anlaşılıyor. Çünkü Tanrı denmiyor.
Musa!
Ama bundan sonra bunu Tanrı'nın yaptığı söyleniyor. Burada Tanrı ile Tanrı'nın
yaptıkları arasına bir mesafe mi konmaya çalışılıyor, bunu bilmiyorum.
Musa. Musa.
-"O gece Mısır'da büyük bir feryat koptu." -Musa! Musa!
"İçinde ölüsü olmayan tek bir ev bile yoktu."
Musa. Musa.
Ne yapıyorsun? Gitmemiz gerek lütfen.
Bana kalırsa redaktörler ve İncil'i yazanlar, Tanrı'yı, çocukların ve
masumların bile hayatlarını alabilen bir tanrıyla bağdaştırılabilecek aşırı
derecede şiddet yanlısı ve intikamcı bazı niteliklerden uzaklaştırmak için bu
hikâyede bir "Ölüm Meleği" kurgusu kullanmışlar.
Biz ne yaptık böyle?
Tanrı'nın senden istediğini yaptın.
Son belayı düşününce kesinlikle, çok yıkıcı bir olay olduğunu görebilirsiniz.
Dolayısıyla Tanrı'ya karşı bunca tartışmanın çıkmasının nedeni de bu işte.
Sevgi dolu bir Tanrı, buna nasıl izin verir? Tanrı nasıl böyle bir intikam alır?
İlk doğanların hepsini öldürmek mi? Sen ne kadar acımasız bir Tanrısın? Aslında
dürüst konuşmam gerekirse bunun iyi bir cevabı da yok.
Şu kesin, insanlık açısından bakınca korkunç derecede yıkıcı.
Musa.
Neredesin, Musa?
Musa!
Neredesin?
Cevap ver bana!
Kardeşim! Kapıyı sürgüle.
Onunla ben konuşurum.
-Hayır! -Çık karşıma.
Ben giderim.
Musa burada değil.
Yoksa benimle yüz yüze gelmeye utanıyor mu?
Orada benim oğlum öldü!
Bizim çocuklarımız da öldü. Hem de senin elinle.
Seni uyarmıştık. Tanrı'nın önünde hiç kimse duramaz.
Senin o tanrın sadece bir katil.
"O" hem hayat verendir hem de alandır.
Oğlum diyorum.
Oğlum.
Gidin çölünüze. Hemen gidin.
Şartın yok mu?
Yok. Yeter ki hemen çekip gidin.
Bizimle kalın.
Olmaz.
Mısır'ın acısını onunla birlikte çekmeliyim.
Onun acısını.
Hemen gidiyoruz. Acele edin!
Fikrini değiştirebilir.
Ah, sevgili çocuk.
O musibeti benim evime sen getirdin.
Onu bu felaketi yapmaya bizzat kendin ittin. Gör bak işte ne oldu!
Sen kendini yenilmez gördün. Dokunulmaz gördün.
Ben, Tanrılarla konuşuyorum.
Gerçekten mi?
Diz çök önümde.
-Yalvarıyorum sana, beni dinle. -Hemen!
Ben Firavunum.
Ben Nil'in Kralıyım.
Mısırlılar, ülkeyi hemen terk etmeleri için halka diretti. "Aksi takdirde"
dediler "Hepimiz burada öleceğiz."
O noktada her şey hız kazanmıştır. Sanki bir tür zamanda çöküş yaşanmaktadır. Ne
zamandır oradasınız. İki yüz yıl, üç yüz yıl, dört yüz yıldır. Zaman kavramı yok.
Kölenin kendi zamanı yoktur. Köleye ne zaman, nerede olacağı söylenir. Şimdi ilk
kez onlara "Gidiyoruz." deniyor.
Artık zamanın kölesi değiller. Zaman artık onlara ait.
Mısırlılardan altın ve gümüş eşyanın yanı sıra bol bol giysi de getirmelerini
istediler.
Çünkü Rab, Mısırlıların gözünde İsraillilerin lütuf bulmasını sağladı.
Yola çıkmadan önce kendilerinden istenileni verdiler. Böylece Mısırlıları
yağmaladılar.
"Yağma" sözcüğünün İbraniceye sıklıkla çevrildiğini duyuyorum ama süslemeye gerek
yok, düşünce aynı. "Bizim olanı artık alıyoruz." Museviliğin ilk dönemlerinde bu
öylesine büyük bir sorun olmuştu ki Musevi düşünür Filon bile "Hayır, hayır.
Bu, verilen hizmetlerin karşılığıydı." diye savunur. Bu bir yağma ya da soygun
değildi. "Biz bunları hak ettik, çektiğimiz acının karşılığını alıyoruz."
Keşke İncil, dipnotlarla birlikte gelseydi. Örneğin "Bununla ne anlatmaya
çalışıyorsun?" "Rolleri değiştirmekten başka ne anlama geliyor?"
Bunlar mı? Bunlar için mi bu günlere geldik? Bu mu?
Musa! Nişanlıyken takayım diye bana mücevher vermedin mi?
Bugün de halkımızın nişan günü işte. Tam 400 yıldan bahsediyoruz. İzin ver de bunu
kutlasınlar.
Bugün önceden bildirilmişti.
Kenan'a doğru yola çıkıyoruz. Süt ve bal ülkesine doğru.
Tam 400 yıl sonra o gün nihayet geldi.
Bütün bu zaman boyunca mücadele ettik.
Uğraştık, cefa çektik, eziyet gördük. Kim olduğumuzu unuttuk.
Şükürler olsun Tanrı dağlarda benimle konuştu. İşte şimdi buradayız. Bu güzel
günün sabahı özgürlüğün kapısında hepimiz bir aradayız.
Firavun'un bizi aniden bırakmasına güvenebilir miyiz? Verdiği kararlardan
defalarca dönmedi mi? Bunlar bir tuzak da olabilir.
Hayır. Artık tek tuzağımız burada kendi zihnimizde. Bundan sonra yüce Tanrımız
bizim nişanlımız, biz de onun geliniyiz.
Musa.
Gittiğin her yere ben de gideceğim. Kaldığın yerde ben de
kalacağım.
Musa, hitap ettiği grubu Mısır topraklarından çıkarmak üzereyken Bithiah
da Mısır'dan Çıkış hareketinde onların arasına katılır. Bence bu olay birçok şeyi
anlatıyor. Musa'nın kime dönüştüğü hakkında bize fikir veriyor. Diğerlerinin
yanı sıra kendi ailesinin bile ondan etkilenip peşine düştüğünü gösteriyor.
Midraş'ta yer alan en dokunaklı kısımlardan birinde Firavun'un kızının da
ilk doğan olduğu anlatılır. Bu nedenle bahsi geçen bela sırasında aslında öleceği
söylenir. Fakat Tanrı "Musa'yı koruduğun için ben de seni kurtaracağım" der. Bu
nedenle Tanrı tarafından evlat edinilir ve son belada ölmekten kurtulur.
Musa'nın evlat edinilmiş annesi denince birçok Müslümanın aklına diğerleri gibi
Firavun'un zulmüne uğramış insanlardan biri geliyor. Aslında Kur'an dışı
kaynaklarda Musa'nın geri gelmesinden sonra onun mesajını ilk kabul edenlerden
biri olduğu söylenir. Sonrasında bunu öğrenen Firavun'un ona işkence etmeye
başladığı ve Tanrı'nın bizzat onu Firavun'un uyguladığı korkunç
işkencelerden kurtardığı anlatılır. Bu nedenle İslamî gelenekte, aile içi şiddete
maruz kalan, evden uzaklaşmaya ihtiyaç duyan ve bakıma muhtaç kadınların ilham
kaynağı hâline gelmiştir.
Musa. Kaybedecek vaktimiz yok. Kardeşim aklını yitirmiş durumda.
İsrailoğulları! Yola çıkıyoruz! Yola çıkıyoruz!
Fısıh akşamında bir satır okunur. Şöyle deriz, "Tanrı bizi Mısır'dan çıkarmasaydı,
biz hâlâ Firavun'un kölesiydik." Burada psikolojik anlamda kölelikten bahsedilir.
"Psikolojik anlamda hâlâ efendimize bağlı olurduk" denir. Stockholm Sendromu.
Stockholm sendromundan kurtulmanın yöntemlerinden biri de sizi zapt edenleri
küçük görmektir. Hiçbir değer taşımadıklarını idrak etmektir. Bunlar
size iyi davranmaz. Onlarda iyilik yoktur. İşte bunu gördükleri anda
Stockholm Sendromu biter. Gerçek anlamda özgür kalırlar.
Amun'a bir kurban sundum, efendim. O da bizi bu musibetten kurtardı.
Hayır. Biz yanlış hüküm verdik, Hâmân!
Bir işçi grubu çekip giderse ötekiler de gider. Nübyeliler, Hititler. Ülkemiz,
temelinden sarsılır. Orduyu hazırlayın.
Majesteleri. Size yalvarıyorum.
Orduyu hazırlayın, dedim.
Bence 10. belanın, Firavun'u kişisel olarak fazlasıyla etkilediğine dair bir
yorum yapılabilir. Onun açısından bu tabir-i caizse, bardağı taşıran son
damladır.
Oğlunun öldüğünü tam anlamıyla idrak eden Firavun'un kalbi korkunç bir
misilleme duygusuyla dolup taşar.
Firavun fikrini değiştirir ve peşlerine düşer. Ben bunu kedi-fare oyunu gibi hayal
ediyorum. Kedi, fareyi bir süre kovalar, yakaladıktan sonra tekrar kaçsın
diye bırakır. Sonra aynı oyuna tekrar başlar. Benim bu hikâyede Tanrı'ya dair
edindiğim resim bu.
Kenan kuzeyde kalıyor. Bu yönde.
Filistin topraklarından geçeceğiz. Bize saldırabilirler.
Biz de onlarla dövüşürüz. Bunun başka yolu yok, Musa.
O zaman kuzeye.
Hep birlikte çölü aşıp Vadedilmiş Topraklar'a gideceğiz.
Harun.
Tanrı yolumuzu gösteriyor!
Mümkün değil, o yol denize çıkıyor!
-"Midgol" ile "Baal-sefon" arasında. -Bunu daha önce de görmüştüm.
-Orada sıkışıp kalırız! -Beni size getiren de buydu!
Lütfen beni dinle, kardeşim!
Bu bir işaret!
Mısır'ı o yoldan terk etmek için bize bin gemilik filo lazım!
Firavun, İsraillileri salıverdiğinde Filistin yöresi daha kestirme olmasına
rağmen Tanrı onları bu yoldan götürmedi. Çünkü "Halk, savaşla
karşılaşınca düşüncesini değiştirip Mısır'a dönebilir." diye düşündü. Böylece
Tanrı, İsrailoğullarını çöl yolundan Kızıldeniz'e doğru yönlendirdi.
Tanrı'nın, insanları en olmayacak yola neden sevk ettiğine dair çok yorum var.
Askerî nedenlerden tutun, ihtiyaçları olana su kaynakları aracılığıyla
ulaşmalarına kadar uzanıyor ve doğrusunu isterseniz hepsinde de bir doğruluk payı
olabilir. Ancak Tevrat'ın, bizimle bugün bile konuşan bir metin olması
amaçlanmıştır. Tanrı'nın onları çıkardığı yolculuktan alınacak en mantıklı
mesaj şudur. Tanrı der ki "Hayatta gidilmesi gereken bir yol varsa, onu size
ben gösteririm. Gideceğin yolu ben biliyorum. Beni takip et" der.
Rab, durmadan ilerlemeleri için gündüz bir bulut sütunu içinde yol göstererek
gece de ateş sütunu içinde ışık yayarak öncülük etti.
Rabları sayesinde gece gündüz yolculuk edebildiler. Mısırlılar da peşlerinden
geldi.
Sana söylemiştim. Burası gözün alabildiğine deniz.
Dönmek zorundayız.
Rabbin bir bildiği vardır.
Mısırlılar, Firavun'un bütün atlıları, savaş arabaları ve askerleriyle onların
peşindeydi ve Baal-sefon'un karşısında Pi-Hahirot yakınlarında, deniz kenarında
kamp kuran İsrailoğullarına yetiştiler.
Söyle bize, Musa. Tanrı sana ne diyor?
Bunun tuzak olduğunu söylemiştim.
Kamp kuracağız.
Burada kamp kuruyoruz!
Firavun bizi yattığımız yerde katledecek.
Burada kalacağız!
Durun. Bakın, Musa haklı. Musa çok haklıymış.
Tanrı, her zamanki gibi lütfuyla onlara kol kanat gerer. Kendilerinin de tanıdığı
bu görmesi imkânsız varlık onlar için sadece pusula görevi görmez, aynı zamanda
onlara mükemmel bir koruma da sağlar.
Etrafından dolanmalarını söyle.
Yapamıyoruz, Majesteleri. Ne zaman harekete geçsek, bizimle hareket ediyor.
Efendim, sanki canlı bir şeyin içindeyiz.
Bunun içinden geçmenin yolunu bulan adam benim varisim olacak.
Bizi buraya mutlaka bir amaçla getirdin.
Söyle bana, Rabbim. Nedir o? Göster bana.
Musa.
Şimdi asanı havaya kaldır.
Elini ileri doğru uzat.
Böylece Musa elini denize doğru uzattı. Rab ise bütün bir gece kuvvetli
doğu rüzgârıyla suyu geri itti.
Kızıldeniz neden ikiye ayrıldı? Bazı İncil bilginleri, bu olay İncil'de anlatıldığı
gibi olduysa, bunun bir deprem nedeniyle meydana geldiğini, depremin açtığı çatlak
yüzünden bütün suyun denizden çekildiğini ileri sürüyorlar. Yani bunu bir nevi doğa
olayına bağlıyorlar.
Oysa İncil yazarının niyeti bu değildi. İncil bu konuda açıklama yapmaz. Tanrı,
Musa'yı asasını kaldırmakla görevlendirir ve bir mucize yaşanır.
Neler oluyor?
Hepimiz öleceğiz! Hepimiz.
Hemen geri dönelim!
Denizin altında kalacağız!
Hepimiz burada öleceğiz!
Hemen geri dönelim!
Onların tanrısının sınırı yok, Majesteleri!
Tanrılarımız buna izin vermez.
Bunu görüyor musunuz? İşte Tanrı bu!
Görüyor musunuz? İşte Tanrı bu!
İnancınızı kaybetmeyin!
Gördüğün gibi.
Burada kendinizi kurtarıp çocuklarınızı bırakır mıydınız?
Hayır. O da bırakmayacak. Tanrı'nın hepimize ihtiyacı var. Bütün çocuklarını
istiyor! Yani hepimizi!
Hâlâ vakit varken bırakın dönelim. Çünkü oradan hiçbirimiz canlı çıkamayız.
Boğulmayı tercih ederim.
Denizin yarılmasıyla ilgili güzel midraş öğretileri vardır. Birinde melekler yukarı
bakıp şöyle der: "Tanrım! Bu insanları mı kurtarıyorsun? Onlar puta tapıyordu,
Mısırlılar da puta tapıyordu. İnsanlar beş para etmez. Hepsi birbirinin aynı." Tanrı
"Bir şeyi kaçıyorsunuz" der. "Şuraya, bir bakın. Birlikte yürüyorlar. Asıl mesele
bu." Ne yaptıklarını unutun. Herkes hayatta tökezler. Ama insanlar birbirine
tutunup birlikte çalışmayı öğrendikleri sürece Tanrı'nın beklentisi yerini bulur.
Denizde helak olacaklar. Onları takip etmek delilik!
Hayır.
Onların tanrısı kaçıyor!
Gözlerinizin gördüğü kanıttan şüpheye düşer misiniz?
Majesteleri.
Bu uğurda çocuklarımız bile öldü. Bunlar da en iyi savaşçılarınız.
Arabamı hazırla.
Majesteleri.
Hemen peşlerine düşüp hepsini geberteceğiz!
İsrail'in çocukları kuru toprak üzerinde yürüyerek denizin ortasına kadar geldi.
Sular hem sağ taraftan hem de sol taraftan onlara duvar oluşturuyordu.
Mısırlılar peşlerinden geliyordu.
Çabuk!
Hayır!
Hayır mı?
Dediğimi yapın.
Gidin.
Çabuk. Hadi! Hadi!
Yürüyün hadi! Yürüyün çabuk. Hadi!
Musa elini denizin üzerine doğru uzattı.
Sabaha karşı deniz tekrar eski hâline döndü.
Geri dönen sular, Firavun'un savaş arabalarını ve atlarını içine aldı.
İsrailoğullarının peşinden gelen Firavun'un ordusu tamamen sulara gömüldü.
Bir teki bile kurtulamadı.
Kızlarımdan biri 10 yaşındayken pazar okulundan eve geldi. Bu hikâyeyi
okumuşlardı. Firavun'un bütün ordusunun öldüğü ünlü Kızıldeniz hikâyesini. Çok
dertli görünüyordu. Bana şunu sordu, "Tanrı bunu niye yapsın ki? Onlar da
Tanrı'nın çocukları değil mi?" Ne yalan söyleyeyim, bu gayet de iyi bir bakış
açısı. Sahiden Tanrı bunu niye yapsın ki?
Kur'an'da anlatılan bu hikâye, Firavun'un boğulmasıyla sona erer. Aslına bakarsanız
ölmeden önce onun da Harun'la Musa'nın tanrısına inandığı söyleniyor ama o
noktada artık çok geçtir.
Çok ilginç bir hikâye anlatılır. Cebrail şüphesiz en büyük meleklerden
biri. Rivayete göre Cebrail, Muhammed'e nefret ettiği iki kişi olduğunu söyler.
Şeytan ve Firavun.
Cebrail şöyle der: "Firavun'un ölmeden hemen önce İslam'ı tanıyıp İslam'a
geçmesinden korktum. Hatta Müslüman olmasın ya da Tanrı'ya inanmasın diye
ağzına çamur doldurmaya bile başladım."
Ölü Deniz Parşömenleri arasında kısa bir bölüm var. Mısır'dan Çıkış'ın bir bölümünü
temsil eden bir parşömen. Hasar görmüş bir parça. Miriam'a atfedilen uzun bir şarkı
olduğu söyleniyor.
Bu bir zafer şarkısı. İnsanlar kaçmayı başarmıştır. Tanrı da Mısırlıları mağlup
edip onları kurtaran bir savaşçı olur.
Şarkıda diyor ki "Tanrılar arasında sana başka benzeyen kim var ki, Yehova?" Başka
bir deyişle "Sen en büyük Tanrısın."
Tabii bu Yahudi, Hıristiyan ve Müslüman geleneğinin ilk önemli teolojik mesajıdır.
Ve bir kadının ağzından söylendiği rivayet edilmektedir.
Yaradan.
Musa da Nuh gibi dünyayı kurtardı. Bilindiği gibi Nuh, sularla yükseliyor,
sonra yeniden başlamak üzere karaya iniyor. Kızıldeniz'de ise su yarılıyor,
kuru toprak ortaya çıkıyor, bu onlar için yeni bir hayat demek. Böylece karşıya
geçip bir ulus olarak yeni hayatlarına başlıyorlar. Ama bunlar bağlantılı. Bence
bağlantı da şu; Tanrı bir kurtarma eylemine giriştiğinde yaradılış devreye
giriyor.
Kardeşim. Artık özgürüz.
Özgürüz.
Böylece Musa, İsrail halkını Kızıldeniz'den çıkardı. Sonra da birlikte
Şur Çölü'ne gittiler.
Çölde üç gün boyunca yol aldılarsa da tek damla su bulamadılar.
Bir travma atlatmış bu insanların, acımasız doğa şartları altında kafalarının
karışmasından, korkmalarından hatta kararsız kalmalarından daha doğal bir şey
olamaz.
Kelimenin tam anlamıyla nerede olduklarını bilmiyorlar.
Evet, o güne kadar gördüklerinden ve şahit olduklarından Tanrı'nın gerçek
olduğuna ve onları kurtardığına ikna oldular. Yine de onlardan hayal
edebildiklerinin ötesinde bir şey için yola devam etmeleri isteniyor.
-Hiç bu kadar aç kalmamıştım. -Çocuklarım üç gündür tek lokma yemedi.
Üstelik Musa'yı takip ediyorlar ama onun da ileriyi göremediğini biliyorlar.
Bana bir işaret gönder, Rabbim.
-Bizi bunca yoldan ölelim diye mi getirdi? -Buna delilik denir! Buna delilik denir!
Bence Mısır'da kalmalıydık.
Hepsi köleydi ama özgür kaldılar. Tam her şey bitti derken bitmediğini görüyorlar.
Bir anda duvara tosluyorlar. Hayat böyledir. Evet, bir sınavdan geçtiniz ve
ondan bir şeyler öğrendiniz. Ama o noktaya varmadınız. Tevrat'ın mesajı da
budur, "Oraya asla varamazsınız." Önemli olan hedef değil, yolculuktur.
Rabbim, neredesin? Halkım susuz ve açlıktan ölüyor.
Benimle konuşacaksın!
İnsanlar çok korkuyor, Musa.
Artık benimle hiç konuşmuyor.
Kim?
Tanrı. O artık yok.
Belki de öyle değil. Belki de seni burada sınıyordur.
Ama bu kadarı çok fazla.
Hayır.
Onlara yolu göster.
Selam.
İnşallah bugün su bulacağız.
Güneye dönüyoruz.
Kenan kuzeyde, kardeşim.
Biliyorum. Güneye, Medyen'e dönüyoruz.
Medyen'e mi?
Benimle ilk kez konuştuğu dağa.
Vadedilmiş Topraklar'a gidiyoruz.
Sonra gideriz.
Nasıl hayatta kalacağız?
İnsanlara ne söyleyeceğiz?
Tanrı söyleyecek.
Çölde ilerlerken bütün topluluk Musa ve Harun'a karşı yakınmaya başladı.
İsrailoğulları şöyle dedi: "Keşke Rab bizi Mısır'dan çıkmadan önce öldürseydi!
Hiç olmazsa orada et kazanlarının başına oturur, doyasıya yemek yerdik. Halbuki siz
bütün bu topluluğu açlıktan öldürmek için çöle kadar getirdiniz."
Yolları uzun. Zorlukları çok. İnsanlara çöken bıkkınlığı, öfkeyi görünce şunu
soruyorsunuz: "Bu nasıl bir nankörlük böyle? Başlarına neler geldiğini
görmediler mi?" Tabii klimalı salondan çıkarken böyle konuşmak çok kolay. Bu
insanlar acı üstüne acı çekiyor, acı üstüne acı. Son raddelerine gelmiş
durumdalar. Bence asıl şikâyet etmeseler tuhaf olurdu.
Sabah olduğunda çevrelerini çiy tanesi kaplamıştı. Sonra çiy eriyince, toprağın
yüzeyinde birdenbire kırağıya benzer ince pulcuklar belirdi. Rab konuştu, "Karnınızı
doyurmak için gökten ekmek yağdıracağım."
İsrailoğulları açlıktan şikâyet edince Tanrı da bir mucize yaratıp göklerden
onlara "manna" "kudret helvası" gönderir.
Bilim insanlarından şunu öğreniyoruz. Sina Dağı'nın eteklerinde kök salan
"ılgın" ağacının yapraklarıyla beslenen bir "yaprak biti" türü keşfediliyor. Bu
canlı, beyaza çalan bir madde salgılıyor. Bu maddenin de reçineye benzer tatlı bir
tadı var.
Bitkilerden çıkıyor. Toplayıp kuruttuk, şimdi de oturduk ekmek
yapıyoruz.
Sonunda konuştu işte.
Sina'daki tecrübelerinde, yani vahşi doğa imtihanında bence Tanrı'nın anaç yanını
görüyoruz. Çünkü orada tarımsal malzemeleri yenilebilir forma
dönüştürenler kadınlar oluyor.
Gördün mü, kardeşim? İşte işaret.
İşaretlerde, mucizelerde ve Firavun'la savaşında Tanrı'nın savaşçı yanını gördük.
Şimdi de onu mecazi anlamda karın doyuran anne figürü olarak görüyoruz.
Çekilin! Uzak durun! Yaklaşmayın! Yaklaşmayın, diyorum!
-Çekilin! -Durun. Durun dedim. Durun! Bu böyle
olmaz. Hayır. Geri çekilin. Çekilin. Çekilin dedim.
Bırak bizi, çekilin! Durun artık!
Tamam. Tamam, Musa geliyor. Çekilim. Musa geliyor.
Siz beni yargılayamazsınız! Hiçbiriniz yargılayamaz! Çekilin! Uzak durun benden!
Yaklaşmayın!
Davud ve Amram istifçilik yapıp herkesin hakkını yemiş.
Takasa girmişler.
En fazla iki gün yeter, hepsi o kadar.
Tanrı bize lütufta bulundu, karşılığı bu mu?
Bunları dışarı atın. Başlarının çaresine baksınlar.
Hayır, durun, durun! Hayır. Gitmeyin!
Ne diyorsam yapın!
Daha önce de öfkene böyle yenildin. Tanrı daima merhametli olmuştur. Bırak biz de
olalım.
Bence haklı.
Tanrı ne yapmamızı isterdi?
Bunu nasıl sorarsın?
Benim kalbim sadece bunu arıyor.
Bırak zihnin de bu arayışa katılsın.
Daha önce öğrendiğiniz her şey boşa çıkana kadar öğrenemezsiniz. Orası yırtıcı
hayvanların bulunduğu bir yer değil. Orası ıssızlığın ortası.
Orada hiçbir şey yok. Tam mânâsıyla bomboş. Düşman var mı? Tehdit var mı?
Evet, bunların hepsi var. Ama mesele bu değil. Mesele şu. "Benim size öğretmem
gereken dersler ve değerler var ama Mısır'da olmazdı. Yaşanmışlık çok.
İsrail'de de olamaz. Orası yeni hayat demek. Vahşi doğa işte bunun için var.
İsrail'in çocukları.
Beş gündür her sabah yiyecek topluyoruz. Sadece o gün bize yetecek
kadarını.
Altıncı güne gelince altıncı gün fazla toplayalım ki yedinci gün dinlenebilelim.
Bizler Tanrı'nın suretinde yaratıldık. Yedinci gün dinleniyoruz,
tamam mı?
Tamam.
Aferin.
Kutsal bir gün.
Tanrı'ya olan minnettarlığımızı hatırlayacağımız bir
gün.
Bu da kanun olsun.
Eski İsrailoğullarını ve İncil dünyasını göz önüne getirdiğinizde Şabat gerçekten
de ilginç bir gelenektir. Bildiğimiz kadarıyla eski İsrail dönemindeki diğer
kültürlerin hiçbirinde benzeri bir uygulama yok. O yüzden bir bakıma buna bir
İsrailoğlu icadı diyebiliriz.
Şabat'a ilk atıf, Mısır'dan Çıkış kitabının 16'ncı mezurunda "Manna'nın
Toplanması"yla birlikte yapılır. "Altıncı günde iki katını toplayın ki yedinci günde
dinlenebilelim." Tıpkı Tanrı'nın yaptığı gibi.
Bizde bir deyim vardır. "Yahudiler Şabat'a az, Şabat Yahudilere çok katar."
İnsanları bir arada tutan, ihtiyaçları olan budur. Tanrı, Musa aracılığıyla buna
işaret ediyor. Diyor ki "Durun. Çalışmayın." Sahip olduklarınıza bakın,
şükredin. Sadece an'ı yaşar ve bunda yanlış bir şey görmezseniz başarabiliriz.
Açlıktan ve Firavun'un gazabından kurtulan İsrailliler, Sina Dağı'na doğru
çıktıkları yolculukta çok geçmeden yeni bir düşmanla karşılaştı.
Yalnız değiliz.
Bunlar çöl sakinleri. Burası onların toprağı.
Unutmamak gerekir ki Eski Yakın Doğu insanlarının çoğu, İsrailoğlu bile
değildi. Hatta İsrailoğullarına düşmanlardı. Bunun iyi bir örneği de
Amelekliler'dir.
Deh, deh, deh. Musa!
Haydutlar!
Karanlıkta üstümüze çullandılar.
Karşı koyduk ama sayıları fazlaydı.
Kadınları ve çocukları aldılar.
Daha fazla adam lazım.
Amelekliler. Köle tüccarları.
Burada kalacağız.
Sen herkese bildir.
İnsanlarımızı geri alalım.
AMELEK KAMPI
Hadi! Saldırı pozisyonu alalım!
İsrailoğulları Mısır'dan çıkarken yanlarına kılıç, ok ve kalkan filan mı
almışlardı ki? Ameleklilerle hangi silahlarla savaşacaklardı? Bu hikâye, çok
eski Yahudi midraşlarına dayanıyor. Buna göre Kızıldeniz'de suların eski hâlini
almasıyla ölen Mısırlı askerler, bir süre sonra deniz kıyısına vurmuş, İsrailliler
de onların eşyalarını almış. Bu harika bir argüman. Gerçekten öyle. Fakat bu olay
İncil'de yok. Adı bile geçmiyor.
Rabbim.
Çocuklarını zafere taşı.
Tanrı çağrısına kulak verip şu cevabı veriyor, "Ben seni Mısır'dan uzatılan bir
kol ve güçlü bir el ile çıkardım.
Musa da kollarını açarak tam olarak bunu yapıyor.
Onun aslında simgesel bir rolü var. Çünkü o, aracılık yapıyor.
Joshua!
Biz buradayız.
Hepsi burada!
Dolayısıyla gözleri göğe çevrildiği sürece savaşta daima başarılı olacaklar.
Çabuk! Yanımdan ayrılmayın.
Ama gözlerini indirirlerse, başarısız olurlar.
Acele edin.
Musa yorulmaya başlar.
Yine de kollarını havada tutar.
İsrailoğulları bu mücadeleden galip çıkmayı başarır.
Musa!
Ne oluyor burada?
Ganimet için kavga ediyorlar.
Durun! Yeter! Yeter! Yeter!
Kavga etmeye yeltenen ilk kişi ölür!
Ölür!
Kim olduğumuzu hatırlayın!
Biz bir milletiz! Hem de inançlı bir milletiz!
Çekil!
Bu insanlara nasıl liderlik edeyim?
Sevgiyle yürü onlarla.
Ya bunun yolunu bulamazsam?
O zaman kabahat sende demektir.
Sevgi bizden çocukken çalınmıştı.
Sadece sevgiyle Mısır'dan çıkmamıza imkân yoktu.
Vahşi doğada dolaşma hikâyesi, içten içe çok büyük yara alan, derinden travma
yaşayan, işlevini büyük ölçüde yitiren azat edilmiş kölelerin ilerlemeye
çalışmasını anlatır.
Burada bir ders var. Tanrı sana hayal gücü verebilir. Tanrı sana hayal kurdurabilir.
Zihninde bir yere oturttuğun bu büyük hayal, çoğu zaman senin istediğin gibi
gerçekleşmeyecek ama daha iyisi de olabilir.
Tanrı'nın halkı, Vadedilmiş Topraklar'ı bekliyordu ve biletleri hazır
zannediyorlardı ama değildi. "Önce sizin kendi içinizde yapmanız gereken bir
yolculuk var. Ben sizi daha sonra dışınızdaki diyarlara götürürüm."
İsrail, bir tür hizmetten, başka tür bir hizmetkarlığa, yani Yehova'ya ilerliyordu.
Mısır'dan Çıkış hikâyesinin amacı, özgür olmak değildi.
Tanrı'ya ibadet etmek için dağa gitmekti.
Yasayı kurmak için önce emirler gerekiyor. Böylece nasıl davranılacağını ve ibadeti
öğrenirsiniz.
Hâlâ göğüs germeleri gereken büyük zorluklar vardı. Siyasî anlamda
özgürleşmiş olsalar da, manevi olarak özgürleşme süreci devam ediyordu.
Musa.
Onunla konuşmaya geldim. Onu tekrar bulmaya.
Seni daha önce de böyle gördüm.
Tanrı olmadan halkıma önderlik edemem. Ama aynı anda hem onlarla yürüyüp hem de
Tanrı'yı nasıl arayabilirim?
Bundan yıllar önce koyunlarımı otlatmaya götürmüştün.
Böylece özgür kaldım, halkımla ilgilenebildim.
Hizmetinde son derece iyiydin.
Senin de hizmetkârların oldu. Onları akıllıca seç. Kullan onları.
İşte ancak o zaman gönül rahatlığıyla onun yanına gider ve yardımını istersin.
Şuayb tekrar ortaya çıkıyor. Musa'nın insanlar arası ilişkileri nasıl
yürüttüğünü, farklı karakterlerin anlaşmazlıklarını nasıl çözdüğünü görüyor.
Musa burada hem yargıç, hem de jüri. Şuayb onun açmazını görüyor ve ona bir
tavsiyede bulunuyor. "Bu işe bu şekilde devam edemezsin." "Bu gidişle kendini
tüketeceksin." Sonra Şuayb ona lazım geleni söylüyor ve bir mahkeme sisteminin
nasıl kurulacağını anlatıyor. Burada Şuayb simgesi bana göre, aslında yakın
kültürlerde yaşamalarına rağmen Musevi olmayan birinin, sadece yardım etmek
amacıyla kendi dinî geleneklerinin en iyi taraflarını gündeme getirmesiyle mükemmel
bir örnek. Musa da farklı bir kültürden gelmesine karşın bilgece fikirleri kabul
edecek kadar akıllı biri.
Hâlâ burada.
Hayatımızın hikâyesi.
Acaba sonu nasıl olacak?
Gidip ondan yardım istemem gerek.
Git ve dön.
Hikâyemizi çocuklarımıza da anlat. Anlat ki bilsinler.
Git.
Böylece Musa bir kez daha Tanrı'yla konuşmak için Büyük Dağ'a tırmanmaya
başlar.
Üçüncü günün sabahı dağın tepesinde gök gürledi, şimşekler çaktı.
Sina Dağı'nın her tarafı duman tütüyordu. Çünkü Rab, dağın üstüne ateş
içinde inmişti. Dağ üstünden tıpkı bir ocak dumanı gibi duman çıkıyor, bütün dağ
korkunç bir şiddetle sarsılıyordu.
Neredesin?
Bunca yolu seni bulmak için geldim.
Konuş benimle!
Benimle işin bitti mi? Benim seninle işim bitmedi!
Beni duyuyor musun?
Ne yapacağımı bilmiyorum, Tanrım.
Nereye gideceğimi bilmiyorum.
Sensiz kayboluyorum.
Sizi kartalların kanatları üzerinde taşıyarak yanıma getirdim. Şimdi benim
sözümü dinler, anlaşmama uyarsanız, benim gözümde bir kâhinler krallığı ve kutsal
bir ulus olursunuz. Aşağıda İsrail'in çocuklarına söyleyeceğin sözler bunlar
olacak.
Haftalar geçer. İsrailoğulları, Sina Dağı'nın gölgesinde Musa'nın dönüşünü
bekler.
Gideli tam 40 gün, 40 gece oldu.
Mutlaka bize dönecek.
Bunlar, belirsizlik içinde yaşayan insanlar. Üstelik liderleri ilk defa
yanlarında değil. Onları Mısır'dan çıkaran, onlara baba olarak hizmet eden
kişi oralarda değil. Yukarı doğru baktıklarında hem olağanüstü hem de
korkutucu bir olaya şahit oluyorlar. Yarın nerede olacağınızı, nasıl sağ
kalacağınızı veya sizi neyin beklediğini bilmiyorsanız çok çok kötü
şeyler yapabilirsiniz.
Ne oluyor burada?
Bize başkalarının da tanıyacağı bir Tanrı gerek. Ötekilere benzer bir Tanrı.
Elimizde Mısır altını var.
Ayrılmadan önce onu eritip bizi koruyacak bir tanrı yaratacağız.
Musa bizi her zaman korudu.
Kardeşinin hâlâ yaşadığına gerçekten inanıyor musun?
Söyle hadi.
Sen ilk doğan erkeksin. Hak ettiğin yeri almanın zamanı geldi.
Harun onlara dedi ki: "Karılarınızın, oğullarınızın, kızlarınızın kulaklarındaki
altın küpeleri çıkarıp hepsini doğruca bana getirin."
Harun altınları onların elinden topladı, sonra da oymacı aletiyle buzağı biçiminde
dökme bir put yaptı.
Unutmayın, Mısır'da bütün belaların sebebi itaatsizlikti. Ama vahşi doğanın
ortasında böyle bir tanrı inşa eden insanların itaatsizliği bambaşka. Çünkü
bu, 10 günden fazla sürmemesi beklenirken 40 yıl sürecek bir yolculuğa çıkmalarına
neden olacak bir itaatsizlik.
Musa'nın öz ağabeyi ve İsrail'in din lideri olan Harun, İsrailoğulları
arasındaki kargaşadan dolayı kendini büyük tehdit altında hissettiği için altın
buzağı yapma fikrine karşı çıkmadı ve onları sakinleştirmek için onlara bu
Tanrıyı yaptı.
Bilindiği gibi Musa, altın buzağıyla tapınma töreni yapıldığı sırada Sina
Dağı'ndan aşağıya iner. Bu, yürek dağlayan bir manzaradır.
Musa geldi.
Musa!
Musa! Musa! Musa!
Musa!
Musa.
Hiç uğruna. Hepsi bir hiç uğrunaymış.
Musa büyük bir dehşete düştü ve o kadar öfkelendi ki üzerinde On Emir'in olduğu
iki taş tableti yere atıp parçaladı.
Öfke kontrolü sorunları. Bu, Musa'nın hayatında bizim sıkça gördüğümüz bir
mesele.
Öfkeyle mücadele kavramı, çok şey öğrenebileceğimiz bir temadır. Musa,
soğukkanlılığını kolayca kaybeden, sert çıkışlar yapan sonra da sürekli parçaları
toparlamak zorunda kalan biri.
Yardım edin.
Bunlar ne böyle?
Cevap verdi.
Benim çağrımı yanıtladı.
Sonra bana en büyük hediyesini verdi.
Buyruklarını.
Ama siz, siz hepiniz kalbimi parçaladınız.
Ben de onları parçaladım.
Geçmiş zamanı değiştirmek için affedilmeye ihtiyaç vardır. Hatırlıyor
musun?
Dışarı çıkın.
Hemen.
Ben ne yaptım, Rabbim?
Gidin dedim!
Yüce Rabbim.
Seni yüzüstü bıraktım, Rabbim.
Zamanı geldi. Çok eskiden bir sel saldım, yalnızca Nuh'u kurtardım. Bu defa etrafa
ateş salıp yalnızca seni kurtaracağım.
Yakacak mısın? Hepsini yakacak mısın?
Ama Rabbim, beni buraya yönlendirmeseydin, Vadedilmiş Topraklar'da
olacaktık. Ve bunlar da olmayacaktı.
Orada nasıl yaşayacağınızı bilmiyorsanız Vadedilmiş Topraklar'da
işiniz nedir? Özgür olsanız da hakikat olmadan onu koruyamazsınız.
Her şeye baştan başlayacağız.
Hayır! Onları bağışla. Bizi bağışla, beni bağışla.
Merhamet göster.
Tanrı bir kez daha konuşuyor. "Herkesi öldür, seninle baştan başlayacağım." Ama
Musa onu vazgeçiriyor. Gözü kara davranıyor. Bir düşünsenize. Hem
Mısırlılar ne diyecek? "Bizi çöle sırf öldürmek için mi getirdin?"
Onları bırak.
Ama onlar sana isyan etti. Tanrı'ya da.
Bırak dedim.
Ölmeyi hak ediyorlar.
İbret olsun diye öldürelim.
Hiçbir zaman cinayet işlemeyeceksin.
Tanrı buyruğudur.
Ne buyruğu?
Parçaladığım tabletten. Şimdi bırak.
Tanrı'nın buyruklarını bize oku.
Artık ihtiyacımız kalmayana kadar onları sürekli birbirimize okuyalım.
Böylece buyrukları yüreğimize kazırız.
"Kendin için asla oyma put yapmayacaksın."
"Benden başka hiçbir Tanrıya tapınmayacaksın."
"Tanrı'nın ismini olur olmaz her yerde boş yere anmayacaksın."
"Tamah etmeyeceksin."
Etmeyeceksin. Etmeyeceksin.
İsrailoğullarını yaban hayatın ortasında yabancılaştıran şey, Ahit'in eksikliğidir.
Zaten çölde bu kadar uzun bir süre kalmalarının nedeni de söz konusu Ahit'i
mühürlemektir. Tanrı onları istediği zaman Kenan'a götürebilirdi. Ama buna
hazır değillerdi.
Şabat gününü aklında tut. Kutsalın olsun.
"Babana ve anana hürmet et."
"Hiçbir zaman zina yapmayacaksın."
"Hiçbir zaman yalancı şahitlik yapmayacaksın."
İncil hiçbir zaman "emir" sözcüğünü kullanmaz. 10 tane olduğunu yazar ama 10
tane maddedir. 10 cümle 10 satır ya da 10 kural. İlk beş tanesi insanın Tanrı'yla
olan ilişkisine dairdir. "Benden başka tanrıya tapmayacaksın." "Tanrı'nın adını
olur olmaz yerlerde anmayacaksın." Son beş tanesi sosyal emirlerdir. İnsanların
birbiriyle iyi geçinip birbirine iyi davranmalarından bahseder.
"Komşunun ne evine, ne malına ne de başka bir şeyine tamah edeceksin."
Tanrı diyor ki: "Bir şeyler inşa et." Ve ekliyor "Seni bir hiç ol diye kurtarmadım.
Bir şeyler yapmalısın." İşte o yüzden bu emirler, bütün dünyada devrim yaratacak
ahlaki kuralların başlangıcıdır.
Anne?
Neden böyle üzgünsün, Musa?
Her şeye rağmen yanlış yaptım.
Her şeye rağmen yaptıklarım eksik kaldı.
Sen her şeyi doğru yaptın.
Tanrı'nın senden istediği gibi onları Mısır'dan çıkardın.
Onlara uymaları gereken kanunları söyledin.
Onlara hayat verdin.
Onlar için tek başına daha ne yapabilirsin ki?
Vadedilmiş Topraklar'a onları götürebilirim.
Oraya kendi başlarına gidecekler.
Sen olmadan.
Bu hikâyede üç ana karakter var. Bunlar, Musa, Harun ve Miriam. Üçü de Vadedilmiş
Topraklar'a gidemiyorlar.
Gel.
Benim açımdan tüm İncil'deki belki de en dokunaklı ve iç burkan sorun, Tanrı
tarafından bu zorlu ve tehlikeli görevi yerine getirmekle görevlendirilen
Musa'nın, İsrailoğullarını 40 yıl boyunca çölde yönetmek zorunda kalması ve
Musa'nın, bu görevi büyük bir sadakatle yerine getirmesi ama Vadedilmiş
Topraklar'da İsrailoğullarına katılmasına izin verilmemesidir.
Yürek parçalayan bir durum.
Görüyor musun Musa?
İşte burası.
Musa'nın Vadedilmiş Topraklar'a girişinin reddedilmesi, bizim zamanımızda
Martin Luther King Jr.'ın yaşamıyla paralellik kurmama neden oluyor. O da
ölmeden önceki gece, sanki Musa'nın duygularını yaşadı. Şöyle dedi: "Dağın
zirvesine çıktım. Vadedilmiş Topraklar'ı gördüm. Oraya sizinle gidemeyebilirim. Ama
siz Vadedilmiş Topraklar'a varacaksınız." Sanki o anda Musa'yla bağlantısı varmış
gibi konuşuyor. Musa hikâyesinin bir anlamı varsa, o da şudur, Kenan'a
ulaştığınızda, kâğıt üstünde özgür olsanız bile işiniz bitmiyor. Mücadeleye
devam edeceksiniz. Çünkü özgür olmak için gerekenler, özgür kalmak için
gerekenlerden çok daha farklıdır.
Vadedilmiş Topraklar.
Ben asla oraya gidemeyeceğim.
Evet.
Ama senin çocukların gidecek.
Musa?
Hadi içeri gel.
Gel.
"Ve Rabbin sözüne göre, Rabbin kulu Musa orada, Moab diyarında öldü."
O günden bu yana İsrail'de Musa gibi Rabbin yüz yüze görüştüğü bir peygamber
daha çıkmadı. Rab onu Mısır'da Firavun'a, onun görevlilerine ve bütün ülkesine pek
çok işaret gösterip şaşılacak işler yapması için gönderdi.
Bugüne kadar Musa'dan başka hiç kimse bizzat İsraillilerin gözleri önünde
böylesine güçlü, büyük ve ürkütücü işler yapmadı.
Uploaded by MoviesMod.org | Visit & Support