WARSCHAU, POLEN, 13 JANUARI 22 UUR VOOR DE NOODOPROEP
Beste luisteraars, het mag dan woensdag zijn…
…maar misschien kunnen we de realiteit een beetje verbuigen.
Als we allemaal naar dit nummer luisteren, komt vrijdag dan sneller? Laten we kijken.
Wat? Slaapt Monika nog?
Gelukkig wel.
Er is een IKEA in Malmö. Ik neem een wieg mee voor haar.
Wanneer kom je terug?
Sneller dan je zou willen.
Zorg goed voor je moeder en zusje.
In plaats van rond te hangen met die Macioszek.
Als je 'n man wil zijn, gedraag je dan zo. -Laat hem toch. Hier is jullie thee.
Dank je. -Alsjeblieft.
Willen jullie roerei of gebakken ei?
Roerei. -Gebakken.
Dan wordt het gebakken.
Geen idee, we zien wel. Wat gebeurt, gebeurt.
Kom op.
Ik kom al. -Aga.
Je boterhammen.
Wat is de datum? -De 13e. Gelukkig is het geen vrijdag.
Je krijgt een Scania, je MAN wordt geïnspecteerd.
Is dat goed?
Prima.
O, en dit.
Goede reis.
Dank je.
POOLSE STRIJDKRACHTEN
Goedemorgen.
Dat werd tijd.
De boeren staken.
Hoeveel is het?
Nou, we gaan het niet dragen.
Godverdomme.
Ja, het is veel.
Heel veel.
Het is woensdag 13 januari, 8.30 uur.
Aan de kust en in Ermland en Mazurië…
…worden sterke windstoten verwacht, tot wel 120 kilometer per uur.
Er valt veel regen en natte sneeuw.
De temperatuur… -Kijk.
…is twee tot vijf graden, maar door de wind voelt het kouder aan.
Verdomme.
Mrs Kaczkowska, voer uw man vaak naar Zweden?
Soms wel vier keer per maand.
Dus hij kende de route?
Dat was de enige route die hij reed.
En hoe vaak voer hij op de veerboot Jan Heweliusz?
Ik weet het niet precies, maar vaak.
En is hem iets opgevallen?
Misschien heeft hij zijn zorgen met u gedeeld?
Maakte hij zich zorgen? Heeft hij misschien iets gezien?
Mijn man voer niet graag in de winter.
Hij was bang voor stormen.
Als hij op de Heweliusz zat? -Niet alleen dan.
En op de Heweliusz?
Dan ook.
En op de Karkonosze?
Pardon.
Dit is niet gerelateerd aan de zaak, excuseer me.
Ik wil alleen demonstreren…
…dat Mr Kaczkowski altijd bang was om de Oostzee over te steken in de winter…
…en niet specifiek op de Heweliusz. Toch, mevrouw?
Oké, laten we weer ter zake komen.
Nogmaals, heeft uw man ooit iets gezegd over de Heweliusz?
Wellicht over vreemd gedrag van de kapitein of de bemanning?
Suggereer geen antwoorden.
Stilte, heer Budzisz.
Wilt u zo vriendelijk zijn ons te vertellen…
…of uw man iets zei over kapitein Ułasiewicz of de bemanning?
Ik weet niet waar u op doelt.
Of wat het punt van dit spektakel is, of wat ik hier doe.
Ik ben door iedereen genaaid.
Niemand heeft zijn excuses aangeboden voor wat er is gebeurd.
Ik kwam m'n man ophalen in Świnoujście, omdat men zei dat hij het had overleefd.
Toen ik daar aankwam met m'n zoon, bleek het een vergissing te zijn.
Een vergissing, snapt u?
Je kunt je vergissen in een telefoonnummer.
Niet bij het vaststellen wie de overlevenden zijn.
Weet u hoe ik me voelde toen ik besefte…
…dat ik daarheen was gereisd om een vreemde te onthalen?
Mevrouw, we begrijpen uw verbittering…
Onze oprechte excuses voor die vergissing.
Maar mogelijk was het niet gebeurd als de Heweliusz in orde was en…
Meneer…
…ik verzeker u dat ik veel woede en boosheid voel…
…richting de kapitein en bemanning, maar ik zie wat hier gebeurt.
Ik ben een eenvoudige vrouw, maar ik ben niet dom.
Ik zie wat u doet, heren.
Zo belangrijk, zo invloedrijk, en toch beschermt u alleen uzelf.
En ik ben het die de schulden van m'n man moet betalen.
Mevrouw, kalmeer alstublieft.
Nee, onderbreek me niet. Laat me uitpraten.
Ik weet niet of de kapitein schuldig is of iemand anders. Maar één ding is zeker.
Het is de staat die heeft gefaald, de staat die u vertegenwoordigt.
U hebt gefaald. U allemaal. U was niet waakzaam genoeg.
En de weduwen en nabestaanden van de slachtoffers betalen de prijs.
Ik wou gewoon dat…
…we allemaal met rust gelaten werden.
Dat dit voorbij zou zijn.
Want ik weet dat hier geen gerechtigheid zal plaatsvinden.
Niemand hier wil de waarheid weten.
Dat wist ik zodra me werd verteld welke getuigenis ik moest geven.
Wie deed dat?
En ik wil gewoon…
Ik wil weten wat mijn man voelde…
…toen hij stierf.
Dacht hij aan mij? Aan onze kinderen?
Hoe bedoelt u, er werd u verteld wat u moest getuigen?
Laat maar.
Sorry. -Wat vervoerde uw man?
Wapens en munitie? -Stilte, alstublieft.
Ik vraag om stilte.
Stilte, alstublieft.
Alstublieft, stilte, dames en heren.
Stilte, dames en heren.
De Kamer vraagt de volgende persoon naar voren.
Pardon, ik heb nog één vraag. Wist uw man wat hij vervoerde?
Rot op.
Rustig maar.
Je bent een expert in toxicologie, nietwaar?
Ja.
En u onderzocht de maaginhoud…
…van de overleden bemanningsleden van de Heweliusz?
Ja, van sommigen van hen.
Was er iets belangrijks wat uw aandacht trok?
Er werden sporen van alcohol gevonden in de maag van één persoon.
Dus men kan redelijkerwijs aannemen…
…dat de bemanningsleden mogelijk dronken waren?
Dat kan ik niet met zekerheid bevestigen…
…maar ook niet uitsluiten.
Als het niet bevestigd kan worden, is het geen basis voor beschuldiging.
Raadsman, ik gaf u niet het woord.
U noemde sporen van alcohol.
Op wie had dat betrekking?
Stuurman Skrzypczyński.
Onmogelijk. Mijn man haatte alcohol. -Orde.
Maar dit zijn klinkklare leugens. -Ik wil orde.
Dank u, geen verdere vragen. -Bedankt.
Pardon, ik heb een vraag. -Ga uw gang, raadsman.
Is het lichaam van kapitein Ułasiewicz ook getest op sporen van alcohol?
Ja, natuurlijk.
En?
Er waren geen sporen van alcohol.
Geen verdere vragen.
Bedankt, u mag gaan. -Dank u.
We willen nu de volgende getuige oproepen:
majoor Artur Ferenc.
Stilte, alstublieft.
Noem uw naam, alstublieft.
Mijn naam is Artur Antoni Ferenc, ik ben majoor.
Ik onderzocht het zinken van de Heweliusz namens de inlichtingendiensten.
Ik herinner u eraan dat u onder ede staat.
Mag ik een vraag stellen?
Ga uw gang. -Bedankt.
Waarom deden de inlichtingendiensten onderzoek?
Vanwege de lading?
Ik begrijp uw vraag niet.
We onderzochten sabotage of terrorisme als mogelijke oorzaak.
En? -Dat hebben we snel uitgesloten.
Tijdens het onderzoek vonden we andere interessante feiten.
Welke feiten?
Hier is het medisch dossier van kapitein Andrzej Ułasiewicz.
Laat de Kamer de documenten zien.
Dank u.
Vorig jaar had de kapitein een zwaar ongeluk.
In de bijgevoegde ontslagpapieren…
…staat dat hij mogelijk niet in staat was om voertuigen te besturen.
Nadat hij bij een neuroloog was geweest is m'n man geschikt verklaard.
Goed, dat nemen we mee, Mrs Ułasiewicz.
Maar we hebben een verklaring nodig.
Hebt u die verklaring? -Die heeft Kubara.
Gaat u verder, majoor.
Dank u.
De kapitein was niet de enige met gezondheidsproblemen…
…die mogelijk invloed hadden op de navigatievaardigheden…
…en het vermogen om de situatie op zee te beoordelen.
Stuurman Waldemar Skrzypczyński…
…onderging kort voor de ramp een oogoperatie. Hier zijn de papieren.
Walgelijk. Jullie vermoordden m'n man en nu beledigen jullie hem.
Orde, alstublieft.
Tijdens de oproep om hulp en de noodoproep…
…gaf de betreffende stuurman de verkeerde locatie van de veerboot…
…wat de reddingsmissie had kunnen vertragen.
Hoe bedoelt u? -Hij zag prima. De operatie ging goed.
Ik wil echt stilte.
Waar hebt u het over?
U en uw collega's zijn een stel amateurs.
U weet net zoveel van de zeevaart als ik van sumo weet.
De kapitein, niet de stuurman, geeft de positie van het schip door.
Nietwaar, kapitein Kubara?
Orde, alstublieft.
Dames en heren, orde.
Hier staat niks in. Hoe weten we dat ze de verkeerde positie gaven?
Zelfs de reddingsmissie was vertraagd omdat hun positie onbekend was.
Zeg eens, Piotr…
Waarom saboteer je de boel?
Dat doe ik niet.
Ik vind dit gewoon verachtelijk.
Ułasiewicz afschilderen als dronkaard die geen veerboot kon besturen?
Heniek, het is verachtelijk.
Misschien was 't zijn schuld, maar we kunnen hem niet zo vernederen.
Het vonnis moet onpartijdig zijn. -Dat zal het zijn.
Andrzej was ook mijn vriend. Maar hij gaf echt de verkeerde positie.
Ik was op de brug en ik hoorde hem.
Hoe weet je dat het niet klopte?
Het klopte niet. Ik hoorde hun berichten.
Het leek alsof ze op het land waren.
Geloof je me niet?
Probeer op z'n minst objectief te lijken.
Waarom wordt de reder volledig genegeerd?
Of de welbekende gebreken van de veer?
Piotr, het was ook jouw schip.
Jij was er ook verantwoordelijk voor.
Kijk eens in de spiegel en vraag jezelf: Wat deed ik om deze tragedie te voorkomen?
Kom je voor advies?
Nee, daar is het te laat voor.
Je had gelijk. Ik had me erbuiten moeten houden.
Ze zullen Ułasiewicz en de bemanning naaien…
…zonder pardon.
En ik zal het ondertekenen.
Ze doen wat ze willen.
Niemand houdt toezicht op hen. -Jij wel.
Jij ziet ze.
Ik ben maar een vijgenblad in deze zaak.
Zoon, waarom zie je dat nu pas in?
We varen over een zee vol stront. Dat is altijd zo geweest.
Varen was vroeger een avontuur.
Nu is het business.
Dat zal niet veranderen.
Kowalik is een smerige klootzak.
Maar hij gedijt goed in deze nieuwe wereld.
Daarom zal hij dit winnen.
En jullie gaan verliezen.
Zullen we naar binnen gaan? -Nee.
De zee is prachtig vandaag.
Heb je iets voor me?
Is mam in de buurt?
Ga je alweer?
Ja, ik kom weer als de hoorzittingen voorbij zijn.
Toen je klein was ging ik vaak zwemmen in de zee.
En dan stond jij aan wal…
…keihard te schreeuwen dat ik terug moest komen.
Weet je dat nog?
Je was bang dat ik niet terugkwam.
Zoon…
Je weet dat de zee niet het belangrijkste is, toch?
Alles gaat voorbij.
Ik wil niet dat je eindigt zoals hij.
Mam…
Het duurt nog wat langer.
Ik word gek hier.
Tante laat me niet met rust. Ze vraagt steeds hoe ik me voel.
Nog even volhouden.
Mam, waarom naaien ze papa zo?
Geen idee.
Probeer er niet aan te denken.
Lees de kranten niet. En geloof niet wat ze op tv zeggen.
Doe ik niet.
Ik hou van je. -Ik ook van jou.
Dag.
Ik weet niet of hier nog iets te winnen valt.
Het spijt me. Ik doe wat ik kan.
Schuiven ze alles op Andrzej af?
Weet je hoe het voor Aga voelt?
Jullie moeten bewijzen dat overstag gaan niet zijn fout was.
Hij had vast een reden. -Dat denk ik ook.
Maar als we daar niet achter komen…
…is de zaak verloren.
En de militaire lading?
Dat moet hebben geleid tot overbelasting.
Misschien kunnen we daar iets concreets mee?
Veerboten varen meestal overbelast. En toch bereiken ze de haven.
De Heweliusz kapseisde door die draai.
Dat doe je gewoon niet in zulk weer.
Wil je dat we meegaan?
Nee, dank je. Ik red me wel.
Zeker weten? Als je… -Heel zeker.
Ik wil gewoon dat het voorbij is.
Dan ga ik weer de zee op en kan ik geld verdienen.
Hoe bedoel je?
Dank u, Mr Janicki.
Geen verdere vragen. -Bedankt.
Zijn er nog vragen voor Mr Janicki?
Ja, graag.
Ga uw gang, raadsman.
Mr Janicki…
…ik wil wat dingen ophelderen…
…want ik ben geïnteresseerd in uw expertise.
Wist u dat de Heweliusz stabiliteitsproblemen had?
Ja. Dat wist iedereen.
Weet u waarom hij niet stabiel was?
Pardon, dat valt buiten de bevoegdheid van de getuige.
Misschien komt het doordat er, na de brand op het bovendek in 1986…
…beton op het dek gestort werd om geld te besparen…
…waardoor de veerboot met 115 ton overbelast werd…
…ter hoogte van drie verdiepingen boven de waterlijn.
Heer Budzisz, schepen ondergaan vaker reparaties…
…waarbij hun gewicht en stabiliteit veranderen.
Waar doelt u op?
Waarom mocht zo'n onbestuurbare veer vertrekken tijdens een storm?
Ik zei al dat het weer wel meeviel toen de Heweliusz vertrok.
Er stond windkracht zes of zeven.
Dus dan deed de kapitein niks verkeerd door te vertrekken.
Windkracht zes of zeven is niet veel voor zo'n veerboot, toch?
Nee.
Dus ik herhaal:
voor zover hij had kunnen weten, bracht de kapitein niemand in gevaar.
Ik denk het niet.
Dat denkt u?
Waarom denken?
Hij kreeg de weersvoorspelling van u, van het kantoor van de havenmeester.
Ja. -U liet de veerboot vertrekken, toch?
Ja.
Kunt u me dan vertellen hoe het mogelijk is…
…dat u de Heweliusz liet vertrekken…
…als u wist dat het weer achter Rügen vreselijk was?
Dat wisten we niet. -Dat is interessant.
Ik heb hier…
…een Duits weeralarm.
Van 13 januari, 23.00 uur.
Het waarschuwt voor een orkaan die nadert vanaf de Noordzee.
Meneer?
Ik kom getuigen. Witold Skirmuntt.
Ga zitten. Ze verhoren Janicki nog.
We wisten niet van dat alarm.
Dit alarm is naar alle Baltische havens gestuurd.
Maar u vond het niet belangrijk. Waarom?
Wellicht omdat niemand in het kantoor van de havenmeester…
…in Świnoujście, nota bene, Duits spreekt. -Het had in het Engels moeten zijn.
U miste een orkaan met windsnelheden van meer dan 180 kilometer per uur.
Zo sterk kan die orkaan niet geweest zijn. -Meneer, hier staat duidelijk '98 knopen'.
Dat is 180 kilometer per uur. Kunnen uw mensen ook niet rekenen?
Zulke orkanen bestaan niet.
Verrassing.
Bedankt. Geen verdere vragen.
Bedankt, raadsman.
Pardon, voorzitter.
En toch haalden andere veerboten, waaronder de mijne, de haven wel.
U, kapitein Kubara, waarschuwde Ułasiewicz ook niet.
Terwijl de wind, voor zover ik weet, sterker was dan uw sensoren konden meten.
U voer vanuit de richting van Rügen, toch? -Meneer, beschuldig mij niet.
Zo erg was het weer niet.
Kapitein Ułasiewicz ging mogelijk onnodig overstag…
…om te schuilen achter Rügen.
En daarom liep hij voor de wind uit, als u weet wat ik bedoel.
Ja. Maar waarom wilde de kapitein achter Rügen schuilen als 't weer meeviel?
U probeert overal gaten in te prikken, meneer.
De hypothese over de schuld van de kapitein zit vol gaten.
De Heweliusz was een onstabiel wrak met defecte boegschroeven…
…en een defect ballastsysteem. Het is 'n wonder dat het niet eerder zonk.
Er werd bezuinigd ten koste van veiligheid en dit is het resultaat.
De Heweliusz onderging alle reparaties bij gerenommeerde scheepswerven.
Laten we een einde maken aan deze klucht.
Mr. Janicki, je bent vrij om te gaan. -Nog één vraag.
Stilte, alstublieft. -Ik heb nog een vraag.
De Kamer schorst voor tien minuten.
Dan roepen we de volgende getuige op. Heel erg bedankt.
Wat een teringzooi.
Wie heeft Mrs Ułasiewicz aan die Budzisz geholpen?
Hoe moet ik dat weten?
Jaś, kalm.
Verdomme.
Ik ben zo kalm als een Tibetaanse monnik. Wie was het?
Ik.
Zo, nu weten we het.
Halleluja, verdomme. -Ik moest voor Mrs Ułasiewicz zorgen.
Heren, blijf rustig.
We praten zo met die stuurman…
Skirmuntt. -Juist. Het komt goed.
Jaś, het komt goed. -Ik hoop het.
En wij spreken later nog wel.
Denk eraan, u staat onder ede.
Meneer Skirmuntt, u was vlak voor de ramp op de brug.
Ja, geruime tijd.
Kunt u ons in uw eigen woorden vertellen wat er op de brug gebeurde?
Wat denkt u dat er gebeurde? We vochten tegen de elementen.
Net als u op de Karkonosze.
En kunt u ons vertellen wat u op de brug deed?
Ik stond op wacht.
Waar was de kapitein? -Die sliep.
Stilte, dames en heren.
Stilte, alstublieft.
Bedoelt u…
…dat de kapitein tijdens de storm niet op de brug was?
Natuurlijk kwam de kapitein meteen zodra de problemen begonnen.
Meneer, was het uw beslissing om de bakboordkant te verzwaren?
Nee. Dat deed stuurman Skrzypczyński tijdens de eerste wacht.
Omdat de winddruk het schip naar stuurboord deed hellen…
…besloten we de slagzij recht te trekken door de bakboordzijde te verzwaren.
Dat verhielp de slagzij tijdelijk.
Waarom maar tijdelijk?
Toen we overstag gingen werd de windkracht…
…te groot en kapseisden we.
Maar waarom gingen jullie overstag?
Geen idee.
Ik was toen niet meer op de brug.
En waar was u dan? -Pardon?
Waar was u?
In de machinekamer.
Ik moest de ballastkleppen controleren.
Mr Skirmuntt…
…drinkt u graag?
Dit is absurd.
Stilte, alstublieft.
-Dit is belachelijk.
Orde, alstublieft.
Ik heb informatie die zegt dat u in het ziekenhuis…
…een fles alcohol bij u had.
Ja, dat klopt. Die kreeg ik van de ambassademedewerker.
En? Dronken jullie die samen op?
Pardon.
Kunnen we belachelijke insteek dat de bemanning dronken was loslaten?
Raadsman, u beslist niet welke aanwijzingen hier worden besproken.
Ik maak wel bezwaar tegen zulke insinuaties.
Gaat u zitten.
Mr Skirmuntt, kunt u ons vertellen hoe u stuurman bent geworden?
Ik ben gepromoveerd.
Dus u bent nooit naar een zeevaartschool geweest?
Ik ben gepromoveerd tot stuurman door op zee te werken met Ułasiewicz.
Prima, maar uw promotie was discretionair.
Ik begrijp niet wat u bedoelt. Mijn ervaring komt uit de praktijk.
Meneer, wat ik bedoel is dit:
Was u de juiste persoon om op de brug te zijn…
…tijdens zo'n zware storm?
De kapitein was op de brug.
Dat weet u, u vond z'n lichaam daar.
Misschien kwam hij pas toen de veerboot al was gekapseisd.
Pardon, kapitein Kubara.
Vindt u het niet vreemd dat zo'n ervaren kapitein…
…zo'n beginnersfout maakt…
…als overstag gaan in een ongelijk geballaste veerboot?
Ik weet het niet. Misschien was het geen fout.
Of niet de fout van de kapitein?
Dat zou ook de twijfel van kapitein Binter wegnemen…
…die ook denkt dat Ułasiewicz te ervaren was om zo'n fout te maken.
Misschien was u degene die overstag ging en het schip kapseisde?
Is dit een verhoor of een lynchpartij?
Mr Celej, ga zitten.
Orde, alstublieft.
Ik wil de stuurman graag horen spreken zonder suggestieve vragen.
Kapitein, we nemen geen verzoekjes aan.
We zijn hier om de oorzaken van de ramp te achterhalen.
En de feiten zijn wat ze zijn.
En u, Mr Skirmuntt, vertel ons wat er is gebeurd.
Ik heb het schip niet laten kapseizen.
De kapitein ging overstag.
Hij moest wel. -Waarom moest dat?
Geen idee. Ik was niet op de brug.
Mr Skirmuntt, als u toen niet op de brug was…
…hoe weet u dan dat de kapitein de draai maakte?
Stuurman.
Alstublieft, wacht.
Stuurman… -Kapitein, ik liet het schip niet zinken.
Ik was het niet.
Ik heb het niet gedaan.
Vertel me nu eens wat er is gebeurd.
Waarom zei u dat Ułasiewicz overstag ging?
Witold.
Het antwoord staat op de opnames van Radio Ostsee.
GEBOORTEAKTE
VERZEKERINGSPOLIS WITOLD SKIRMUNTT
Hier, poesje.
Alsjeblieft.
Wens me succes.
POOLS-DUITSE GRENS
Radio Ostsee, dit is Kempen.
We zijn op de rampplek.
Kun je dat herhalen? Je valt weg.
Radio Ostsee, dit is Kempen.
Pardon. Dit zijn de opnames van vier uur 's ochtends, toch?
Ja, van 4.00 tot 5.15 uur
Kempen, wat voor schip was dat?
Dat moet ik nakijken.
Bedankt.
Radio Ostsee, dit is Kempen.
We zijn op de rampplek.
Bakboord, de Poolse Heweliusz. We starten een reddingsactie.
Geef me je coördinaten.
Radio Ostsee, dit is Kempen.
We zijn op de rampplek.
Bakboord, de Poolse Heweliusz. We starten een reddingsactie.
Geef ons je coördinaten.
We zijn 16 mijl ten oosten van Kollicker. -Zestien mijl ten oosten van Kollicker.
Kempen.
Dit is Kempen. Het weer is te heftig.
We zijn te klein. We gaan.
Kempen.
Begrijp ik goed dat je weggaat?
Ja. -Begrepen.
We hebben geen informatie over Kempen.
Maar je communiceerde met ze, toch?
Ja, maar we hebben geen informatie.
Mag ik een kopie van deze banden?
Neem de originelen maar. Wij maken geen kopieën.
Stuur je ze later terug?
Dank je.
Met Budzisz.
Met Binter.
Advocaat, luister goed.
De Heweliusz lag op ramkoers met een Duits schip.
De kapitein moest overstag gaan.
Wat? Ik snap het niet. Hoezo, een ramkoers?
Er waren geen andere schepen.
Niemand heeft iets gezegd. Hoe weet je dit?
Het valt af te leiden van de opnames van Radio Ostsee.
Opnames? -Ja.
Van de dag van de ramp.
Ik heb ze mee. Ik presenteer ze morgen aan de Kamer.
Advocaat, dit verandert alles.
Het Duitse schip had voorrang.
Vlak na de ramp zegt de kapitein van dat schip…
…dat de Heweliusz links van ze is.
U kunt gaan.
Ik moet gaan.
Tot morgen.
Vergeet u niet iets?
Bedankt.
Verdomme.
Was dat Binter? -Ja.
Wat zei hij?
We hebben een doorbraak.
Vandaag wordt het proces afgerond met de afsluitende betogen.
Daarna zal de Maritieme Kamer het bewijs analyseren…
…en binnen een maand uitspraak doen.
Bijna heel Polen wacht op de uitspraak van vandaag.
Vooral omwonenden…
…waaronder alle nabestaanden, en zeelui.
We houden u op de hoogte van de loop van de hoorzittingen.
Vijf minuten.
Tijd om te gaan.
Waar is Binter?
Dames en heren…
…vanmorgen hebben we ongelofelijk triest nieuws gekregen.
Afgelopen nacht vond er een dodelijk auto-ongeluk plaats…
…waarbij één van onze lekenrechters…
…kapitein Piotr Binter om het leven kwam.
Om die reden verdaag ik de zitting van vandaag tot morgen.
Jola, blijf tot het einde.
Ik heb er genoeg van. Ik wil terug naar mijn dochter.
Maar morgen is het slotpleidooi.
Het slot van wat?
Kan ik je een lift geven? -Nee, dank je.
Ik moet iets regelen en jij moet je voorbereiden.
Vaarwel.
Hé, schat. Ik ben al in Świnoujście. Er is vertraging door 'n kleine storing.
Misschien vertrekken we helemaal niet. Het weer is al een paar dagen slecht…
10 UUR VOOR DE NOODOPROEP
Vast omdat ik Baba Yaga in de auto heb. Het water is woelig.
Gisteren ramde een harde windvlaag de boot met de achtersteven tegen de kade…
…en nu proberen de jongens de schade te herstellen.
Ik vaar niet graag op de Heweliusz in dit weer.
Ze zouden de aandrijving repareren, maar nee.
Vertel Aga dat ik de Daim-repen heb. Maar ze moet harder leren voor Engels.
En sorry van laatst…
Als ik moe ben, ben ik prikkelbaar.
Laten we gaan we skiën als ik terug ben. -Andrzej.
Andrzej, kom op.
Ik kom eraan.
En neem de hitlijst van Radio Trójka op, ja?
Er ligt een leeg bandje naast de mand.
Ik moet gaan. Ik hou van jullie.
Geef iedereen een kus van me. Hania en Janusz ook.
Tot over vijf dagen. Heel veel kusjes.
Andrzej is onze man, gegarandeerd. Ik zweer bij hem.
Klaagt hij niet? -Nooit.
Ik ken Andrzej goed.
Hoi, Andrzejek.
Hoi.
Dit is Mr Ferenc.
Kapitein Ułasiewicz.
Luister, er is een verzoek van hogerhand. Kunnen we het vertrek uitstellen?
Nog meer uitstellen? -Even maar.
Het weer is slecht. Vannacht kan het flink stormen.
We wachten op een belangrijke diplomatieke zending.
Jędruś, jij kunt in elk weer varen.
Jędrek… -Wat?
Dit is echt heel belangrijk.
Gaat het lukken?
Misschien. Maar kan de Heweliusz 't aan?
Dank je.
Kom op.
Ik zei toch dat alles goed zou komen.
Andrzej is onze man.
Ik zeg even hallo en jij zorgt voor ze.
Kom op.
Wat een formeel ontvangst. -We ontvangen zelden bazen op de veerboot.
O, en Marta… -Geef me je hand.
De purser brengt jullie naar je hut. -Hallo.
En deze jonge matroos kan later op de brug komen kijken, als hij wil.
Bedankt.
Hij is verlegen. Het is zijn eerste keer in het buitenland.
Logisch. Ola kan wel voor hem zorgen.
Ja. -Wil je met Ola mee?
Kom. -Volg mij maar.
Hoe gaat het? Zijn jullie klaar?
Oké, het is klaar.
Zeg tegen die ouwe dat het hek is gerepareerd.
Maar… -Hup, opschieten.
Dag, iedereen.
Waldek. Hoe gaat het met je ogen?
Zo goed als nieuw. -Super.
Ik was vergeten hoe lelijk de wereld is.
Maar als ik jullie zie… -Hoi, Waldek.
Hoi.
Hoi, Zajdel.
Kapitein, het hek is gerepareerd.
Begin dan met laden.
Maar niet te snel.
We wachten op nog een lading. -Oké.
Welke lading?
Iets voor de ambassade.
Je slaapt vast weinig. -Ze krijgt tandjes, dus ze huilt wel.
Verplaats die witte truck naar twee.
Anders hellen we te veel naar rechts. -Oké, Mr Celej.
Chef, kom hier.
Stop.
Wat is hier aan de hand? -Niks. Bemoei je met je eigen zaken.
Dit zijn mijn zaken. -O, ja? Hier.
Godver…
Rijden.
Zet hem op de achtersteven in het midden.
Nog een keer. Waar? -Op de achtersteven.
Oké, komt voor elkaar.
Zet je schrap. Het wordt een hobbelige nacht.
Ik weet het, helaas. Hoe laat vertrekken we?
Bedankt.
Snel, hoop ik.
Hoe laat is het?
Kapitein, kan ik u even spreken?
Excuseer me. -Natuurlijk.
Ja?
Er is een probleem. -Wat dan?
Eén van de trucks is veel zwaarder dan opgegeven.
Hoeveel? -Dertig ton.
Haal 'm dan van 't schip. -Dat kan niet.
O, het is die.
Wat is onze diepgang?
We zitten op onze limiet en we moeten nog drie wagens.
Laat ze niet aan boord.
Is het laden voorbij? -Ja.
Het laden is voorbij. Ik herhaal: het laden is voorbij.
Het laden is voorbij.
Hoe bedoel je? Is dit een grap?
Besluit van de kapitein. -Maar ik heb tijdgevoelige contracten.
Neem dan de volgende. Zo is 't leven.
Verdomme, krijg nou wat.
Wat zei hij? -We mogen niet mee.
Onacceptabel.
Oké, we gaan.
We hebben drie uur vertraging.
Hogere macht. Wat doe je eraan?
We varen met vier motoren om tijd in te halen.
Ik weet het niet…
Kapitein, op de radio zeiden de Duitsers iets…
…over een orkaan bij Arkona.
Een orkaan?
Havenmeester, dit is de Heweliusz.
Jędruś, zeg het maar.
Weet je iets van een orkaan? De Duitsers zeiden het op de radio.
Wij weten van niks. Het waait hard, maar overdrijf niet.
Dit is niet de Caraïben.
Dus er is niemand gebleven? -Alles loopt. Je mag vertrekken.
Bedankt.
Brug twee, start vier motoren en twee boegschroeven.
…m'n vrouw. -Tuurlijk.
Nu zegt ze dat ze in Strzelin wonen.
Wacht even… Goed.
Luister, ze maakt altijd heerlijk eten.
Oprit omhoog. Alle trossen los.
Oprit is omhoog.
Bakboord vrij.
Boeg vrij.
We vertrekken.
Klaar om te sluiten.
Sluit het hek.
Het is de dertiende.
Hek dicht en op slot.
Neem het roer over. Vaar koers 055.
Roer overgenomen. 055.
Ja, 055.
INGANG VAN DE HAVEN VAN ŚWINOUJŚCIE, POLEN 4,5 UUR VOOR DE NOODOPROEP
Hier is uw soep.
Bedankt. -Eet smakelijk.
Had u soep? -Ja.
Braadvlees of kip? -Braadvlees.
Dit is de kapitein. Manoeuvres klaar. Overschakelen naar navigatie.
Houdt vier motoren en de generatoren aan.
Waldek, jij vaart tot twee uur. Dan neemt Witek het over.
Hou koers 355 vast. Als je afwijkt, corrigeer dan naar 350.
Begrepen.
Laat het me weten als er iets gebeurt.
Welterusten. -Welterusten.
Ongelukken zoals het zinken van de veerboot Jan Heweliusz…
…hebben nooit één enkele oorzaak.
Dus er is nooit één verantwoordelijke.
Een tragedie is een optelsom van vele factoren.
Er moeten veel ongelukkige toevalligheden samenkomen…
…om een ramp te creëren.
14 JANUARI DRIE UUR VOOR DE NOODOPROEP
Waarom hebben we zo'n zware slagzij? -Omdat het hard waait.
Chef.
Als ze hem niet recht krijgen, lukt dit niet.
Brug, dit is Celej.
Brug. Wat is er, Marek?
Je moet het hem recht krijgen. We kunnen niks met deze slagzij.
Oké, begrepen.
We draaien, golven op de achtersteven. Ik open de anti-slagzijtanks.
Het komt goed. Bel me als alles vastzit.
Koers 030. -030.
Kijk eens aan, 030.
Zajdel.
Dit is de brug. We vullen de bakboordzijde. Open hem.
Begrepen, over en uit.
Dag, heren.
Hoe is het? -Beetje wiebelig, maar niet te gek.
Koers 030. Wind uit het zuidwesten, kracht acht.
We hadden slagzij, dat heb ik gecorrigeerd met de tanks.
De kleppen zijn dicht. Marek en de jongens zetten alles vast.
We zijn afgedreven naar rechts van de route.
Hervat de koers als Marek klaar is.
Snelheid is 13,5 knopen. Bel als er iets gebeurt.
Oké. Is de koers vrij?
Helemaal vrij, geen signalen.
Welterusten. -Welterusten.
Marek, hoe gaat het? Staat alles vast?
Ja, alles staat vast. Dank je.
Bewegen de wagens veel?
Als Jehova's Getuigen die de deuren langsgaan.
Wat een storm, verdomme.
DE OOSTZEE 30 MINUTEN VOOR DE NOODOPROEP
We blijven afdrijven.
Iets meer oploeven dan maar. Koers 355. -355.
Aye, 355. -Super.
Jan Heweliusz.
Wat was dat?
Geen idee.
Jan Heweliusz.
Dit is Kempen.
Jan Heweliusz. Dit is Kempen.
We zijn aan je stuurboord.
Je ligt op ramkoers.
Verdomme.
We zijn aan je stuurboord.
Wat gebeurt er? Waarom vertragen we?
We liggen op ramkoers. -Hoe bedoel je?
Hoezo? -Geen idee. Een Duitse trawler.
Heb je die niet eerder gezien? Wat heb je gedaan?
Ik vertraagde omdat… -Waarom? Vertragen tijdens een storm?
Het heeft geen zin. We gaan hem rammen.
Ik neem 't over. We moeten versnellen.
Hard naar bakboord. -Hard naar bakboord.
Wat is er?
Hard naar bakboord.
Roer opzij. -Roer opzij.
Aye, roer opzij.
Zeg de motorkamer de hekschroeven te openen.
Brug twee, hekschroeven open, nu.
Hekschroeven open.
Waarom hebben we slagzij?
De anti-slagzijtank aan bakboord zit vol.
Waarom zei je dat niet? Verplaats het naar stuurboord.
Zajdel, we gaan stuurboord vullen.
Wat krijgen we nu?
Verdomme.
Waarom neemt de slagzij niet af?
Zajdel, hoe zit het met de tanks?
Wat gebeurt er? -Geen idee.
Ga dan kijken.
De slagzij neemt toe.
Hoeveel graden?
Twintig en steeds meer.
Attentie, bemanning en passagiers. Dit is de kapitein.
De veerboot moet geëvacueerd worden.
Ik herhaal, de veerboot moet geëvacueerd worden.
Met zulke golven en overal waternevel kunnen radars falen.
Dan detecteren ze niet alle objecten. Vooral kleine schepen niet.
Zoals het Duitse schip dat plots gevaarlijk dicht bij de veerboot opdook.
Het lag op ramkoers met de vertraagde Heweliusz.
Het Duitse schip had voorrang, dus ze gingen overstag om uit te wijken.
De ramp werd veroorzaakt door externe factoren.
De constructiefouten van het schip, het gebrek aan informatie over het weer…
…en pech.
Maar niet de incompetentie van de kapitein.
Het gedrag van de kapitein was voorbeeldig.
Hij verleende voorrang.
Vertel me eens…
Hebt u bewijs om deze hypothese te ondersteunen?
Helaas niet.
Dat is verbrand in de auto van Piotr Binter.
Heeft een van u nog verdere vragen?
Bedankt, raadsman.
Na de beoordeling van het materiaal en het bewijs…
…en de getuigenissen van getuigen en personen van belang…
…oordeelt de jury van de Maritieme Kamer in Stargard Szczeciński als volgt:
De op tragische wijze overleden kapitein van de Jan Heweliusz, Andrzej Ułasiewicz…
…is verantwoordelijk voor de ramp.
Gaat u zitten.
De kapitein verwaarloosde zijn plichten.
Hij toonde een gebrek aan verantwoordelijkheid…
door risicovolle beslissingen te nemen tijdens een storm.
Zijn bemanning slaagde er niet in…
…de protocollen voor gezondheid en veiligheid na te leven.
Dat is een leugen.
Stilte, alstublieft.
De Jan Heweliusz was niet zonder gebreken…
…waarvoor de reder ook verantwoordelijk is.
Daarbij was het weer die nacht inderdaad erg slecht.
Desalniettemin waren de onoplettendheid van de bemanning…
…en de onbegrijpelijke beslissing van de kapitein om overstag te gaan…
…de bepalende factoren in deze tragedie.
Godverdomme.
Brug, meld je.
Brug, zeg 't maar.
Man overboord aan bakboord.
Man overboord. -Begrepen.
Gooi de reddingsboei.
Is het vonnis bekend?
Zullen we samen weggaan?
Wat dacht je van skiën?
Ik wil navigatie studeren.
Je hebt nog tijd om erover na te denken.
Hallo.
DE RAMP VAN DE HEWELIUSZ LEIDDE TOT HET AANSCHERPEN VAN HET PRINCIPE…
…DAT DE KAPITEIN BESLIST OVER HET VERTREK VAN EEN SCHIP.
IN 2005 WONNEN DE WEDUWEN VAN DE ZEELIEDEN EEN ZAAK TEGEN POLEN.
HET EUROPEES HOF VAN MENSENRECHTEN OORDEELDE DAT DRIE MARITIEME KAMERS…
…DE ZAAK VAN DE HEWELIUSZ NIET ONPARTIJDIG BEHANDELDEN.
DE WEDUWE VAN DE KAPITEIN WILDE NIET MEEDOEN AAN DAT PROCES.
DE ZAAK VAN DE HEWELIUSZ BLIJF ONVERKLAARD EN ROEPT NOG STEEDS EMOTIES OP.
IN 2025 WERD OFFICIEEL EEN 56E SLACHTOFFER VAN DE RAMP GENOEMD:
DE 17-JARIGE DOCHTER VAN EEN OOSTENRIJKSE VRACHTWAGENCHAUFFEUR.
LIJST VAN SLACHTOFFERS VAN DE RAMP MET DE VEERBOOT JAN HEWELIUSZ
Vertaling: Sander van Arnhem