VARŞOVA, POLONYA 13 OCAK - YARDIM ÇAĞRISINDAN 22 SAAT ÖNCE
Sevgili dinleyiciler, bugün daha çarşamba
ama gerçekliği biraz bükebiliriz diye düşünüyorum.
Hepimiz bu şarkıyı dinlersek cuma daha hızlı gelir belki.
Hadi deneyelim.
Monika hâlâ uyuyor mu yoksa?
Neyse ki evet.
Malmö'de bir IKEA var.
Ona bir beşik alacağım.
-Ne zaman döneceksin? -İstediğinden daha erken.
Annenle kız kardeşine göz kulak ol.
O Macioszek'le de çok takılma. Adam olmak istiyorsan adam gibi davran.
Tamam, üstüne gitme çocuğun. Çaylarınız.
-Sağ ol. -Afiyet olsun.
Çırpılmış yumurta mı istersiniz, sahanda yumurta mı?
-Çırpılmış. -Sahanda.
Sahanda yumurta o zaman.
Bilmiyorum, bakacağız. Ne olacaksa olsun artık.
Hadi!
-Geliyorum. -Aga!
Sandviçlerin!
-Bugün ayın kaçı? -13'ü.
İyi ki cuma değil.
Senin kamyon muayeneye gireceği için başka alacaksın.
-Tamam mıdır? -Tabii.
Ha… Bir de bu var.
-Yolun açık olsun. -Teşekkürler.
POLONYA SİLAHLI KUVVETLERİ
Günaydın.
Nihayet gelebildin.
Çiftçiler yolda eylemdeydi.
Ne kadar yük var?
Hepsini biz taşımayacağız.
-Ha siktir. -Evet, epey var.
Çokmuş be.
Bugün 13 Ocak Çarşamba, saat 8:30.
Kıyıdan Varmiya ve Masurya boyunca
saatte 120 kilometre hıza varan çok güçlü rüzgârlar bekleniyor.
Şiddetli yağmur ve sulu sepken görülecek.
-Sıcaklıklar… -Baksana.
…iki ila beş derece arasında ama rüzgâr daha soğuk hissettirecek.
Hay sıçayım.
Bayan Kaczkowska, kocanız sık sık İsveç'e mi gider miydi?
Bazen ayda dört kere bile gittiği olurdu.
Rotayı biliyordu yani?
Çalıştığı tek rota buydu diyebilirim aslında.
Jan Heweliusz feribotuna ne sıklıkla binerdi peki?
Tam bilmiyorum ama epey sık binerdi.
Dikkatini çeken bir şey olmuş muydu peki?
Belki size endişelerinden bahsetmiştir?
Bir endişesi var mıydı? Belki bir şey fark etmiştir.
Kocam kışın denize açılmayı pek sevmezdi.
Fırtınadan korkardı.
-Heweliusz'a bindiğinde mi? -Sadece o zaman değil.
Peki ya Heweliusz'tayken?
Oradayken de.
Peki ya Karkonosze'da?
Affedersiniz.
Kusura bakmayın ama bunun bu davayla hiçbir alakası yok.
Bay Kaczkowski'nin genel olarak
kışın Baltık Denizi'ni geçmekten korktuğunu göstermeye çalışıyorum sadece.
Heweliusz özelinde değil. Değil mi Bayan Kaczkowska?
Tamam, konuya geri dönelim, olur mu?
Tekrar sorayım. Kocanız Heweliusz'tan hiç bahsetmiş miydi?
Belki kaptanın ya da mürettebatın tuhaflıklarından falan?
Sorularda yönlendirme yapmayın lütfen.
Sessiz olun lütfen Bay Budzisz.
Bize söyler misiniz lütfen, kocanız
Kaptan Ułasiewicz ya da mürettebatla ilgili bir şey dedi mi?
Nereye varmak istediğinizi anlamadım.
Bu oturumun amacını, burada ne yaptığımı da anlamadım.
Herkes beni kandırdı.
Yaşananlar için hiç kimse benden özür dilemedi.
Kocamı almaya Świnoujście'ye gittim, bana yaşadığı söylenmişti çünkü.
Oğlumla oraya gittiğimde bir hata olduğu ortaya çıktı.
Hata dediler, anladınız mı?
Hata dediğin telefon numarası çevirirken olur,
kimin hayatta kaldığını belirlerken değil.
Elin adamını karşılamaya geldiğimi fark edince
neler hissettim ben, biliyor musunuz?
Hanımefendi, acınızı anlıyoruz.
Bu ihmal için de çok üzgünüz.
Fakat Heweliusz'un düzeni sağlansaydı ve kaptan da…
Efendim…
Efendim, sizi temin ederim,
kaptana ve mürettebata karşı çok ama çok öfkeliyim
ama burada neler döndüğünü görebiliyorum.
Basit bir kadın olabilirim ama aptal değilim.
Ne yaptığınızı anlıyorum.
Çok önemli, çok etkili adamlarsınız ama kendi çıkarınızın derdindesiniz.
Kocamın borçlarını ödemek zorunda olan benim, ben!
Bayan Kaczkowska, sakin olun…
Hayır! Lütfen sözümü kesmeyin. Lafımı bitirmek istiyorum.
Kim suçlu bilmiyorum.
Belki kaptan, belki başkası. Ama bir şey kesin.
Başarısız olan devlettir ve siz de devleti temsil ediyorsunuz beyler!
Başarısız oldunuz! Hepiniz! Yeterince tedbirli davranmadınız!
Bu işin ceremesini de ölenlerin eşleri ve aileleri çekiyor.
Benim tek istediğim
hepimizi artık rahat bırakmanız.
Bütün bunlar bitsin artık.
Çünkü biliyorum ki buradan adalet çıkmayacak.
Burada kimse aslında gerçeği umursamıyor.
Bana ne ifade vereceğim tembihlendiğinde bunu çok iyi anladım.
Kim tembihledi?
Ben sadece…
Ben sadece kocamın ölürken ne hissettiğini
bilmek istiyorum.
Beni, çocuklarımızı düşündü mü?
Vereceğiniz ifade tembihlendi ne demek?
Boş verin.
-Pardon. -Kocanız ne taşıyordu?
-Silah ve mühimmat mıydı? -Sessizlik!
Sessiz olun.
Sessiz olun lütfen!
Lütfen sessiz olun hanımlar ve beyler!
Kurul, sıradaki tanığı dinlemek için kürsüye davet ediyor.
Pardon, bir sorum daha var. Kocanız ne taşıdığını biliyor muydu?
-Bas git lan! -Sakin ol.
Siz toksikoloji uzmanısın, değil mi?
Evet.
Heweliusz'un merhum mürettebatının
midelerinin içeriğini siz mi incelediniz peki?
Evet, bazılarını.
Dikkatinizi özellikle çeken önemli bir şey oldu mu?
Bir kişinin midesinde az miktarda alkol bulundu.
O zaman mürettebat üyelerinin sarhoş olduğu varsayımında
bulunmak mümkün müdür yani?
Bunu yüzde yüz kesinlikte doğrulayamam.
Ama değil de diyemem.
Doğrulamak mümkün değilse suçlamada bulunmak için kullanılamaz.
Avukat Bey, size söz vermedim.
Az miktarda alkolden bahsettiniz.
Tam olarak kimi kastetmiştiniz peki?
Zabit Skrzypczyński.
-İmkânsız. Kocam ağzına sürmezdi. -Sessizlik.
-Apaçık yalan söylüyorlar! -Sessiz olun.
-Başka sorum yok. -Teşekkür ederiz.
-Müsaadenizle, benim bir sorum var. -Buyurun Avukat Bey.
Kaptan Ułasiewicz'in naaşı da alkol var mı diye incelendi mi peki?
Evet, tabii ki.
Sonuç?
Herhangi bir alkol izine rastlanmadı.
Başka sorum yok.
-Teşekkürler, gidebilirsiniz. -Sağ olun.
Şimdi bir tanığı daha kürsüye çağırmak istiyoruz,
Binbaşı Artur Ferenc.
Sessiz olun lütfen.
Lütfen isminizi belirtin.
Adım Artur Antoni Ferenc, binbaşıyım.
İstihbarat servisleri adına
Jan Heweliusz feribotunun batışını araştırdım.
Yeminli olduğunuzu hatırlatmak isterim.
Bir soru sorabilir miyim?
-Buyurun. -Teşekkür ederim.
Bay Ferenc, istihbarat niçin bir soruşturma başlattı?
Gemideki yük sebebiyle mi?
Soruyu anlamadım.
Sabotaj ya da terör saldırısı ihtimalini araştırdık.
-Sonuç? -Hemen bu ihtimali eledik.
Soruşturma sırasında başka ilginç bilgiler bulduk.
Ne gibi bilgiler?
Bu belgelerde Andrzej Ułasiewicz'in tıbbi kayıtları var.
Lütfen bu belgeleri Kurul'a sunun.
Teşekkür ederiz.
Kaptan geçen yıl ciddi bir kaza geçirmiş.
Ekteki hastane taburcu belgelerinde
kendisinin araç kullanmaya elverişli olmayabileceği belirtiliyor.
Kocam bir nörologla görüştükten sonra tekrar araç kullanmaya uygun bulundu.
Bu da kayıtlara geçirilecek Bayan Ułasiewicz.
Ama doktorun resmî onayını görmemiz gerekiyor.
-Onay belgesi sizde mi? -Kubara'daydı.
-Siz devam edin lütfen Binbaşı. -Sağ olun.
Yer yön becerilerini, denizde durum değerlendirme yetilerini
etkileyecek derecede ciddi sağlık sorunları olan
yalnızca kaptan değildi.
Zabit Waldemar Skrzypczyński de
faciadan kısa bir süre önce bir göz ameliyatı geçirmiş.
Belgeleri burada.
Alçaklık bu. Kocamı öldürdünüz, bir de çamur atıyorsunuz!
Sakin olun lütfen.
Yardım isterken ve yardım çağrısında bulunurken
bu bahsedilen zabit feribotun yerini yanlış tarif etmiştir.
Bu da hâliyle kurtarma operasyonunu geciktirmiştir.
-Nasıl yani? -Görüşü iyiydi. Ameliyat iyi geçti.
Lütfen sessiz olun ama artık!
Bay Ferenc, neden bahsediyorsunuz? Siz ve arkadaşlarınız resmen amatörsünüz.
Ben sumodan ne kadar anlıyorsam siz de denizcilikten o kadar anlıyorsunuz.
Geminin konumunu zabit vermez, kaptan verir.
Öyle değil mi Kaptan Kubara?
Sessizlik lütfen.
Hanımlar ve beyler, sessizlik!
Yanlış konum verdiğini nereden biliyoruz? Belgelerde böyle bir şey bulamadım.
Kurtarma operasyonu konumları bilinmediği için ertelenmişti.
Söylesene Piotr…
Neden işe taş koyuyorsun?
Taş koyduğum falan yok.
Bu olayı rezillik olarak görüyorum.
Ułasiewicz'i feribot kullanamayan bir ayyaşa mı çevireceğiz yani?
Heniek, bu adice bir şey.
Onun hatası da olabilir ama bu şekilde aşağılanamaz.
-Karar tarafsız olmalı. -Öyle olacak zaten.
Andrzej benim de arkadaşımdı.
Maalesef gerçekten yanlış konum verdi. Ben köprü üstündeydim, onu duydum.
Yanlış olduğunu ne biliyorsun? Oraya gitmedin.
Yanlıştı diyorum! Mesajlarını duydum.
Konum karaya tekabül ediyordu.
Bana inanmıyor musun?
En azından biraz tarafsız gibi görünün.
Armatör meselesi niye görmezden gelindi? Ya da herkesin bildiği geminin kusurları?
Piotr, orası senin de gemindi.
Güvenliğinden sen de sorumluydun.
Aynaya bakıp kendine bir sor, bu faciayı önlemek için sen ne yaptın?
Akıl istemeye mi geldin?
Yok, o tren kaçtı artık.
Sen haklıydın, bu işe karışmamam lazımdı.
Ułasiewicz'i ve mürettebatı gözlerini bile kırpmadan yakacaklar.
Altında benim de imzam olacak.
İstediklerini yapıyorlar. Onları denetleyen kimse yok.
Sen varsın ya?
Sen bakıyorsun.
Beni işi kılıfına uydurmak için aldılar sadece.
Oğlum, bunu anca şimdi mi anladın?
Bok dolu bir denizde gidiyoruz işte. Hep öyle oldu.
Denizcilik eskiden bir maceraydı.
Şimdiyse sadece iş oldu. Bu değişmeyecek.
Kowalik şerefsiz herifin teki.
Ama bu yeni düzende işleri tıkırında.
Bu yüzden o, zirveye çıkacak. Sizin gibiler de kaybedecek.
-İçeri geçelim mi? -Yok.
Deniz bugün çok güzel.
Bir şey getirdin mi?
Annem buralarda mı?
Hemen kalkıyor musun?
Evet, duruşmalar bitince yine gelirim.
Sen küçükken ben sık sık denize yüzmeye giderdim,
sen de hep kıyıda durur,
geri dönmem için avazın çıktığı kadar bağırırdın.
Hatırlıyor musun?
Geri dönmeyeceğimden korkardın.
Oğlum…
Hayatta denizden daha önemli şeyler de var, biliyorsun değil mi?
Her şey geçer.
-Sonunun onun gibi olmasını istemiyorum. -Anne…
Biraz daha sürecek sanırım.
Burada kafayı yememe az kaldı.
Teyzem rahat vermiyor, sürekli nasıl olduğumu soruyor.
Birazcık daha sabret.
Anne, neden babama bu kadar haksızlık ediyorlar?
Bilmiyorum.
Ama sen düşünmemeye çalış.
Gazeteleri okuma, tamam mı? Televizyondakilere de inanma.
İnanmıyorum zaten.
-Seni seviyorum. -Ben de seni.
Hoşça kal.
Buradan daha fazla bir şey çıkar mı bilmem.
Üzgünüm. Elimden geleni yapıyorum.
Her şeyi Andrzej'in üstüne mi atacaklar? Aga ne durumda haberin var mı?
Rüzgâra baş vermenin onun hatası olmadığını kanıtlamalısınız.
-Eminim bir sebebi vardır. -Bence de öyle.
Ama nedenini bulamazsak dava gitti demektir.
Peki ya askerî kargo meselesi?
Ciddi bir aşırı yüke sebep olmuş olmalı.
Belki bundan somut bir şey çıkarmak mümkün olur, ha?
Feribotlar genelde aşırı yüklenir zaten. Ama yine de limana ulaşırlar.
Heweliusz'u alabora eden o manevraydı.
O koşullarda yapılmaması gerekirdi.
Biz de seninle gelelim mi?
Yok, sağ ol. Ben hallederim.
-Emin misin? İstersen… -Eminim.
Bu iş sonunda bitsin artık.
Ben de denize para kazanmaya geri döneyim.
Nasıl olacak o?
-Teşekkürler Bay Janicki. Başka soru yok. -Teşekkürler.
Bay Janicki için başka sorusu olan var mı?
-Evet, lütfen. -Buyurun Avukat Bey.
Bay Janicki,
uzmanlığınız ilgimi çektiği için birkaç şeyi netleştirmek istiyorum.
Heweliusz'un denge sorunları olduğunu biliyor muydunuz?
-Evet. Sanırım herkes biliyordu. -Neden stabil değildi, biliyor musunuz?
Affedersiniz. Bu tanığın yetkinliğini aşıyor.
Belki de 1986'daki üst güverte yangınından sonra
tasarruf etmek için güverteye beton döküldüğü içindir.
Bu durum feribota 115 ton fazladan yük bindirdi
ve gemi su seviyesinden üç kat yükseldi.
Avukat Budzisz, gemiler onarımdan geçer ve ağırlıkları hep değişir.
Stabiliteleri de öyle. Nereye varacaksınız?
Böyle kontrolü güç bir feribotun fırtınada kalkışına neden izin verildi?
Ama Heweliusz kalktığında havanın o kadar kötü olmadığını söyledim.
Rüzgâr altı, yedi şiddetindeydi.
Yani kaptan kalkış kararını vermekle yanlış bir şey yapmadı.
Bu büyüklükte bir gemi için altı, yedi şiddeti fazla değil, değil mi?
Değil.
Tekrar edeyim, kaptan bilgisi dahilinde kimseyi tehlikeye atacak bir şey yapmadı.
-Galiba öyle. -Galiba mı? Niye "galiba"?
Hava durumunu Liman Başkanlığı'ndan aldı, değil mi?
-Sizden yani, değil mi? -Evet.
Feribotun limandan ayrılmasına izin veren sizdiniz?
Evet.
O zaman rica etsem söyler misiniz, nasıl oldu da
Heweliusz'un gitmesine izin verdiniz?
Rügen'i geçtikten sonra havanın kötü olduğunu biliyordunuz.
-Hayır, bunu bilmiyorduk. -Bu çok ilginç işte.
Burada elimde bir Alman hava durumu uyarısı var.
13 Ocak, saat 23.00'te yayınlanmış.
Kuzey Denizi'nden yaklaşan bir kasırga hakkında bir uyarı içeriyor.
-Evet? -İfade vermeye geldim. Witold Skirmuntt.
Tamam. Siz şöyle oturuverin. Janicki'nin sorgusu bitmedi.
O uyarıdan haberimiz yoktu.
Bu uyarı tüm Baltık limanlarına gönderilmiş.
Ama siz umursamamışsınız. Neden peki?
Belki de nedeni Liman Başkanlığı'nda bir tane bile…
Şunun altını çizeyim, Alman sınırındaki ofiste yani.
-Almanca bilen yoktu. -İngilizce olması lazımdı.
Hızı saatte 180 kilometreyi aşan şiddetli bir kasırgayı kaçırdınız!
O kasırga bu kadar güçlü olamaz.
Beyefendi, burada açıkça "98 deniz mili" yazıyor.
Bu da saatte 180 kilometre demek. Siz matematik de bilmiyorsunuz anlaşılan.
-Ama böyle kasırgalar burada olmaz. -Sürpriz!
Teşekkürler. Başka sorum yok.
Teşekkürler Avukat Bey.
Affedersiniz Baş Yargıç.
Yine de Bay Budzisz, benimki de dâhil diğer tüm feribotlar
bir şekilde limana ulaştı.
Kaptan Kubara, siz de Ułasiewicz'i uyarmadınız.
Üstelik, bildiğim kadarıyla rüzgâr hızı sensörleriniz
âdeta coşmuş durumdaydı.
-Rügen'den çıkmıştınız, değil mi? -Beyefendi, lütfen beni suçlamayın.
Hava kötüydü ama korkunç değildi.
Ułasiewicz muhtemelen Rügen'in arkasına saklanmak için
yersiz bir manevra yaptı.
Sonra da pupa seyrine geçti. Dediğimi anlıyorsunuzdur umarım.
Anlıyorum ama hava korkunç değilse kaptan neden Rügen'e saklanmak istedi?
Siz her şeye bir kulp takıyorsunuz. Her şeye bir kulp takıyorsunuz!
Kaptanın hatası olduğu teorisi kulp takılmayacak gibi değil.
Heweliusz sorunlu baş iterleri ve arızalı balast sistemiyle
dengesiz bir hurda yığınıydı zaten.
Daha önce batmamış olması mucize.
Tasarruf için güvenlik hiçe sayıldı, işte sonucu bu.
Beyefendi, Heweliusz saygın tersanelerde tüm gerekli onarımlardan geçmişti.
Bu maskaralığa bir son verelim artık.
-Bay Janicki, siz çekilebilirsiniz. -Bir soru daha.
-Sessiz olun lütfen! Sessiz olun! -Bir sorum daha var!
Kurul 10 dakika ara verecektir.
Dönünce sıradaki tanığı çağırırız. Çok teşekkürler.
Tantanaya bak be!
Bayan Ułasiewicz'e bu Budzisz denen adamı kim buldu?
Ben nereden bileyim?
Jaś, sakin ol.
Siktir oradan! Tibetli keşişler kadar sakinim ben!
-Bunu kim ayarladı? -Ben yaptım.
Al işte. Öğrendik. Sıçarım böyle işe.
Kaptanın karısı bana emanetti sonuçta.
Beyler, sakin olun. Sakin olalım.
Şimdi şu zabit şeyle konuşacağız…
-Skirmuntt. -Skirmuntt, evet. İyi olacak.
-Jaś, sorun çıkmayacak. -Umarım öyle olur.
Bunu sonra konuşacağız.
Yeminli ifade verdiğinizi hatırlatmak isterim.
Bay Skirmuntt, faciadan hemen önce köprü üstündeydiniz.
Evet, bir süredir.
Kendi ifadenizle köprü üstünde olanları anlatır mısınız?
Bildiğiniz gibiydi.
Hava koşullarıyla savaşıyorduk. Karkonosze'da sizin yaptığınız gibi.
Köprü üstünde ne yaptığınızı söyleyebilir misiniz?
Vardiyadaydım.
-Kaptan neredeydi peki? -Uyuyordu.
Sessiz olun hanımlar ve beyler. Sessiz olun lütfen!
Yani fırtına sırasında kaptanın köprü üstünde olmadığını mı söylüyorsunuz?
Tabii ki sorunlar baş gösterir göstermez kaptan hemen geldi.
Beyefendi, iskele tarafındaki balasta su basılması sizin kararınız mıydı?
Hayır, Zabit Skrzypczyński bu kararı ilk vardiyada vermişti.
Rüzgâr basıncı gemiyi sancak tarafına çekiyordu çünkü.
Biz de iskele tarafına su basarak yan yatmayı dengelemek istedik.
Yan yatma bir süreliğine düzeldi.
Neden sadece bir süreliğine?
Rüzgâr istikametine baş verdiğimizde
feribot alabora oldu.
Peki neden rüzgâra baş verdiniz?
Bilmiyorum. O anda ben köprü üstünde değildim.
-Neredeydiniz peki? -Anlamadım?
Neredeydiniz?
Makine dairesinde.
Kaptan balast valflerine bakmamı söylemişti.
Bay Skirmuntt, içki içmeyi sever misin?
-Saçmalık resmen! -Sessiz olun lütfen!
-Saçmalık bu!
Sakin olun lütfen.
Bildiğim kadarıyla, hastanedeyken elinizde bir içki şişesi varmış.
Evet, vardı. Elçilik çalışanı vermişti.
Onu birlikte mi içtiniz peki?
Affedersiniz.
Mürettebatın sarhoş olduğu saçmalığını bir bırakabilir miyiz artık?
Burada neyin tartışılacağına karar veren siz değilsiniz Avukat Bey.
-Ama bu tür imalara itiraz edeceğim. -Oturun lütfen.
Bay Skirmuntt, tam olarak nasıl zabit olduğunuzu anlatır mısınız?
Terfi ettim.
Yani denizcilik okuluna hiç gitmediniz?
Kaptan Ułasiewicz'le yıllardır çalışarak gemicilikten zabitliğe terfi ettim.
Pekâlâ ama terfiniz takdire bağlıydı yani.
Nereye vardığınızı anlamıyorum. Benim bilgim deneyimden geliyor.
Şuraya varmaya çalışıyorum,
bu ölçekte bir fırtınada köprü üstünde görev alacak doğru kişi miydiniz?
Kaptan köprü üstündeydi. Biliyorsunuz, naaşı orada bulundu.
Feribot çoktan alabora olduktan sonra oraya gitmiştir belki de.
İzninizle Kaptan Kubara.
Ne tuhaf, bu kadar deneyimli bir kaptanın
dengesiz bir gemiyle rüzgâra baş verme hatası yapması
çok acemice değil mi?
Bilmiyorum. Bilmiyorum, belki de hata değildi.
Belki de kaptanın hatası değildi?
Bu, Kaptan Binter'in şüphelerini de giderir.
Ułasiewicz'in böyle bir hata yapmayacak kadar
tecrübeli olduğunu söylüyordu.
Belki bu kararı verip de gemiyi alabora eden sizsinizdir?
Bu sorgulama mı yoksa linç mi?
Bay Celej, oturun! Oturun.
Sessiz olun lütfen!
Sayın Yargıç, tanığın cevabını yönlendirme olmadan dinlemek istiyorum.
Kaptan, burası istek hattı değil.
Burada facianın sebeplerini anlayabilmek için toplandık.
Gerçekler neyse odur.
Size gelince Bay Skirmuntt, bize yaşananları anlatın.
Gemiyi alabora eden ben değildim!
O manevrayı kaptan yaptı.
-Mecbur kaldı. -Neden mecbur kaldı?
Bilmiyorum. Ben köprü üstünde değildim.
Bay Skirmuntt, o sırada köprü üstünde değilseniz
manevrayı yapanın kaptan olduğunu nasıl biliyorsunuz?
Zabit Bey! Bekleyin lütfen.
-Zabit… -Kaptan, gemiyi ben batırmadım!
Ben değildim!
Ben yapmadım.
Bana orada olanları anlatsanız artık?
Neden Ułasiewicz o manevrayı mecburen yaptı dediniz?
Bay Witold.
Cevap Baltık Telsizi kayıtlarında.
DOĞUM BELGESİ
SİGORTA POLİÇESİ WITOLD SKIRMUNTT
Gel bakalım pisicik. Al bakalım.
Bana şans dile.
POLONYA-ALMANYA SINIRI
Baltık Telsizi, burası Kempen.
Kaza bölgesindeyiz.
Sesiniz kesiliyor, tekrar edin lütfen.
Baltık Telsizi, burası Kempen.
Affedersiniz. Bunlar gece dörtteki kayıtlar, değil mi?
Evet, gece dörtle beşi çeyrek geçe arasındaki kısım.
Bu Kempen ne tür bir gemi?
-Bakmam lazım. -Teşekkürler.
Baltık Telsizi, burası Kempen.
Kaza bölgesindeyiz.
Heweliusz gemisi iskele tarafımızda. Kurtarma başlatıyoruz.
Koordinatlarınızı verin.
Baltık Telsizi, burası Kempen.
Kaza bölgesindeyiz.
Heweliusz gemisi iskele tarafımızda. Kurtarma başlatıyoruz.
Koordinatlarınızı verin.
Kolliker'ın 16 mil kadar doğusundayız!
Kolliker'ın 16 mil doğusundayız!
Kempen!
Burası Kempen. Koşullar çok zorlu.
Gemimiz çok küçük. Gidiyoruz.
Kempen!
Doğru mu anladım, gidiyor musunuz?
-Evet. -Anlaşıldı.
Kempen'le ilgili hiçbir bilgimiz yok.
Ama onlarla iletişim kurmuşsunuz, değil mi?
Evet ama elimizde bir bilgi yok.
Bu kasetlerin kopyasını alabilir miyim?
Orijinallerini alın. Kopyalaması zahmetli oluyor.
-Sonra bana geri yollarsınız, olur mu? -Teşekkür ederim.
Budzisz, buyurun?
Ben Binter. Avukat Bey, beni iyi dinleyin.
Heweliusz, bir Alman gemisiyle çarpışma rotasındaymış.
Kaptan manevra yapmak zorundaymış.
Ne? Anlamadım. Çarpışma rotası mı? Nasıl yani?
Orada başka bir gemi yoktu ki. Kimse bir şey demedi. Nereden öğrendin?
Baltık Telsizi kayıtlarından öyle anlaşılıyor.
-Telsiz kaydı mı? -Evet.
Facia gününe ait.
Kayıtlar bende. Yarın Kurul'a sunacağım.
Avukat Bey, bu her şeyi değiştirir, anlıyor musunuz?
Geçiş üstünlüğü Alman gemisindeymiş.
O geminin kaptanı faciadan hemen sonra Heweliusz'un sollarında olduğunu söylüyor.
Sınırı geçebilirsiniz.
Kapatmam gerekiyor. Yarın görüşürüz.
Bir şey unuttunuz.
Teşekkürler. Sikeyim.
-Binter miydi? -Evet.
Ne dedi?
Bir bilgi öğrendik.
Bugün oturumun son günü, kapanış konuşmaları yapılacak.
Ardından Denizcilik Kurulu bütün delilleri analiz edip
bir ayda kararını açıklayacak.
Neredeyse bütün Polonya'nın gözü bugünkü duruşmada olacak.
Özellikle bu bölgede yaşayanlar ve ölen denizcilerle kurbanların aileleri.
Oturumda yaşanan gelişmeleri size duyurmaya devam edeceğiz.
Beş dakika kaldı. Gitme vakti.
Binter nerede?
Hanımlar ve beyler,
ne yazık ki bu sabah bizleri kahreden bir haber aldık.
Dün gece ölümcül bir trafik kazası yaşandığı bilgisi geldi.
Bu kazada fahri yargıçlarımızdan biri,
Kaptan Piotr Binter'i kaybettik.
Bu nedenle bugünkü duruşmayı yarına erteliyorum.
Bayan Jola, sonuna kadar kalmalısınız.
Yeter artık. Kızımın yanına dönmek istiyorum.
Yarın kapanış konuşması olacak ama.
Neyi kapatacağız ki?
-Bari sizi bıraksaydım? -Yok, sağ olun.
Benim bir işim var zaten, sizin de hazırlanmanız gerek.
Hoşça kalın.
Aşkım, Świnoujście'deyiz. Ama küçük bir arıza yüzünden gecikme oldu.
Belki limandan hiç ayrılmayız.
Hava birkaç gündür epey bozdu.
YARDIM ÇAĞRISINDAN 10 SAAT ÖNCE
Baba Yaga'mı almadım diye herhâlde.
Deniz çok dalgalı. Dün öyle bir fırtına patladı ki…
Kıç tarafından iskeleye bindirdik.
Şimdi çocuklar hasar gören yerleri onarmaya çalışıyor.
Böyle havalarda Heweliusz'la açılmayı sevmiyorum.
İtiş sistemini onaracaklardı ama yalan oldu.
Neyse, Aga'ya söyle, o istediği çikolatalardan aldım.
Ama daha çok İngilizce çalışması gerek.
O günkü şey için de üzgünüm…
Yorulunca sinirli oluyorum.
-Belki döndüğümde kayağa gideriz? -Andrzej!
Andrzej, hadi!
Tamam, geliyorum. Bekleyin biraz!
Trójka Radyo şarkı listesini kaydet, olur mu?
Sepetin yanında boş bir kaset olacaktı.
Kapatmam gerek.
Sizi seviyorum. Herkesi benim için öp. Hania ve Janusz'u da.
Beş gün sonra görüşürüz. Seni çok öpüyorum.
Andrzej aradığımız adam, emin ol. Ben kefilim, tamam mı?
-Mızmızlanmaz mı? -Hayatta!
Ben Andrzej'i iyi tanırım.
-Selam Andrzejek. -Selam.
-Bay Ferenc'le tanışın. -Kaptan Ułasiewicz.
Bak, çok yukarılardan gelen bir rica var.
Kalkışı erteleyebilir miyiz?
-Daha da mı erteleyeceğiz? -Biraz daha.
Hava koşulları fena. Gece fırtına patlayabilir.
Önemli diplomatik bir kargo bekliyoruz.
Jędruś, sen her havada gidersin.
-Jędrek. -Ne?
Bu mesele çok önemli, anladın mı?
Yapabilir misin?
Ben yaparım da Heweliusz yapar mı?
Sağ ol.
Hadi.
Her şey hallolur, demiştim. Andrzej aradığımız adam.
Ben selam vereyim, gerisini siz halledersiniz.
Gelin.
-Bu ne resmî bir karşılama. -Her zaman böyle ağır misafirimiz olmuyor.
-Bayan Marta… -Elini ver.
-Kamarot sizi kamaranıza götürecek. -Merhaba.
Bu genç denizci de isterse sonra köprü üstüne gelebilir.
Çok teşekkür ederiz.
Biraz korkuyor da. İlk kez gemiye biniyor.
Ne demek. Ola onunla ilgilenebilir.
-Tabii. -Ola'yla gider misin?
-Gel. -Lütfen beni takip edin.
Nasıl gidiyor? Bitirdiniz mi?
Tamam, bitti sayılır!
Git Süvari Bey'e söyle, kıç kapağı onarıldı.
-Telsiz… -Git de söyle. Yürü.
Herkese merhaba.
Merhaba Waldek. Gözlerin nasıl?
-İlkokuldaki gibi. -Harika.
Dünyanın çirkinliğini unutmuşum. Ama size bakınca…
-Merhaba Waldek. -Merhaba.
Selam Zajdel.
Kaptan, kıç kapağının tamiri bitti.
O zaman yüklemeye başlasınlar. Çok acele etmeyin ama.
-Bir yük daha bekliyoruz. -Tamamdır.
Ne yükü bu?
Elçilik için bir şey işte.
-Uyku yalan oldu, ha? -Diş çıkarıyor ya, ağlayıp duruyor tabii.
Şu beyaz kamyonu iki numaraya alın.
-Yoksa sağa doğru çok eğileceğiz. -Tamam Bay Celej.
Baş zabit. Baş zabit, bir gelir misin?
Durun!
Durun! Durun!
Durun!
-Ne yapıyorsunuz siz beyler? -Bir şey yok. Siz işinize bakın.
-Benim işim bu zaten. -Öyle mi? Al bakalım.
Siktir…
Devam et!
Bunun kıç ortaya park et evlat!
-Nereye park edeyim? -Kıç tarafına.
Tamam. Anlaşıldı.
Hazır olun hanımlar. Sallantılı bir gece olacak.
Maalesef biliyorum. Saat kaçta kalkacağız?
Teşekkürler.
Yakında diye umuyorum.
Saat kaç ki?
Kaptan, konuşabilir miyiz?
-Müsaadenizle. -Tabii.
Evet?
-Bir sorun var. -Ne sorunu?
Kamyonlardan biri beyan edilenden daha ağır.
-Ne kadar fark var? -30 ton.
-Yolla gitsin o zaman. -Yapamayız maalesef.
Ha, şu.
Su çekimi ne?
Sınırdayız, yüklenmeyi bekleyen üç kamyon daha var.
O üçünü gemiye alma.
-Yükleme bitti mi? -Bitti.
Yükleme bitti! Tekrar ediyorum, yükleme bitti!
Yükleme bitti!
-Ne demek yükleme bitti? Şaka mı bu? -Kaptanın kararı.
Ama binmem lazım. Yetiştirilecek yüküm var.
Bir sonrakini binersiniz. Olur öyle.
Başlarım bir sonrakine!
-Ne dedi o göt? -Biz binmiyormuşuz.
Kabul edilemez!
Tamam, kalkıyoruz.
Üç saat geciktik.
Mücbir sebep vardı. Ne yapalım?
-Dört motorla gidip zaman kazanabiliriz. -Emin değilim.
Kaptan, telsizden Almanlar Arkona civarında bir kasırgadan bahsetti.
Kasırga mı?
Liman Başkanlığı, burası Heweliusz.
Evet Jędruś, devam et.
Kasırgadan haberiniz var mı? Almanlar telsizden söylemiş.
Bizim bir bilgimiz yok. Rüzgâr kuvvetli ama çok kötü değil.
Karayipler mi burası yahu?
Çıkmayan gemi olmadı mı?
-Her şey yolunda. Kalkabilirsiniz. -Teşekkürler.
Ben İkinci Zabit, dört motor ve iki baş iteri çalıştırın.
-…karımla beraber. -Evet.
Şimdi Strzelin'de yaşıyorlarmış.
Bir saniye… Güzel.
Var ya, her zaman acayip lezzetli yemekler yapıyor.
Rampayı kaldırın. Halatlar fora.
Rampa kaldırıldı.
İskele tarafı tamam.
Baş açık.
Kalkıyoruz.
Kapatmaya hazır.
Kapağı kapatıyoruz.
Uğursuz 13'ü işte.
Kapak kapandı ve kilitlendi.
Dümene geç. Rotamız 055.
Dümen alındı. Rota 055.
055 tamam.
ŚWINOUJŚCIE LİMANI ANA GİRİŞİ YARDIM ÇAĞRISINDAN 4,5 SAAT ÖNCE
Çorbanız.
-Teşekkürler. -Afiyet olsun.
-Çorba aldınız mı? -Evet.
-Et mi, tavuk mu? -Et.
Kaptan konuşuyor. Manevrayı bitirin. Seyir moduna geçiyoruz.
Dört motor ve jeneratörler devrede kalsın.
Waldek, ikiye kadar vardiya sende. Sonra Witek geçer.
Rotayı 355'te tut. Sapma olursa 350'ye düzeltirsin.
Tabii.
Bir şey olursa bana haber verin.
-İyi geceler. -İyi geceler.
Jan Heweliusz feribotunun batışı gibi kazaların
arkasında asla tek bir sebep olmaz.
O yüzden sorumluluk da asla tek bir kişide değildir.
Bir facia birçok faktörün birleşimidir.
Bir felaketin gerçekleşmesi için
birçok talihsiz olayın bir araya gelmesi gerekir.
14 OCAK YARDIM ÇAĞRISINDAN 3 SAAT ÖNCE
-Neden bu kadar yan yatıyoruz? -Çok rüzgâr var çünkü.
Baş zabit!
Gemiyi düzeltmezlerse işimizi yapamayız!
Köprü üstü, ben Celej.
Köprü üstü. Ne oldu Marek?
Gemiyi düzeltmeniz lazım, bu eğimde hiçbir iş yapamıyoruz.
Tamam, anlaşıldı.
Sancağa döneceğiz, dalga kıçtan vuruyor. Denge tankı dolunca düzelir.
Hepsini bağlayınca haber ver.
-Rota 030. -030.
030'a dönülüyor.
Zajdel. Burası köprü üstü, iskele tarafını dolduruyoruz, vanayı açın.
Anlaşıldı, tamamdır!
Selam beyler.
-Nasıl gidiyor? -Biraz sallantılı ama çok değil.
Rotamız 030. Rüzgâr güneybatıdan, sekiz kuvvetinde.
Sancağa yatıyorduk, denge tankıyla düzelttim.
Vanalar kapalı. Marek ve çocuklar da zincir ekliyorlar.
Rüzgâr nedeniyle rotanın biraz sağına kaydık.
Marek'in işi bitince rotaya devam et.
Hızımız 13,5 knot. Bir şey olursa haber ver.
Anlaşıldı. Rotamız açık mı?
Açık. Herhangi bir sinyal almadık.
-İyi geceler. -İyi geceler.
-Marek, durum ne? Her şey bağlandı mı? -Evet, bağlandı. Teşekkürler.
-Kamyonlar çok oynuyor mu? -Dansöz gibi hem de.
Şu fırtınaya bak be.
BALTIK DENİZİ YARDIM ÇAĞRISINDAN 30 DAKİKA ÖNCE
Sürüklenip duruyoruz.
-Biraz rüzgâra baş vereceğiz. Rota 335. -335.
-335 tamam. -Güzel.
Jan Heweliusz!
-O neydi? -Bilmiyorum ki.
Jan Heweliusz! Burası Kempen!
Sancak tarafınızdayız!
Çarpışma rotasındasınız!
Siktir.
Sancak tarafınızdayız!
Ne oluyor? Neden yavaşlıyoruz?
-Çarpışma rotasındayız. -Ne çarpışması?
-Nasıl olur? -Bilmiyorum. Bir Alman balıkçı teknesi.
Daha önce görmedin mi? Ne halta yararsınız siz be?
-Yavaşladım çünkü… -Çünkü ne? Fırtınada yavaşladın mı?
Fayda etmez. Çarpacağız.
Kontrol bende. Hızlanmamız lazım.
-İskele alabanda. -İskele alabanda!
-Ne oluyor? -İskele alabanda tamam!
-Dümen tam alabanda. -Tam alabanda.
Dümen tam alabanda.
Makine dairesini ara, iterleri çalıştırsınlar.
Ben İkinci Zabit, iterleri çalıştırın!
İterler açık.
Niye hâlâ yan yatıyoruz lan?
Bütün su iskele denge tankında.
Neden daha önce bildirmedin? Sancak tarafına aktarın!
Zajdel, sancağı dolduruyoruz, vanayı aç.
Ne oluyor be? Ha siktir!
Yan yatma neden düzelmiyor?
Zajdel, denge tanklarına ne oldu?
-Ne oluyor? -Bilmiyorum.
Git bak o zaman!
Daha da yan yatıyoruz.
-Kaç derece? -20. Gittikçe de artıyor.
Mürettebat ve yolcuların dikkatine! Kaptanınız konuşuyor!
Feribotun boşaltılması gerekiyor.
Tekrar ediyorum, feribotun boşaltılması gerek.
Gemi dev dalgalarla boğuşurken ve her yere su dolarken
radarlar bozulabilir.
Bazı objeleri tespit edemezler. Hele de küçük bir gemiyse.
Geminin tehlikeli bir şekilde yakınında bir anda beliren o Alman teknesi gibi.
Heweliusz'un gecikmesi nedeniyle onun çarpışma rotasına girmişti.
Geçiş hakkı Alman gemisindeydi, yol vermek için manevra yaptılar.
Facia dış etkenlerden kaynaklanıyordu.
Geminin yapısal kusurları,
Baltık Denizi hava koşullarıyla ilgili bilgi eksikliği
ve kötü şans.
Ama kaptanın beceriksizliği yüzünden değil.
Kaptanın davranışı ibret vericiydi.
Geçiş hakkını verdi.
Söyler misiniz…
…bu iddianızı destekleyen herhangi bir kanıtınız var mı?
Ne yazık ki yok.
Kanıt, Piotr Binter'in arabasıyla yandı.
Sizlerin başka sorusu var mıdır beyler?
Teşekkürler Avukat Bey.
Mevcut materyal ve deliller titizlikle incelenmiş,
tanık ve ilgili taraf ifadeleri de tek tek dinlenmiştir.
Stargard Szczeciński'de toplanan Denizcilik Kurulu şu sonuca varmıştır.
Jan Heweliusz'un trajik şekilde vefat eden kaptanı Andrzej Ułasiewicz'in
faciaya sebep olmaktan sorumlu olduğuna kanaat getirilmiştir.
Lütfen oturun.
Kaptanın görevlerini ihmal ettiği anlaşılmıştır.
Yaşanan fırtına sırasında riskli kararlar vererek
sorumsuz bir davranış örneği sergilemiştir.
Mürettebatı ise
iş sağlığı ve güvenlik protokollerini uygulamakta başarısız olmuştur.
-Yalan bu! -Sessiz olun lütfen.
Jan Heweliusz'un da kusursuz bir gemi olmadığı aşikârdır,
bu sebeple armatör de bu durumdan sorumludur.
Ayrıca facianın yaşandığı gece hava koşullarının sert olduğu kesindir.
Yine de mürettebatın ihmalleri
ve kaptanın ani şekilde akıl almaz bir manevra yapmaya karar vermesi
bu facianın yaşanmasının esas sebepleridir.
Ha siktir…
-Köprü üstü, cevap ver! -Köprü üstü dinlemede.
İskele tarafında denize adam düştü!
-Denize adam düştü! -Tamam, anlaşıldı.
Can simidi atın! Can simidi!
Karar çıktı mı?
İkimiz gitsek ya?
Şu kayak gezisine yani?
Denizcilik okumak istiyorum.
Düşünecek daha çok vaktin var.
İyi günler.
HEWELIUSZ FACİASINDAN SONRA SIKI KURALLAR GETİRİLDİ,
ARTIK LİMANDAN ÇIKIŞLARDA SON KARAR SADECE KAPTANA AİT.
2005'TE DENİZCİ EŞLERİ STRAZBURG'DA POLONYA'YA KARŞI DAVAYI KAZANDI.
AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ, DENİZCİLİK KURULU'NUN
HEWELIUSZ SORUŞTURMASINI TARAFSIZ YÜRÜTMEDİĞİNE KARAR VERDİ.
KAPTANIN EŞİ JOLANTA UŁASIEWICZ DAVAYA KATILMAK İSTEMEDİ.
BUGÜN BİLE HEWELIUSZ OLAYI HÂLÂ GİZEMİNİ KORUMAYA DEVAM EDİYOR.
2025 YILINDA, RESMÎ LİSTEYE FACİANIN 56. KURBANI EKLENDİ,
AVUSTURYALI BİR KAMYON ŞOFÖRÜNÜN 17 YAŞINDAKİ KIZI.
JAN HEWELIUSZ FERİBOT FACİASININ KURBANLARININ LİSTESİ
Alt yazı çevirmeni: Reşat Bir