1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.BZ

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.BZ

3
00:00:08,717 --> 00:00:11,344
Ang labanan ang malaking kumpanya
tulad ng Boeing

4
00:00:11,428 --> 00:00:13,304
ay hindi nangyayari araw-araw.

5
00:00:14,305 --> 00:00:15,849
Pakitaas ang kanang kamay.

6
00:00:15,932 --> 00:00:17,767
Nangangako ka bang ang testimonya mo

7
00:00:17,851 --> 00:00:20,228
ay pawang katotohanan lang,
kasihan ka nawa ng Diyos?

8
00:00:20,311 --> 00:00:21,146
Opo.

9
00:00:22,856 --> 00:00:25,734
Lalaban ang Boeing hanggang dulo.

10
00:00:26,317 --> 00:00:31,573
Bale ang utos niya sa mga tao
ay labagin ang mga patakaran

11
00:00:31,656 --> 00:00:36,327
na puwede silang managot,
at maharap sa kasong kriminal.

12
00:00:37,787 --> 00:00:40,957
Puwede nating mailagay
sa panganib ang publiko.

13
00:00:41,041 --> 00:00:44,836
Sa tindi ng implikasyon
ng mga sinasabi niya

14
00:00:44,919 --> 00:00:46,588
napahinto ako do'n.

15
00:00:48,173 --> 00:00:50,425
Matapang si John para magsalita.

16
00:00:51,134 --> 00:00:53,386
Pero naisip ko sa sarili ko

17
00:00:53,470 --> 00:00:55,847
na baka may mamatay dahil dito.

18
00:00:59,100 --> 00:01:03,354
Naka-schedule kami
para ituloy ang deposition ni John

19
00:01:03,438 --> 00:01:04,647
kinabukasan.

20
00:01:06,691 --> 00:01:10,570
Pero alas diyes na, wala pa si John.

21
00:01:12,363 --> 00:01:14,157
Kaya tumawag ako sa hotel

22
00:01:15,116 --> 00:01:17,368
at pinatawagan ko siya sa kuwarto,

23
00:01:18,787 --> 00:01:20,455
pero nagri-ring lang.

24
00:01:22,082 --> 00:01:27,128
Tinanong ko kung may puwedeng umakyat
at tingnan kung natutulog pa siya.

25
00:01:27,879 --> 00:01:29,798
Sabi nila, "Wala siya rito."

26
00:01:31,049 --> 00:01:33,593
Tinanong ko,
"Nasa labas ba 'yong sasakyan niya?"

27
00:01:34,302 --> 00:01:39,432
Bumalik 'yong manager sa telepono,
galing raw siya sa sasakyan sa labas

28
00:01:39,516 --> 00:01:42,936
at tiningnan niya 'yong passenger side.

29
00:01:44,813 --> 00:01:47,482
At doon na siya tumawag sa 911.

30
00:01:55,406 --> 00:01:58,660
Binigyan na naman ng Boeing ang mundo
ng dahilan para matakot lumipad.

31
00:01:58,743 --> 00:02:01,996
Nasunog ang ilang bagong
Dreamliner plane ng kumpanya.

32
00:02:02,080 --> 00:02:05,792
Isa sa Boeing 777 ang nasira
ilang minuto pagkatapos mag-takeoff.

33
00:02:07,252 --> 00:02:09,921
Ito ang bahay ng mga magulang ko
matapos sumabog ang makina

34
00:02:10,004 --> 00:02:11,172
ng 777 sa ere.

35
00:02:11,256 --> 00:02:13,800
Isang daan at dalawampu't siyam
na pasahero ang inilikas.

36
00:02:13,883 --> 00:02:15,510
Limang tao ang nasugatan.

37
00:02:15,593 --> 00:02:19,097
Limampu ang nasugatan
matapos mawalan ng kontrol ang flight.

38
00:02:19,180 --> 00:02:21,933
Isang pasahero ang namatay sa pagsabog.

39
00:02:22,642 --> 00:02:25,812
Napakadelikado ng mga nangyayaring ito.

40
00:02:27,897 --> 00:02:30,817
Pag nakakakita ka ng sunod-sunod
na balita at insidente,

41
00:02:30,900 --> 00:02:33,403
magtataka ka kung paano
pa lumilipad ang Boeing.

42
00:02:51,838 --> 00:02:54,883
Ako yong batang tumitingala
sa eroplano tuwing may dumadaan.

43
00:02:54,966 --> 00:02:55,884
Parang, "Ah."

44
00:02:56,426 --> 00:02:57,302
Oo.

45
00:03:03,266 --> 00:03:05,018
Mahilig talaga ako sa aviation.

46
00:03:06,728 --> 00:03:09,230
Nagtrabaho ang papa ko sa F-14,

47
00:03:10,231 --> 00:03:13,443
kaya lagi akong pumupunta sa gates
para manood ng eroplano.

48
00:03:15,653 --> 00:03:17,322
Lumaki ako sa Seattle area,

49
00:03:17,405 --> 00:03:19,741
at naisip kong magtrabaho
sa Boeing balang araw.

50
00:03:21,534 --> 00:03:24,787
Sobrang saya ko nang kunin ako ng Boeing
pagkatapos ko mag-aral.

51
00:03:25,747 --> 00:03:27,749
Napakagandang kumpanya ng Boeing.

52
00:03:28,917 --> 00:03:31,044
Kapag may suot kang Boeing na damit,

53
00:03:31,127 --> 00:03:33,379
lalapitan ka ng mga tao at kakausapin ka.

54
00:03:33,463 --> 00:03:35,340
Nakaka-proud lang.

55
00:03:35,423 --> 00:03:36,841
May ignition na tayo.

56
00:03:37,342 --> 00:03:38,551
Umaangat na.

57
00:03:40,094 --> 00:03:45,433
Matagal akong naging rocket scientist,
pero gusto kong lumipat sa eroplano.

58
00:03:46,392 --> 00:03:50,730
At gusto kong magtrabaho
sa pinakamahusay na gumagawa ng eroplano.

59
00:03:51,814 --> 00:03:55,318
Sa mahigit isang siglo,
binago ng Boeing ang paglalakbay sa mundo.

60
00:03:55,401 --> 00:03:58,363
…ang pinakamalaking
aerospace company sa mundo.

61
00:03:58,446 --> 00:04:02,742
Proud akong nagtatrabaho sa Boeing.
Proud pa rin ako hanggang ngayon.

62
00:04:04,202 --> 00:04:05,828
Binago ng Boeing ang buhay ko.

63
00:04:06,704 --> 00:04:08,748
Mahirap lang kami,

64
00:04:09,999 --> 00:04:13,544
pero nagbago talaga
'yong takbo ng pera namin.

65
00:04:13,628 --> 00:04:14,879
Sa pagtatrabaho sa Boeing,

66
00:04:16,047 --> 00:04:19,092
karangalan ang magtrabaho roon.

67
00:04:20,343 --> 00:04:21,803
Ito ang Boeing.

68
00:04:21,886 --> 00:04:23,638
Gumagawa sila ng eroplano,

69
00:04:23,721 --> 00:04:26,182
at laging isa lang ang nasa isip nila.

70
00:04:26,766 --> 00:04:30,979
Gawing mas maayos pa
kaysa sa kinakailangan.

71
00:04:32,897 --> 00:04:38,111
Napaka-unique ng Boeing company
dahil kung may di pagkakaintindihan man,

72
00:04:38,194 --> 00:04:40,905
ang quality department
ang gumagawa ng final decision

73
00:04:40,989 --> 00:04:43,741
kung tatanggapin ba o hindi 'yong trabaho.

74
00:04:43,825 --> 00:04:45,702
-Okay, ready na tayo, di ba?
-Oo.

75
00:04:46,661 --> 00:04:50,665
May dalawa o tatlong mata
sa lahat ng ginagawa mo

76
00:04:50,748 --> 00:04:53,710
para lang masigurong tama 'to.

77
00:04:53,793 --> 00:04:56,170
Mukhang hindi 'yan gagana.

78
00:04:56,254 --> 00:04:59,132
Noon, quality ang preno ng sistema.

79
00:04:59,924 --> 00:05:02,552
Kung may problema,
pinapatigil ito ng quality managers.

80
00:05:04,095 --> 00:05:05,305
May support ng management.

81
00:05:05,805 --> 00:05:07,682
-Hintayin natin maging ready.
-Sige.

82
00:05:10,226 --> 00:05:13,646
Tapos, biglang nagbago
'yong buong atmosphere.

83
00:05:16,441 --> 00:05:19,360
Ano'ng pakiramdam
na maging CEO na darating ka--

84
00:05:19,444 --> 00:05:22,363
Kumusta 'yong unang araw mo?
Ano'ng nakita mo sa Boeing?

85
00:05:22,447 --> 00:05:24,574
Nagsimula kami sa umpisa,

86
00:05:24,657 --> 00:05:27,702
kailangan ng ground-up discussion.

87
00:05:28,828 --> 00:05:30,830
Ang pagbagsak ng Boeing.

88
00:05:31,581 --> 00:05:35,960
Matutunton mo ang malaking parte nito
sa pagkuha sa CEO na si Jim McNerney.

89
00:05:36,753 --> 00:05:39,130
Siya 'yong parang perfect para sa trabaho.

90
00:05:39,213 --> 00:05:41,758
Nag-aral siya sa Yale para sa BA

91
00:05:41,841 --> 00:05:44,135
at sa Harvard para sa MBA.

92
00:05:44,218 --> 00:05:48,973
Mukha siyang senador ng US
mula sa Central Casting.

93
00:05:51,434 --> 00:05:57,607
Matagal na executive si Jim McNerney
sa General Electric at protegee

94
00:05:57,690 --> 00:06:02,111
ng pinakamaimpluwensiyang CEO
ng ika-20 siglo,

95
00:06:02,195 --> 00:06:03,821
na si Jack Welch.

96
00:06:03,905 --> 00:06:07,867
Parte ako, gaya ng marami,
ng American dream.

97
00:06:08,618 --> 00:06:12,955
Si Jack Welch ang unang CEO
ng malaking American company

98
00:06:13,039 --> 00:06:17,085
na naka-focus para lumago ang kita
sa kahit anong paraan.

99
00:06:17,168 --> 00:06:20,171
Mabilis niyang ipinatupad ang outsourcing,

100
00:06:21,005 --> 00:06:23,424
offshoring, mass layoffs.

101
00:06:23,508 --> 00:06:25,551
Ang pinakamagandang gawin sa empleyado,

102
00:06:25,635 --> 00:06:28,679
kapag alam mong nasa bottom ten sila,

103
00:06:29,722 --> 00:06:30,807
ay sabihin sa kanila.

104
00:06:30,890 --> 00:06:36,062
Kilala si Jack Welch sa GE
sa pagtatanggal ng bottom 10% taon-taon.

105
00:06:36,145 --> 00:06:39,440
Laging kinakabahan ang mga tao
sa trabaho nila.

106
00:06:40,024 --> 00:06:43,361
Gamit ang estratehiyang ito,
nagawa ni Jack Welch

107
00:06:43,444 --> 00:06:47,031
na pinakamahalagang kumpanya
ang GE sa mundo.

108
00:06:47,990 --> 00:06:51,077
'Yong klase ng kumpanya
na tinitingala ng halos lahat

109
00:06:51,160 --> 00:06:52,412
ng iba pang korporasyon.

110
00:06:54,664 --> 00:06:57,125
At hindi exception ang Boeing board.

111
00:07:00,294 --> 00:07:03,506
Alam kong gusto kong humawak ng kumpanya.
Hindi ko lang alam kung ano.

112
00:07:04,549 --> 00:07:06,467
No'ng pumalit si McNerney,

113
00:07:06,551 --> 00:07:12,682
sinunod ng Boeing ang Jack Welch-style
na uunahin muna ang kita bago ang lahat.

114
00:07:14,016 --> 00:07:18,521
Inatasan din siya
na bumuo ng bagong eroplano.

115
00:07:18,604 --> 00:07:21,399
Hindi pa nabubuo ang bagong 787,

116
00:07:21,482 --> 00:07:23,860
pero sigurado ang Boeing
sa creature comforts nito,

117
00:07:23,943 --> 00:07:25,820
kaya tinawag nila itong Dreamliner.

118
00:07:26,487 --> 00:07:29,991
Para i-disenyo at buuin ang 787,

119
00:07:30,074 --> 00:07:33,119
aabot sa $10 bilyon ang gastos.

120
00:07:33,619 --> 00:07:36,122
Pero ayaw ng board ng Boeing
na gumastos nang gano'n.

121
00:07:40,251 --> 00:07:43,880
May nagbigay sa 'kin
ng internal documents na nagpapakita

122
00:07:43,963 --> 00:07:47,341
na plano ng Boeing
na gawin ang eroplano sa halagang $5B,

123
00:07:47,425 --> 00:07:49,927
kalahati ng normal na halaga.

124
00:07:54,891 --> 00:07:57,852
Kilala ang Boeing sa engineering

125
00:07:57,935 --> 00:08:00,062
at paggawa ng eroplano nila.

126
00:08:00,855 --> 00:08:04,734
Nagkaroon ng malaking pagbabago
noong 787 na.

127
00:08:06,194 --> 00:08:09,113
Nalaman naming kukunin nila sa iba

128
00:08:09,197 --> 00:08:11,532
ang mga pangunahing parte ng eroplano

129
00:08:12,033 --> 00:08:12,992
para makatipid.

130
00:08:13,743 --> 00:08:16,621
Sa Italy ginawa 'yong mid-body section.

131
00:08:16,704 --> 00:08:18,998
Sa Japan 'yong pakpak at baterya.

132
00:08:19,081 --> 00:08:22,960
Mula sa South Korea, dulo no'ng pakpak
at bahagi ng aft fuselage.

133
00:08:23,044 --> 00:08:25,838
Galing sa outsourcing
halos buong eroplano.

134
00:08:28,716 --> 00:08:31,010
Alam mo na agad
na magkakaroon 'yon ng epekto

135
00:08:31,093 --> 00:08:32,428
sa kaligtasan at kalidad.

136
00:08:33,804 --> 00:08:37,850
Wala na kaming agarang kontrol
sa kaligtasan ng mga parteng 'yon.

137
00:08:37,934 --> 00:08:41,479
Tatanggapin na lang namin
at ilalagay sa eroplano.

138
00:08:43,314 --> 00:08:46,234
Dumating na 'yong mga piyesa
mula sa mga supplier…

139
00:08:48,861 --> 00:08:52,907
at ang plano, bubuuin 'yong eroplano
sa loob ng tatlong araw.

140
00:08:56,327 --> 00:09:00,790
No'ng unang pinagsama ng Boeing
'yong dalawang fuselage barrel,

141
00:09:00,873 --> 00:09:02,959
may nagpadala sa 'kin ng picture.

142
00:09:06,963 --> 00:09:09,257
May malaking gap sa pagitan nila.

143
00:09:11,634 --> 00:09:13,886
Ang problema, 'yong ibang kumpanya,

144
00:09:13,970 --> 00:09:16,681
di magawa 'yong pinagawa ng Boeing.

145
00:09:17,515 --> 00:09:20,643
Di nila magawa 'yong parts
na dapat nilang gawin.

146
00:09:22,895 --> 00:09:23,854
Ang lala no'n.

147
00:09:25,606 --> 00:09:27,024
Sobrang daming parte

148
00:09:27,650 --> 00:09:28,943
ang na-outsource.

149
00:09:32,196 --> 00:09:33,406
Walang nagtutugma.

150
00:09:35,032 --> 00:09:38,077
At sunod-sunod lang 'yong mga delay.

151
00:09:39,870 --> 00:09:43,583
Kaya nagtayo ng pangalawang
787 assembly line ang Boeing

152
00:09:43,666 --> 00:09:45,876
para mapataas ang produksyon.

153
00:09:50,006 --> 00:09:52,008
Nagsimula ang Boeing sa Seattle,

154
00:09:52,091 --> 00:09:54,218
at di pa ito gumawa ng eroplano
sa ibang lugar.

155
00:09:54,885 --> 00:09:58,931
Ito ang lugar kung saan naroroon
ang pinakamahuhusay

156
00:09:59,015 --> 00:10:01,976
na mga empleyado sa aviation manufacturing
sa buong mundo.

157
00:10:03,644 --> 00:10:06,480
Pero karamihan ay may unyon.

158
00:10:07,732 --> 00:10:10,359
At galit si McNerney sa mga unyon.

159
00:10:11,360 --> 00:10:13,195
Mas magastos para sa Boeing.

160
00:10:13,946 --> 00:10:15,823
At ngayong 2009, sabi niya,

161
00:10:15,906 --> 00:10:20,202
gagawa tayo ng pangalawang 787 line
sa South Carolina.

162
00:10:20,286 --> 00:10:24,081
Ipinagmamalaki kong sabihin
na walang unyon sa South Carolina

163
00:10:24,165 --> 00:10:26,876
dahil hindi ito kailangan
sa South Carolina.

164
00:10:28,836 --> 00:10:35,635
Muli, ito ay desisyon ng pamunuan
ng Boeing na hindi para sa kaligtasan

165
00:10:35,718 --> 00:10:40,222
kundi para sa pagtitipid,
para sa kita ng kumpanya.

166
00:10:40,306 --> 00:10:42,808
Ano'ng natutunan mo sa mga engineer mo

167
00:10:42,892 --> 00:10:45,936
tungkol sa pagbabalik at pagbuo

168
00:10:46,020 --> 00:10:47,855
ng dating Boeing na kinalakihan natin?

169
00:10:47,938 --> 00:10:50,608
Hindi na tayo babalik sa dating Boeing.

170
00:10:52,360 --> 00:10:54,987
Five, four, three,

171
00:10:55,571 --> 00:10:57,281
-…two, one.
-…two, one.

172
00:10:57,948 --> 00:10:58,866
Cut!

173
00:10:59,742 --> 00:11:02,411
No'ng nagtayo ng planta
ang Boeing sa South Carolina,

174
00:11:02,495 --> 00:11:04,538
walang aviation business doon.

175
00:11:05,122 --> 00:11:08,709
Kaya siyempre,
wala silang mga bihasang empleyado.

176
00:11:09,919 --> 00:11:14,215
Lagi silang nagpapadala
ng mga eksperto mula sa Seattle.

177
00:11:16,175 --> 00:11:17,927
Isa si John Barnett sa kanila.

178
00:11:24,809 --> 00:11:26,769
Noong nagsimula ako sa Boeing,

179
00:11:26,852 --> 00:11:31,107
nagkukuwentuhan kami kung taga-saan kami.

180
00:11:31,190 --> 00:11:33,734
Sabi ko, taga-Louisiana ako.

181
00:11:35,319 --> 00:11:37,321
Isa sa kanila nagsabi,

182
00:11:37,405 --> 00:11:40,700
"Swamp dog ka lang pala
mula sa Louisiana, 'no?"

183
00:11:41,701 --> 00:11:44,036
So mula noon, ako na si "Swampy."

184
00:11:46,497 --> 00:11:50,251
Quality manager ako sa Seattle
sa loob ng 15 taon.

185
00:11:52,420 --> 00:11:54,255
Isa ako sa mga unang quality manager

186
00:11:54,338 --> 00:11:58,634
na dinala sa Charleston
para tumulong sa bagong Dreamliner site.

187
00:12:00,636 --> 00:12:02,054
Bilang quality manager,

188
00:12:02,138 --> 00:12:04,974
trabaho kong tiyakin
na maayos ang pagkakagawa ng eroplano.

189
00:12:06,058 --> 00:12:10,646
Mabuting tao si John, isang airplane man.

190
00:12:11,188 --> 00:12:12,982
Pareho kaming quality manager.

191
00:12:13,482 --> 00:12:15,025
Magkaibigan kami.

192
00:12:15,109 --> 00:12:19,739
Bumibili ako ng gator tail
kay John dahil taga-Louisiana siya.

193
00:12:20,906 --> 00:12:22,408
Dahil taga-South ako,

194
00:12:22,491 --> 00:12:25,995
pagkakataon ko 'yong
mapalapit sa pamilya ko.

195
00:12:26,662 --> 00:12:28,998
Lagi naming sinasabi na maingay siya.

196
00:12:29,081 --> 00:12:31,792
Alam mong dumating na siya
dahil maingay siya.

197
00:12:31,876 --> 00:12:33,085
Oo, Swamp Dog.

198
00:12:35,963 --> 00:12:40,092
No'ng lumipat ako sa Charleston
at nakilala si John Barnett,

199
00:12:40,176 --> 00:12:43,846
nakita ko na pareho kami,

200
00:12:43,929 --> 00:12:48,225
na hindi puwedeng isantabi
ang kalidad ng trabaho.

201
00:12:50,978 --> 00:12:56,150
Nagkakilala kami ni John
sa mga recruitment trip namin.

202
00:12:59,904 --> 00:13:03,866
Higit sa 100 katao ang ini-interview namin
sa isang linggo.

203
00:13:05,201 --> 00:13:07,286
Sinabihan kami sa simula pa lang,

204
00:13:07,369 --> 00:13:10,206
na ayaw nila ng impluwensya
ng unyon sa Charleston.

205
00:13:10,706 --> 00:13:14,084
At bahagi ng kasunduan
ng Boeing sa South Carolina

206
00:13:14,168 --> 00:13:17,254
na kukunin nila ang karamihan
sa mga empleyado sa mga lokal.

207
00:13:17,338 --> 00:13:19,381
Nagdaos kami ng mga job fair.

208
00:13:19,465 --> 00:13:22,051
Kumukuha kami ng mga bagong graduate.

209
00:13:23,427 --> 00:13:26,430
Dumating kami sa puntong,
kung alam mo kung ano ang screwdriver,

210
00:13:26,514 --> 00:13:28,098
tanggap ka na sa Boeing.

211
00:13:28,599 --> 00:13:30,392
Kumusta 'yong mga nagtatrabaho rito?

212
00:13:30,476 --> 00:13:31,352
Ang tatanga nila.

213
00:13:31,435 --> 00:13:33,354
-Ang tatanga.
-Di naman lahat.

214
00:13:33,437 --> 00:13:36,357
Hindi lahat pero karamihan sa kanila,
ang tatanga talaga.

215
00:13:36,440 --> 00:13:38,818
Nag-aabang lang sila ng uwian.

216
00:13:38,901 --> 00:13:40,152
Oo, tama ka.

217
00:13:41,654 --> 00:13:42,905
Sinabi ko sa lider ko

218
00:13:42,988 --> 00:13:45,533
na hindi maayos ang training nila.

219
00:13:45,616 --> 00:13:48,494
Walang tungkol sa procedures,
FAA requirements…

220
00:13:48,577 --> 00:13:51,872
Tinuturuan lang silang
tanggapin ang gawa ng iba.

221
00:13:52,706 --> 00:13:55,584
Pero walang pakialam
ang boss ko sa training.

222
00:13:55,668 --> 00:13:57,920
Gusto lang nilang magawa 'yong produkto.

223
00:13:59,296 --> 00:14:03,217
Ang mga manggagawa sa Charleston
ay hindi alam gawin

224
00:14:03,300 --> 00:14:06,428
ang isa sa pinakamakumplikadong makina
sa mundo.

225
00:14:06,512 --> 00:14:09,974
Halos agad na nagpatong-patong
'yong mga pagkakamali.

226
00:14:15,938 --> 00:14:19,441
Naglalakad ako no'n
sa production facility,

227
00:14:19,525 --> 00:14:25,114
at may narinig akong malakas na pagpukpok.

228
00:14:29,410 --> 00:14:30,870
Habang papalapit ako,

229
00:14:30,953 --> 00:14:35,291
nakita ko 'yong isang manager
na may hawak na maso

230
00:14:35,374 --> 00:14:39,295
at pinupukpok 'yong pin sa landing gear.

231
00:14:40,254 --> 00:14:43,799
Sabi ko sa sarili ko,
kailangan kong i-record 'to.

232
00:14:44,800 --> 00:14:49,179
Kinuha ko 'yong camera
at ipinakita kay John Barnett.

233
00:14:52,141 --> 00:14:54,810
Hindi gumagamit ng maso
sa pagbuo ng eroplano.

234
00:14:55,311 --> 00:14:58,230
Kailangan mong pukpukin 'yong fuse pin.

235
00:14:59,148 --> 00:15:00,816
Noong '90s,

236
00:15:00,900 --> 00:15:04,236
nagkaproblema kami
dahil bumibitak 'yong mga pin.

237
00:15:04,820 --> 00:15:09,033
Bumangga sa building ang Israeli EL AL jet
matapos masira ang dalawang makina.

238
00:15:09,617 --> 00:15:12,119
Ang Boeing, ang gumawa ng jumbo jet,

239
00:15:12,202 --> 00:15:14,204
ay hinihimok ang lahat ng airline

240
00:15:14,288 --> 00:15:17,917
na inspeksyunin ang mga pin
na nakakabit sa mga pakpak ng 747.

241
00:15:19,001 --> 00:15:22,796
Maraming posibilidad kaya bumitak,
kakaiba ito.

242
00:15:23,589 --> 00:15:27,426
Sabi ni John, "Dalhin mo 'to
sa upper management."

243
00:15:29,053 --> 00:15:34,141
Inaasahan kong pagsasabihan nila
'yong manager at aayusin 'yon.

244
00:15:35,809 --> 00:15:39,146
Pero inutusan akong burahin 'yong video.

245
00:15:44,985 --> 00:15:47,947
Pinadala ako sa ibang site para

246
00:15:48,030 --> 00:15:51,450
hindi ko maimbestigahan
kung ano'ng nangyayari.

247
00:15:52,660 --> 00:15:55,663
Parang sinasabi nila sa 'min

248
00:15:55,746 --> 00:16:00,209
na magpapatuloy ang production
kahit gusto namin o hindi.

249
00:16:03,170 --> 00:16:06,715
Kailangan mong maging mas mahusay
at mas magaling.

250
00:16:06,799 --> 00:16:09,301
Hindi ito 'yong uupo ka lang sa hot tub

251
00:16:09,385 --> 00:16:12,304
at lahat ay masayang nag-uusap.

252
00:16:12,972 --> 00:16:16,976
May elemento ng paghimok
at pagbibigay direksyon

253
00:16:18,185 --> 00:16:19,520
mula sa mga boss.

254
00:16:22,356 --> 00:16:25,526
Naka-focus si Jim McNerney

255
00:16:25,609 --> 00:16:28,946
na masunod ang schedule
sa pinakamababang gastos.

256
00:16:29,488 --> 00:16:33,367
Kaya anumang delay sa produksyon

257
00:16:34,159 --> 00:16:35,869
ay hindi dapat palampasin.

258
00:16:35,953 --> 00:16:39,540
Pinipilit ang lahat
na sumunod sa schedule,

259
00:16:40,124 --> 00:16:42,543
kahit isakripisyo pa ang kalidad.

260
00:16:43,794 --> 00:16:47,172
Kung hindi matatapos agad 'yong eroplano,

261
00:16:47,256 --> 00:16:49,758
maaapektuhan 'yong bonus ng mga manager.

262
00:16:50,884 --> 00:16:53,595
No'ng panahon na 'yon,
nag-i-inspect ako ng eroplano.

263
00:16:54,221 --> 00:16:57,599
May nakita akong butas
sa likod ng aft-body,

264
00:16:58,392 --> 00:17:01,770
at 'yong fastener na nandoon,
hindi tama 'yong sukat.

265
00:17:02,813 --> 00:17:05,065
Nag-alala ako sa nakita ko.

266
00:17:07,109 --> 00:17:09,903
May bumagsak ng eroplano
dahil sa gano'ng fastener.

267
00:17:10,988 --> 00:17:15,826
Sinabi ko sa quality manager ko,
at sabi niya, "Wag kang makialam."

268
00:17:17,703 --> 00:17:22,249
Matinding galit ang aabutin
ng sinumang magpapatigil sa proseso

269
00:17:22,332 --> 00:17:24,668
para lang ayusin ang isang depekto.

270
00:17:25,294 --> 00:17:27,254
Mapapahamak sila.

271
00:17:28,797 --> 00:17:31,967
Welcome sa certification ceremony

272
00:17:32,551 --> 00:17:34,678
ng Boeing 787 Dreamliner.

273
00:17:37,139 --> 00:17:40,684
Pagkatapos ng rollout ng Dreamliner,
nagkaproblema sa pera ang Boeing.

274
00:17:41,977 --> 00:17:45,022
Ayaw nilang mag-invest
sa isa pang bagong design

275
00:17:45,105 --> 00:17:48,442
dahil napakalaki ng gastos
sa pag-invest sa bagong eroplano.

276
00:17:49,276 --> 00:17:51,236
Naharap sa matinding hamon ang Boeing

277
00:17:51,320 --> 00:17:54,114
mula sa dayuhang karibal
na may malalaking ambisyon.

278
00:17:54,198 --> 00:17:56,283
May go signal na ang Airbus.

279
00:17:56,366 --> 00:17:59,328
Pumasa na ang A320neo.

280
00:17:59,411 --> 00:18:03,082
Inanunsiyo ng Airbus
na maglalagay ito ng bagong makina

281
00:18:03,165 --> 00:18:05,000
sa pinakasikat nitong jet

282
00:18:05,084 --> 00:18:08,087
na makakatipid ng 20%
sa gastos sa gasolina.

283
00:18:08,170 --> 00:18:11,673
Mahigit 4,300 eroplano
ang inorder ng mga customer.

284
00:18:11,757 --> 00:18:14,593
Talagang tinatalo ng Airbus ang Boeing.

285
00:18:14,676 --> 00:18:16,762
Nag-panic si Jim McNerney.

286
00:18:17,304 --> 00:18:19,932
Kailangan nilang gumawa
ng bagong eroplano.

287
00:18:20,724 --> 00:18:25,187
Nag-iisip ang Boeing
ng bagong kapalit para sa 737,

288
00:18:25,771 --> 00:18:27,689
pero aabutin 'yon ng taon.

289
00:18:29,066 --> 00:18:32,361
Nagmadali si Jim McNerney
sa desisyon niya.

290
00:18:33,821 --> 00:18:36,323
Nagdesisyon si McNerney,
"Gawin nating simple

291
00:18:36,406 --> 00:18:39,743
tapos maglagay tayo ng bagong
fuel-efficient na makina sa 737."

292
00:18:41,036 --> 00:18:43,497
At 'yon ang naging 737 MAX.

293
00:18:44,915 --> 00:18:46,708
Pagka-announce nila nito,

294
00:18:46,792 --> 00:18:49,545
nagkaroon na ito ng napakaraming benta.

295
00:18:49,628 --> 00:18:52,214
…malaking order
ang gagawin ng Southwest Airlines.

296
00:18:52,297 --> 00:18:56,051
Bumili ang Lion Air Group
ng 50 Boeing 737 MAX…

297
00:18:56,135 --> 00:18:59,179
Napakarami naming order,
hanggang sa maaabot ng mata mo.

298
00:18:59,972 --> 00:19:01,765
Malaking ginhawa para sa Boeing.

299
00:19:02,266 --> 00:19:05,060
At ibig sabihin no'n,
kita para sa shareholders.

300
00:19:05,144 --> 00:19:06,979
-Jim McNerney.
-Salamat.

301
00:19:07,062 --> 00:19:09,148
At malaking pera para sa CEO.

302
00:19:11,150 --> 00:19:14,611
Noong 2015, nang magbitiw si Jim McNerney,

303
00:19:14,695 --> 00:19:17,406
kumita siya ng daan-daang milyon

304
00:19:17,489 --> 00:19:21,451
at nag-uwi ng milyon-milyon
para sa kanyang retirement.

305
00:19:23,245 --> 00:19:25,956
Siguradong iniisip niya,
"Wow, ang galing ko."

306
00:19:26,039 --> 00:19:27,416
Tingnan mo ang stock price.

307
00:19:32,963 --> 00:19:35,674
At dahil mukhang matagumpay
ang cost cutting,

308
00:19:35,757 --> 00:19:38,760
magpapatuloy ito kahit umalis na siya.

309
00:19:40,721 --> 00:19:42,181
Nang magbitiw si McNerney,

310
00:19:42,681 --> 00:19:45,309
inilagay ng board
ang pinili niyang kapalit,

311
00:19:45,392 --> 00:19:47,186
si Dennis Muilenburg.

312
00:19:48,896 --> 00:19:50,147
Bago siya pumalit,

313
00:19:50,230 --> 00:19:53,567
natuto si Muilenburg kay McNerney
sa loob ng 18 buwan.

314
00:19:53,650 --> 00:19:56,111
Sa panahong 'yon,
itinuro ni McNerney sa kanya

315
00:19:56,195 --> 00:19:57,696
lahat ng ginagawa niya

316
00:19:57,779 --> 00:20:01,950
na naging matagumpay sa pinansyal
at sinabihan siya na, "Ituloy mo."

317
00:20:02,034 --> 00:20:02,910
Kaya ginawa niya.

318
00:20:04,328 --> 00:20:07,164
Patuloy na tumataas ang shares ng Boeing.

319
00:20:07,247 --> 00:20:08,332
Nagulat ka ba?

320
00:20:08,415 --> 00:20:11,501
Nakikita mong tumataas
nang napakabilis ang stock price mo.

321
00:20:11,585 --> 00:20:15,047
Hindi ako nagulat.
Nangako kami na tataasan ang produksyon.

322
00:20:15,130 --> 00:20:16,924
Tinutupad na namin ‘yon.

323
00:20:17,007 --> 00:20:20,594
-Na dapat sa mas mataas na halaga…
-'Yon ang iniisip ko.

324
00:20:20,677 --> 00:20:22,512
Mag-uusap tayo sa commercial…

325
00:20:22,596 --> 00:20:26,975
No'ng pumasok si Muilenburg,
naisip ko, "Walang nagbago."

326
00:20:28,310 --> 00:20:29,895
At mas lumala pa nga.

327
00:20:37,945 --> 00:20:40,572
Isang araw, pinatawag ako sa Dreamliner.

328
00:20:42,199 --> 00:20:44,493
Nakakita kami ng mga piraso ng metal

329
00:20:44,576 --> 00:20:48,163
sa mga electronic wiring
sa ilalim ng floorboard.

330
00:20:51,083 --> 00:20:53,168
Habang kinakabit 'yong floorboards,

331
00:20:53,252 --> 00:20:56,088
natatanggal 'yong mga thread ng fasteners.

332
00:20:57,339 --> 00:21:00,801
Sa paglipas ng panahon,
magba-vibrate 'yong metal sliver

333
00:21:00,884 --> 00:21:02,427
at magkaka-short circuit.

334
00:21:04,263 --> 00:21:08,684
Alam ng lahat na kahit konting
short lang, babagsak ang buong eroplano.

335
00:21:11,895 --> 00:21:14,314
Swiss Air 111, may usok sa cockpit,

336
00:21:15,357 --> 00:21:17,734
kailangan naming makabalik agad.

337
00:21:19,152 --> 00:21:24,908
May nasirang wire sa entertainment system
ng Swiss Air Flight 111,

338
00:21:24,992 --> 00:21:27,077
nagkasunog kaya bumagsak 'yong eroplano.

339
00:21:27,160 --> 00:21:28,745
Patay lahat ng sakay.

340
00:21:28,829 --> 00:21:31,581
Nasa 6,000 feet kami,
sa itaas ng wreckage.

341
00:21:32,291 --> 00:21:35,043
May nabalatang wire
sa fuel tanks ng TWA Flight 800,

342
00:21:35,127 --> 00:21:36,878
kaya sumabog ito.

343
00:21:39,172 --> 00:21:43,593
Mga 20,000 na fastener
ang nasa 787 Dreamliner.

344
00:21:43,677 --> 00:21:46,722
Mga nasa 60,000 piraso ng metal

345
00:21:46,805 --> 00:21:48,515
ang nasa mga wire na 'to.

346
00:21:50,809 --> 00:21:52,644
Kaya sinabi ko sa boss ko.

347
00:21:53,478 --> 00:21:57,524
Sabi niya, "Masyadong magastos
at matagal linisin."

348
00:21:59,818 --> 00:22:02,529
Magkano ang gagastusin,
at gaano katagal aabutin

349
00:22:02,612 --> 00:22:05,991
kung bumagsak ang isa sa mga eroplano
na may 350 na sakay?

350
00:22:10,620 --> 00:22:12,873
Sabi ko, "Di ko pipirmahan
ang eroplanong 'to

351
00:22:12,956 --> 00:22:14,666
para sabihing maayos ito."

352
00:22:16,460 --> 00:22:18,211
Pero ayaw nilang makinig.

353
00:22:19,796 --> 00:22:22,841
Pagkatapos no'n, nililipat nila ako
kada apat o anim na buwan

354
00:22:22,924 --> 00:22:24,217
para asarin ako.

355
00:22:24,301 --> 00:22:26,803
At sa tuwing lilipat ako sa ibang lugar,

356
00:22:26,887 --> 00:22:28,263
may makikita akong problema.

357
00:22:31,933 --> 00:22:33,935
Gusto ko lang kunin ang opinyon mo.

358
00:22:34,019 --> 00:22:36,229
Sasakay kasi ang biyenan ko
sa ganitong eroplano.

359
00:22:36,980 --> 00:22:39,191
Safe ba 'to?

360
00:22:44,321 --> 00:22:45,697
Biyenan mo lang naman.

361
00:22:45,781 --> 00:22:47,449
Sasakay ka ba sa isa niyan?

362
00:22:47,532 --> 00:22:48,367
Hindi.

363
00:22:50,577 --> 00:22:52,287
May libreng bakasyon ako.

364
00:22:52,371 --> 00:22:54,915
-Anong araw?
-Kailangan mo lang sumakay sa isang 787.

365
00:22:55,624 --> 00:22:57,000
-Shit.
-Ano?

366
00:22:57,084 --> 00:23:00,295
Hindi, di kami sasakay
sa 787 para lang magbakasyon.

367
00:23:00,379 --> 00:23:03,131
Alam mo ba kung ano ang nangyayari sa 787?

368
00:23:03,215 --> 00:23:04,216
Ano?

369
00:23:05,092 --> 00:23:06,218
Ano'ng di nangyayari?

370
00:23:06,301 --> 00:23:09,012
Di ako sasakay sa mga eroplanong ito.

371
00:23:09,096 --> 00:23:11,515
Dahil nakikita ko ang kalidad

372
00:23:11,598 --> 00:23:12,849
ng nangyayari rito.

373
00:23:17,396 --> 00:23:19,314
Ang Charleston ang unang planta

374
00:23:19,398 --> 00:23:22,401
na narinig kong karamihan
ng nagtatrabaho rito

375
00:23:22,484 --> 00:23:23,693
ay ayaw sumakay dito.

376
00:23:25,404 --> 00:23:30,325
Kung walang tiwala
ang mga tao mo sa produkto,

377
00:23:30,409 --> 00:23:33,286
bakit mo 'yon ibebenta sa publiko?

378
00:23:38,417 --> 00:23:39,960
'Yong planta sa Charleston,

379
00:23:40,043 --> 00:23:45,132
akala namin, ibang-iba 'yong kultura
kumpara sa Seattle.

380
00:23:47,259 --> 00:23:50,971
Pero noong 2015,
tumunog ang mga alarm bell

381
00:23:51,805 --> 00:23:56,893
nang matuklasan kong
'yong mga kinakalawang na 787 landing gear

382
00:23:56,977 --> 00:23:59,104
na tinapon na namin,

383
00:23:59,187 --> 00:24:01,773
pininturahan ng pula
at sinulatan ng "scrap,"

384
00:24:02,357 --> 00:24:05,819
ay ginamit pala ulit
sa Dreamliner production line.

385
00:24:07,612 --> 00:24:10,365
Bulok na talaga 'yong mga piyesa.

386
00:24:11,741 --> 00:24:15,829
At nang mag-imbestiga ako,
nalaman kong 'yong mga itinapon

387
00:24:15,912 --> 00:24:19,583
ay ibinabalik sa eroplano noon pa.

388
00:24:22,085 --> 00:24:24,421
TIGIL! HINDI ITO PINAPAHINTULUTAN

389
00:24:24,504 --> 00:24:25,464
SIRA ANG MGA PIYESA

390
00:24:26,673 --> 00:24:28,216
Di natin malalaman

391
00:24:28,300 --> 00:24:31,636
kung gaano karaming piyesa
ang nailagay sa eroplano.

392
00:24:35,432 --> 00:24:39,102
Mahigit 1,200 Dreamliners
ang naideliver na ng Boeing.

393
00:24:39,978 --> 00:24:43,607
Ang fleet ay bumibiyahe
sa mahigit 85 na mga bansa

394
00:24:43,690 --> 00:24:45,984
na may isang bilyong pasahero.

395
00:24:48,945 --> 00:24:51,781
Kaya gumawa kami
ng corporate investigation.

396
00:24:53,950 --> 00:24:58,121
Walang manager na natanggal,
nakulong, o na-suspend.

397
00:24:59,080 --> 00:25:01,917
Para bang parte lang 'yon ng negosyo.

398
00:25:04,544 --> 00:25:07,964
Di ko alam kung ano 'to para sa
libo-libong eroplanong lumilipad ngayon.

399
00:25:09,132 --> 00:25:11,593
Sa puntong ito, hindi na natin alam.

400
00:25:17,724 --> 00:25:21,686
Itong bagong Boeing,
kung paano nila tratuhin ang tao,

401
00:25:21,770 --> 00:25:23,730
sinisira nito ang buong kumpanya.

402
00:25:24,731 --> 00:25:25,982
Nakakatakot 'yon.

403
00:25:26,942 --> 00:25:28,068
Nakakatakot talaga.

404
00:25:29,945 --> 00:25:31,988
Uuwi si John na nag-aalala.

405
00:25:32,072 --> 00:25:36,034
Sabi niya, "Di ako makapaniwalang
di nila naiintindihan."

406
00:25:36,117 --> 00:25:40,330
Nakita kong unti-unti
na siyang naapektuhan.

407
00:25:43,333 --> 00:25:46,294
Kailangan kong pag-isipang mabuti
bago ako pumunta sa HR

408
00:25:47,671 --> 00:25:51,967
dahil sa Boeing,
kapag pumunta ka sa HR, target ka na.

409
00:25:53,552 --> 00:25:56,721
Alam ko 'yon dahil sa dating mga insidente

410
00:25:56,805 --> 00:26:00,100
na titiyakin ng Boeing na tanggal ka agad.

411
00:26:00,183 --> 00:26:03,979
Kukumpiskahin nila 'yong computer
at 'yong cellphone mo.

412
00:26:04,062 --> 00:26:06,022
Kukunin nila lahat ng dokumento mo.

413
00:26:06,690 --> 00:26:08,984
Kaya magiging terminated employee ka

414
00:26:09,067 --> 00:26:12,362
na maba-blacklist sa buong industriya.

415
00:26:14,906 --> 00:26:17,242
Kaya natatakot ako sa gagawin nila.

416
00:26:20,579 --> 00:26:23,290
Pero nilalagay nila
sa panganib ang publiko.

417
00:26:24,457 --> 00:26:25,875
Hindi pupuwede 'yon.

418
00:26:27,210 --> 00:26:29,588
Nagdesisyon akong lalabanan ko sila.

419
00:26:30,714 --> 00:26:34,884
Kaya pumunta ako sa HR.
Sinabi kong nilalabag nila ang procedures.

420
00:26:35,468 --> 00:26:37,262
Sabi ng HR, "Oo, tama ka."

421
00:26:38,513 --> 00:26:40,348
Ayaw nilang itama 'yon.

422
00:26:41,224 --> 00:26:43,476
Kaya nag-file ako ng ethics complaint.

423
00:26:43,560 --> 00:26:44,477
Wala.

424
00:26:45,061 --> 00:26:48,565
Sumulat ako sa VP
ng Corporate Ethics sa Washington, D.C.

425
00:26:49,399 --> 00:26:51,443
Walang ginawa 'yong mga executive.

426
00:26:52,152 --> 00:26:54,195
Nagreklamo ako sa OSHA.

427
00:26:54,988 --> 00:26:59,492
Pumunta ako sa FAA,
ang Oversight Enforcement Organization

428
00:27:00,535 --> 00:27:02,704
para maayos ang mga isyung ito.

429
00:27:06,291 --> 00:27:09,127
Parang, may pakialam ba sila?

430
00:27:12,464 --> 00:27:15,425
O kailangan pang may bumagsak na eroplano
bago nila masabi,

431
00:27:15,508 --> 00:27:17,844
"Wow, dapat nakinig tayo"?

432
00:27:23,224 --> 00:27:27,020
Naalala ko pa 'yon, nagising ako
isang Linggo ng umaga.

433
00:27:27,520 --> 00:27:31,316
Katabi ko ang dalawang anak ko.
Sabi ko, maganda siguro

434
00:27:31,399 --> 00:27:36,696
kung makikita niya 'yong picture
ng mga bata. Kaya nag-selfie kami

435
00:27:36,780 --> 00:27:37,697
ng mga bata,

436
00:27:37,781 --> 00:27:41,409
sabi ko, "Good morning, Daddy."
At maraming emojis.

437
00:27:45,789 --> 00:27:49,292
Napansin kong hindi na-deliver
'yong message,

438
00:27:49,376 --> 00:27:51,378
na naisip ko medyo weird.

439
00:27:51,461 --> 00:27:54,589
Pero baka mahina lang 'yong signal
sa Addis Ababa.

440
00:27:57,384 --> 00:28:01,596
Bumibiyahe si Mick,
maraming ginagawa sa United Nations.

441
00:28:02,972 --> 00:28:06,351
Gustong-gusto niyang tumutulong sa iba.

442
00:28:10,563 --> 00:28:13,858
Maka-ilang oras, kinuha ko 'yong phone ko.

443
00:28:13,942 --> 00:28:16,194
At wala pa rin siyang reply.

444
00:28:16,277 --> 00:28:19,364
Pero may mga missed call ang kaibigan ko.

445
00:28:21,700 --> 00:28:25,995
Tinawagan ko 'yong kaibigan namin,
sabi, "Naoise, nakita mo 'yong balita?

446
00:28:26,079 --> 00:28:27,372
May plane crash."

447
00:28:28,456 --> 00:28:30,667
Tapos sabi niya, "Sakay yata si Mick."

448
00:28:32,043 --> 00:28:33,169
Sabi ko, "Hindi."

449
00:28:34,295 --> 00:28:35,171
"Hindi."

450
00:28:42,053 --> 00:28:45,932
Bumagsak ang isang Ethiopian Airlines
flight ilang sandali matapos mag-takeoff,

451
00:28:46,015 --> 00:28:50,812
at namatay lahat ng 157 na pasahero
at crew na sakay nito.

452
00:28:53,648 --> 00:28:55,817
Parang tumigil ang oras.

453
00:29:00,321 --> 00:29:03,074
Hindi basta nawawala
ang mga tao sa buhay mo.

454
00:29:03,158 --> 00:29:05,493
Nandiyan sila ngayon, tapos wala na sila.

455
00:29:07,328 --> 00:29:08,830
Pero 'yon ang nangyari.

456
00:29:09,831 --> 00:29:11,124
Wala na siya.

457
00:29:17,839 --> 00:29:22,260
Siguro dahil engineer ako,
doon na gumana 'yong utak ko.

458
00:29:23,011 --> 00:29:25,054
At nagsimula akong mag-imbestiga.

459
00:29:27,640 --> 00:29:30,602
Maraming tanong sa safety ang Boeing

460
00:29:30,685 --> 00:29:33,772
dahil pangalawang crash na nila ito
sa loob lang ng limang buwan.

461
00:29:36,232 --> 00:29:39,527
Nag-crash ang Lion Air flight
sa baybayin ng Indonesia

462
00:29:39,611 --> 00:29:41,946
na may halos 200 katao na sakay nito.

463
00:29:46,326 --> 00:29:49,788
Nalaman kong hindi ito
ang unang MAX crash.

464
00:29:51,456 --> 00:29:54,125
Mga bagong eroplano na bumabagsak,

465
00:29:54,918 --> 00:29:56,669
ng dalawang beses?

466
00:29:56,753 --> 00:29:57,962
Paano nangyari 'yon?

467
00:29:59,798 --> 00:30:01,174
Gusto kong malaman.

468
00:30:03,760 --> 00:30:07,514
Isang emergency order ang nagpapatigil
sa lahat ng Boeing MAX 8 at 9.

469
00:30:07,597 --> 00:30:11,684
Pinatigil ng FAA ang mga eroplano
hanggang sa makumpirmang ligtas ito.

470
00:30:12,268 --> 00:30:16,981
Ang focus sa dalawang crash ay
nakatutok sa bagong system na MCAS.

471
00:30:17,065 --> 00:30:20,610
Kayang kontrolin ng MCAS software
ang eroplano habang lumilipad.

472
00:30:20,693 --> 00:30:22,362
…na walang magawa ang piloto.

473
00:30:24,614 --> 00:30:27,617
Hindi sinabi ng Boeing
sa FAA ang mahalagang impormasyon,

474
00:30:27,700 --> 00:30:30,829
pati sa mga customer at piloto ng 737 MAX.

475
00:30:31,329 --> 00:30:37,710
Tinatayang 15 pang MAX planes
ang babagsak sa susunod na dekada.

476
00:30:37,794 --> 00:30:42,173
Alam ng Boeing at CEO nito
na may safety risk ang sistema.

477
00:30:42,257 --> 00:30:46,010
Pero sinabi nila sa publiko
na ligtas ang MAX

478
00:30:46,094 --> 00:30:47,512
gaya ng ibang eroplano.

479
00:30:48,429 --> 00:30:50,807
Habang nalalaman ko, nare-realize ko

480
00:30:50,890 --> 00:30:53,226
na mali lahat ng nangyari

481
00:30:53,309 --> 00:30:55,937
at kailangan naming ipaglaban
ang hustisya.

482
00:31:00,358 --> 00:31:05,405
Alam ng mga anak ko
na sumakay sa eroplano ang papa nila,

483
00:31:05,488 --> 00:31:07,949
at gawa 'yon ng masasamang tao.

484
00:31:10,451 --> 00:31:13,371
Ang tanong ng anak ko,
"Mahuhuli ba natin 'yong bad guys?"

485
00:31:13,454 --> 00:31:15,081
Sabi ko, "Ewan ko."

486
00:31:16,082 --> 00:31:17,458
"Hintayin natin."

487
00:31:26,009 --> 00:31:28,261
Pagkatapos ng mga pagbagsak ng 737 MAX,

488
00:31:28,970 --> 00:31:32,891
lahat sa pabrika namin ay nagulat.

489
00:31:34,100 --> 00:31:35,894
Maayos kaming magtrabaho,

490
00:31:35,977 --> 00:31:39,439
lalo na sa kalidad ng gawa,
na maganda 'yong produkto.

491
00:31:40,440 --> 00:31:42,984
At… nagulantang ako.

492
00:31:51,075 --> 00:31:52,285
Teka lang.

493
00:31:52,368 --> 00:31:53,202
Sorry.

494
00:32:05,840 --> 00:32:09,260
Parang madilim na ulap 'to para sa lahat.

495
00:32:14,140 --> 00:32:15,975
Kasi ano'ng ginagawa namin?

496
00:32:16,059 --> 00:32:17,769
Bakit kami nasa field na 'to?

497
00:32:18,269 --> 00:32:19,896
At bakit kami nagmamadali?

498
00:32:22,315 --> 00:32:23,733
Apektado ka.

499
00:32:24,275 --> 00:32:29,072
Araw-araw kaming nag-aalala
para sa mga pasahero. Kaya…

500
00:32:34,619 --> 00:32:37,121
Nalungkot kami para sa mga pamilya,

501
00:32:37,205 --> 00:32:40,667
lalo na 'yong makita silang
may dalang malalaking litrato.

502
00:32:40,750 --> 00:32:43,002
Mahirap 'yon para sa kahit sino,

503
00:32:43,086 --> 00:32:46,506
pero para sa empleyado ng Boeing,
napakahirap panoorin 'yon.

504
00:32:48,883 --> 00:32:50,718
Humanitarian ang anak ko.

505
00:32:50,802 --> 00:32:53,972
Nagdesisyon siyang ialay
ang buhay niya sa ibang tao.

506
00:32:55,056 --> 00:32:57,392
Unang araw niya sa trabaho.

507
00:32:59,185 --> 00:33:00,728
Bakit kailangan naming magising

508
00:33:01,229 --> 00:33:02,271
sa tawag

509
00:33:02,939 --> 00:33:06,067
na nasa bumagsak na eroplano
ang dalawang anak namin?

510
00:33:07,026 --> 00:33:10,446
Papunta sa East Africa
ang anak naming si Samya

511
00:33:10,530 --> 00:33:13,700
para simulan ang career niya
sa public health.

512
00:33:15,994 --> 00:33:19,998
Pinaka-nagalit ako nang mabasa ko

513
00:33:20,081 --> 00:33:24,168
'yong sinabi ng mga abogado ng Boeing,
na hindi karapat-dapat

514
00:33:25,545 --> 00:33:29,757
mabayaran 'yong mga pamilya
sa napagdaanan ng mga mahal nila.

515
00:33:31,009 --> 00:33:35,513
Napakabilis no'ng nangyari,
di alam ng mga biktima 'yong nangyayari.

516
00:33:38,349 --> 00:33:41,894
Iniisip ko 'yong huling
anim na minuto nila.

517
00:33:42,645 --> 00:33:46,149
Alam ng asawa ko at biyenan ko
na mamamatay na sila.

518
00:33:46,232 --> 00:33:51,195
Kailangan nilang kalungin ang mga bata
sa mga huling sandali,

519
00:33:51,279 --> 00:33:53,448
alam nilang iyon na ang huli nila.

520
00:33:54,532 --> 00:33:56,242
Sana kasama nila ako.

521
00:33:58,202 --> 00:34:02,790
Hindi nawawala sa 'kin na ang laman
ng pamilya ko ay nando'n sa Ethiopia,

522
00:34:02,874 --> 00:34:07,462
nakahalo sa lupa,
sa jet fuel, at mga parte ng eroplano.

523
00:34:15,470 --> 00:34:20,475
Ilang buwan pagkatapos ng pangalawang
crash, nalagay sa hot seat si Muilenburg.

524
00:34:20,558 --> 00:34:24,604
At sa wakas, noong December 2019,
tinanggal si Muilenburg sa puwesto.

525
00:34:24,687 --> 00:34:27,148
TINANGGAL NG BOEING
SI C.E.O. DENNIS MUILENBURG

526
00:34:27,231 --> 00:34:31,444
Pero kahit na siya ang namuno
sa dalawang pag-crash,

527
00:34:31,527 --> 00:34:37,617
na ikinamatay ng daan-daang tao,
kumita siya ng $120 milyon bilang CEO

528
00:34:37,700 --> 00:34:42,371
at umalis na may retirement package
na nagkakahalaga ng $60 milyon.

529
00:34:44,373 --> 00:34:46,250
Pinalitan siya agad

530
00:34:46,334 --> 00:34:49,128
ng chairman ng board na si Dave Calhoun.

531
00:34:49,962 --> 00:34:52,381
Beteranong executive si Calhoun.

532
00:34:52,465 --> 00:34:56,052
Sampung taon na siya sa board
sa puntong ito.

533
00:34:56,552 --> 00:35:01,182
Bagong era para sa Boeing.
Si David Calhoun na ang CEO. Ngayon 'yon.

534
00:35:01,265 --> 00:35:04,852
Kasabay nito, may mga imbestigasyon.

535
00:35:05,978 --> 00:35:08,147
Agresibo ang kongreso.

536
00:35:08,231 --> 00:35:10,399
Hindi dapat dumaan sa trahedya

537
00:35:10,483 --> 00:35:14,195
para baguhin ang mga patakaran
kung kailangan itong baguhin.

538
00:35:14,779 --> 00:35:16,697
Hindi dapat tayo nandito ngayon.

539
00:35:16,781 --> 00:35:20,910
At tinutukan ng DOJ
ang posibleng kasong kriminal.

540
00:35:22,745 --> 00:35:26,082
Walang nakakaalam kung anong kaso
ang kakaharapin ng Boeing.

541
00:35:34,048 --> 00:35:37,385
Dalawang taon 'yon mula nang imbestigahan
ang pag-crash ng dalawang MAX.

542
00:35:38,886 --> 00:35:43,224
Nasa bahay ako ng biyenan ko,
at pinag-uusapan namin si Mick.

543
00:35:44,392 --> 00:35:47,728
-May balita sa background.
-May breaking news tayo tungkol sa Boeing.

544
00:35:47,812 --> 00:35:51,023
Biglang nabanggit ang Boeing
at mapapahinto ka

545
00:35:51,107 --> 00:35:52,525
at makikinig ka rito.

546
00:35:52,608 --> 00:35:55,778
Pumasok ang Boeing
sa isang deferred prosecution agreement

547
00:35:55,862 --> 00:35:57,530
para sa 737 MAX.

548
00:35:58,114 --> 00:36:00,741
Sabi ko, ano ba 'to? Ano 'to?

549
00:36:00,825 --> 00:36:03,244
Ano 'yong deferred prosecution agreement?

550
00:36:03,327 --> 00:36:07,415
Madi-dismiss ang kasong ito
pagkatapos ng tatlong taon

551
00:36:07,498 --> 00:36:10,751
kung matutupad ng Boeing
ang lahat ng nasasaad sa kasunduan.

552
00:36:10,835 --> 00:36:15,673
Sa madaling salita,
matatapos na ang criminal investigation

553
00:36:15,756 --> 00:36:19,468
ng DOJ tungkol sa ginawa ng Boeing.

554
00:36:20,219 --> 00:36:24,182
Sabi ko, hindi puwede.
346 na buhay ang nawala.

555
00:36:24,265 --> 00:36:26,767
Mga bagong eroplano ang bumabagsak.

556
00:36:26,851 --> 00:36:29,604
May mali rito. Hindi puwedeng totoo 'to.

557
00:36:29,687 --> 00:36:33,399
Wala na ring banta sa mga executive
ng Boeing?

558
00:36:33,482 --> 00:36:34,442
Mukhang gano'n.

559
00:36:34,942 --> 00:36:38,613
Pagmumultahin namin sila.
Sasabihin naming nasa probation sila.

560
00:36:38,696 --> 00:36:40,698
Pagkatapos ng tatlong taon,
kung maayos ka,

561
00:36:40,781 --> 00:36:41,949
malinis na ang record mo.

562
00:36:42,533 --> 00:36:43,951
Parang walang nangyari.

563
00:36:44,785 --> 00:36:47,330
Dapat kinasuhan 'yong CEO.

564
00:36:47,830 --> 00:36:52,877
Pero sinulat nila na walang alam
'yong senior management sa nangyayari.

565
00:36:54,378 --> 00:36:56,172
May ilang terms doon

566
00:36:56,255 --> 00:36:58,007
na kailangang tuparin ng Boeing.

567
00:36:58,090 --> 00:36:59,884
Hindi ako makapaniwala

568
00:36:59,967 --> 00:37:05,598
na makakalusot ang isang tao
sa pagpatay ng 346 na tao.

569
00:37:07,141 --> 00:37:09,602
Masakit 'to.

570
00:37:15,691 --> 00:37:18,277
Nainis kami sa plea deal.

571
00:37:19,278 --> 00:37:22,114
Hindi ito hustisya para sa mga pamilya.

572
00:37:24,367 --> 00:37:27,662
Hindi ito sapat na parusa para sa Boeing.

573
00:37:27,745 --> 00:37:30,206
Para lang may masabing ginawa.

574
00:37:33,542 --> 00:37:35,253
Walang halaga ang multa sa Boeing.

575
00:37:35,753 --> 00:37:39,048
Kung may mga taong makukulong,

576
00:37:39,131 --> 00:37:40,716
titigil sila sa ginagawa nila.

577
00:37:42,593 --> 00:37:46,138
Iniisip ng maraming ahensya ng gobyerno,
"Diyos ko,

578
00:37:46,222 --> 00:37:48,182
kung may ikukulong tayong isa,

579
00:37:48,266 --> 00:37:51,185
babagsak ang buong kumpanya."

580
00:37:51,269 --> 00:37:53,354
Hindi, ikulong mo sila,

581
00:37:53,437 --> 00:37:56,107
magdadalawang-isip na ang mga tao.

582
00:37:57,858 --> 00:38:01,320
Hangga't di mo sila pinapanagot,
di sila magbabago.

583
00:38:07,493 --> 00:38:10,496
Pakiramdam ko, kailangan may gawin ako.

584
00:38:13,416 --> 00:38:19,046
At may ilang pamilya na handang lumaban.

585
00:38:19,547 --> 00:38:21,007
-Hi.
-Hello.

586
00:38:23,175 --> 00:38:25,636
Ang tanging paraan
para habulin ang mga CEO

587
00:38:25,720 --> 00:38:28,806
ay patunayan na nilabag ng Boeing
ang mga tuntunin

588
00:38:28,889 --> 00:38:30,850
sa panahon ng probationary period nila.

589
00:38:32,143 --> 00:38:35,271
Na hindi nila na-improve
ang safety standards nila

590
00:38:38,190 --> 00:38:40,318
At may tatlong taon kami para gawin 'yon.

591
00:38:50,494 --> 00:38:53,080
Nagkikita kami ng mga pamilya
buwan-buwan online.

592
00:38:53,748 --> 00:38:58,127
Sinusubaybayan namin
ang mga pagkukulang ng Boeing sa safety.

593
00:38:58,210 --> 00:38:59,628
Palaging may bago.

594
00:39:00,463 --> 00:39:02,923
May reporting procedure sa Amerika.

595
00:39:03,424 --> 00:39:05,634
Tuwing may problema sa eroplano,

596
00:39:05,718 --> 00:39:08,179
pumapasok ito sa system,
at makikita ito ng publiko.

597
00:39:09,388 --> 00:39:13,559
Kahapon, may MAX na nagdeklara
ng emergency sa Rome

598
00:39:13,642 --> 00:39:16,562
at isa pa na nagdeklara
ng emergency sa India.

599
00:39:17,271 --> 00:39:19,148
Naghahanap kami ng pattern,

600
00:39:19,231 --> 00:39:22,902
at marami 'to sa mga bagong eroplano.

601
00:39:22,985 --> 00:39:25,529
Problema sa kuryente,
problema sa pressurization,

602
00:39:25,613 --> 00:39:27,615
fifty-two na sirang stabilizer trim motor…

603
00:39:27,698 --> 00:39:29,408
Mahalaga 'to sa safety.

604
00:39:30,117 --> 00:39:32,620
May production issue ang Boeing
sa aft bulkhead.

605
00:39:32,703 --> 00:39:34,789
Electrical problem
sa main instrument panel.

606
00:39:34,872 --> 00:39:37,833
May lamat
ang isang right engine fan blade.

607
00:39:37,917 --> 00:39:40,086
Bigla na lang kaming nakarinig
ng pagsabog.

608
00:39:40,169 --> 00:39:44,090
Isang butas ang nabuksan sa bubong
mid-flight ng isang Southwest Airlines--

609
00:39:44,173 --> 00:39:47,551
Naglabas ng bulletin ang FAA na kung
iiwan mong naka-on ang engine anti-ice

610
00:39:47,635 --> 00:39:50,471
kapag nasa clear air ka
nang limang minuto,

611
00:39:50,554 --> 00:39:52,556
puwedeng masira ang makina.

612
00:39:54,225 --> 00:39:56,018
May Post-it note ako

613
00:39:56,102 --> 00:39:58,646
para ipaalala sa akin
na patayin 'yong engine anti-ice,

614
00:39:58,729 --> 00:40:00,481
dahil wala akong ibang alert.

615
00:40:03,859 --> 00:40:07,988
At napagtanto namin na di lang ito
problema sa software ng MAX aircraft.

616
00:40:08,989 --> 00:40:11,784
May malalaking problema sa pagkakagawa.

617
00:40:13,577 --> 00:40:17,206
Kailangan naming alamin
ang nangyayari sa Boeing factories.

618
00:40:26,549 --> 00:40:29,009
Gusto lang ni John Barnett

619
00:40:29,093 --> 00:40:32,596
na makitang may kalidad
ang mga produktong ginagawa nila.

620
00:40:34,098 --> 00:40:39,019
Pero parang tinutuligsa siya
imbes na suportahan.

621
00:40:39,770 --> 00:40:42,857
Maraming isyu at red flags
ang sinabi ni John

622
00:40:42,940 --> 00:40:46,277
sa loob ng kumpanya
kayat' nagdesisyon silang

623
00:40:46,360 --> 00:40:50,197
ilipat siya sa lugar kung saan
di siya makakaapekto sa produksyon.

624
00:40:52,032 --> 00:40:53,826
Nakita ko 'yong pinagdaanan ni John…

625
00:40:54,660 --> 00:40:55,953
nakakalungkot.

626
00:41:05,379 --> 00:41:08,466
Maraming manager ang nagagalit sa akin.

627
00:41:09,884 --> 00:41:13,971
Sa performance management review ko,
binabaan ako,

628
00:41:14,054 --> 00:41:16,223
at binawasan ang sahod ko

629
00:41:16,307 --> 00:41:18,684
dahil sa pagsusulat ng quality concerns.

630
00:41:19,560 --> 00:41:23,147
Sabi nila, ayaw nila ng kasulatan

631
00:41:23,230 --> 00:41:25,983
para di ito maibalik sa kanila.

632
00:41:27,067 --> 00:41:28,569
'Yon mismo ang sabi nila.

633
00:41:31,822 --> 00:41:34,617
Sinundan pa nila 'yon
ng corrective action plan.

634
00:41:36,202 --> 00:41:38,245
Ibig sabihin, matatanggal ka na.

635
00:41:45,127 --> 00:41:49,465
'Yong stress, kahihiyan, at galit sa akin,

636
00:41:49,548 --> 00:41:51,175
nakakapagod.

637
00:41:54,678 --> 00:41:56,972
Pagkatapos ng 30 taon sa industriya

638
00:41:57,056 --> 00:42:00,726
kung saan tinitingnan ka bilang go-to guy,

639
00:42:00,809 --> 00:42:04,980
tapos kinabukasan,
ikaw na ang pinakawalang-kwenta.

640
00:42:05,981 --> 00:42:07,441
Paano mo tatanggapin 'yon?

641
00:42:13,864 --> 00:42:16,325
Kaya nagretiro na lang ako.

642
00:42:26,168 --> 00:42:31,799
Pero pagkatapos kong umalis,
alam kong may mga isyu pa rin.

643
00:42:33,467 --> 00:42:35,761
Mabigat 'yon sa puso ko.

644
00:42:38,973 --> 00:42:41,725
Siguro dapat nagpunta ako
sa presidente ng Boeing

645
00:42:42,393 --> 00:42:43,769
sa halip na sa VP lang.

646
00:42:43,852 --> 00:42:46,981
Di mo maiwasang isipin 'yon.

647
00:42:47,064 --> 00:42:48,566
Ano ba dapat ang ginawa ko?

648
00:42:52,361 --> 00:42:55,281
Naisip ko, "Ano'ng gagawin ko ngayon?"

649
00:42:57,116 --> 00:43:00,286
At kailangan kong pumili
kung "umupo at manahimik"

650
00:43:00,369 --> 00:43:01,620
o labanan ang Boeing.

651
00:43:08,335 --> 00:43:11,880
Eroplano 'to, buhay ng tao, mga pasahero.

652
00:43:13,173 --> 00:43:15,593
Hindi ko 'yon puwedeng palampasin.

653
00:43:23,350 --> 00:43:25,561
At hindi ako mananahimik.

654
00:43:27,354 --> 00:43:30,107
Sabi ni John Barnett,
32 taon siya sa Boeing,

655
00:43:30,190 --> 00:43:32,276
at isinisiwalat niya ang dumi nila.

656
00:43:32,359 --> 00:43:35,738
Tungkol lang lahat 'yon
sa schedule at pagmamadali.

657
00:43:35,821 --> 00:43:37,781
Ilabas ang eroplano. Delayed na tayo.

658
00:43:37,865 --> 00:43:40,951
Alam ko kung ano'ng pagkakagawa,
at nakakatakot 'yon.

659
00:43:42,828 --> 00:43:48,167
Sa tingin ko, napakahalaga
na malaman ng mga tao

660
00:43:48,250 --> 00:43:52,338
'yong mga nangyayari sa Boeing
na makakaapekto sa buhay nila.

661
00:43:52,921 --> 00:43:55,215
Tingnan mo 'yong 737 MAX.

662
00:43:57,259 --> 00:43:59,386
'Yong mga buhay at pamilya…

663
00:44:01,639 --> 00:44:03,307
Kaya ko ikinukuwento 'to.

664
00:44:03,390 --> 00:44:05,768
Kailangan may makialam at ayusin 'yon.

665
00:44:09,980 --> 00:44:11,899
Habang nag-iimbestiga kami…

666
00:44:13,359 --> 00:44:16,570
nalaman namin na may maliit na grupo
ng mga manggagawa

667
00:44:16,654 --> 00:44:20,658
na nagsabi na may problema
sa paggawa ng eroplano

668
00:44:20,741 --> 00:44:22,451
sa pabrika ng Boeing,

669
00:44:22,534 --> 00:44:24,161
na talagang magulo ro'n.

670
00:44:24,244 --> 00:44:27,164
At may ilan sa kanila
na personal na lumapit sa 'min.

671
00:44:30,084 --> 00:44:34,213
Karangalan naming makatrabaho
ang marami sa inyo sa loob ng ilang taon.

672
00:44:34,296 --> 00:44:35,339
At marami…

673
00:44:35,422 --> 00:44:38,634
Nagsimula kaming makipag-ugnayan
sa mga whistleblower.

674
00:44:39,301 --> 00:44:42,221
Nakabuo na kami ng grupo.

675
00:44:42,930 --> 00:44:45,516
May ilang meeting kami sa kanila,

676
00:44:45,599 --> 00:44:47,935
may personal, may online.

677
00:44:50,104 --> 00:44:52,940
Hindi kami puwedeng umupo lang
at walang gawin.

678
00:44:53,023 --> 00:44:54,983
Dahil kailangan naming maramdaman

679
00:44:55,067 --> 00:44:56,652
na mahalaga ang mga mahal namin.

680
00:44:58,237 --> 00:45:02,032
Pero dahil din ang tunay
na hustisya at pananagutan

681
00:45:02,116 --> 00:45:04,785
ay makakapigil sa mga bagay
na mangyayari sa hinaharap.

682
00:45:09,123 --> 00:45:12,084
Gaano katagal kaya tayo doon?

683
00:45:12,167 --> 00:45:13,377
-Sa meeting?
-Oo.

684
00:45:13,460 --> 00:45:15,003
Mga tatlo o apat na oras.

685
00:45:17,548 --> 00:45:20,759
Tapos nagkaroon kami
ng mga meeting sa FAA.

686
00:45:22,219 --> 00:45:24,888
Ang FAA ay
ang Federal Aviation Administration.

687
00:45:24,972 --> 00:45:28,308
Trabaho nilang tiyakin
na ligtas ang disenyo

688
00:45:28,392 --> 00:45:30,394
at paggawa ng aircraft.

689
00:45:31,395 --> 00:45:34,189
Malaking bahagi ng tungkulin nito
ang mag-monitor sa Boeing.

690
00:45:37,484 --> 00:45:41,822
Mag-e-expire ang deferred prosecution
agreement sa loob ng dalawang taon.

691
00:45:41,905 --> 00:45:44,450
Kaya linggo-linggo
naming ipinapaalam sa FAA

692
00:45:44,533 --> 00:45:46,493
na marami pa ring problema.

693
00:45:46,577 --> 00:45:50,873
Nakikita namin
ang patuloy na problema sa bagong eroplano

694
00:45:50,956 --> 00:45:52,958
na di mo nakikita sa dating eroplano.

695
00:45:53,041 --> 00:45:55,544
Kalokohan na di pa rin ito naayos.

696
00:45:57,045 --> 00:46:01,175
At ang sabi nila noon,
"Huwag kayong mag-alala.

697
00:46:01,800 --> 00:46:05,763
Nagbago na ang Boeing at maayos
na kumpanya na nila ngayon."

698
00:46:08,557 --> 00:46:12,644
Ibabahagi namin lahat ng isyu
para kapag nagkaproblema,

699
00:46:12,728 --> 00:46:16,482
mauunahan namin sila
kasama ng mga empleyado at publiko.

700
00:46:20,319 --> 00:46:21,987
Maraming umaasa

701
00:46:22,070 --> 00:46:24,114
na babaguhin ni Calhoun ang kumpanya.

702
00:46:24,198 --> 00:46:26,366
CEO ng Boeing, nabanggit niya ang gabay…

703
00:46:26,867 --> 00:46:28,577
Kailangan natin ng pagbabago.

704
00:46:28,660 --> 00:46:31,705
Sana, siya ang tao na gagawa
ng pagbabago sa loob ng kumpanya.

705
00:46:32,456 --> 00:46:36,210
Nangako si Dave Calhoun
na aayusin ang mga proseso.

706
00:46:36,877 --> 00:46:38,962
Inayos nila ang engineering organization.

707
00:46:39,046 --> 00:46:40,589
Gumawa ng Chief Safety Officer.

708
00:46:40,672 --> 00:46:45,344
Lahat ng iba't ibang taktikal na posisyon
na nagbigay-daan sa kanila na matiyak

709
00:46:45,427 --> 00:46:46,637
na di na ito mauulit.

710
00:46:48,639 --> 00:46:52,476
Nagsimula silang gumawa ng sistema
kung saan nakikinig ang pamunuan

711
00:46:52,559 --> 00:46:54,144
sa nangyayari sa floor.

712
00:46:54,228 --> 00:46:57,064
Welcome sa conference call
ng Boeing Company.

713
00:46:57,147 --> 00:47:00,150
Hihikayatin at kikilalanin namin
ang mga empleyadong magsasalita

714
00:47:00,234 --> 00:47:03,028
na magdahan-dahan kung kailangan
para tama ang pagkakagawa.

715
00:47:04,780 --> 00:47:09,493
Sa Speak Up program,
mapapadali sa mga empleyado

716
00:47:09,576 --> 00:47:12,579
na tukuyin ang mga ethical problem,

717
00:47:12,663 --> 00:47:17,209
maling gawi, at safety concern
para mas mabilis itong maaksyunan.

718
00:47:17,292 --> 00:47:19,795
Nawalan kami ng transparency.

719
00:47:19,878 --> 00:47:23,090
At kailangan naming maibalik 'yon
dahil tungkol 'yon sa tiwala

720
00:47:23,173 --> 00:47:25,259
na ibinibigay sa amin ng mundo.

721
00:47:29,221 --> 00:47:33,892
Breaking news.
Pinayagan nang lumipad ulit ang 737 MAX.

722
00:47:33,976 --> 00:47:36,478
Inalis na ng FAA ang grounding kanina.

723
00:47:36,562 --> 00:47:38,981
In-update ng kumpanya
ang software, computer,

724
00:47:39,064 --> 00:47:41,733
at training ng piloto para sa MAX.

725
00:47:41,817 --> 00:47:44,361
Nasa Boeing 737 MAX kayo.

726
00:47:44,444 --> 00:47:46,321
Sa cabin ng American Airlines,

727
00:47:46,405 --> 00:47:50,284
palakpakan para sa bagong kabanata
sa kaligtasan ng 737 MAX,

728
00:47:50,367 --> 00:47:53,871
habang ang unang domestic departure
ay umalis sa runway.

729
00:47:53,954 --> 00:47:56,957
Proud ako sa team namin
at sa eroplano namin.

730
00:47:57,040 --> 00:48:02,504
Napakagandang makina nito at kasing-ligtas
ng anumang bagay sa ere.

731
00:48:04,256 --> 00:48:06,842
Matapos payagang lumipad ang mga eroplano,

732
00:48:06,925 --> 00:48:10,012
kumbinsido akong ligtas ang MAX.

733
00:48:10,095 --> 00:48:11,555
Ligtas itong paliparin.

734
00:48:13,432 --> 00:48:16,310
Malaking tulong para sa Boeing
at sa 737 MAX ito.

735
00:48:16,393 --> 00:48:19,479
…multibillion dollar order
para sa Southwest Airlines.

736
00:48:19,563 --> 00:48:21,940
Umorder ang Ryanair ng 75 MAX

737
00:48:22,024 --> 00:48:24,610
…nag-aabang na dagdagan
ang produksyon ng 737 MAX.

738
00:48:24,693 --> 00:48:27,946
Abala ang rent at flight line
ngayong gabi.

739
00:48:28,030 --> 00:48:30,282
Sabi ng CEO ng Ryanair,

740
00:48:30,365 --> 00:48:34,161
MAX ang pinakaligtas na eroplano
sa kasaysayan ng aviation.

741
00:48:37,122 --> 00:48:39,416
No'ng nakalipad na ulit 'yong MAX,

742
00:48:40,459 --> 00:48:41,877
nagbago ang ihip ng hangin.

743
00:48:43,962 --> 00:48:46,298
Bumalik sa normal ang Boeing.

744
00:48:46,798 --> 00:48:49,885
Oras na para kumita ulit.
Tapusin na 'yang mga eroplano.

745
00:48:51,470 --> 00:48:52,971
Dumami 'yong trabaho.

746
00:48:53,055 --> 00:48:56,141
Responsable na ako ngayon,
sa sampung beses na dami ng eroplano

747
00:48:56,224 --> 00:48:57,517
na dati kong hawak.

748
00:48:58,644 --> 00:49:01,563
Muli na namang nagmamadali
at magulo dahil sa schedule.

749
00:49:02,564 --> 00:49:05,108
Marami kaming problema.

750
00:49:05,901 --> 00:49:08,654
May 50,000 parts na hindi dumaan

751
00:49:08,737 --> 00:49:10,322
sa quality check

752
00:49:10,405 --> 00:49:12,491
at nailagay sa eroplano.

753
00:49:13,283 --> 00:49:15,577
Maraming flight-critical parts din.

754
00:49:17,245 --> 00:49:19,873
Kaya ni-report ko 'to sa Speak Up program.

755
00:49:21,792 --> 00:49:24,753
Marami pa rin akong
mga non-conformance record na bukas,

756
00:49:24,836 --> 00:49:27,381
kasi kadalasan, nawawala 'yong parte.

757
00:49:27,464 --> 00:49:31,426
Nagdesisyon ang head
ng material review board namin

758
00:49:31,510 --> 00:49:33,845
na i-delete 'yong non-conformance records.

759
00:49:35,639 --> 00:49:37,140
Krimen 'yon.

760
00:49:37,224 --> 00:49:40,602
Kaya una kong ginawa,
nag-report ako sa Speak Up system.

761
00:49:42,354 --> 00:49:46,483
Nakakakita kami ng maraming depekto
sa mga joint area

762
00:49:47,150 --> 00:49:49,277
kung saan nagtatagpo ang mga parte.

763
00:49:50,362 --> 00:49:52,864
Sinabi ko 'yon sa Speak Up.

764
00:49:54,199 --> 00:49:58,245
Pero sa tingin ko, di na ulit tumatawag
sa Speak Up ang mga whistleblower.

765
00:50:00,247 --> 00:50:04,292
Dahil no'ng ginawa namin 'yon,
agad kaming ginantihan.

766
00:50:11,633 --> 00:50:15,387
Nilapitan ako ng boss ko
at pinagalitan ako,

767
00:50:15,470 --> 00:50:19,307
at sinabi niya,
"Papapatayin ko ang nagsabi no'n."

768
00:50:20,726 --> 00:50:21,810
Ano'ng sinabi ko?

769
00:50:21,893 --> 00:50:25,772
Sinabi kong dapat isaalang-alang
ang engineering fundamentals.

770
00:50:27,524 --> 00:50:30,027
Dinaan nila ako
sa isang corrective action,

771
00:50:30,110 --> 00:50:32,904
sinasabing di ako nakikinig
sa mga boss ko.

772
00:50:34,656 --> 00:50:36,825
Tinawagan ako ng ethics advisor

773
00:50:36,908 --> 00:50:39,619
at sinabing, "Merle, pag-iinitan ka nila

774
00:50:39,703 --> 00:50:41,455
at gagawing halimbawa."

775
00:50:42,914 --> 00:50:47,627
Sabi ng manager ko, "Heto ang
12 bagay na mali mong ginagawa,

776
00:50:47,711 --> 00:50:50,255
kailangan mong itama 'yan
o tatanggalin kita."

777
00:50:54,134 --> 00:50:57,763
Nagsimula akong magtabi
ng dokumento tungkol sa safety concerns.

778
00:51:01,058 --> 00:51:02,768
Iniisip ko,

779
00:51:03,602 --> 00:51:05,437
"Ayokong tawagan 'yong press."

780
00:51:07,355 --> 00:51:09,775
Dahil nakita naman natin
sa whistleblowing,

781
00:51:09,858 --> 00:51:12,360
mawawalan ka ng trabaho,
mawawalan ka ng mga kasama.

782
00:51:14,613 --> 00:51:17,616
Ilang taon akong nag-whistleblow sa loob,

783
00:51:17,699 --> 00:51:19,951
pero ayokong ipaalam sa publiko.

784
00:51:21,161 --> 00:51:23,288
Dahil empleyado lang ako.

785
00:51:24,039 --> 00:51:25,707
Papatayin nila ako.

786
00:51:28,376 --> 00:51:32,756
Marami sa mga katrabaho ko
ang takot na lumantad,

787
00:51:32,839 --> 00:51:34,091
kahit sa loob ng kumpanya.

788
00:51:36,259 --> 00:51:41,348
Pero pag may nakikita akong problema
na puwedeng magdulot ng pagkamatay,

789
00:51:41,431 --> 00:51:44,059
magsasalita ako hanggang sa mapagod ako.

790
00:51:45,435 --> 00:51:47,479
Kaya patuloy akong sumunod.

791
00:51:48,605 --> 00:51:52,859
At sa huli, tinanggal na lang nila ako
sa Dreamliner program.

792
00:51:56,363 --> 00:51:58,824
Tapos, binutas 'yong gulong ko.

793
00:52:00,033 --> 00:52:01,618
Di ko alam kung sino,

794
00:52:02,119 --> 00:52:04,704
pero tingin ko, warning 'yon.

795
00:52:05,539 --> 00:52:08,834
Mas magiging malala pa 'to
kaysa sa gusto mong mangyari.

796
00:52:12,295 --> 00:52:14,131
Naapektuhan ako no'n.

797
00:52:14,214 --> 00:52:17,843
Nagigising ako sa bangungot

798
00:52:18,343 --> 00:52:19,719
kada alas-tres ng umaga.

799
00:52:19,803 --> 00:52:23,932
Nakikipag-usap ako
sa tatlong magkaka-ibang psychologist

800
00:52:24,015 --> 00:52:25,142
noong panahong iyon

801
00:52:26,143 --> 00:52:28,603
para lang makayanan ko 'to.

802
00:52:38,947 --> 00:52:41,158
Maraming buhay ang nakataya.

803
00:52:44,035 --> 00:52:48,081
Binabangungot ako na may bumabagsak
na eroplano malapit sa 'kin.

804
00:52:48,165 --> 00:52:53,461
Sobrang lapit no'ng pagbagsak na
naramdaman ko 'yong init sa panaginip ko.

805
00:52:56,715 --> 00:52:58,091
Di ako makatulog.

806
00:52:58,175 --> 00:53:01,052
Sana walang ibang MAX na bumagsak,

807
00:53:01,136 --> 00:53:02,929
pero di ako makatulog.

808
00:53:06,391 --> 00:53:09,060
'Yong paulit-ulit na matalo,

809
00:53:09,144 --> 00:53:11,938
at paulit-ulit na pinagtataksilan,

810
00:53:12,856 --> 00:53:14,774
talagang mabigat 'yon.

811
00:53:16,735 --> 00:53:17,986
Wala akong magawa.

812
00:53:21,698 --> 00:53:25,785
Okay lang sa mga trabahador
na magsalita sa publiko

813
00:53:26,870 --> 00:53:29,456
pero natatakot silang mawalan ng trabaho.

814
00:53:30,457 --> 00:53:33,668
Kailangan pa nila ng trabaho.

815
00:53:34,211 --> 00:53:38,048
Di nila kayang masisante sa trabaho.

816
00:53:39,341 --> 00:53:42,886
May kultura ng takot.

817
00:53:53,355 --> 00:53:57,275
Pagkaalis ni John sa Boeing,
nakikita pa rin niya 'yong mga problema,

818
00:53:57,359 --> 00:53:59,152
at talagang apektado siya nito.

819
00:53:59,903 --> 00:54:01,863
Kaya nagsampa kami ng kaso.

820
00:54:02,989 --> 00:54:05,367
Ang kaso ni John Barnett laban sa Boeing

821
00:54:05,450 --> 00:54:08,328
ay tungkol sa hostile work environment,

822
00:54:09,079 --> 00:54:13,208
at may mga alegasyon ng retaliation
ng Boeing laban sa kanya.

823
00:54:14,376 --> 00:54:17,087
Ilang taon siyang gina-gaslight

824
00:54:17,170 --> 00:54:19,589
habang nagtatrabaho siya roon.

825
00:54:19,673 --> 00:54:22,175
Mr. Barnett, ayon sa testimonya mo,

826
00:54:22,259 --> 00:54:24,844
ano'ng sinabi niya, na pasusukuin ka niya?

827
00:54:24,928 --> 00:54:26,638
Pipilitin niya ako hanggang bumigay.

828
00:54:26,721 --> 00:54:29,557
Okay. Nagbibiro ba siya no'ng sinabi 'yon?

829
00:54:29,641 --> 00:54:30,767
Hindi.

830
00:54:31,977 --> 00:54:33,436
Nag-file kami ng reklamo,

831
00:54:33,520 --> 00:54:37,274
at pinilit namin ang Boeing
na maglabas ng mga dokumento.

832
00:54:38,441 --> 00:54:41,820
Ang tagal bago kami sinagot ng Boeing.

833
00:54:44,364 --> 00:54:45,782
Ang mga kaso ng whistleblower

834
00:54:46,283 --> 00:54:48,451
ay napakakumplikadong kaso.

835
00:54:48,535 --> 00:54:51,705
Madalas, kapag nagiging public
ang whistleblowers,

836
00:54:51,788 --> 00:54:53,581
kapag tinanggal na sila,

837
00:54:54,082 --> 00:54:58,503
kinukuha ng employer
ang laptop o phone nila.

838
00:54:59,629 --> 00:55:03,550
Ibig sabihin, wala silang ebidensiya.
Parang tsismis lang.

839
00:55:06,386 --> 00:55:10,015
Ang nagpaiba talaga
sa sitwasyon ni John sa iba

840
00:55:10,098 --> 00:55:12,892
ay naidokumento ni John ang lahat.

841
00:55:15,478 --> 00:55:18,315
At sabi niya, balang araw,

842
00:55:18,398 --> 00:55:20,525
magkakaroon ng paniningil sa Boeing,

843
00:55:20,608 --> 00:55:24,154
at magkakaroon siya ng ebidensiya
para ipakita kung saan sila nagkulang.

844
00:55:25,238 --> 00:55:28,825
Pag-usapan natin
'yong imbestigasyon sa oxygen.

845
00:55:28,908 --> 00:55:31,786
Noong July 2016,

846
00:55:31,870 --> 00:55:35,790
may isyu sa mga depektibong
oxygen canister. Tama ba?

847
00:55:35,874 --> 00:55:36,708
Tama.

848
00:55:38,126 --> 00:55:42,088
Natuklasan mo na 'yong ibang
oxygen squibs,

849
00:55:42,172 --> 00:55:44,466
ay hindi maayos na naglalabas ng oxygen.

850
00:55:45,425 --> 00:55:47,802
Mga 15% ang hindi gumagana.

851
00:55:49,220 --> 00:55:52,515
Gumawa ka ng informal tests

852
00:55:52,599 --> 00:55:55,935
at nagkaroon ng 15% failure rate, tama?

853
00:55:56,436 --> 00:55:59,397
Hindi, hindi 'yon informal test.

854
00:56:00,899 --> 00:56:03,151
Sabi ko, "Tingnan natin ito nang mabuti."

855
00:56:03,234 --> 00:56:06,446
Kaya kumuha ako ng bagong squibs
mula sa mga tindahan,

856
00:56:06,529 --> 00:56:11,034
nasa mga pakete pa,
at ipinadala namin sa control group.

857
00:56:13,703 --> 00:56:16,122
Umabot sa 25% 'yong failure rate.

858
00:56:16,206 --> 00:56:19,626
Nabahala ako do'n.
Sabi ko, seryosong isyu 'to.

859
00:56:21,503 --> 00:56:23,630
Halimbawa, nasa 40,000 feet ka,

860
00:56:23,713 --> 00:56:26,466
at sa kung anong dahilan,
nagkaroon ng decompression,

861
00:56:26,549 --> 00:56:28,551
at bumaba 'yong oxygen mask.

862
00:56:31,679 --> 00:56:34,432
May 20 seconds ka para isuot 'yong mask

863
00:56:34,516 --> 00:56:36,684
bago ka mawalan ng oxygen,

864
00:56:36,768 --> 00:56:40,563
at puwedeng magdulot 'yon
ng brain damage, at puwedeng ikamatay.

865
00:56:42,357 --> 00:56:44,359
Isipin mong wala kang oxygen.

866
00:56:46,027 --> 00:56:47,904
Kasama mo 'yong mga anak mo.

867
00:56:48,405 --> 00:56:50,281
Sino ang makakakuha ng oxygen?

868
00:56:56,579 --> 00:57:01,042
Habang idinodokumento mo
'yong isyu sa oxygen squibs,

869
00:57:01,126 --> 00:57:04,629
walang pumuna sa 'yo
sa pagdodokumento ng isyu, tama?

870
00:57:04,712 --> 00:57:06,673
Ang totoo, may email kami.

871
00:57:07,632 --> 00:57:08,675
Medyo pangit.

872
00:57:10,260 --> 00:57:12,595
Sabi niya,
tigilan mo na 'tong kabaliwan na 'to.

873
00:57:12,679 --> 00:57:15,473
Gano'n ang ugali niya. Basta na lang…

874
00:57:15,557 --> 00:57:17,600
Wala 'yon sa mga email na tiningnan namin.

875
00:57:17,684 --> 00:57:20,478
-Wala rito, pero may kopya ka, di ba?
-Oo.

876
00:57:22,814 --> 00:57:26,568
Sabi ni John, aabutin ng walo,
sampu, labindalawang taon

877
00:57:26,651 --> 00:57:28,570
bago lumabas 'yong mga depekto.

878
00:57:29,320 --> 00:57:31,865
Nag-aalala talaga siya
sa mga problemang 'to,

879
00:57:31,948 --> 00:57:34,951
na lalabas ito kalaunan
at magdudulot ng sakuna.

880
00:57:43,084 --> 00:57:46,337
'Yong three-year probation
ng Department of Justice.

881
00:57:46,421 --> 00:57:48,715
ay mag-e-expire na sa isang buwan.

882
00:57:48,798 --> 00:57:52,469
Parang mental o psychological process 'yon

883
00:57:52,552 --> 00:57:54,137
na pinagdaraanan namin.

884
00:57:56,681 --> 00:57:59,767
Ilang buwan na 'yong mga meeting.

885
00:58:01,936 --> 00:58:04,481
Pumunta pa ako sa Washington

886
00:58:04,564 --> 00:58:06,900
para makipag-usap sa DOJ

887
00:58:07,484 --> 00:58:11,112
para ipaliwanag na walang nagbago
sa mga nirereklamo namin

888
00:58:11,196 --> 00:58:14,616
sa kultura ng Boeing
at sa mga pabrika ng Boeing.

889
00:58:16,534 --> 00:58:20,038
Nakipag-usap kami sa head
ng fraud section, si Glenn Leon.

890
00:58:21,164 --> 00:58:24,042
Tapos nagbasa siya ng script.

891
00:58:24,125 --> 00:58:28,046
At kung sasabihin namin,
"Teka, paano naman 'yong sasabihin namin?"

892
00:58:28,671 --> 00:58:30,798
Magagalit siya nang kaunti.

893
00:58:30,882 --> 00:58:33,468
Tapos, magpapatuloy na siya
na parang wala kaming sinabi.

894
00:58:35,553 --> 00:58:40,350
Mukhang pinoprotektahan ng DOJ ang Boeing.

895
00:58:43,895 --> 00:58:45,438
Pumupunta kami sa mga korte,

896
00:58:45,522 --> 00:58:49,275
at nasa isang side
ang DOJ at mga abogado ng Boeing

897
00:58:49,359 --> 00:58:52,070
na nag-uusap, at nasa kabilang side kami.

898
00:58:52,153 --> 00:58:53,738
Para kaming mga kriminal.

899
00:58:54,989 --> 00:58:59,035
Kung makikita mo 'yong dami ng abogado
na galing sa Boeing

900
00:58:59,118 --> 00:59:01,829
na napunta sa DOJ at mula sa DOJ

901
00:59:01,913 --> 00:59:04,082
pumunta sa Boeing law firm,

902
00:59:04,165 --> 00:59:07,168
talagang may political entanglement.

903
00:59:12,090 --> 00:59:15,593
Ngayon, pa-expire na
'yong deferred prosecution agreement.

904
00:59:17,512 --> 00:59:19,722
Wala ng pag-asa. Walang hustisya.

905
00:59:19,806 --> 00:59:21,766
Walang mananagot.

906
00:59:21,849 --> 00:59:23,601
Kalimutan mo na. Umuwi ka na.

907
00:59:25,436 --> 00:59:29,941
Mukhang di interesado ang DOJ
na mahuli ang mga kriminal.

908
00:59:30,024 --> 00:59:35,196
Gusto lang nilang matapos na
ang kasong ito sa kahit anong paraan.

909
00:59:35,280 --> 00:59:38,575
At papayagan nilang malaya
ang mga kriminal at gagawin kung ano…

910
00:59:38,658 --> 00:59:41,494
At walang matututo ng leksiyon.

911
00:59:41,578 --> 00:59:44,998
Ngayon, pinapakita namin
na napakaraming isyu

912
00:59:45,081 --> 00:59:47,750
sa production quality.

913
00:59:47,834 --> 00:59:49,586
Kailan ang susunod na crash?

914
00:59:49,669 --> 00:59:51,337
Sana hindi ito mangyari.

915
00:59:51,421 --> 00:59:53,631
Pero ito ang kinakaharap namin.

916
01:00:07,478 --> 01:00:09,105
Ground, Alaska 1282,

917
01:00:09,188 --> 01:00:11,232
push up Charlie 7 20-18.

918
01:00:11,816 --> 01:00:13,860
Pusback's approved, 2-8 left.

919
01:00:14,736 --> 01:00:19,490
Normal na start-up, taxi, takeoff 'yon.

920
01:00:20,867 --> 01:00:23,828
Alaska 1282.
Runway 2-8 left, cleared for takeoff.

921
01:00:24,537 --> 01:00:26,372
Magandang araw, Alaska 1282.

922
01:00:27,832 --> 01:00:31,127
Kinuha ng anak ko
ang mga gamit niya sa pag-drawing

923
01:00:31,210 --> 01:00:32,754
habang lumilipad kami.

924
01:00:34,797 --> 01:00:36,966
Kandong ko 'yong anak kong lalaki.

925
01:00:37,050 --> 01:00:41,679
'Yong 3-year-old ko, nasa gitna.
'Yong 5-year-old ko, nasa window seat.

926
01:00:44,974 --> 01:00:46,643
Umaakyat kami.

927
01:00:46,726 --> 01:00:50,938
Alam ko tiningnan ko pa sila para makita
kung kumusta ang pamilya ko.

928
01:00:51,856 --> 01:00:54,942
Seattle, Alaska 1282,
11,000 climbing 15,000.

929
01:00:55,026 --> 01:00:59,030
Alaska 1282, Seattle Center,
climb and maintain level of 2-3-0.

930
01:01:02,992 --> 01:01:05,620
May matinis na tunog na parang sumisipol.

931
01:01:06,120 --> 01:01:08,748
Tapos… may sumabog.

932
01:01:11,417 --> 01:01:15,588
1282 may emergency kami.
Pababa kami sa 10,000—

933
01:01:18,883 --> 01:01:21,177
Biglang bumagsak 'yong oxygen masks,

934
01:01:21,260 --> 01:01:23,971
at naisip ko na merong problema.

935
01:01:24,055 --> 01:01:25,431
Bumaba tayo.

936
01:01:26,516 --> 01:01:31,729
Nataranta ako, pero agad akong lumingon.
At nakita ko…

937
01:01:34,774 --> 01:01:36,025
na kita 'yong langit.

938
01:01:37,694 --> 01:01:39,779
Nagulat talaga ako.

939
01:01:42,115 --> 01:01:46,202
Inipit 'yong one-year-old kong anak
sa pagitan ng mga hita ko.

940
01:01:47,704 --> 01:01:49,330
Umiiyak siya.

941
01:01:52,083 --> 01:01:55,169
Nang isuot ko 'yong mask,
walang hangin na lumalabas.

942
01:01:57,088 --> 01:01:59,340
Sinubukan kong huminga ulit.
Walang oxygen.

943
01:01:59,424 --> 01:02:01,175
TINAWAGAN ANG MGA FLIGHT ATTENDANT

944
01:02:04,262 --> 01:02:06,097
HINDI GUMAGANA 'YONG MGA MASK

945
01:02:07,306 --> 01:02:09,559
Tiningnan ko 'yong anak ko,

946
01:02:09,642 --> 01:02:11,602
nakikita kong hinihila 'yong buhok niya.

947
01:02:12,395 --> 01:02:14,897
Nasa pangalawang row siya
sa harap ng opening.

948
01:02:18,067 --> 01:02:21,028
Akala namin,
masisira 'yong panel kasunod na panel

949
01:02:21,821 --> 01:02:24,866
at hindi na kami makakaligtas
sa flight na 'yon.

950
01:02:28,953 --> 01:02:30,580
Naubos na 'yong oxygen.

951
01:02:30,663 --> 01:02:34,333
Nahihilo na ulit kami,
at nanlalabo na 'yong paningin ko.

952
01:02:36,002 --> 01:02:39,213
Pareho akong tinitingnan
ng mga anak ko, takot na takot.

953
01:02:40,256 --> 01:02:43,384
Di ko masabi na magiging okay
dahil hindi ko alam.

954
01:02:46,137 --> 01:02:49,932
Iniisip ko na may ilang minuto na lang ako
kasama ang pamilya ko.

955
01:02:50,641 --> 01:02:53,686
Kaya inabot ko sila,
at hinawakan ko 'yong likod ng asawa ko.

956
01:02:54,937 --> 01:02:57,940
At nagdasal na lang ako.

957
01:02:58,024 --> 01:03:00,860
IKAW ANG PINAKAMAGANDANG PARTE NG BUHAY KO

958
01:03:00,943 --> 01:03:06,199
Nag-text ako sa anak ko para magpaalam.

959
01:03:06,282 --> 01:03:10,787
Sinabi kong siya
ang pinakamagandang nangyari sa 'kin.

960
01:03:10,870 --> 01:03:13,539
NATATAKOT AKO - I LOVE YOU - FOREVER

961
01:03:14,040 --> 01:03:16,793
PAKISABI KAY MOM AND DAD NA MAHAL KO SILA

962
01:03:16,876 --> 01:03:18,628
IPAG-PRAY N'YO AKO

963
01:03:18,711 --> 01:03:21,005
AYOKO PANG MAMATAY

964
01:03:24,217 --> 01:03:27,887
Tumingin ako sa bintana,
at lumusot sa ulap 'yong eroplano.

965
01:03:29,472 --> 01:03:31,098
At nakahinga na kami ulit.

966
01:03:34,477 --> 01:03:37,271
Nasabi ko na sa mga anak ko na,
"Magiging okay tayo."

967
01:03:51,577 --> 01:03:53,329
Para sa breaking news.

968
01:03:53,913 --> 01:03:56,040
Mula Oregon ang breaking news na 'yon.

969
01:03:56,123 --> 01:03:59,377
Tingnan n'yo itong video
mula sa loob ng eroplano

970
01:03:59,460 --> 01:04:00,711
na nasa ere pa rin

971
01:04:00,795 --> 01:04:05,633
matapos sumabog ang malaking bahagi
ng fuselage nito habang nasa flight.

972
01:04:07,593 --> 01:04:09,470
No'ng nangyari 'yong sa Alaska,

973
01:04:09,554 --> 01:04:11,931
nangangalap lang din ako ng impormasyon
tulad ng iba.

974
01:04:12,014 --> 01:04:13,975
Hindi ko alam kung ano'ng nangyari.

975
01:04:14,058 --> 01:04:16,978
Nasa kusina ako, at nag-ring 'yong phone.

976
01:04:17,061 --> 01:04:20,064
Alam kong may mali.

977
01:04:20,147 --> 01:04:23,234
Iniimbestigahan ito
ng National Transportation Safety Board.

978
01:04:23,317 --> 01:04:26,445
Sa cruise altitude,
baka bumagsak na 'yong eroplano.

979
01:04:26,529 --> 01:04:30,324
Boeing 737 MAX 'yong eroplano
na bagong certify pa lang.

980
01:04:31,033 --> 01:04:33,536
'Yong tinatawag na door plug
'yong natanggal.

981
01:04:33,619 --> 01:04:35,913
Hindi 'yon totoong pinto,
pero may butas doon

982
01:04:35,997 --> 01:04:38,708
na nilalagyan ng ibang airline
ng dagdag na pinto.

983
01:04:39,292 --> 01:04:42,003
Tinawagan ko ang contact ko sa Boeing
at sinabi ko,

984
01:04:42,086 --> 01:04:44,922
"Ito 'yong mga dahilan
kung bakit naga-grounded ang eroplano."

985
01:04:45,006 --> 01:04:48,843
Pina-grounded ng FAA
ang lahat ng 737 MAX 9 sa US.

986
01:04:48,926 --> 01:04:53,431
…sinabing posibleng mangyari o ma-develop
sa ibang eroplano ang nangyari.

987
01:04:53,514 --> 01:04:56,017
Tumangging managot ang Boeing,
sinasabing ito ay

988
01:04:56,100 --> 01:04:58,603
"hindi maayos na inaalagaan
o mali ang paggamit

989
01:04:58,686 --> 01:05:01,814
ng mga tao at/o mga entity
maliban sa Boeing."

990
01:05:01,898 --> 01:05:05,109
Trabaho naming maintindihan
ang lahat ng nangyari.

991
01:05:05,693 --> 01:05:10,156
Hindi kami binigyan ng Boeing
ng mga dokumento at impormasyon

992
01:05:10,239 --> 01:05:13,284
na ilang beses naming hiningi
nitong mga nakaraang buwan.

993
01:05:13,367 --> 01:05:18,080
Sinasabi nilang transparent sila,
pero sa ngayon, hindi sila transparent

994
01:05:18,164 --> 01:05:19,999
sa nangyari sa plug na 'yon.

995
01:05:22,877 --> 01:05:25,546
Di ako nagulat sa door-plug incident.

996
01:05:26,047 --> 01:05:28,090
Ilang taon ko nang ipinaglalaban,

997
01:05:28,174 --> 01:05:30,509
na alam kong mangyayari 'yon.

998
01:05:32,595 --> 01:05:34,805
Buti na lang walang namatay.

999
01:05:36,891 --> 01:05:40,645
Bangungot 'yong magkaroon ng gano'ng
klaseng pagkakamali.

1000
01:05:42,897 --> 01:05:44,482
Sabi ko sa sarili ko,

1001
01:05:44,565 --> 01:05:48,069
"Ito ang mangyayari
kung di mo pananagutin ang mga tao."

1002
01:05:50,571 --> 01:05:53,115
No'ng nabalitaan ko 'yong nangyari
do'n sa pinto,

1003
01:05:53,199 --> 01:05:56,118
alam ko na kung ano 'yong makikita nila

1004
01:05:56,202 --> 01:05:57,828
sa imbestigasyon nila.

1005
01:06:03,042 --> 01:06:05,962
Itong insidente ng panel
na natanggal sa eroplano

1006
01:06:06,045 --> 01:06:09,382
ay dahil sa pagkukulang
ng kalidad sa loob ng pabrika.

1007
01:06:11,092 --> 01:06:12,551
Noong 2023,

1008
01:06:12,635 --> 01:06:17,223
may eroplanong ginagawa
sa Boeing 737 plant malapit sa Seattle,

1009
01:06:17,306 --> 01:06:20,559
at ito ang eroplano na naging Alaska 1282.

1010
01:06:21,435 --> 01:06:23,562
Magulo sa ilang parte ng pabrika

1011
01:06:23,646 --> 01:06:27,525
habang sinusubukan ng Boeing
na bilisan ang produksyon nito

1012
01:06:27,608 --> 01:06:29,527
habang inaasikaso ang outsourcing.

1013
01:06:31,070 --> 01:06:35,950
Natuklasan ng imbestigasyon
na tinanggal ng door team sa Boeing

1014
01:06:36,033 --> 01:06:37,910
'yong door plug

1015
01:06:37,994 --> 01:06:41,998
para ayusin 'yong mga maling ginawa
ng mga supplier.

1016
01:06:43,040 --> 01:06:46,043
Para magawa 'yon,
tinanggal nila 'yong apat na bolt.

1017
01:06:48,754 --> 01:06:51,048
At may isang litrato
sa preliminary report nila

1018
01:06:51,132 --> 01:06:52,383
na napaka-informative.

1019
01:06:54,593 --> 01:06:59,724
Makikita mo 'yong tatlo
sa apat na sulok ng door plug.

1020
01:06:59,807 --> 01:07:05,271
At wala 'yong retaining bolts
na kailangan para ma-secure 'yon.

1021
01:07:07,189 --> 01:07:08,691
Hindi na naibalik.

1022
01:07:11,277 --> 01:07:15,239
Pagkatapos, lumipad ang eroplano
ng 154 na beses.

1023
01:07:15,322 --> 01:07:18,117
At sa bawat paglapag o paglipad,

1024
01:07:18,200 --> 01:07:21,954
unti-unting naalis 'yong door plug

1025
01:07:22,038 --> 01:07:23,497
hanggang sa,

1026
01:07:23,581 --> 01:07:26,417
noong January 5, 2024,

1027
01:07:27,126 --> 01:07:27,960
sumabog ito.

1028
01:07:29,754 --> 01:07:32,298
Hanggang ngayon,
wala pa rin kaming nakikitang dokumento

1029
01:07:32,381 --> 01:07:36,177
tungkol sa pagtanggal
ng left-hand MED plug ng 8789.

1030
01:07:36,260 --> 01:07:37,303
Tama.

1031
01:07:37,386 --> 01:07:40,306
'Yong gumawa, hindi 'yon ni-record.

1032
01:07:40,389 --> 01:07:44,435
Bakit hindi? Siguro dahil may
nag-utos na tapusin ito agad.

1033
01:07:45,686 --> 01:07:48,647
May buong sistema dito na hindi sapat.

1034
01:07:50,983 --> 01:07:54,612
Muntik na 'yon… sobrang muntikan na.

1035
01:07:54,695 --> 01:07:56,155
Sa Capitol Hill ngayon,

1036
01:07:56,238 --> 01:08:00,242
sinabi ng FAA chief
na pumalpak ang quality control ng Boeing.

1037
01:08:00,326 --> 01:08:03,913
Kung wala kang safety culture,
mahirap gumawa ng safe na eroplano.

1038
01:08:05,372 --> 01:08:08,918
Lahat ng sinasabi namin,

1039
01:08:09,001 --> 01:08:10,753
na sira ang kultura ng Boeing

1040
01:08:10,836 --> 01:08:14,507
at patuloy na lumilipad
ang mga depektibong eroplano,

1041
01:08:15,257 --> 01:08:17,343
ay napatunayan na tama.

1042
01:08:19,804 --> 01:08:21,764
Nangyari 'yon dalawang araw bago

1043
01:08:21,847 --> 01:08:24,767
mag-expire 'yong deferred
prosecution agreement.

1044
01:08:26,185 --> 01:08:27,812
Parang milagro 'yon

1045
01:08:27,895 --> 01:08:30,689
hindi lang dahil walang namatay,

1046
01:08:30,773 --> 01:08:33,692
at di nila masasabi
na naging maayos ang Boeing

1047
01:08:33,776 --> 01:08:36,445
sa probationary period nila.
Hindi nila masasabi 'yon.

1048
01:08:37,446 --> 01:08:41,951
Inanunsyo ng Justice Department na nilabag
ng Boeing ang kasunduan noong 2021

1049
01:08:42,034 --> 01:08:44,370
na nagprotekta sa kumpanya
mula sa anumang kaso.

1050
01:08:44,453 --> 01:08:45,704
Sumagot ang Boeing.

1051
01:08:45,788 --> 01:08:48,040
"Naniniwala kaming
sinunod namin ang kasunduan."

1052
01:08:48,124 --> 01:08:49,500
Ang tanong ngayon,

1053
01:08:49,583 --> 01:08:52,336
ano ang posibleng maging parusa sa Boeing?

1054
01:08:52,419 --> 01:08:54,296
Mukhang wala pang nakakaalam.

1055
01:08:55,422 --> 01:08:56,757
Binuksan nito ulit ang lahat.

1056
01:08:58,425 --> 01:09:00,427
Ang imbestigasyon ng DOJ

1057
01:09:01,137 --> 01:09:02,638
at criminal prosecution.

1058
01:09:03,639 --> 01:09:05,432
Bumalik lahat sa umpisa.

1059
01:09:10,563 --> 01:09:14,150
Noong mga araw bago ka umalis sa Boeing,

1060
01:09:14,233 --> 01:09:16,527
may nakausap ka ba tungkol

1061
01:09:16,610 --> 01:09:19,905
sa stress na nararanasan mo sa trabaho?

1062
01:09:19,989 --> 01:09:21,115
Ang mga doktor ko.

1063
01:09:21,198 --> 01:09:22,992
Ano'ng sinabi ng doktor mo?

1064
01:09:23,075 --> 01:09:26,537
Sabi niya, magkaka-heart attack ako
at mamamatay,

1065
01:09:26,620 --> 01:09:29,707
o magkaka-heart attack ako
at mamamatay sa environment na 'yon.

1066
01:09:29,790 --> 01:09:31,876
Sinabi niya sa 'yo sa appointment na 'yon

1067
01:09:31,959 --> 01:09:34,253
na aatakehin ka at mamamatay
kung di ka pa aalis.

1068
01:09:34,336 --> 01:09:36,589
-'Yan ang testimonya mo?
-Kung di ako aalis do'n.

1069
01:09:36,672 --> 01:09:37,756
-Okay.
-Oo.

1070
01:09:48,184 --> 01:09:49,727
Puwede bang mag-break muna tayo?

1071
01:09:52,605 --> 01:09:56,483
Pitong oras na kinunan ng deposition
ng abogado ng Boeing si John.

1072
01:09:57,735 --> 01:09:59,820
Pagod na pagod na si John.

1073
01:09:59,904 --> 01:10:02,615
Sinabi niya gusto niya na umuwi

1074
01:10:02,698 --> 01:10:05,826
at ipagpatuloy ang deposition
sa ibang araw.

1075
01:10:07,328 --> 01:10:09,830
Tumutol ang Boeing sa request ni John.

1076
01:10:11,999 --> 01:10:14,335
Sa puntong ito, ayaw nang gumawa ni John

1077
01:10:14,418 --> 01:10:17,755
ng anumang makapagpapabagal sa trial,

1078
01:10:17,838 --> 01:10:22,509
at babalik na lang siya
kinabukasan para tapusin ito.

1079
01:10:24,428 --> 01:10:26,347
At bumalik siya sa hotel niya.

1080
01:10:30,434 --> 01:10:34,480
Kinabukasan, umaga ng Sabado, March 9,

1081
01:10:35,356 --> 01:10:37,524
may bagyo sa labas.

1082
01:10:37,608 --> 01:10:40,402
Kumukulog, kidlat, at napakalakas ng ulan.

1083
01:10:41,654 --> 01:10:45,032
Pagsapit ng 10:00,
wala pa kaming naririnig kay John.

1084
01:10:46,492 --> 01:10:49,036
Kaya nang humina ang ulan,

1085
01:10:49,119 --> 01:10:50,162
pumunta kami roon.

1086
01:11:01,131 --> 01:11:05,552
Umaasa kami habang papunta sa hotel
na makikita lang namin si John

1087
01:11:05,636 --> 01:11:09,223
na may medical situation,
pero magiging okay siya.

1088
01:11:15,479 --> 01:11:19,566
Iniisip ko, baka nagka-panic attack siya

1089
01:11:19,650 --> 01:11:20,859
o parang gano'n.

1090
01:11:21,360 --> 01:11:23,654
Pero pagpasok namin sa hotel,

1091
01:11:24,154 --> 01:11:26,198
dinala kami ng manager sa likod,

1092
01:11:26,282 --> 01:11:30,035
at ang una niyang sinabi sa amin,
"Nakikiramay ako."

1093
01:11:30,119 --> 01:11:35,416
Nakakagulat at nakaka-overwhelm
at halo-halo ang emosyon ko

1094
01:11:36,125 --> 01:11:39,753
nang malaman naming nakita nila si John
sa sasakyan niya…

1095
01:11:40,838 --> 01:11:42,798
na may tama ng bala sa ulo.

1096
01:11:45,175 --> 01:11:49,346
Naniniwala ang pulis
na malamang ay nagpakamatay siya.

1097
01:11:51,307 --> 01:11:53,267
Marami kaming tanong,

1098
01:11:54,018 --> 01:11:59,857
at gusto naming makasiguro na
kumpleto at maayos ang imbestigasyon.

1099
01:12:01,859 --> 01:12:04,570
Gusto naming makita
ang laman ng cellphone niya.

1100
01:12:06,322 --> 01:12:09,992
'Yong mga ininterview nilang saksi,
gusto kong makita 'yong mga pahayag nila.

1101
01:12:11,327 --> 01:12:13,954
At nag-fingerprint ba sila
sa labas ng sasakyan?

1102
01:12:16,665 --> 01:12:20,127
Isang dating empleyado
ng US plane maker na Boeing,

1103
01:12:20,210 --> 01:12:22,504
na naging whistleblower,
ang natagpuang patay.

1104
01:12:28,260 --> 01:12:31,013
Nag-usap kami noong Lunes bago 'yon.

1105
01:12:32,681 --> 01:12:35,517
Tinanong ko siya, "Kailan ka uuwi?"

1106
01:12:36,018 --> 01:12:40,189
Sabi niya, "Naantala 'yong meeting ko,
kaya dito pa muna ako."

1107
01:12:40,272 --> 01:12:42,524
"Gusto ko na sanang makauwi na."

1108
01:12:43,025 --> 01:12:45,652
Sabi niya, "Gusto ko lang
makahiga sa kama ko."

1109
01:12:48,572 --> 01:12:51,825
At marami pa kaming tanong
na di pa nasasagot.

1110
01:12:53,660 --> 01:12:55,746
Gusto lang naming malaman ang nangyari.

1111
01:13:04,421 --> 01:13:05,589
Nagulat ako.

1112
01:13:10,844 --> 01:13:16,850
Walang gustong tanggapin
na gagawin ito ni John

1113
01:13:16,934 --> 01:13:21,063
ngayong malapit na niyang matapos
ang gusto niyang makamit,

1114
01:13:21,146 --> 01:13:27,069
ang ipaalam salahat
na hindi pinapansin ng Boeing ang quality.

1115
01:13:27,986 --> 01:13:29,780
Malapit na siya sa finish line.

1116
01:13:33,033 --> 01:13:35,411
Ang matagpuan siya sa kotse niya

1117
01:13:37,579 --> 01:13:39,623
na parang hindi

1118
01:13:40,124 --> 01:13:44,211
para sa 'min, hindi 'yon si John,
'yong John na kilala namin.

1119
01:13:44,711 --> 01:13:47,881
ANO'NG TOTOONG NANGYARI KAY JOHN BARNETT?

1120
01:13:49,258 --> 01:13:51,677
Pagkatapos no'n, naging kakaiba na.

1121
01:13:53,053 --> 01:13:55,639
Parang nasa alternate universe na kami.

1122
01:13:56,432 --> 01:13:59,560
Malinaw na sobrang daming
sinisiyasat sa kaniya,

1123
01:13:59,643 --> 01:14:02,062
pero sapat ba 'yon para magpakamatay siya?

1124
01:14:02,146 --> 01:14:04,523
'Yon ang gustong malaman ng lahat.

1125
01:14:04,606 --> 01:14:07,860
Sinusubukan naming alamin
ang timeline ng pagkamatay ni John Barnett

1126
01:14:07,943 --> 01:14:10,195
at kung totoong nagpakamatay siya.

1127
01:14:10,279 --> 01:14:12,364
Nagdududa ang mga tao.

1128
01:14:12,948 --> 01:14:15,492
Sinasabi ng mga tao na pinatay si John

1129
01:14:15,576 --> 01:14:18,370
para patahimikin ang ibang
magsasalita pa tungkol dito.

1130
01:14:19,830 --> 01:14:23,876
Sabi niya, "Kung may mangyari sa 'kin,
hindi 'yon suicide."

1131
01:14:23,959 --> 01:14:28,255
Alam kong hindi siya nag-suicide.
Hindi mangyayari 'yon.

1132
01:14:28,839 --> 01:14:31,049
Hindi 'to tama.

1133
01:14:31,133 --> 01:14:32,551
'Yan din ang pakiramdam namin.

1134
01:14:32,634 --> 01:14:37,181
Iniimbestigahan na ito
ng Charleston City Police at ng coroner.

1135
01:14:38,557 --> 01:14:42,019
Hinihintay lang namin
'yong police department at coroner

1136
01:14:42,102 --> 01:14:44,855
na maglabas ng report
kung ano'ng nangyari.

1137
01:14:46,565 --> 01:14:48,817
Napaka-tense no'ng sitwasyon.

1138
01:14:49,401 --> 01:14:54,364
At naiisip ko rin, hindi ko alam
kung ano talagang nangyari dito.

1139
01:15:03,499 --> 01:15:07,085
No'ng mabalitaan kong namatay
si John Barnett,

1140
01:15:07,169 --> 01:15:08,337
traumatic 'yon.

1141
01:15:09,129 --> 01:15:11,131
Pero ang ikinagalit ko talaga

1142
01:15:11,215 --> 01:15:15,385
ay nang malaman ko
kung paano siya tinrato ng management

1143
01:15:16,094 --> 01:15:19,431
sa loob ng maraming taon,
dahil nakaka-relate ako.

1144
01:15:22,768 --> 01:15:24,102
Galit na galit ako.

1145
01:15:27,064 --> 01:15:30,859
May pagkakataon silang ayusin 'to,
pero wala silang ginawa.

1146
01:15:33,237 --> 01:15:35,656
Kaya tinawagan ko
'yong reporter ng New York Times.

1147
01:15:36,448 --> 01:15:38,075
Sabi ko, gamitin mo ang pangalan ko

1148
01:15:38,158 --> 01:15:41,495
at ipaalam sa mga tao
na binigyan kita ng dokumento ng Boeing.

1149
01:15:48,085 --> 01:15:51,838
Hindi ko talaga gustong magpa-interview.

1150
01:15:51,922 --> 01:15:55,968
Hindi ako 'yong tipo na mahilig sa kamera.

1151
01:15:56,051 --> 01:16:00,305
Si Roy Irvin ay unang beses
na nagsalita sa harap ng camera.

1152
01:16:01,098 --> 01:16:03,392
Si John Barnett ay isang parola.

1153
01:16:03,892 --> 01:16:05,978
No'ng bago ako sa kumpanya,

1154
01:16:06,061 --> 01:16:08,397
tinuturo niya 'yong tamang direksyon.

1155
01:16:08,480 --> 01:16:10,649
Ginagawa pa rin niya 'yon ngayon.

1156
01:16:10,732 --> 01:16:14,611
Misyon ni Roy
na tapusin ang sinimulan ni Barnett.

1157
01:16:15,195 --> 01:16:16,196
Hindi ako si John,

1158
01:16:16,697 --> 01:16:18,740
pero kailangang may magpatuloy.

1159
01:16:21,034 --> 01:16:23,453
Nag-aalala ang pamilya ko

1160
01:16:23,537 --> 01:16:26,331
sa pagsali ko sa pelikulang ito,

1161
01:16:27,708 --> 01:16:29,251
pero para kay John ito.

1162
01:16:33,880 --> 01:16:35,674
Natakot talaga ako.

1163
01:16:36,842 --> 01:16:39,970
Pero… ipinangako ko sa sarili ko

1164
01:16:40,053 --> 01:16:44,808
na magsasalita ako
kahit ano pa ang mangyari.

1165
01:16:45,601 --> 01:16:49,229
Nandito ako ngayon
dahil kailangan kong magsalita.

1166
01:16:49,313 --> 01:16:52,316
May matinding concern ako sa safety ng 787

1167
01:16:52,399 --> 01:16:54,192
at ng triple-7 aircraft,

1168
01:16:54,276 --> 01:16:57,404
at handa akong harapin ang
professional risk para pag-usapan 'yon.

1169
01:16:58,572 --> 01:17:02,743
Napag-alaman nating may bagong
whistleblower na nagngangalang Sam Mohawk.

1170
01:17:03,327 --> 01:17:06,079
-Giawa kong target ang sarili ko.
-Bakit mo ginawa?

1171
01:17:06,663 --> 01:17:08,999
Dahil concerned ako sa safety. Sa huli,

1172
01:17:09,082 --> 01:17:10,917
sumasakay dito ang pamilya ko.

1173
01:17:12,252 --> 01:17:13,962
Mula nang mamatay si John,

1174
01:17:14,046 --> 01:17:17,883
kinontak kami ng napakaraming

1175
01:17:17,966 --> 01:17:19,593
mga aviation whistleblower.

1176
01:17:20,636 --> 01:17:24,389
Lahat sila, pareho ng concern
kay John Barnett.

1177
01:17:24,890 --> 01:17:28,060
Na-interview ng New York Times
ang napakaraming empleyado ng Boeing

1178
01:17:28,143 --> 01:17:33,065
na nagsasabing kumonti ang gumagawa,
at humina ang proseso ng inspeksyon,

1179
01:17:33,148 --> 01:17:36,860
at inuuna ang production speed
kaysa sa quality control.

1180
01:17:38,195 --> 01:17:40,656
Maraming tao ang na-inspire ni John
na magsalita.

1181
01:17:48,288 --> 01:17:50,791
Papunta kami sa opisina
ng coroner ng Charleston County

1182
01:17:50,874 --> 01:17:52,167
para makipagkita sa coroner,

1183
01:17:52,250 --> 01:17:56,797
na may konklusyon na
kaugnay sa pagkamatay ni John Barnett.

1184
01:17:56,880 --> 01:18:01,009
Sasabihin na nila
ang resulta ng imbestigasyon,

1185
01:18:01,093 --> 01:18:05,514
kasama ang forensic results
at autopsy results.

1186
01:18:06,014 --> 01:18:07,724
Oo, maraming mga tanong.

1187
01:18:09,601 --> 01:18:12,229
Mabigat ang araw na 'to
para sa pamilya ni John.

1188
01:18:14,773 --> 01:18:16,358
Naririnig n'yo ba ako?

1189
01:18:16,983 --> 01:18:18,151
Oo, salamat.

1190
01:18:18,860 --> 01:18:21,279
-Good morning, Rodney. Naririnig mo ba?
-Opo, ma'am.

1191
01:18:22,155 --> 01:18:24,074
So ipinaalam sa amin

1192
01:18:24,741 --> 01:18:28,286
ang tungkol sa isang pagkamatay
sa isang sasakyan sa hotel.

1193
01:18:28,370 --> 01:18:31,915
Nakalock 'yong sasakyan,
kaya kinailangan nila itong buksan.

1194
01:18:32,833 --> 01:18:36,586
Kinunan namin ng litrato
ang lahat ng nakita namin.

1195
01:18:40,507 --> 01:18:44,803
Nakakuha ang Charleston Police Department
ng aabot sa 80 fingerprints

1196
01:18:44,886 --> 01:18:45,929
na kay John.

1197
01:18:48,265 --> 01:18:51,268
Walang pahiwatig na may nangyaring away

1198
01:18:51,351 --> 01:18:52,811
o anumang gano'n.

1199
01:18:55,564 --> 01:18:59,109
Nakuha namin
'yong surveillance camera ng hotel,

1200
01:18:59,192 --> 01:19:02,863
kung saan makikita si John
na pumapasok sa lobby

1201
01:19:02,946 --> 01:19:07,325
at lumabas siya ng hotel
nang 8:37 ng gabi.

1202
01:19:08,744 --> 01:19:13,331
Nakita ang truck niya
na umatras sa parking spot ng 8:45.

1203
01:19:15,083 --> 01:19:18,962
Walang nakitang pumasok
o lumabas sa sasakyan,

1204
01:19:19,045 --> 01:19:21,506
hanggang sa makita siya
ng mga first responder.

1205
01:19:24,259 --> 01:19:27,137
Isa sa mga matatagal ng tanong

1206
01:19:27,220 --> 01:19:30,932
ay kung natukoy ba
na tumugma 'yong bala sa baril?

1207
01:19:31,016 --> 01:19:33,894
Oo. 'Yong nakita sa headliner

1208
01:19:33,977 --> 01:19:36,772
ay tumutugma sa baril niya.

1209
01:19:38,231 --> 01:19:42,277
Sa tingin ko, consistent
na kay John 'yong baril,

1210
01:19:42,360 --> 01:19:43,904
nasa loob siya ng sasakyan,

1211
01:19:44,404 --> 01:19:46,490
at suicide 'yong pagkamatay niya.

1212
01:19:56,958 --> 01:19:58,043
Napakabigat…

1213
01:20:00,170 --> 01:20:02,881
na malaman kung ano'ng pinagdaanan
ng anak ko,

1214
01:20:02,964 --> 01:20:05,926
at… nakita ko 'yong iba no'n,

1215
01:20:06,009 --> 01:20:11,097
pero siguro di ko lang naisip
kung gaano siya naapektuhan.

1216
01:20:12,224 --> 01:20:14,643
-Tawagan mo ako kung may kailangan ka.
-Salamat.

1217
01:20:14,726 --> 01:20:15,894
Walang anuman.

1218
01:20:15,977 --> 01:20:17,354
-Bye-bye.
-Bye.

1219
01:20:20,065 --> 01:20:21,691
Yakapin mo ako pagkatapos.

1220
01:20:31,326 --> 01:20:34,246
Ito 'yong mga gamit na ibinalik sa amin

1221
01:20:34,329 --> 01:20:36,540
ng Charleston City Police Department.

1222
01:20:37,541 --> 01:20:39,709
Laptop ni John.

1223
01:20:43,213 --> 01:20:44,840
Ito 'yong cellphone niya.

1224
01:20:47,217 --> 01:20:48,635
At notebook ni John.

1225
01:20:53,890 --> 01:20:55,517
At nakasulat sa loob

1226
01:20:55,600 --> 01:20:58,395
'yong suicide note na iniwan ni John

1227
01:20:59,145 --> 01:21:00,564
bago siya nagpakamatay.

1228
01:21:04,776 --> 01:21:05,861
"Fuck Boeing."

1229
01:21:07,571 --> 01:21:09,990
"Di ko na kaya 'to. Tama na."

1230
01:21:10,866 --> 01:21:14,953
"Sana managot ang mga putang inang
sumira ng buhay ko."

1231
01:21:15,036 --> 01:21:17,455
"Sana managot ang Boeing."

1232
01:21:20,250 --> 01:21:23,795
"Ilibing n'yo ako nang nakadapa
para mahalikan ng Boeing

1233
01:21:23,879 --> 01:21:25,130
ang puwet ko."

1234
01:21:26,840 --> 01:21:29,551
"Sa pamilya't mga kaibigan ko,
nahanap ko na ang purpose ko.

1235
01:21:29,634 --> 01:21:32,095
Payapa na ako kalooban ko. Mahal ko kayo."

1236
01:21:32,178 --> 01:21:35,849
Tapos pumirma siya ng
John/Mitch, aka Swampy.

1237
01:21:38,685 --> 01:21:42,480
Isa 'to sa mga bagay na paulit-ulit
mong tinatanong sa sarili mo,

1238
01:21:42,564 --> 01:21:44,774
"Ano pa kaya ang puwede kong nagawa?"

1239
01:21:45,442 --> 01:21:46,359
Oo.

1240
01:21:48,612 --> 01:21:50,405
Pero isang bagay ang sigurado,

1241
01:21:50,488 --> 01:21:51,698
at 'yon ay,

1242
01:21:52,198 --> 01:21:54,492
alam mo na, hindi man Boeing ang pumatay,

1243
01:21:54,576 --> 01:21:56,286
pero responsable ang Boeing

1244
01:21:56,786 --> 01:21:57,954
sa pagkamatay ni John.

1245
01:22:03,460 --> 01:22:06,504
Ngayon, tinitingnan ng congressional
hearing ang safety at quality

1246
01:22:06,588 --> 01:22:08,715
ng commercial jets ng Boeing.

1247
01:22:10,550 --> 01:22:13,470
Pagkatapos ng pagbagsak ng 737 MAX,

1248
01:22:13,553 --> 01:22:15,889
nangako ang Boeing na aayusin nila ito.

1249
01:22:16,973 --> 01:22:21,519
At may mga whistleblower
na lumapit sa amin

1250
01:22:21,603 --> 01:22:24,773
at nagsasabing wala namang nagbago.

1251
01:22:25,732 --> 01:22:27,692
Hindi maayos na pagkakabit,

1252
01:22:28,276 --> 01:22:30,820
paggamit ng depektibo at sirang piyesa,

1253
01:22:31,446 --> 01:22:33,573
mga pagkukulang sa kalidad.

1254
01:22:35,241 --> 01:22:40,956
Napakaraming ebidensiya ang nagsasabing
kinakailangan silang imbestigahan.

1255
01:22:41,831 --> 01:22:46,378
At lalo naming naramdaman
na kailangang dapat may managot.

1256
01:22:46,461 --> 01:22:50,215
At 'yan ang dahilan
kung kaya't si Dave Calhoun,

1257
01:22:50,298 --> 01:22:53,301
ang CEO, ay magiging saksi ngayon.

1258
01:23:02,435 --> 01:23:04,270
Ito ang anak ko, si Danielle Moore.

1259
01:23:04,354 --> 01:23:06,606
Twenty-four years old lang si Danielle

1260
01:23:07,148 --> 01:23:11,820
nang mamatay siya sa Boeing 737 MAX.

1261
01:23:11,903 --> 01:23:16,533
Ako si Zipporah Kuria,
at namatay ang tatay ko, si Joseph Kuria.

1262
01:23:17,575 --> 01:23:20,996
Bilang mga ahensiyang gumagawa
ng mahahalagang desisyon,

1263
01:23:21,079 --> 01:23:23,999
kung di n'yo sila kakasuhan,
kung di n'yo tuturuan ng leksyon

1264
01:23:24,082 --> 01:23:26,876
ang kasaysayan ng tunay na hustisya,
at pag naulit ito,

1265
01:23:26,960 --> 01:23:29,170
paano kayo makakatulog?

1266
01:23:43,184 --> 01:23:45,812
Sinira mo ang buhay ng anak namin

1267
01:23:45,895 --> 01:23:48,648
at pinatay mo ang mga anak namin.

1268
01:23:48,732 --> 01:23:52,902
Hindi na namin sila makikita at mayayakap

1269
01:23:52,986 --> 01:23:55,196
di tulad mo sa pamilya mo.

1270
01:23:55,280 --> 01:23:57,198
Bigyan mo kami ng kasagutan.

1271
01:23:57,282 --> 01:23:59,409
Wag mong uunahin ang kita
kaysa sa mga tao.

1272
01:23:59,492 --> 01:24:02,787
Isipin mo 'yong huling anim na minuto
ng anak ko do'n sa eroplano.

1273
01:24:02,871 --> 01:24:03,705
Mahiya ka naman.

1274
01:24:04,664 --> 01:24:07,459
Anim na minutong
humihingi ng tulong sa 'kin.

1275
01:24:07,542 --> 01:24:12,338
Limang taon na ang nakalilipas,
346 na inosenteng buhay ang naglaho

1276
01:24:12,422 --> 01:24:14,215
sa dalawang trahedyang kayang maiwasan.

1277
01:24:14,799 --> 01:24:19,095
Pagkatapos ng mga trahedyang iyon,
nangako ang Boeing na magbabago ito.

1278
01:24:19,804 --> 01:24:24,184
At sa ilang sandali, naniwala ang ilan
na baka nagbago na nga ang Boeing.

1279
01:24:24,267 --> 01:24:26,186
Pero nitong nakaraang Enero,

1280
01:24:26,269 --> 01:24:30,231
literal na sumabog ang harapan

1281
01:24:30,315 --> 01:24:34,194
ng walang lamang mga pangako
ng Boeing sa mundo.

1282
01:24:35,195 --> 01:24:39,699
Ang mga isyung kinahaharap natin ngayon
ay usapin ng buhay at kamatayan.

1283
01:24:39,783 --> 01:24:41,576
At ang hearing na ito

1284
01:24:42,285 --> 01:24:43,787
ay ang oras ng paniningil.

1285
01:24:45,413 --> 01:24:48,792
Gusto kong batiin
ang ilang miyembro ng audience

1286
01:24:48,875 --> 01:24:51,669
na nandirito ngayon.

1287
01:24:52,378 --> 01:24:54,172
Ang pamilya ni John Barnett.

1288
01:24:55,215 --> 01:25:00,053
Ang nanay niya, si Vicky Stokes,
at kapatid na si Rodney Barnett.

1289
01:25:01,137 --> 01:25:02,514
Isang whistleblower ng Boeing

1290
01:25:03,264 --> 01:25:06,518
na nagpakamatay
dahil sa matinding pressure

1291
01:25:06,601 --> 01:25:10,271
na hatid ng kumpanya dahil sa pagbubunyag
niya sa mga problema sa kaligtasan.

1292
01:25:12,232 --> 01:25:17,070
Si David Calhoun ay nagsilbing presidente
at chief executive officer ng Boeing

1293
01:25:17,153 --> 01:25:19,280
mula noong Enero 2020,

1294
01:25:19,364 --> 01:25:21,157
at nag-umpisa ang career niya

1295
01:25:21,241 --> 01:25:26,204
sa General Electric Company, GE,
kung saan siya nagtrabaho nang 26 na taon.

1296
01:25:27,914 --> 01:25:31,000
Mr. Calhoun, halos araw-araw,

1297
01:25:31,084 --> 01:25:35,004
may bagong problema o safety concern
sa Boeing aircraft.

1298
01:25:35,088 --> 01:25:38,550
Ano ang ugat
ng mga systemic failure na ito?

1299
01:25:38,633 --> 01:25:40,135
Paano mo ito aayusin?

1300
01:25:40,218 --> 01:25:41,970
At sino ang dapat managot?

1301
01:25:42,053 --> 01:25:44,722
Ikaw ba dapat o ibang tao?

1302
01:25:45,390 --> 01:25:52,063
Ang mga sanhi ng halos lahat
maliban sa nangyari sa Alaska

1303
01:25:52,147 --> 01:25:55,483
ay may kinalaman sa iba't ibang input

1304
01:25:55,567 --> 01:25:58,319
na kaugnay ng operating at maintenance

1305
01:25:58,403 --> 01:26:00,613
at iba pa sa eroplano.

1306
01:26:02,407 --> 01:26:05,034
Manufacturing defect 'yong sa Alaska.

1307
01:26:05,118 --> 01:26:07,662
Wala akong alam na iba pa.

1308
01:26:08,621 --> 01:26:11,541
'Yong mga supplier ng parts at components,

1309
01:26:12,834 --> 01:26:14,502
sinisisi sila ng Boeing.

1310
01:26:15,253 --> 01:26:20,550
'Yong mga manggagawa na nakataya
ang kanilang trabaho, sinisisi ng Boeing.

1311
01:26:21,134 --> 01:26:24,888
'Yong mga pilotong nagpapalipad
sa mga eroplano,

1312
01:26:24,971 --> 01:26:26,639
sinisisi sila ng Boeing.

1313
01:26:26,723 --> 01:26:28,099
Lahat sinisisi ng Boeing

1314
01:26:28,683 --> 01:26:30,018
maliban sa sarili nila.

1315
01:26:30,685 --> 01:26:33,771
Marami sa mga ito ay may kinalaman
sa mga walang training.

1316
01:26:33,855 --> 01:26:37,108
Iyon lang talaga, sa totoo lang.

1317
01:26:39,027 --> 01:26:43,239
Mr. Calhoun,
magkano ang suweldo mo ngayon?

1318
01:26:44,407 --> 01:26:48,369
Senator, nakasaad 'yon
sa proxy documents namin,

1319
01:26:48,453 --> 01:26:50,288
sa bawat taon na empleyado ako.

1320
01:26:50,371 --> 01:26:51,581
Oo, pero magkano?

1321
01:26:52,081 --> 01:26:54,959
-Malaking halaga, sir.
-Sige, tutulungan kita.

1322
01:26:55,043 --> 01:26:57,128
$32.8 milyon ngayong taon. Tama ba?

1323
01:26:57,712 --> 01:26:58,546
Tama po.

1324
01:26:58,630 --> 01:27:02,217
45% 'yan na mas mataas
kaysa noong nakaraang taon. Tama ba?

1325
01:27:02,967 --> 01:27:04,010
Tama.

1326
01:27:04,093 --> 01:27:06,346
Ano ba talaga ang trabaho mo?

1327
01:27:06,971 --> 01:27:08,723
Ako ang nagpapatakbo sa kumpanya.

1328
01:27:08,806 --> 01:27:12,310
Okay. Kasama ba sa suweldo mo
'yong kalidad ng trabaho?

1329
01:27:12,393 --> 01:27:15,480
Kasi may mga whistleblower
na humarap sa komiteng ito

1330
01:27:15,563 --> 01:27:19,108
at inakusahan ang Boeing
na nagtitipid sa lahat ng paraan

1331
01:27:19,192 --> 01:27:21,945
sa kalidad at kaligtasan, hindi lang noon,

1332
01:27:22,028 --> 01:27:22,862
kundi ngayon.

1333
01:27:22,946 --> 01:27:25,531
Sabi nila, tinanggal mo
'yong safety inspections,

1334
01:27:25,615 --> 01:27:28,534
na mas kaunti na lang
'yong quality inspectors.

1335
01:27:28,618 --> 01:27:31,913
Sinasabi nila na nang sabihin nila
ang mga isyu at problema,

1336
01:27:31,996 --> 01:27:34,749
nililipat sila, ginagantihan,

1337
01:27:34,832 --> 01:27:36,709
at pinagbabantaan sila.

1338
01:27:36,793 --> 01:27:39,671
Mukhang hindi 'yon pagtuon sa kalidad
para sa 'kin.

1339
01:27:39,754 --> 01:27:44,217
Pero binabayaran ka ng
$33 milyon kada taon.

1340
01:27:50,640 --> 01:27:53,184
Mas malala pa ang Boeing ngayon.

1341
01:27:53,685 --> 01:27:56,562
At ang mahirap tanggapin

1342
01:27:57,063 --> 01:28:00,525
ay 'yong mga executive
na gumawa ng mga desisyon

1343
01:28:00,608 --> 01:28:02,694
ay may daan-daang milyong dolyar.

1344
01:28:04,028 --> 01:28:05,822
Sirang-sira na ang Boeing.

1345
01:28:06,322 --> 01:28:08,366
At 'yong ilang tao

1346
01:28:08,866 --> 01:28:10,493
na nagdala sa kumpanya doon

1347
01:28:10,576 --> 01:28:13,913
ay ilan sa pinakamayayamang tao sa mundo.

1348
01:28:15,832 --> 01:28:19,627
Maraming executives na
ang pumasok sa Boeing,

1349
01:28:19,711 --> 01:28:21,713
sa mga kumpanya sa buong America

1350
01:28:22,547 --> 01:28:23,881
na ang tingin sa trabaho nila

1351
01:28:24,590 --> 01:28:26,384
ay mag-cost cutting,

1352
01:28:27,927 --> 01:28:31,597
pigain ang kumpanya para tumaas ang kita.

1353
01:28:32,348 --> 01:28:33,516
Sinisira n'yo ito.

1354
01:28:33,599 --> 01:28:35,184
Sinisira n'yo ang Boeing.

1355
01:28:35,268 --> 01:28:37,478
Isa ito sa pinakamagaling
na kumpanya sa Amerika.

1356
01:28:37,562 --> 01:28:40,106
Binigyan trabaho nito
ang libo-libong tao sa estado ko.

1357
01:28:40,189 --> 01:28:44,360
At sinisira n'yo ito para sa kita,
para sa kita ng shareholder,

1358
01:28:44,444 --> 01:28:45,903
at binabayaran kayo para dito.

1359
01:28:45,987 --> 01:28:48,906
Malaki ang naging pagtaas ng sahod mo.

1360
01:28:48,990 --> 01:28:53,161
Kaya maganda ang nangyayari sa 'yo,
hindi para sa mga Amerikano.

1361
01:28:54,245 --> 01:28:58,958
Maraming executive ang walang koneksyon
sa produktong ginagawa.

1362
01:28:59,042 --> 01:29:02,170
Kinuha sila
dahil may business degree sila.

1363
01:29:02,253 --> 01:29:06,466
…na meron ang mga successful na kumpanya
at wala sa mga hindi successful.

1364
01:29:06,549 --> 01:29:10,595
…47 na kada buwan.
Gagawin naming 52 kada buwan.

1365
01:29:10,678 --> 01:29:14,432
Lalo pang lumalakas ang forecast na 'yon,
at kung matutulungan tayo ng Congress,

1366
01:29:14,515 --> 01:29:17,018
makakamit natin ang mga benepisyo.

1367
01:29:17,894 --> 01:29:22,065
Frontier Flight 2688,
runway 2-8 left. Cleared for takeoff.

1368
01:29:22,648 --> 01:29:24,692
2-8 left, cleared for takeoff.

1369
01:29:25,860 --> 01:29:28,696
Gusto lang ng Boeing
na solusyonan ang sintomas.

1370
01:29:29,197 --> 01:29:33,117
May parte ng eroplano
na natanggal o nag-aapoy ang makina,

1371
01:29:33,951 --> 01:29:37,205
gusto nila nang madalian

1372
01:29:37,288 --> 01:29:39,374
para lang masabing may ginawa sila.

1373
01:29:39,457 --> 01:29:42,168
Hindi inaayos ng Boeing
ang pinagmumulan ng problema,

1374
01:29:42,668 --> 01:29:44,754
ito ay ang leadership model nila.

1375
01:29:46,881 --> 01:29:49,384
Pera ang habol nila,

1376
01:29:50,176 --> 01:29:54,180
imbes na gumawa ng
pinakamahusay na eroplano sa mundo.

1377
01:29:56,724 --> 01:29:59,727
Sa maraming kumpanya,
hindi buhay ng tao ang nakataya.

1378
01:30:00,395 --> 01:30:02,563
Pero sa Boeing, gano'n.

1379
01:30:05,525 --> 01:30:07,985
Kapag bumaba ang kalidad ng Boeing,

1380
01:30:08,653 --> 01:30:09,529
may namamatay.

1381
01:30:12,198 --> 01:30:14,784
Kailangan natin ng ligtas na air travel.

1382
01:30:15,743 --> 01:30:17,245
Kailangan ng safe na eroplano.

1383
01:30:18,454 --> 01:30:20,581
Dapat managot ang Boeing.

1384
01:30:23,501 --> 01:30:27,922
Ang huling apat na CEO ng Boeing ay
nakatanggap ng retirement benefits

1385
01:30:28,005 --> 01:30:30,049
na umabot sa halos $500 milyon.

1386
01:30:30,133 --> 01:30:33,928
Nitong March 2026, hindi pa kumikita ang
commerical airplanes division ng Boeing

1387
01:30:34,011 --> 01:30:37,181
mula pa 2018, at tinatayang umabot
na sa $40 bilyon ang nalugi nito.

1388
01:30:37,974 --> 01:30:41,853
August 2025, nakipag-areglo ang Boeing
sa kaso ni John "Swampy Barnett

1389
01:30:41,936 --> 01:30:43,146
sa di nabanggit na halaga.

1390
01:30:43,229 --> 01:30:49,652
Nakahain pa rin ang ikalawang kaso
ng Boeing para sa wrongful death.

1391
01:30:50,361 --> 01:30:53,030
November 2025, ibinasura ng DOJ
ang criminal case ng Boeing

1392
01:30:53,114 --> 01:30:54,574
kaugnay sa pagbagsak ng 737 Max.

1393
01:30:54,657 --> 01:30:56,909
Nagmulta ang Boeing ng $1.1 bilyon
at nangako

1394
01:30:56,993 --> 01:30:58,661
ng mga hakbang para sa kaligtasan.

1395
01:30:58,744 --> 01:31:00,121
Wala pang CEO ang nakakasuhan.

1396
01:31:00,204 --> 01:31:02,540
Gusto talaga nila kaming mawala.

1397
01:31:03,374 --> 01:31:06,002
Pero di ko kayang umalis na lang
at sabihing,

1398
01:31:06,085 --> 01:31:08,337
"Wala tayong magagawa," at sumuko na.

1399
01:31:09,964 --> 01:31:12,758
Walang hustisya, walang pananagutan.

1400
01:31:14,010 --> 01:31:15,553
Nakakagalit.

1401
01:31:17,472 --> 01:31:19,974
At kailangan naming patuloy na lumaban.

1402
01:31:22,310 --> 01:31:25,313
Hindi puwedeng ganito na lang.

1403
01:31:27,523 --> 01:31:29,734
Kailangang may magbago.

1404
01:31:33,571 --> 01:31:37,116
Matapos tumanggi noong una
na lumahok sa dokumentaryong ito,

1405
01:31:37,200 --> 01:31:40,828
pumayag ang Boeing na sagutin
nang nakasulat ang aming mga katanungan:

1406
01:31:40,912 --> 01:31:45,124
"Matagal nang naiuulat ang mga alegasyong
binanggit sa film na ito.

1407
01:31:45,208 --> 01:31:48,920
Ang ilan ay nananatiling walang sapat
na batayan hanggang ngayon

1408
01:31:49,003 --> 01:31:52,673
habang ang iba naman ay mga isyung
masusing tinugunan ng Boeing.

1409
01:31:52,757 --> 01:31:58,304
Sa pamumuno ng aming bagong CEO at sa
tulong ng feedback mula sa mga empleyado,

1410
01:31:58,387 --> 01:32:02,808
nagpatupad kami ng mga bagong pamantayan
para lalo pang lumakas ang aming kultura."

1411
01:33:07,456 --> 01:33:09,417
Nagsalin ng Subtitle: M. Zafe