Ta nghĩ ta biết những chú chó nghĩ gì.
Nhưng các khám phá mới cho thấy ta có thể chưa biết toàn bộ.
Các chú chó đã tiến vào mọi ngóc ngách trong cuộc sống của ta.
- Bé đây rồi. - Chào cưng!
Chào! Chào Toulouse.
Chúng là bạn ta.
Chó ngoan.
Cứu tinh của ta.
Đây, Lassie, đưa cho ông.
Biểu tượng văn hóa của ta.
Peter nghe rõ chứ?
Scooby-Doo!
Nhưng chúng ta chỉ mới bắt đầu hiểu não của chúng thực sự hoạt động ra sao.
Trong thời gian dài, các nhà khoa học cảm thấy chó không đáng để nghiên cứu.
Nhưng giờ, khoa học về chó nở rộ.
Cún à! Nhìn kìa!
Khoảnh khắc ngỡ ngàng đã xảy ra khi người ta bắt đầu dùng phương pháp
mà được phát triển để áp dụng cho trẻ em
để khám phá và mở khóa những bí ẩn của thế giới loài chó.
Vậy loài chó và con người đan xen chặt chẽ vào nhau như thế nào?
Tôi nghĩ chú chó của tôi yêu tôi.
Có bằng chứng khoa học để hỗ trợ cho suy nghĩ đó.
Bạn con người
Khoa học mới đang giúp giải đoán hành vi kỳ lạ của loài chó,
giải mã ngôn ngữ ẩn giấu của chúng
và khám phá vì sao loài chó lại như vậy.
Hiểu được tâm trí của loài chó thực sự là một điều cực kỳ hữu ích,
vừa để ta hiểu bản thân hơn vừa làm giàu mối quan hệ với chúng.
Ta đều có thể gần gũi hơn với chó của mình
nếu ta biết bí mật của chúng.
NHỮNG CHÚ CHÓ NGHĨ GÌ
ROB LOWE TƯỜNG THUẬT
Chó là loài động vật đa dạng nhất từng bước đi trên trái đất này.
Vì nhiều giống chó trông rất khác nhau, nếu có người ngoài hành tinh tới trái đất,
họ sẽ thấy bối rối.
Thật dễ dàng nghĩ rằng Chihuahua và Great Dane
là những loài hoàn toàn khác.
TIẾN SĨ, TÁC GIẢ "VƯỜN CÚN"
Lịch sử nguồn gốc của chó quả thực là vô cùng lôi cuốn.
Có giống chó từ đầu được lai tạo ở châu Á…
PUG TỪ TRUNG QUỐC
Châu Phi, hay Châu Mỹ.
XOLOITZCUINTLI TỪ MEXICO
Hầu hết giống chó ta nhận ra ngày nay có khởi điểm từ 100, 125 năm trước.
Cho đến cuối những năm 1800, chó chủ yếu được lai tạo để làm việc,
thì một hiện tượng mới chiếm lĩnh thế giới chó:
sự phù phiếm.
Thay vì có iPhone hay túi Louis Vuitton,
để thể hiện địa vị, người ta bắt đầu lai tạo chó.
Người khác muốn giống chó ấy và chúng thành ra phổ biến.
Tại Scotland, Golden Retriever đầu tiên được cho là
chú chó đột biến không mong muốn từ một giống chó săn chim lâu đời.
Nhưng Ngài Tweedmouth lập dị ưa thích màu lông mới đó
và lai tạo chú chó này với giống chó có lông mềm và đỏ khác, tạo ra giống chó mới.
Labrador Retriever đã là giống chó phổ biến nhất qua nhiều thập kỷ.
Nhưng vào năm 2022, chó Bull Pháp đã vượt Lab và được yêu thích nhất tại Mỹ.
SỐ 1 - BULL PHÁP
Vậy chính xác thì
thú cưng phổ biến nhất trở thành thành phần giá trị ở gia đình ta ra sao?
Để hiểu được điều đó, ta cần trở về điểm khởi đầu.
Vậy chó đến từ đâu? Chà, đó là một câu hỏi vui.
Canis familiaris là tên khoa học của chó nhà, bạn thân nhất của ta.
Tên khoa học của sói là Canis lupus.
Nhưng mọi chú chó và mọi giống chó chỉ là một phiên bản khác của loài sói
mà có biểu hiện riêng thông qua quá trình chọn lọc và tiến hóa.
Giống chó nào cũng chia sẻ 99,9% ADN cùng với loài sói.
Loài sói từng rất thành công cho đến tầm 50.000 năm trước.
Hàng triệu con sói từng sinh sống trên khắp châu Âu, châu Á và Bắc Mỹ.
Không chỉ có sói.
Có Hội Sinh Thái Ăn Thịt.
Có linh cẩu khổng lồ, gấu hang khổng lồ, sư tử.
Loài người hiện đại đến từ châu Phi và ta là những kẻ săn mồi siêu hạng.
Hầu hết các loài săn mồi to lớn bị tuyệt chủng vì ta săn bắt quá giỏi.
Hai loài sống sót là gấu nâu
và loài sói.
Sói là loài sống sót thực sự.
Rồi, giờ chuyện bí ẩn hơn chút.
Thay vì sợ hãi con người, một quần thể sói
thấy thứ rác ngon lành mà con người tạo ra rất lôi cuốn.
20.000 - 15.000 - 10.000 NĂM TRƯỚC
Kiểu thân thiện mới đã hình thành.
5.000 - 1.500 NĂM TRƯỚC - HIỆN TẠI
Thuyết kẻ sống sót thân thiện nhất
quả thực là chiến lược tiến hóa thành công nhất đã được xác định.
Và điều đó đối nghịch với thuyết kẻ sống sót mạnh nhất.
Là sinh vật to lớn, dữ tợn không khiến ta trở nên vượt trội.
Và trên thực tế, việc thống trị tốn cái giá rất lớn.
Ở bất kỳ loài nào tiến hóa,
kiểu thân thiện mới dẫn đến hình thức hợp tác mới
thì vô cùng thành công trong trò chơi sống còn.
Đó có thể là các loài hoa thực sự đổi mới về tiến hóa trong giới thực vật:
"Tôi sẽ thân thiện, tôi cho bạn gì đó và rồi ta sẽ hợp tác".
Và đoán xem?
Chỉ một loài có xương sống trên cạn mà có thể sống quanh năm ở Nam Cực.
Và đó là Cánh cụt Hoàng đế.
Chúng sống sót nhờ ôm nhau. Chúng ôm nhau cả mùa đông.
Vậy là sự thân thiện thắng, chiến thắng nhiều lần ở cuộc sống.
Chó có sự thích nghi đặc biệt giúp chúng đưa sự thân thiện lên cấp độ cao hơn.
Ví dụ, một trong những điều mà đã thay đổi đáng kể ở chó so với sói
đó là chúng có loại cơ bắp cho phép chúng nhướn mày…
Ôi trời ơi!
…và cho thấy củng mạc trong mắt chúng.
Ta biết rằng khi con người tương tác,
nhìn thấy củng mạc là cách để não ta tự động nhận ra
rằng ta đang tương tác với người khác.
Đó là một trong những cách chủ yếu để trẻ sơ sinh nhận ra mẹ của chúng.
Mắt cún. Chó học theo một trong số cách chính con người tương tác với nhau.
Loài chó đã tận dụng điều ấy.
Chó con không nhìn thấy và nghe được gì khi ra đời.
Nhưng chúng lập tức ngửi thấy mùi của mẹ.
Sau ba tuần, chó con sẽ mở mắt lần đầu.
Lứa này có mười chú cún.
Trên trung bình bốn con, nhưng cách xa kỷ lục thế giới là 24.
Và mỗi chú cún đều là độc nhất.
Độc nhất đến tận đầu mũi.
Chó có dấu vân mũi giống như ta có dấu vân tay.
Nếu ta bôi chút mực lên mũi của chú chó nhà ta rồi ấn lên giấy,
sẽ có dấu vân mũi độc nhất không giống mọi chú chó khác.
DẤU VÂN MŨI
Tính cách của mỗi chú chó cũng khác như dấu vân mũi của chúng.
Các nhà nghiên cứu đang cố tìm ra lý do.
Có câu hỏi lâu đời trong khoa học,
bản năng tự nhiên quan trọng so với việc nuôi dưỡng ra sao?
Ta không thể chỉ có tác động từ một phía.
Cả hai đều tương tác để tạo ra tính cách của chú chó.
Điều gì làm nên một chú chó xét về mặt chúng tương tác với thế giới?
Từ khía cạnh môi trường, đó là tất cả điều chúng trải qua
trong suốt cuộc đời chúng, cả từ trước khi chúng ra đời.
Phong cách của chó mẹ, chủ đề rất gần gũi và thân thiết với tôi.
Đó là điều mà chúng tôi vẫn nghiên cứu
trong ba tuần đầu của cuộc đời chú cún.
Chúng tôi tìm hiểu được là
có sự khác biệt trong mức độ chó mẹ tương tác với chó con.
Chúng tôi thấy nhiều chó mẹ mà ở bên con của chúng suốt
và rồi có những chó mẹ để mặc chó con nhiều hơn.
Chúng tôi thấy điều đó tác động đến kỹ năng giải quyết vấn đề của chó con
và cả tính cách của chúng.
Chúng tôi tìm hiểu được là với các chó mẹ để cho chó con tự lần mò,
thì các chú cún này sẽ trở thành chó dẫn đường thành công nhất.
Một giả thuyết hợp lý là các chú cún này học cách lần mò từ rất sớm
và điều đó phục vụ tốt cho việc của chúng sau này.
Hiểu cách suy nghĩ của chó con là cửa sổ vào tâm trí của toàn loài chó.
Chào! Cưng thế nào?
Sẵn sàng chưa?
Ta xem cưng đang nghĩ gì nhé?
Chào chú cún đẹp trai. Cưng thật đáng yêu. Biết mà, yêu cưng lắm.
Giờ chúng tôi sẽ thực hành nhiệm vụ chỉ tay
và đây là nhiệm vụ điển hình chỉ ra sự nhận thức của loài chó
mà tôi nghĩ hồi đầu những năm 2000 đã thu hút chú ý về nhận thức ở loài chó.
Chó con nhìn này.
Là Thử nghiệm Lựa chọn Vật thể.
Chúng tôi dùng cốc giấy Solo.
Có hai lựa chọn giấu đồ.
Cả hai cốc đều có mùi thức ăn vì chúng tôi dán bánh thưởng vào đáy cốc.
Nếu chọn đúng cốc,
đó là vì chú cún đã dùng tín hiệu giao hoán chúng tôi chỉ dẫn.
Và rồi tôi chỉ vào cái cốc có úp đồ ăn.
Được rồi.
Giỏi lắm!
Điều ta thấy rõ là nhìn chung loài chó rất giỏi đi theo hướng con người chỉ tay…
Được rồi.
- Chọn đúng. - Tuyệt!
- Bé ngoan! Trúng rồi! - Bé ngoan!
…còn hơn loài vượn, tức là họ hàng còn sống gần nhất của ta.
Họ hàng linh trưởng gần gũi và thông minh của ta
như bonobo và tinh tinh không giỏi lắm một việc,
đó là hiểu được khi có ai đó ra hiệu với chúng theo cách hữu ích.
Chúng không hiểu họ đang cố chỉ dẫn và giúp chúng.
Cưng chọn sai rồi!
Đó là điều tối trọng trong sự phát triển của con người.
Vì trẻ em loài người từ chín đến 12 tháng tuổi
bắt đầu hiểu khi ai đó ra hiệu hoặc chỉ tay để theo hướng họ chỉ tay
và từ đó mà chúng học được gì đó.
Này, nhìn đây. Nó ở đâu? Cưng có thể lấy bóng không?
- Này! Làm tốt lắm. - Cưng đoán trúng rồi.
Con người làm được vì cần cho sự phát triển của ta.
Nhưng họ hàng linh trưởng thì không thể.
Điều đó khiến chúng tôi tin rằng có điều quan trọng khác ở loài chó.
- Tốt! - Tuyệt!
Thử nghiệm chỉ tay khởi đầu cho sự phục hưng khoa học nghiên cứu về chó.
Điều đó khiến tiến sĩ Brian Hare
lập ra Viện nghiên cứu Nhận thức của loài Chó ở Đại học Duke.
Được rồi.
Đó là trung tâm chuyên tìm hiểu về hành vi và tâm lý của loài chó.
Bên tôi tìm hiểu trí óc chó hoạt động ra sao.
Được rồi!
Chúng tôi cố dùng điều đã tìm hiểu được
nhằm huấn luyện các chú chó tốt hơn và nuôi dạy chúng làm việc hiệu quả hơn.
Khi có cơ hội, chó có khả năng làm những việc tuyệt vời.
DIO - CHÓ TÌM CÁ VOI
Từ việc lần theo cá voi…
Dio dẫn các nhà khoa học đến chỗ cá voi bằng cách ngửi ra mùi phân của chúng.
…đến cả khám phá vũ trụ.
Cất cánh.
Thậm chí cả tranh cử.
Max là chó Golden Retriever.
- Chính trị gia tôi thích. - Phải.
Chú chó liên tiếp thắng ba cuộc bầu cử tại thị trấn nhỏ mà đẹp như tranh vẽ này.
Nhưng có lẽ tuyệt nhất là các chú chó cống hiến cuộc đời để giúp mọi người.
Ngày nay kiểu chó mà người ta nhìn nhận là tuyệt vời
là chó trợ giúp đã được lai tạo, nuôi dạy và huấn luyện trong cả thế kỷ.
Người ta có thể rút kinh nghiệm nhiều từ chó trợ giúp để nuôi dạy chó của họ.
Năm 1986, Charles Schulz, người sáng tạo ra chú chó Snoopy,
đã hỗ trợ xây dựng Chó Đồng Hành…
CHÓ CỦA TỚ ĐANG Ở NHÀ
…cơ sở dạy chó trợ giúp lớn nhất thế giới.
Mỗi năm họ nuôi dạy 1.000 chú cún
tại sáu cơ sở trên toàn quốc.
Nhóm cún này được tám tuần tuổi. Đã đến lúc chúng bước ra thế giới.
Hành trình của chúng có thể cho ta biết nhiều về chó của ta.
Tám tuần là thời điểm tốt để chó con rời đi và độc lập.
Chúng đã gắn kết với mẹ, với anh chị em cùng lứa.
Quan trọng là chúng bắt đầu gắn kết hơn với con người ở giai đoạn này.
Các cún tới đây!
- Các cún ơi! - Tới nào, các cún ơi!
Khi được tám tuần, các chú cún sẽ tới chỗ người chăn nuôi.
Nhưng bốn chú cún này đang theo lộ trình đặc biệt.
Chúng tôi hợp tác với Đại học Duke.
Chúng tôi gửi chó con từ tám đến 20 tuần tuổi tới Duke,
kiểm tra nhận thức liên tục vài tuần một lần trong thời gian đó.
Những chú cún này bay 4.000 cây số trên máy bay do phi công tình nguyện tặng
để đi học mẫu giáo cho cún
tại Viện nghiên cứu Nhận thức của loài Chó ở Đại học Duke.
LỐI RA
- Đáng yêu quá! - Ôi trời ơi.
Rất vui được gặp cưng.
- Cưng có chuyến bay ổn chứ? - Ôi trời.
Tôi là Vanessa Woods, điều hành Vườn Cún Duke.
- Ừ, em làm tốt lắm. - Cảm ơn.
- Em làm tốt lắm. - Thực sự thì anh làm gì?
Em biết mà. Anh chả rõ.
VƯỜN CÚN DUKE, DURHAM
Xem chú cún này thôi. Được rồi.
Cưng chưa từng thấy thứ này nhỉ?
Được rồi. Trò này rất khó, kể cả với chó trưởng thành.
Được rồi.
Tốt lắm.
- Lần sau cưng sẽ lấy được. - Khó đấy.
Vườn Cún Duke đón nhận những chú cún lúc đáng yêu nhất.
Đừng đi bên trái.
Chúng còn ở giai đoạn cuối phát triển trí não nhanh chóng.
Cho chúng chơi trò nhận thức vui vẻ
để xem có thể lập ra hồ sơ nhận thức
nhằm dự đoán chú chó nào nhiều tiềm năng làm chó trợ giúp.
- Kiểm tra lần hai. Khá ổn. - Ổn.
- Thành công. - Học nhanh.
Hiện tại, mất hai năm để biết chú chó liệu có thể làm chó trợ giúp.
Ta có thể nhận một chú cún và cho làm các bài kiểm tra
và nói: "Được rồi, cưng hẳn nhiên rất giống với dự đoán về chó trợ giúp".
Nhưng các chú cún khác sẽ chỉ làm thú cưng tuyệt vời.
Cún nhìn này.
Được rồi.
Chúng tôi có "Nhiệm vụ bất khả thi"
và điều ta thấy là một số chú chó ngay lập tức tập trung lấy được thức ăn
từ hộp chứa mà chúng từng lấy thức ăn,
nhưng chúng tôi đã chốt lại nên chúng không thể mở hộp chứa.
Được rồi.
Một số chú chó nhận ra không thể mở hộp chứa,
chúng lập tức nhìn lên người ở đó và bắt đầu sủa hoặc giao tiếp bằng mắt,
cố giao tiếp với người đó.
Chúng tôi nhận thấy rằng những chú chó cố tự giải quyết vấn đề
là những chú chó có xu hướng giỏi xử lý vấn đề liên quan đến tìm đồ,
chúng sẽ được huấn luyện cho việc dò tìm.
- Chà. - Thật tuyệt vời!
Những chú chó nhận ra có vấn đề mà chúng không thể xử lý
rồi nhìn lên và nhờ được giúp đỡ
thường có xu hướng rất phù hợp cho việc trợ giúp
và hỗ trợ người khuyết tật.
Cưng bị ngược rồi. Từ đó không thấy đâu.
Muốn vòng ngược lại chứ? Tới nào.
Và chúng tôi không ngừng theo dõi nhận thức của chó xuất hiện ra sao.
Chó không chợt khôn như đèn bật sáng. Mà kiểu như nhiều đèn nhỏ nhấp nháy.
- Và… Ừ. - Đèn Giáng Sinh.
Nhiều đèn nhấp nháy vào lúc khác nhau.
Và có lẽ có nhiều màu. Khổng rõ nữa.
- Pháo hoa. - Anh thích cây Noel với đèn màu.
Một số trò thể hiện sự nhất quán,
điều ta thấy khi chúng là chó con dự báo về chúng khi trưởng thành.
Những chú cún này sẽ học mẫu giáo từ tám đến 20 tuần.
Sau đó, chúng sẽ đến chỗ người chăn nuôi có chứng nhận.
ỨNG VIÊN CHÓ TRỢ GIÚP
Không ăn nữa nhé, anh bạn.
Hết rồi nhé.
Người chăn nuôi có kinh nghiệm nuôi dạy chó đến khi chúng 18 tháng.
ỨNG VIÊN CHÓ TRỢ GIÚP
Họ có nhiệm vụ chỉ dạy cún những điều cơ bản.
Phải.
ỨNG VIÊN CHÓ TRỢ GIÚP
- Tốt. Cậu bé ngoan. - Cách để là chú chó ngoan.
Ôi trời hỡi. Chào!
Năm rưỡi đầu tiên là khi chó định hình tính cách nhất.
Dân gian vẫn cho rằng một năm của người bằng bảy năm của chó.
Điều đó không chính xác.
Chó trưởng thành rất nhanh trong đời.
Trong sáu tháng, chúng trưởng thành về giới tính,
nhưng sau đó, sự phát triển dần đi ngang.
Lúc 18 tháng tuổi, chúng là thanh niên sẵn sàng đi huấn luyện làm chó trợ giúp.
TRƯỜNG ĐÀO TẠO CHÓ ĐỒNG HÀNH
CHÓ HÀNG ĐẦU
Chúng tôi huấn luyện chó trợ giúp cho người khuyết tật.
Chó trợ giúp thay đổi cuộc sống theo nhiều cách hơn mà ta nghĩ.
Ngày trọng đại mà các chú chó tới đại học lần đầu tiên.
Chúng tôi nhận các chú chó.
Chúng tôi nói: "Tôi là huấn luyện viên mới. Làm việc đi".
- Được. - Đúng vậy. Cậu bé ngoan.
Giai đoạn đầu ở cơ sở dạy chó trợ giúp,
các ứng viên trải qua sáu tháng rèn luyện nghiêm ngặt.
Được. Bé gái ngoan.
Chúng tôi bắt đầu huấn luyện 40 lệnh khác nhau cho chó.
Chạm. Được. Bắt tay. Được. Đưa đây. Phải.
Khách hàng có thể bị khuyết tật vận động,
nên chúng tôi huấn luyện mệnh lệnh hướng về nhiệm vụ.
Lên. Đúng rồi.
Để chó có thể giúp ta việc mà bình thường ta sẽ không làm được.
Đẩy đi. Phải!
Kéo nào. Cậu bé ngoan.
Chúng tôi đào tạo kỹ năng tương tác nhằm phục vụ cựu chiến binh bị PTSD,
như là gây gián đoạn ác mộng.
Phải. Tốt lắm, anh bạn.
Chó là để giúp nâng cao cuộc sống của con người.
Cô bé ngoan.
Vì chúng tôi có tiêu chuẩn rất cao.
Chỉ khoảng một nửa số chó ở đây được tốt nghiệp và trở thành chó trợ giúp.
Có hàng trăm người hy vọng chờ được ghép đôi với chó trợ giúp.
Chú chó nào cũng có giá trị.
Bật đèn. Cưng làm được. Nào, đứng dậy đi.
Tuyệt! Cậu bé ngoan.
Cưng thấy sao?
Tập luyện có tốt không?
Được rồi.
Đây là Bonus.
Điều thú vị về chú chó Bonus này là đã phải niềng răng vì có khớp cắn chìa.
Phải, chú cún rất đáng yêu, giàu tình cảm.
Bonus thích tương tác kiểu gãi mông. Làm vậy thực sự khiến Bonus hào hứng.
Bonus rất mê gãi mông.
Cưng nhỉ? Chà, phải rồi.
Bonus, kéo nào.
Bonus cần gây dựng sự tự tin, động viên.
Thử lại đi.
Bonus rất giỏi tương tác.
Bật đèn. Phải!
Bonus rất chính xác khi cần thực hiện nhiệm vụ.
Nào, đứng dậy đi. Phải!
Ba mấu chốt để huấn luyện chó…
Lên nào.
…là kiên nhẫn…
Phải! Cậu bé ngoan!
…và lặp lại…
Bật đèn. Cưng làm được. Phải rồi! Cậu bé ngoan.
…và hiểu điều chúng muốn thể hiện.
Việc của chúng tôi là dạy mọi người chó của họ muốn nói gì, đang nghĩ gì.
Cậu bé ngoan. Tốt.
Chó liên tục giao tiếp với chúng ta.
Mọi điều ta cần làm là quan sát và lắng nghe chú chó của ta.
Chú chó cho ta mọi thông tin ta cần.
- Trời ơi. - Chào!
Chào!
Ta nhìn vào ngôn ngữ cơ thể, chó vẫy đuôi bộc lộ nhiều điều.
Đuôi vẫy xa mông cho thấy ít sự căng thẳng
phần nhiều là hạnh phúc, tò mò.
Đuôi vẫy sát mông, nghĩ nếu là người… Đây là thử nghiệm cho mọi người ở nhà.
Lúc này hãy căng mông rồi tự hỏi mình cảm thấy ra sao.
NHÀ SÁNG LẬP HỘI CHÓ THIỀN
Ở đó thường có mối tương quan cảm xúc.
Đuôi cụp hoặc vẫy thấp cho thấy có chút căng thẳng.
Đuôi vẫy như trực thăng hay đi kèm hành động lắc mông.
Thường khi ta thấy điều đó,
dường như chú chó đang trải nghiệm cảm xúc tích cực.
Từ khoa học hiện nay, nếu một chú chó gặp người chúng biết
và có mối liên hệ tích cực, thì đuôi của chúng lắc về bên phải.
Khá hay đấy.
Nhưng tôi muốn thấy cả cơ thể chú chó mà có thể tương quan với cử động ở đuôi.
Chó có 16 loại biểu cảm trên gương mặt.
BUỒNG CHỤP ẢNH
Giận dữ,
lo lắng,
đau đớn,
hạnh phúc,
buồn rầu.
So sánh với con người vốn có tầm 27 biểu cảm trên gương mặt.
Tinh tinh, động vật có vú ở nhóm thông minh nhất thế giới
chỉ có 13 đến 14 biểu cảm trên gương mặt.
Chó học nhiều điều từ ta nhờ điều ta làm và thể hiện cho chúng.
Ôi, mặt cưng. Nằm xuống được chứ?
Bé ngoan. Lần này bé nằm để ăn thưởng nhanh hơn cả.
Chú bé dễ thương này là Peabody.
Chú cún có cảm giác thoải mái.
Khi Peabody ở bên, ai cũng thấy an bình.
Hầu hết thời gian, bé mê phơi nắng.
Khi các chú chó khác chạy vòng quanh và chơi kéo co,
ta sẽ thấy chú bé đang tắm nắng.
P, lấy đi.
Việc huấn luyện có thể hơi chậm.
Cưng làm được.
Chú cún cần cải thiện kỹ năng lấy đồ.
Tuy nhiên, chú cún này thực hiện rất tốt các kỹ năng tương tác.
Gối đầu.
Làm gián đoạn sự lo lắng là một nhiệm vụ.
- Cách cư xử có huấn luyện. - Bé ngoan.
Chúng tôi không ngừng đánh giá mức độ phù hợp làm chó trợ giúp của chúng.
Hầu hết nhưng không phải tất cả các chú chó ngủ tầm nửa buổi mỗi ngày.
CÒN 6 THÁNG TRƯỚC KHI TỐT NGHIỆP
Chú bé ngốc nghếch này là Nemo.
Nemo rất hoạt bát.
Cưng lấy được thằn lằn bay. Đừng.
Nemo, nằm xuống.
Đừng. Phải. Cậu bé ngoan.
Không. Ta không làm thế đâu.
Cũng không thế đâu.
Nemo rất yêu đời.
Chú cún cần tập trung để làm việc.
Lần nữa. Lấy về nào.
Nemo!
Khoảng 20% chú chó có hành vi giống như bị rối loạn tăng động,
gấp đôi so với con người.
Ta cần chờ xem liệu Nemo có bị thế.
Chó bị rối loạn tăng động có thể rất bốc đồng, thậm chí hiếu động thái quá.
Mà vẫn có thể huấn luyện chúng.
Nemo, kéo đi.
Nemo có việc phải làm ở thế giới thực.
Phải, vậy đó. Cậu bé ngoan. Thả đi nào.
Phải. Nước trái cây.
Phải đó. Đúng rồi. Cậu bé ngoan. Rất tốt.
Nemo tuân theo lệnh lấy đồ rất xuất sắc,
cũng học lệnh kéo rất giỏi.
Chào.
Nemo hoạt bát, giàu tình cảm và thích rèn luyện,
nhưng vẫn phải xem liệu chăng Nemo có thể làm việc đáng tin cậy.
Tôi luôn nêu ra giả định vì không có gì được đảm bảo.
Đã thấy Nemo sủa vài lần.
Điều đó có thể khiến ta bị đuổi khỏi tiệm ăn, cửa hàng,
có thể khiến Nemo không đạt tiêu chuẩn trở thành chó trợ giúp.
Nếu không thể kiểm soát tiếng sủa,
Nemo sẽ không tốt nghiệp và được ghép đôi với người có nhu cầu.
Tiếng sủa có ý nghĩa khác biệt trước khi người và chó nảy sinh gắn kết.
Sói tru theo nhóm. Đó là hình thức giao tiếp xã hội quan trọng của sói.
Nhưng loài sói không sủa như chó sủa với con người.
Chó sủa với hàm ý cảm xúc hơn, có thể nhằm thu hút sự chú ý từ con người.
Có giống chó tru rất nhiều.
Nếu có một chú chó Siberian, chắc giờ này bạn đang gật gù đồng ý.
Ôi giời ơi! Con muốn mẹ ngay!
Bé gái ngoan.
Và BỐ không phải mẹ!
Yêu cưng lắm.
Con BIẾT mẹ con mà!
Con người rất hoạt ngôn…
Các cưng à!
…nên đã giúp loài chó có tiếng nói.
Cũng như ở con người, kiểu người khác nhau nói khác nhau.
Tiếng sủa đâu chỉ là sủa. Một số chú chó hay sủa.
Giọng sủa thay đổi tạo ra sự khác biệt.
Tình huống căng thẳng cao sẽ dẫn đến âm vực cao hơn,
như kiểu tiếng sủa đau đớn.
Tiếng sủa rít lên không ngừng thường thể hiện trạng thái căng thẳng.
Việc chú chó sủa rồi dừng lại chỉ ra là có khả năng nhận thức nhất định.
Walter.
- Đừng. - Không có chú chó nào xấu cả.
Có hành vi mà ta không hiểu được,
hành vi của chú chó phù hợp dựa trên kinh nghiệm ở thời điểm đó.
TRƯỜNG CHÓ NGHIỆP VỤ PENN
Sủa và tăng động là hai hành vi mà Thú Y Penn dùng để cứu mạng người.
Cô bé ngoan, Lucky!
Trường Chó Nghiệp Vụ Penn bắt nguồn từ thảm họa 11/9.
Chúng tôi nhận ra không có khoa học
hỗ trợ những chú chó tuyệt vời làm công việc tìm kiếm và cứu hộ.
Chúng tôi cần một chương trình để nghiên cứu và thấu hiểu những chú chó,
nhằm cải thiện sức khỏe và phúc lợi cho những chú chó này
và mức độ khả dụng vì không có đủ chó tìm kiếm và cứu hộ
để làm những việc mà ta yêu cầu.
Ở Trường Chó Nghiệp Vụ này, chúng tôi tìm các loại chó khác nhau.
Chúng tôi biết trong mọi lứa cún, những chú chó không chịu ngồi yên
thường rất muốn tham gia các công việc tích cực, dò tìm.
Bất cứ việc gì chó làm bằng mũi.
Tìm kiếm và cứu hộ.
Làm tốt lắm!
Dò tìm chất nổ.
Dò tìm ma túy.
Dò tìm về y tế.
Vì vậy, chúng cần sức mạnh thể chất và có điều mà ta gọi là nhận thức cơ thể.
Những chú chó này cần leo thang, điều hướng trên bề mặt không ổn định.
Chúng phải có sức mạnh, sự nhận thức đó.
Như vận động viên thể dục.
Nhờ chương trình đo lường chó, những chú chó của chúng tôi rất khỏe mạnh.
Làm tốt lắm, bé gái à.
Điều đó giúp chúng làm việc an toàn hơn.
Có khởi động trước khi để chúng hoạt động.
Tốt lắm.
Chúng tôi để chó tập plank vốn là rèn luyện vùng cơ cốt lõi.
Và làm thế đem lại tác động tốt cho cơ bụng và cơ lưng của chúng.
Hầu hết chó ở Mỹ thực ra là thừa cân, rút ngắn tuổi thọ của chúng đến hai năm.
Là nếu ta nói về thừa cân từ 10 đến 20%.
Giữ những chú chó này khỏe mạnh là điều rất quan trọng với chúng tôi.
Cô bé ngoan. Làm tốt lắm.
Trong tự nhiên, sói không cần bài tập thể hình.
Có cơ thể cân đối là chuyện sống còn.
Chó vừa là con mồi vừa là kẻ săn mồi.
Nên chúng cần trốn thoát, hoặc phải dùng khả năng đó để chạy
nhằm đuổi theo thức ăn để tồn tại.
Nếu nhìn giống Greyhound, so với các giống chó khác,
chúng có thể có 12% cơ bắp ở chi sau hơn các giống chó bình thường.
Một con Greyhound chạy được hơn 70 cây số một giờ. Khá đáng nể.
Tốc độ trung bình của chó là tầm 25 đến 32 cây số một giờ.
Rồi ta có có Basset Hound với tốc độ gây sốc là tám cây số một giờ.
Không phải chó nào cũng nhanh,
nhưng chó là vận động viên có sức bền cao của tự nhiên.
Một số giống chó kéo xe chạy được 160 cây số một ngày,
và chúng chỉ từ tầm 18 đến 23 cân.
Chúng có dung tích phổi lớn hơn,
tốc độ trao đổi chất nhanh và hệ thống tim mạch hiệu quả.
Độ trao đổi chất của chó khi nghỉ ngơi ngang với con người.
Nhưng khi cần, chó có thể tăng tốc bất chợt,
tỷ lệ trao đổi chất duy trì cao nhất trong số mọi loại động vật.
Tức là chúng sử dụng cùng lượng calo
hiệu quả hơn gấp ba lần một tay đua Tour de France.
Và khi xong xuôi, chúng quay lại nghỉ ngơi.
Tất cả những chú chó của ta về bản chất vẫn còn rất hoang dã.
Đó không phải vì đĩa nhựa bay, là thôi thúc săn mồi đuổi theo thứ gì đó.
Chúng không có xương đòn
để cử động linh hoạt hơn và đổi hướng thật mau chóng.
Chúng có đuôi giúp giữ thăng bằng và có xương sống rất dài, linh hoạt.
Dù ta cố hiểu tâm trí của loài chó, sinh lý bệnh học về cách thức của chúng,
khi một chú chó đuổi theo thứ gì, thực ra đó là quyết định trong tích tắc.
Có thể vì con mồi, có thể vì đĩa nhựa,
nhưng tâm trí chúng tính toán trong có vài giây hoặc mili giây
và tính ra mục tiêu sẽ đi bao xa, nên đi hướng nào, xoay hướng nào,
rồi khả năng cùng lúc xoay người và ngậm vào miệng.
Mà không phải loài chó nào cũng giỏi đón đĩa nhựa bay như nhau.
Các giống ghó đều có điểm mạnh và điểm yếu riêng.
Tùy mỗi chúng ta nuôi dưỡng chúng.
Tùy thuộc vào từng giống, chó cần nhiều kiểu bổ sung khác nhau
để chúng có cuộc sống viên mãn.
- Kích thích tâm trí. - Phải.
Để chú chó là bản thân là điều rất đáng.
CÒN 2 THÁNG TRƯỚC KHI TỐT NGHIỆP
Chó của chúng tôi làm việc vì chúng thể hiện mong được làm việc.
Sẵn sàng chưa? Rồi. Đi nào.
Peabody, Bonus và Nemo hoàn thành giai đoạn đầu của chương trình.
Nào, sủa đi.
Phải, sủa đi. Phải.
Chúng tôi dạy được các lệnh cơ bản, như ngồi xuống, nằm xuống và tất cả đó.
Ấn tượng. Được rồi. Nhưng chú chó có ngồi yên nổi khi có tàu lượn phía sau?
Đã đến lúc các chú chó đưa điều đã học trên lớp ra thực tế.
Những chuyến đi thực địa cho ta nhiều thông tin về bản chất các chú chó.
Làm tốt lắm, anh bạn.
Chúng tôi tìm hiểu cách thức chú chó suy nghĩ, cảm nhận và hành động.
Chào bạn chó.
Ta đang ở Adventureland với Peabody này.
Nơi này rất ồn ào.
Điều gây mất tập trung.
Chúng tôi muốn xem chú chó liệu có chú ý đến tôi trong môi trường này.
Sẵn sàng. Nhảy chứ?
Tuyệt. Cậu bé ngoan. Tốt lắm.
Khi nói đến thính giác,
vì nghe được tần số cao hơn, chó nghe thấy nhiều hơn con người bốn lần.
Người nuôi chó không phải luôn rõ điều ấy.
Trong tai của chó thực ra có 18 cơ bắp dùng để lắng nghe.
Ta có thể thấy đó là ngày yên tĩnh, nhưng chó nghe được tiếng động lớn từ đây,
âm thanh kỳ lạ ở bên này, điều đó làm chúng bị hoảng,
mà chúng không rõ tiếng từ đâu.
Nên ta phải cân nhắc điều đó khi cố huấn luyện và xã hội hóa chúng.
Peabody, nằm xuống.
Phải. Cậu bé ngoan.
Peabody là một chú chó rất ổn định.
Chắc Peabody chả để tâm.
Bên tôi gọi chúng là chó "chống bom". Bom có thể nổ ở cách Peabody năm mét.
Nếu mà có nhìn lại,
đấy là nếu, chắc Peabody sẽ không bối rối.
Đó là phẩm chất rất tốt,
nhất là khi chúng tôi tìm thấy người mà thực sự có lợi từ một chú chó thế này.
Họ càng hiểu thêm về cách chó cư xử,
họ càng dễ tìm ra người phù hợp khi cần ghép đôi.
Tôi sẽ không nhất thiết để cho Bonus ở bên tàu lượn siêu tốc.
Bonus, đi thôi.
Bonus hơi nhạy cảm với tiếng ồn.
THỊT, HẢI SẢN NƯỚNG
Chúng tôi đưa Bonus đến nhà hàng.
Sẽ có nhiều người.
Chắc họ sẽ chú ý tới thực tế là: "Ôi trời, có một chú chó ở đây".
Chưa kể, Bonus cực kỳ bảnh bao.
Nào, anh bạn.
Bonus phải lờ đi điều gây mất tập trung khi ra ngoài đời thực với chủ của mình.
Sẽ có người bê khay qua, thức ăn trên sàn.
Điều tôi nhắm tới là liệu Bonus có bồn chồn
khi chúng tôi ăn uống còn chính Bonus thì không?
Rồi, anh bạn. Ngồi đi.
Tốt lắm, anh bạn.
Tốt, anh bạn. Bonus, vào dưới ghế.
Chúng tôi coi chó là một phần mở rộng của một người.
Được. Thêm chút nữa.
Thế nên điều chỉnh ở tình thể khác nhau là rất quan trọng.
Nếu nằm gọn gàng dưới bàn hoặc dưới ghế,
chú chó sẽ an toàn, sẽ không bị giẫm lên.
Khi đã vào vị trí, Bonus rất thoải mái.
Cho đến khi có bít tết.
Chúng tôi không muốn chó ở cơ sở đi tìm thức ăn trên mặt đất.
Chúng có thể ăn phải thuốc, có thể có độc.
Không được.
Một chú chó cần hết sức tự chủ để không ăn miếng bít tết trước mặt.
Chúng rất muốn ăn. Không thể phủ nhận điều đó.
Phải, làm tốt lắm. Chào anh bạn.
Giao tiếp qua mắt rất quan trọng.
Bonus đang quay đi một chút.
Phải. Cậu bé ngoan.
Chúng tôi dùng ánh mắt như lệnh củng cố.
Cậu bé ngoan. Làm tốt lắm.
Chú chó làm đúng sẽ nhận phản hồi tích cực từ huấn luyện viên.
Này, làm đúng đấy.
Tốt lắm.
Cậu bé ngoan. Phải đó.
Khi con người không can thiệp, chó dùng ánh mắt theo cách rất khác.
Border Collies dùng mắt để điều khiển cừu.
Cái nhìn chằm chằm giống như săn mồi,
nên bầy cừu quây lại với nhau và di chuyển theo ý muốn của chú chó.
Sói cũng làm vậy, nhưng chúng hoàn thành việc săn mồi.
Thị giác loài chó tiến hóa để lần tìm theo con mồi.
Tế bào hình que ở mắt giúp nhìn trong vùng tối, thiếu sáng.
Chó có nhiều tế bào hình que hơn, nên có thị lực ban đêm tốt hơn ta.
Và chó còn có lớp phản chiếu ở đáy mắt
gọi là tapetum lucidum.
Ánh sáng sẽ phản chiếu vào đó, như đèn pin trong điều kiện thiếu sáng.
Tế bào hình nón giúp ta thấy màu sắc và con người có ba loại tế bào hình nón.
Vì chỉ có hai loại đó, chó không thấy một số màu như ta.
Chó chỉ nhìn thấy được dải màu vàng, xanh dương, nâu xám.
Chúng vượt trội hẳn với việc chú ý các sự vật đang di chuyển.
So với thế giới của chúng ta, thế giới của chúng mờ hơn một chút.
Hẳn là chúng rất dựa vào thị giác, nhưng không cần thị lực vẫn sống được.
Chó được tạo ra để ngửi thế giới.
Tôi thích mô tả là chó ngửi được màu sắc
vì điều đó giúp ta dễ liên hệ để hình dung
bởi ta dùng thị giác làm là giác quan chính.
Nemo. Đi thôi, anh bạn. Ta làm được.
Chó cũng ngửi thấy mùi ở dạng không gian ba chiều.
Chúng có thể chỉ dùng mũi để lập bản đồ không gian của căn phòng.
Siêu thị là địa điểm hấp dẫn, thử thách
vì thức ăn thường để ở độ cao của chó.
Có thịt, có cá, nông sản, đủ thứ, nhưng hãy quên hết tất cả đó đi.
Mũi chó có thể ngửi ra hàng triệu mùi khác nhau.
Chú chó còn biết liệu chủ nhân có ở đây vào hôm qua.
Thử thách cho Nemo là tập trung vào huấn luyện viên, không phải thức ăn.
Ối chà. Nemo. Phải đó. Nhóc sẽ có đồ ăn sau. Đi thôi.
Đó là một thách thức nhỏ với Nemo,
nhất là khi lối đi có nhiều mùi tuyệt vời,
mà bất kỳ chú chó nào cũng rất thích cắn răng vào.
Nemo rất dễ đổi hướng và muốn đánh hơi.
Không cá. Nào, anh bạn.
Tôi muốn Nemo duy trì để ý đến tôi,
vì trong thế giới thực,
người chủ sẽ cần Nemo bất kể chuyện gì đang xảy ra.
Không phải siêu thị nào cũng cho chó vào,
nhưng mọi chú chó đều có lợi nhờ học cách kiểm soát bản năng.
Này, chú chó sẽ ăn cắp pizza của gã đó.
Cấu tạo của chiếc mũi chó cho phép chú chó
trải nghiệm thế giới thông qua các mùi.
Lỗ mũi chó có cấu tạo để khoảng 10 đến 15% không khí
đi thẳng vào bộ phận mà ta gọi là biểu mô khứu giác,
phần mũi nhận được thông tin về mùi.
HÌNH 1: BIỂU MÔ KHỨU GIÁC
Bộ phận đó là một mê cung, có lượng lớn những ngóc ngách
nơi có vô số tế bào nhỏ nhận biết các mùi.
Chó có nhiều loại tế bào này hơn người,
mật độ tế bào này cao hơn, số lượng tổng thể cao hơn hẳn.
HÌNH 2 & 3: MŨI CHÓ & MŨI NGƯỜI
Thông tin đó được xử lý tại vỏ não.
HÌNH 4 & 5: NÃO CHÓ & NÃO NGƯỜI
Khi chó thở ra, không khí đi ra khe nhỏ hai bên,
và đó là thành phần rất quan trọng vì chúng có thể thở và ngửi cùng lúc.
Tìm kiếm.
Cái mũi đáng nể này có thể được dùng để cứu mạng người.
Tuyệt vời!
Chúng tôi có một số công cụ để sử dụng khi huấn luyện chó.
Chúng tôi có bức tường mùi.
BỨC TƯỜNG MÙI
Đây là những lỗ thông.
Ở phía sau tường, ta có thể chèn nguồn gốc của mùi
và chú chó sẽ phải học theo cách có hệ thống
là tìm kiếm bức tường đó để xác định mùi đó ở đâu.
Thế có nghĩa là chúng sẽ tìm kiếm ra sao
để xác định hàng lậu hoặc nguy hiểm có thể ở ngoài kia.
Từ góc độ đào tạo, chúng tôi đưa ra "tác động gây phân tâm"
để xem liệu điều đó có cản trở sự tập trung của chúng,
xem liệu điều đó có làm suy giảm khả năng dùng mũi của chúng
bởi vì chúng bị phân tâm?
Khi nghĩ về những chú chó, ta coi chúng như sinh vật phi thường.
Và điều khiến tôi ngỡ ngàng
là mỗi lần được chứng kiến một chú chó lao vào đống gạch vụn…
và thấy rất nhiều người làm việc và đứng trên đống gạch vụn đó.
Chúng kiểu như: "Được rồi, các vị ổn cả nhưng tôi ngửi thấy mùi của người khác".
Chúng không thể thấy họ.
Cách chúng tìm được người bị chôn vùi,
người bị kẹt trong tình huống thảm họa,
điều đó đem lại cảm giác ngỡ ngàng.
Hoan hô!
Ta không có thiết bị nào tương đương với khả năng của chó,
tốc độ và sự chính xác của chúng trong việc tìm ra người bị chôn vùi
mà sinh mạng lệ thuộc vào việc được sớm tìm thấy.
Siêu năng lực đó.
Khi trận động đất 7,8 độ Richter làm rung chuyển Thổ Nhĩ Kỳ và Syria,
Colin the Collie, thành viên của đội Tìm kiếm và Cứu hộ Quốc tế nước Anh,
đã dành mười ngày tại khu vực bị ảnh hưởng nặng nhất ở Thổ Nhĩ Kỳ.
Chú chó đã dẫn tới 11 cuộc giải cứu thành công.
Trong nhiều thế kỷ, chó được dùng cho việc đánh hơi,
nhưng chỉ gần đây chó được dùng để giúp ta
xác định các mùi liên quan đến bệnh tật.
Ung thư có lẽ là căn bệnh nhận được nhiều sự chú ý nhất.
XÉT NGHIỆM PHÁT HIỆN UNG THƯ
Amritha, hôm nay cho Osa làm gì?
Osa sẽ tìm mùi được xếp đặt cho việc huấn luyện phát hiện ung thư
trên bánh xe phát hiện mùi có tám cổng,
chính bánh xe ta đã dùng cho nghiên cứu phát hiện Covid.
Sẵn sàng chưa, Osa? Tìm đi.
Với việc phát hiện ung thư, mẫu máu của người bị ung thư được đưa vào.
Chúng tôi cho chú chó ngửi mẫu đó trước.
Chúng tôi nhấn nút ra hiệu và chúng nhận được bánh thưởng.
Chúng tôi làm vậy vài lần. Rồi đột nhiên, có một mẫu khác.
Là từ bệnh nhân khỏe mạnh.
Khi chúng chúi mũi vào mẫu không phải từ bệnh nhân ung thư,
chúng không được bánh thưởng.
Sẵn sàng, Osa? Tìm đi.
Những chú chó liên tục xử lý thông tin,
chúng thích nghi dần và có thể phân tích mùi liên quan
và nhận ra đâu là ung thư.
Cô bé ngoan!
Phải. Làm tốt lắm, Osa.
Người ta có chế độ ăn khác nhau, dân tộc khác nhau, từ vùng địa lý khác,
máy móc nhiều lần bị bối rối vì điều đó.
- Cô bé ngoan. - Giỏi lắm.
Có điều rất tuyệt ở bộ não của chó và khả năng xử lý thông tin của chúng.
Bánh xe mà không có mùi mục tiêu thì sao?
Nên nếu bánh xe không chứa mùi mục tiêu,
chú chó sẽ nhảy lên bục này và ngồi xuống,
điều đó cho ta biết chúng đã đánh hơi tất cả các mẫu trên bánh xe
và chúng không thấy mẫu nào là đối tượng.
Tín hiệu "không có gì".
Bệnh như ung thư có tỷ lệ mắc bệnh rất thấp,
nên chúng tôi muốn đảm bảo rằng chú chó sẵn sàng bỏ qua nhiều mẫu âm tính.
Cô bé ngoan.
Làm tốt lắm.
Chó có thể ngửi thấy mùi ung thư, tiểu đường, thậm chí cả Parkinson.
Chúng ngửi ra tâm trạng,
adrenaline trong ta. Chúng còn ngửi được ta bị căng thẳng.
Quả là siêu năng lực khi để ý được những thay đổi nhỏ như vậy.
Con bé đến và đặt mũi lên bụng tôi, và tôi có dự cảm rằng có gì đó không ổn.
CHÓ CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ PHÁT HIỆN VÀI LẦN RẰNG CHỦ BỊ UNG THƯ
Sierra muốn nói tôi bị ung thư buồng trứng.
Tôi tin con bé đã cứu mạng tôi.
Ta đều trải qua cảm giác gắn kết với chó trong nhà.
Chó và chúng ta gắn kết với nhau.
Ở Đại học Harvard, chúng tôi nhắm tới sự hình thành gắn kết giữa chó và trẻ em.
Hóa ra sự kiên kết với chó không chỉ là trên bề mặt.
Cortisol là kích thích tố mà cơ thể tiết ra trong lúc căng thẳng.
Khi người ta có gắn kết với một chú chó,
sự hiện diện của đối phương có thể tăng cortisol trong thời khắc căng thẳng.
Tương tác giữa chó và người
cũng là nguyên nhân tiết ra kích thích tố oxytocin ở cả hai loài.
HÌNH 1 & 2: NÃO CHÓ & NÃO NGƯỜI
Đây là kích thích tố liên quan đến sự hình thành liên kết xã hội
và cảm xúc tương tác tích cực với một đối tượng gắn kết.
Chó tạo ra sự gắn kết với ta như thể chúng cũng là con người.
Tại trường Chó Đồng Hành,
sự gắn kết này là chìa khóa để tạo ra ghép đôi thành công.
Mặc vào này.
Các chú chó đã thành thạo điều cơ bản trên lớp
và đem điều đã học vào thế giới thực.
Giờ các huấn luyện viên quyết định
bảy trong số mười một chú chó trên lớp hiện tại vượt qua giai đoạn hai.
Chúng đã sẵn sàng vào giai đoạn cuối và quan trọng nhất:
xây dựng gắn kết với người cần.
Rồi, mừng tới buổi ghép đôi thử.
Các huấn luyện viên đã gặp gỡ, nói về những chú chó, hồi chúng còn bé,
mọi điều các vị đã báo chúng tôi và chúng tôi đã cố dự đoán hết mức
là chú chó nào sẽ hợp nhất để ghép đôi thử với các vị.
Bảy người chủ tiềm năng từ Đông Bắc đã được mời đến trường Chó Đồng hành
để gặp bảy chú chó này.
Các huấn luyện viên đã cùng nhau…
Nếu hình thành được mối gắn kết, chú chó và người đó sẽ về nhà cùng nhau.
Có thể mất thời gian để chó quen với chủ mới,
nhưng sự tử tế và kiên định sẽ giúp dễ dàng chuyển đổi.
Đây là khởi đầu mối quan hệ với chú chó,
nên làm ơn ghi nhớ duy trì kỳ vọng và sự kiên định
khi tiếp tục làm việc với chó của mình.
Đừng âu yếm nhìn các chú chó bên cạnh.
Xin hãy cống hiến hết mình với chú chó trước mặt các vị.
Chúng tôi muốn mối quan hệ bắt đầu ngay bây giờ.
Rồi, sẵn sàng chưa?
- Vâng. - Rồi.
Tuyệt vời.
James, cậu được ghép đôi thử với chú chó Lab lai Golden tên Biro.
Được rồi.
Nắm dây dắt chó đi.
Christy, cháu được ghép với Goldie Đệ Ngũ.
Những nụ hôn kiểu chó.
Và Jaz, chúng tôi không quên cháu!
Cháu được ghép đôi với chú chó Lab lai Golden tên Bonus.
Bonus.
Cảm ơn. Chắc chắn rồi.
Chào Bonus!
Chúc mừng mọi người.
Hãy dành ra vài phút. Cứ thoải mái âu yếm các chú chó.
Đó là ai?
Nói "Bonus" nhé?
Bonus.
- Con gọi được Bonus. - Được.
Làm tốt lắm.
Và bắt đầu quay!
JAZMIN - 23 TUỔI - NGƯỜI NHẬN CHÓ TRỢ GIÚP
Mẹ và bố.
Đây là bố mẹ tôi.
Kể chút về Jazzy đi.
Đôi khi con bé hơi ngây ngô.
Xấu tính nhé.
Thật ra, khi Jaz được sinh ra đã gặp biến chứng từ ngày đầu tiên.
Con bé đã ở phòng sinh non nhiều ngày.
- Con bé khó khăn khi nói chuyện. - Chào.
Nói được: "Chào".
Con bé hiểu mọi điều. Sự hài hước, mỉa mai, con bé hiểu hết.
Nhưng khả năng giao tiếp là thách thức.
Con bé cần có một chú chó. Nhu cầu cấp bách cho cuộc sống con bé.
Các chú chó không được chọn…
vẫn sẽ có cơ hội thay đổi các cuộc đời.
Chúng tôi đã nhất trí,
rằng chú chó Peabody sẽ làm rất tốt
với một cựu chiến binh mắc chứng PTSD.
Tỏ ra là sự hiện diện ổn định, êm dịu là loại công việc mà Peabody ưa thích,
là loại công việc mà Peabody rất xuất sắc.
Và ghép đôi thế là tốt nhất với Peabody.
Còn Nemo phù hợp với tình thế khác.
Nemo, đừng.
Chúng tôi hẳn không gọi đó là thất bại vì những chú chó hết sức tuyệt vời.
Mà Nemo không vượt qua chương trình của chúng tôi.
Đừng.
Nên chúng tôi cho Nemo cơ hội để sống cuộc sống khác.
Nemo sẽ làm một chú chó cưng.
Gia đình người chăn nuôi đã dành mọi thời gian và tình yêu
trong một năm rưỡi đầu đời của chúng sẽ có cơ hội để nhận nuôi lại chú chó.
- Chào Nemo! - Nemo!
Cún thế nào rồi?
Nhận nuôi chú chó dễ yêu như Nemo là quá dễ dàng.
Các cưng ra sao thế?
Chúng ta sẽ tiến vào buổi tập huấn đầu tiên trong ngày
và bắt đầu làm việc, gây dựng sự gắn kết với các chú chó nhé?
Đó sẽ là hai tuần vất vả với những chú chó được ghép đôi.
Đánh dấu với từ "phải" khi Bonus nhìn Jaz.
- Bonus. - Phải.
Đây nhé.
Để Bonus về nhà với Jazmin, họ cần có sự gắn kết tới khi tốt nghiệp.
- Nhìn vào mắt Bonus. Phải. - Bonus.
Một cách thức tốt nhất
để nuôi dưỡng mọi mối quan hệ mới: luôn lạc quan và học cách giao tiếp.
Khi muốn một chú chó kiên định, đáng tin cậy, là cộng sự của ta…
Cần tạo ra quan hệ đối tác đúng nghĩa.
Cậu bé ngoan.
Rất tốt đấy.
Giao tiếp là cực kỳ quan trọng.
Bản thân chú chó có thể không biết nhưng chú chó luôn giao tiếp với ta đấy.
Để giao tiếp với chó, cần học cách nói chuyện với chó.
Chương trình này hoạt động như thế.
Giờ các nhà nghiên cứu đang tìm hiểu liệu chó có thể học cách nói với người.
Chơi đi.
Được, ta sẽ chơi.
Thật ngỡ ngàng khi giao tiếp được với loài khác.
Hãy hình dung việc giao tiếp với rùa.
Tôi còn chưa hình dung nổi giao tiếp với chúng thì ra sao.
Gãi đi.
Cưng muốn được gãi à?
Ừ, được rồi. Gãi cho cưng này.
Tôi đang cố huấn luyện thú cưng học được các ký hiệu, các từ vựng,
như cửa sổ tiến vào tâm trí chúng,
để ta có thể học được gì đó về điều chúng nghĩ, trải qua,
và giao tiếp về cảm xúc của chúng.
Chào.
Cưng sủa gì đó?
Tức giận, lo ngại
Tức giận, lo ngại ư?
Thiết bị chúng tôi dùng cho nghiên cứu này
được chỉnh từ thiết bị dùng cho người không thể nói lâu nay.
Chúng tôi gọi là Thiết bị Giao tiếp Tăng cường Khác loài.
Đậu phộng.
Có nghiên cứu, ví dụ như ở động vật linh trưởng
với thiết bị tương tự gọi là lexigram có những biểu tượng mà khi nhấn vào
thì tạo ra âm thanh hoặc từ mà con người có thể hiểu được.
Nhưng nghiên cứu hay tiến hành với một vài cá nhân.
Bên tôi có 10.000 chú chó từ 47 quốc gia.
Tầm 150 chú chó nhấn nhiều nút nhất. Chúng tham gia nghiên cứu đã vài năm.
Thảm đồ chơi.
Cưng muốn thảm đồ chơi à? Được.
Parker được hai tuổi rưỡi
và chú chó này dùng nút giao tiếp được gần hai năm, từ khi sáu tháng tuổi.
Đây là những cái nút mà Parker dùng.
Mỗi nút có một hình thiết kế nhỏ.
Và khi ta nhấn vào nút, âm thanh phát ra từ dưới đế
mà được liên kết với Bluetooth.
Ra ngoài đi.
Parker sẽ hỏi tôi và trả lời câu hỏi
mà tôi hỏi bằng lời nói hoặc dùng nút bấm.
Parker muốn gì nào?
Gậy.
Ừ! Được, thêm gậy nào.
Cách Parker dùng nút như phương tiện
để giao tiếp sâu sắc hơn với tôi
nhìn chung là thêm ý nghĩa cho quan hệ của chúng tôi.
Con yêu mẹ.
Mẹ cũng yêu cưng.
Ta có thể bị cuốn vào kiểu:
"Hội yêu chó thật điên. Họ coi chó là người tí hon".
Nhưng, cứ hình dung vào vị thế nhà khoa học một chút đi.
Bụng
Thuốc
Và ta đang cố hiểu được động vật không phải người nghĩ gì.
Giờ câu hỏi trở thành:
"Giao tiếp của chúng sẽ trở nên phức tạp cỡ nào
giờ đây khi chúng có cách mới để nói chuyện với người nhà của chúng?"
Nên tôi không biết! Ta sẽ xem điều gì có thể xảy ra.
Sẽ vui lắm đây.
CÓ XE CỨU THƯƠNG Ở NGOÀI CĂN NHÀ
Xe phát ra tiếng.
Khi kết hợp ba, bốn nút, chúng có thể tạo ra câu để truyền đạt khái niệm mới.
Xe phát ra tiếng
Đó là xe phát ra tiếng.
Điều đó khiến tôi thấy thú vị nhất.
Yên lặng, Snuggle
Nó nói: "Im đi, tôi muốn đi ngủ".
Fashion là chú chó đầu tiên của tôi. Chúng tôi đã làm việc này ba năm rồi.
Tôi cho rằng các nút bấm hẳn là giúp gây dựng mối quan hệ của chúng tôi.
Tôi thực sự nghĩ rằng có mức độ khẳng định
theo hiểu biết của tôi về điều chú chó muốn
và tiến hành giao tiếp nhờ những lời này.
Tôi có con trai một tuổi.
Một thời gian dài, thằng bé cứ khóc khi không vui.
Nhưng giờ thằng bé có thể nói với tôi "nước" và "bánh quy"
và "mẹ" rồi "bố" và gọi để được giúp đỡ.
Năm, sáu từ đó thay đổi cả đời tôi.
Hãy hình dung có 200 từ. Điều đó khiến tôi phấn khích.
Nếu ta có thể mở cửa sổ nhỏ vào tâm trí của một chú chó
thì sẽ thật tuyệt vời.
Một chú chó trung bình có thể học được 165 từ.
Chú chó thông minh nhất tới giờ là Chaser thì biết hơn một ngàn từ.
Tôi nghĩ các chú chó có thể có nhiều loại trí thông minh khác nhau,
cũng như nhiều người có nhiều loại trí thông minh.
Sailor, có chuyện gì vậy?
Sailor này. Sailor, chuyện gì vậy?
Tôi không gọi chú chó nào là "ngốc".
Có vẻ hơi bất công.
Thông minh hay không, mọi chú chó đều làm điều bất thường.
Cún hay đuổi theo đuôi vì không rõ đó là một phần cơ thể.
Một số chuyên gia tin chó thích quay về phía Bắc khi đi nặng.
Các nhà khoa học tin chó có thể mơ, mà thường là về chủ nhân của chúng.
Daisy, cưng đang mơ à?
Nhà nghiên cứu ở Harvard làm việc để giải mã lý do chó làm việc chúng làm.
Chúng tôi cố tìm hiểu tâm trí loài chó
thông qua việc kết hợp kiểm tra hành vi với chụp cộng hưởng từ.
Đây là vùng dưới đồi.
Vùng dưới đồi là vùng não liên quan đến bốn bản năng cơ bản.
VÙNG DƯỚI ĐỒI
Đó là ăn uống, chiến đấu, chạy trốn
và sinh sản, có quan hệ trọng đến phản ứng bỏ chạy hoặc chiến đấu.
Vùng não này còn giúp quyết định tính cách,
vì sao có chó táo bạo, còn chó khác lại rụt rè.
Cùng với chụp cộng hưởng từ, Nghiên cứu Trải nghiệm Cuộc sống
còn tìm hiểu những tác động của căng thẳng đầu đời với loài chó.
Kết quả sơ bộ cho thấy căng thẳng đầu đời
có ảnh hưởng đến nỗi sợ và hành vi hung hăng về sau ở loài chó.
Chó hẳn nhiên biết tới sự lo âu.
Có tới 70% các chú chó trải nghiệm hình thức lo lắng nhất định.
Đó có thể đến từ trải nghiệm đầu đời.
Và đôi khi đó chỉ là bẩm sinh.
Trạng thái căng thẳng, lo lắng, sợ hãi là cảm xúc nguyên thủy do tổ tiên truyền lại.
Tôi nghĩ bất kỳ ai nuôi chó đều từng thấy chó của họ tỏ ra lo lắng
và điều đó rất dễ hiểu và cảm thông.
Một chứng lo âu phổ biến nhất với loài chó xảy ra khi ta rời đi.
- Hãy bảo chú chó ở lại đây. - Townsend, ngồi đi.
Chúng tôi kiểm tra hành vi lúc chú chó ở một mình khi chủ rời đi.
Nếu chú chó cảm thấy lo lắng vì xa chủ
thì sẽ bộc lộ rõ trong tình huống đó.
Chúng tôi theo dõi kỹ chú chó và nếu chú chó bộc lộ dấu hiệu căng thẳng,
thì sẽ bảo người chủ trở về. Một số chú chó rất ngoan.
Chúng đánh hơi quanh, cuộn tròn và chợp mắt.
Còn những chú chó khác thì sủa, hoặc hú hoặc cào vào cửa.
Điều này giúp ta hiểu thêm chú chó làm khi ta không ở đó.
Lo lắng có thể gây ra sự hung hăng, trầm cảm, thậm chí là hành vi phá hoại.
May mắn thay, một số điều làm giảm căng thẳng ở người
cũng hữu ích với chó.
Có nghiên cứu tìm hiểu về
phản ứng xúc động của chó với nhạc cổ điển và các loại nhạc khác.
Dữ liệu sơ bộ gợi ý nhạc cổ điển có thể giúp chó thấy bình tâm hơn
và nhạc rock có thể tác dụng ngược lại.
Đây là mảng mà có thêm nghiên cứu chắc sẽ hữu ích.
Thông thường thì việc ta về nhà sẽ giúp chú chó bớt lo lắng nhất.
Càng dành thời gian bên nhau thì sự gắn kết càng lớn mạnh.
Rồi nhé. Tôi sẽ bắt đầu đi vào. Tôi sẽ dừng lại, nói: "Được rồi".
Khi đi qua, hãy làm thế này, rồi thế kia.
Jazmin và gia đình mình đã dành hai tuần qua với Bonus.
Đã đến lúc họ làm bài kiểm tra cuối và chứng minh họ đã gây dựng sự gắn kết.
Bonus, đi thôi.
Một bài kiểm tra cuối kỳ đầy thử thách là dắt chó đi dạo vượt qua chướng ngại vật
mà chỉ nói, không dùng dây dắt.
Bonus. Lấy đi.
Lấy đi. Nào.
Được rồi. Phải đó.
Bonus, đi thôi.
Bonus, nhảy.
Phải.
- Giỏi lắm. - Đưa đây.
- Giỏi. - Rất tốt.
Jaz, khen chú chó nếu chú chó làm tốt.
Phải rồi! Gãi trên người nào!
- Tốt. - Sẵn sàng?
Bonus. Kéo nào.
Tới nào. Cái này. Kéo đi.
Tới nào. Rất tiếc. Kéo nào.
Ừ, được rồi, Jaz.
- Phải. Kéo đi. - Kéo.
Tuyệt! Chúng tôi sẽ cho điểm.
Bonus, đẩy đi.
Cậu bé ngoan!
Jaz, cúi chào.
Bonus hết sức tuyệt vời. Bonus biết rõ việc của của mình
và hiểu rõ chúng tôi vì kẹt bên hai bố con bấy lâu.
Hãy hôn nhẹ nào.
Chính thức rồi, Bonus đã đỗ.
Nhưng trước khi Bonus xong việc, có khoảnh khắc tượng trưng cuối cùng.
Trước khi tốt nghiệp, những chú chó gặp người chăn nuôi
đã yêu chúng trong một năm rưỡi cuộc đời
để được thư thái bên nhau.
Chào Bonus!
- Chào cưng! - Ai vậy?
Ồ, phải rồi.
Ôi, anh bạn. Chị nhớ cưng.
Rốt cuộc chúng vẫn là chó. Chúng có quá khứ, chuyện đã xảy ra.
Lại đây, Berkley!
Này! Berkley, chị đây!
Những chuyện về lính về nhà sau nhiều năm.
Zeke, xem ai ở đây nào.
Chúng ta đều muốn biết…
chú chó có nhớ không?
- Này Berkley. Chị đây. - Ôi trời!
Thường thì chúng sẽ mất tầm một hoặc hai giây để xác định.
Là chị đây.
Và bằng chứng tốt nhất là…
Này, chị đây.
…chúng nhớ.
Ừ, tuyệt!
Chúng cuồng lên.
Chào cưng!
Giờ nó nhận ra con rồi.
Chào, Ruthie!
Này! Lại đây.
Chắc chắn là chó nhớ được
mùi của những chú chó chúng đã gặp hồi đầu đời sau nhiều năm và cả con người.
Sự gắn kết của ta với chó khác hẳn mọi quan hệ khác loài ở Trái Đất.
Nhưng chúng có thực sự yêu ta không?
Ừ, tôi nghĩ chó yêu chúng ta.
Trải nghiệm sự yêu thương ở loài chó
có thể khác với trải nghiệm yêu thương ở người.
Loài chó thể hiện một số dạng lan truyền cảm xúc.
Chúng có hồi đáp thích hợp với cảm xúc từ cá thể khác ở nhóm xã hội.
Chúng là gia đình, rất yêu quý ta.
Thế nên mắt chúng bộc lộ kiểu đó khi chúng nhìn chằm chằm vào ta.
Chúng ôm lấy ta bằng ánh mắt.
Sự kết nối giữa hai loài rất tuyệt. Nên chúng hoàn toàn yêu chúng ta.
Tôi nghĩ với mối quan hệ đúng đắn,
nếu một chú chó thấy an toàn, tự tin bên người chủ của mình,
nếu chú chó hạnh phúc khi thấy chủ, nếu chú chó thích được chủ vuốt ve…
thì tôi sẽ gọi đó là yêu. Tôi yêu mọi người thế mà. Đó là yêu.
Thay mặt Đội Bonus, vợ tôi và cả lớp tốt nghiệp,
chúng tôi xin cảm ơn mọi người.
Nhà tôi và Jazmin ở đây chín năm trước, con bé hầu như không thể nói chuyện.
Con bé chưa từng giao tiếp với ai. Khi đó chúng tôi gặp chú chó đầu tiên.
Và điều đó tạo ra mọi sự khác biệt trên thế giớ.
Mỗi ngày tôi thấy sức mạnh, sự kiên nhẫn, tinh thần đáng nể ở con bé…
Tinh thần tuyệt vời đó khích lệ mọi người gặp con bé.
Thế nên người chăn nuôi làm việc này. Đó là điều đặc biệt về chương trình này.
Các chú chó này giúp các gia đình thay đổi diệu kỳ.
Bé ngoan. Bonus, ngồi.
Tôi yêu Bonus.
Hay đấy.
Khi nhận ra chó tuyệt vời ra sao và những gì chúng làm cho ta…
Đây, cậu nhóc.
…thì có câu hỏi: "Ta có thể làm gì để tốt hơn?"
Ta học ở loài chó là thân thiện thì tốt hơn.
Chào! Cưng thật đáng yêu.
Tức là thân thiện nhất thì sống là một chiến lược rất tốt đấy.
Phải rồi!
Chó sẽ chấp nhận ta dù ta là ai hay đến từ đâu
và chúng đã bắc cầu cho sự kết nối giữa các loài.
Một chú chó hạnh phúc!
Chúng có thể sống hài hòa với chúng ta.
Loài chó là ví dụ tuyệt vời về sự chấp nhận hoàn toàn.
Đó là chân lý, đâu cần khoa học để biết.
Anh bạn.
Tôi muốn làm Bull Pháp.
Tôi muốn nằm và ăn, ra ngoài đi nặng, rồi quay lại và nằm dưới ánh mặt trời
và có ai đó cưng nựng tôi trong năm phút rồi để tôi yên.
Là Bull Pháp, tôi sẽ nghĩ ra cách.
Biên dịch: Thùy Hương