Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Ten las tropikalny jest domem dla największych i najcięższych
zwierząt żyjących na drzewach.
W ciągu swego długiego życia
mogą nawet ani razu nie postawić stopy na ziemi.
Z tego względu jeszcze kilkadziesiąt lat temu
tak mało o tych małpach wiedzieliśmy.
A są przecież jednymi z naszych bliskich krewnych,
z którymi mamy prawie 30 wspólnych cech fizycznych.
Już sama nazwa gatunku tych małp, orang hutan, znaczy „człowiek lasu”.
Mimo swoich rozmiarów i siły,
zwierzęta te są łagodne, troskliwe i zaradne.
Mają z nami więcej wspólnego niż inne małpy człekokształtne.
Trudno nie znaleźć w orangutanach podobieństw do człowieka.
I choć zapewne nigdy nie dowiemy się, co myślą,
to bądźmy pewni, że coś myślą.
SEKRETNE ŻYCIE ORANGUTANÓW
Niegdyś orangutany zamieszkiwały całą indonezyjską wyspę Sumatrę.
Większość dżungli została jednak wycięta,
a ostatnie kilka tysięcy orangutanów zamieszkuje tylko północny kraniec wyspy.
Jedno miejsce się tam wyróżnia.
Jest to Suaq.
Mały las bagienny…
graniczący od zachodu z rzeką Limbang,
która stanowi swego rodzaju barierę dla cywilizacji.
Las Suaq nie zmienił się od tysięcy lat.
Jest to matecznik orangutanów.
Populacja rudych człekokształtnych małp jest tam tak duża,
jak nigdzie indziej na Ziemi.
Zidentyfikowano w tym miejscu ponad 200 osobników.
Już od 30 lat są obserwowane
przez naukowców z Projektu Badawczego „Orangutan”.
Jednak zarówno dla naukowców w terenie, jak i filmowców,
samo dostrzeżenie orangutanów w koronach drzew nad bagnami
to za mało.
Przydałoby się zobaczyć je z bliska, wysoko w koronach drzew.
Dzięki nowym technikom filmowania, takim jak małe drony,
jesteśmy w stanie tego dokonać
i poznać takie szczegóły z ich życia, jakich wcześniej nie znaliśmy.
Orangutany należą do samotników,
ale te ze Suaqu nad wyraz lubią towarzystwo.
Obserwują i uczą się od siebie nawzajem,
tworząc tym samym wyjątkową małpią kulturę.
W innych miejscach orangutany rzadko używają narzędzi.
Tutaj jest inaczej.
Osobniki przekazują sobie umiejętności z pokolenia na pokolenie.
W centrum tego długofalowego badania są trzy blisko spokrewnione samice.
Najstarsza z nich to Friska,
która potrafi wysysać termity z patyków.
Ma ponad 60 lat i należy do najstarszych dziko żyjących orangutanów.
Kolejna to córka Friski, Ellie, która nieustannie coś je.
I wreszcie córka Ellie, Eden,
którą czeka wkrótce największy przełom w życiu orangutana.
Można ją rozpoznać po owłosieniu ułożonemu w szpic.
Ten towarzyszy jej od małego.
Tutaj widzimy dwuletnią Eden
z mamą Ellie.
Więź między matką a młodym u orangutanów
jest jedną z najdłuższych i najmocniejszych wśród zwierząt.
Ustępuje tylko człowiekowi.
Młody orangutan spędza tysiące godzin na obserwowaniu matki.
W ten sposób uczy się, które gatunki roślin w dżungli
są dla niego bezpieczne.
Uczy się też, co równie ważne, w jaki sposób je spożywać.
Tego rodzaju edukacja może potrwać nawet dziesięć lat.
To było nagranie sprzed sześciu lat.
Eden ma obecnie osiem lat i sporo nauczyła się o dżungli.
Wie, które rośliny w tym morzu zieleni jej nie zaszkodzą.
Tym, co się jeszcze nie zmieniło, są jej relacje z matką.
Ellie trzyma się blisko niej.
Obserwowanie jej to najszybszy sposób na znalezienie jedzenia.
Na przykład takich termitów.
Matka zawsze dzieliła się z Eden. To był jej sposób na życie.
Aż do teraz.
To nie był dobry znak.
Coś się zmieniło.
Pojawił się nowy przybysz.
Jest o połowę mniejszy od ludzkiego dziecka.
To prawdopodobnie pierwszy noworodek, jakiego Eden poznała w swoim życiu.
Jest to dość zdumiewający widok.
Temu przybyszowi warto się jednak przyjrzeć.
Ale matka nie pozwala się zbliżyć.
Przez osiem lat matka i pierworodna robiły wszystko razem.
Teraz pojawił się ktoś nowy
i wszystko się zmieniło.
Mimo to wciąż lepiej trzymać się mamy.
Nawet w wieku ośmiu lat Eden nie spuszcza swojej matki z oka.
To niezły wyczyn w takiej gęstwinie.
Nie może jej zgubić. To niebezpieczne.
Do tego w pobliżu Ellie zawsze będzie jakieś jedzenie.
Orangutany mają duże mózgi i ciała.
Z tego powodu większość dnia spędzają na jedzeniu.
Owoce melaka to jeden z ponad 300 rodzajów pożywienia,
którym żywią się Ellie i Eden.
Zdobycie jedzenia wymaga użycia specjalnych technik.
Naśladowanie mamy przez Eden zawsze było najlepszym wyborem.
Ale przekąska może się odgryźć.
Technikę trzeba opanować do perfekcji.
Eden szybko się nauczy, że zbieranie mrówek palcami
nie jest najlepszym wyjściem.
Nic nie przeszkodzi Ellie w zdobyciu jedzenia.
Nawet ręka młodego.
Mając małe do wykarmienia,
Ellie musi spożywać około 3000 kalorii dziennie.
Liście są ważną częścią ich diety.
Nawet te właściwe wymagają przetworzenia.
Czyli wyplucia gorzkich tanin.
Nowonarodzone orangutany dużo śpią, podobnie jak ludzkie dzieci.
Jedyną różnicą jest to,
że muszą mocno trzymać się matki.
Po kilku godzinach żerowania orangutany lubią się zdrzemnąć.
Wygląda na to, że nowe młode zajęło miejsce Eden w legowisku.
To trudne przeżycie, gdy matka
nie interesuje się tobą tak jak kiedyś.
Wkrótce Eden będzie musiała znaleźć sobie nowy dom w dżungli
i zatroszczyć się o siebie.
Gdzieś w okolicy
kuzyn Eden, Pepito, staje przed swoją własną chwilą prawdy.
Jego matka, Piniata, jest gotowa na kolejne młode.
Pepito jest rok starszy od Eden.
To dla niego znak, że nadeszła pora, by poszedł już w swoją stronę.
Samotność to najniebezpieczniejszy okres w życiu młodego orangutana.
Aby przeżyć, potrzebna jest wiedza, pewność siebie
i czujność.
Nie ma lepszego sposobu na okazanie pewności siebie
niż stłuc bagienne demony.
Nawet jeśli to tylko nieszkodliwy żółw.
Reakcja może wyglądać na przesadzoną,
ale wśród orangutanów
to samce są bardziej hałaśliwi niż samice.
Nie jest to jedyna różnica między płciami.
Aby wykorzystać swój potencjał,
młode, niezależne samce, takie jak Pepito,
muszą wziąć jakiegoś dorosłego samca za wzór do naśladowania.
W międzyczasie jest okazja, by przyjrzeć się
umiejętności charakterystycznej dla Suaqu.
Dorosłe orangutany
mocno wyczekują owocowania drzew cemanang.
Strąki zawierają bardzo pożywne nasiona.
Jeśli wiesz, jak się do nich dobrać.
Niedojrzałego strąka za nic w świecie nie da się otworzyć.
W każdym ze strąków są dziesiątki nasion,
chronionych przez tysiące włosków przypominających szklane igiełki.
Jedynym bezpiecznym sposobem dotarcia do bogatych w kalorie nasion
jest użycie narzędzia.
Sześćdziesięcioletnia Friska ma w tym dziesiątki lat doświadczenia.
Odpowiedni patyczek
pozwala jej wydłubać nasiona bez dotykania drażniących włosków.
Tylko orangutany z lasu Suaq znają tę sztuczkę,
ale doskonalenie tej umiejętności może trwać latami.
Samice uczą się tego zanim skończą 14 lat.
Większość samców potrzebuje więcej czasu.
Młode, jak Pepito i Eden, muszą uważnie obserwować dorosłe osobniki,
jeśli mają opanować tę technikę i jeść to wysokobiałkowe pożywienie.
Co ciekawe, nawet po przeżuciu przez orangutany,
nasiona potrafią wykiełkować.
Sędziwa Friska wybiera się na wycieczkę po okolicy.
Przybywa w odwiedziny do córki, Ellie.
Może dowiedziała się o nowym członku rodziny.
Friska jest nie tylko matką sześciorga, ale też prababcią.
To nowe młode jest jej piątym wnukiem.
Friska szczyci się największą rodziną w tej okolicy.
Ale jej relacje z wnukiem numer pięć i wnuczką numer cztery,
Eden ze szpicem z włosów, pozostają chłodne.
Orangutany mają różne style macierzyństwa.
Friska należy do surowych matek.
Badacze zauważyli, że w porównaniu z innymi samicami
pozwalała swym młodym na częstszy płacz
i rzadziej ulegała ich żądaniom.
Trudna miłość, której Ellie nauczyła się od matki
i którą stosuje wobec swojej najstarszej córki, Eden.
Uwaga matki skupia się teraz wokół nowego młodego,
które zdobyło też uwagę gburowatej babki.
Jak w przypadku kuzyna Pepito,
Eden musi zacząć spędzać czas z dala od swojej mamy.
Życie w samotności to dla niej nowe doświadczenie.
Bez matki u boku
będzie musiała radzić sobie z wieloma obcymi orangutanami.
Jeden z nich mocno zainteresuje się tą bardziej niezależną Eden.
Dwudziestoośmioletni Sulli
zawsze jest chętny nawiązać nową relację.
Każde poruszenie wśród gałęzi drzew przykuwa jego uwagę.
Sulli mimo swojego wieku nie wyrósł jeszcze na dorosłego samca.
Nie ma jeszcze talerzy policzkowych, zwanych flangami.
Jest dość mały, nawet jak na niedojrzałego samca.
Swoje braki rekompensuje jednak determinacją.
Sulli Bezpoliczkowy dostrzegł wśród drzew znajomą twarz.
Dwudziestojednoletnią Lili.
Jako podrzędny samiec
musi przejąć inicjatywę, jeśli chce poznać jakąś samicę.
Ona nie wygląda na zainteresowaną,
ale samiec bez policzków musi wytrwać.
Sulli tak skupił się na Lili,
że nie zauważył nawet, iż obserwuje go Otto Krzywousty.
Stary samiec, który wciąż dominuje w tym lesie.
Nie będzie tolerował tego, że młody Sulli
spoufala się z samicami na jego terenie.
Otto musi mu przypomnieć, kto tu rządzi.
Lepiej będzie, jeśli Sulli stąd ucieknie.
Zaletą nieposiadania talerzy policzkowych jest to,
że można poruszać się znacznie szybciej niż taki ociężały Otto.
Nietrudno mu się wymknąć.
Otto ma trudności z przestraszeniem osobnika,
do którego nie może się zbliżyć.
Potrząsając gałęziami
mówi swojemu konkurentowi: „Zmywaj się stąd”.
Zadanie wykonane.
Przynajmniej na razie.
Ten dźwięk to okrzyk
innego dojrzałego samca.
Tytana.
Marzy mu się tytuł Ottona.
Jeśli go zdobędzie, to jego samice wybiorą do reprodukcji.
Tytan, pretendent do tytułu, rusza w pościg,
a Otto ucieka.
Walka grozi obrażeniami albo czymś gorszym.
Dojrzałe samce będą walczyć tylko w razie konieczności.
O wiele lepiej, jeśli konkurs rozstrzygnie pokaz siły.
A Tytan wie, jak przestraszyć seniora.
Teraz jedynym celem Ottona jest znaleźć się jak najdalej od Tytana.
Tytan przegnał Ottona,
ale samo to nie czyni go dominującym samcem.
By zdobyć ten tytuł, zmierzy się z dużo silniejszymi przeciwnikami.
To nie będzie jeden z nich.
To jest Pepito.
Dla młodego, niezależnego samca
Tytan jest doskonałym wzorem do naśladowania.
Tytan waży prawie 90 kilogramów.
Potrafi przeskakiwać między drzewami, oszczędzając w ten sposób energię.
Warto spróbować.
Brakuje trochę wagi.
Ale są inne sposoby, by przemierzyć tę odległość.
Pytanie tylko, czy to pnącze utrzyma jego ciężar.
Może to zbyt ryzykowne.
Można spaść wprost do bagna.
A niech się dzieje!
Energii nie oszczędził,
ale zabawa jest przecież częścią nauki.
Tytan się ogłasza.
Czas, by Pepito wrócił do podglądania samca z talerzami policzkowymi.
Jeśli uda mu się wyplątać z tych gałęzi.
Okrzyki to nie tylko obwieszczenie władzy i oznaczenie terytorium.
Naukowcy odkryli, że zdradzają też plany przyszłych wędrówek.
Okrzyki Tytana mówią innym orangutanom, dokąd ten będzie zmierzał.
I to nawet następnego dnia.
Tytan uczciwie ostrzega każdego dojrzałego samca.
To nie jest dobra wiadomość dla Ottona Krzywoustego.
Niegdyś był królem Suaqu, a teraz potrzebuje spokojnej emerytury.
Ta może go czekać po drugiej stronie rzeki,
ale jak się tam dostać?
Orangutany boją się wody.
Małpi most mógłby rozwiązać ten problem.
Ale Otto jest dziesięć razy cięższy od małpy langur.
W rzece zaś mogą być krokodyle.
Wygnanie Ottona ze Suaqu oznacza koniec pewnej epoki.
A bez dominującego samca,
inne, młodsze osobniki, będą awansować w szeregach.
Wkrótce Tytan będzie musiał zmierzyć się z innym przeciwnikiem.
TRZY MIESIĄCE PÓŹNIEJ
W ostatnich miesiącach
Eden zamieszkała we własnym skrawku lasu,
niedaleko Ellie, swojej matki.
Kilka razy wracała do domu,
ale teraz jej wizyty są rzadsze.
Jak wszystkie orangutany z jej otoczenia,
przyzwyczaja się do samotności.
Nadal chce wiedzieć, co się dzieje, gdy pojawia się ktoś nowy,
zwłaszcza w kręgu rodziny i przyjaciół.
To jest Olala, młoda samica.
Nie należy do rodziny,
ale tu, w Suaqu, młode, niespokrewnione samice tolerują się.
Jednak nie tym razem.
Rodziny Eden i Olali od dawna się ze sobą kłócą.
Konflikt wciąż jest żywy.
Eden musi odstraszyć Olalę.
To, że postawiła się Olali w obronie terytorium pokazuje,
że Eden wiele się nauczyła, odkąd opuściła dom.
Wraca do swoich jagód,
nieświadoma, że ma nowego gościa.
To Sulli, samiec bez talerzy policzkowych.
Przybył tutaj, żeby się z nią zaprzyjaźnić.
Eden zwątpiła.
Nigdy nie była sama z samcem.
Eden zatrzymuje się, by ocenić sytuację.
On wygląda na przyjaznego.
Ale Eden nie wie,
że strategia Sulliego jest bardziej wyrachowana.
Jeśli teraz nawiąże z nią przyjaźń,
może mieć u niej większe szanse na rozród, gdy Eden dorośnie.
Może to spojrzenie było zachętą.
Eden zajęła się patykiem pełnym termitów.
Gdy Sulli ją dogania,
częstuje się jej przekąską.
Wszystko, co Eden umie, zaczerpnęła od swojej matki, Ellie.
Ale obserwowanie Sulliego to szansa na poznanie innych sposobów działania,
poszerzenie wiedzy na temat radzenia sobie w tym lesie.
I choć macierzyństwo jeszcze nie zaprząta jej głowy,
okazało się, że ten dziwny samiec jest ciekawszy, niż myślała.
Niedaleko, matka Eden, Ellie, wspięła się na drzewo mango.
Jej młode ma się dobrze.
Obserwatorzy nazwali je imieniem Emen.
Trzymiesięczny samczyk musi wiele nauczyć się o świecie.
W Suaqu termity to znajomy widok.
Za to tymalkę czarnogardłą
częściej się słyszy niż widzi.
W tym lesie żyją tysiące różnych gatunków zwierząt.
Dokądkolwiek te dwa orangutany się wybiorą,
Emen wszędzie zobaczy coś ciekawego.
Emen w końcu zaznajomi się z większością tych stworzeń…
Dowie się, które są nieszkodliwe,
a które nie.
Ellie musi ostrzec syna, które zwierzęta są niebezpieczne,
żeby Emen wiedział, jak ich unikać.
Ukąszenie przez żmiję może być śmiertelne.
Tak jak wcześniej Eden,
Emen będzie strzeżony przez Ellie przez wiele lat.
Dlatego orangutany żyją dłużej niż inne małpy człekokształtne.
Czas, by Ellie zrobiła sobie legowisko na noc.
Przygotowuje liściasty materac.
Jeśli chodzi o Emena, miną lata, zanim zbuduje sobie gniazdo.
Sztuki szykowania legowiska nauczy się od swojej matki.
Orangutany co noc budują nowe legowiska.
Legowiska innych małp człekokształtnych są znacznie prostsze.
Styl budowy różni się w zależności od osobnika.
Niektórzy robią nawet poduszki z liści.
Jest godzina 6.00 rano.
Czas na pobudkę.
Dla tych, którzy wciąż są w łóżku, zaraz uruchomi się poranny budzik.
To gibony siamang.
I ich poranny chórek.
Ich worki krtaniowe rozdymają się, wzmacniając siłę nawoływań.
Dźwięki te ogłuszają, zwłaszcza gdy śpi się tuż pod spodem.
Inni mieszkańcy już są na nogach.
W lesie Suaq żyje ponad 30 różnych gatunków termitów.
Widzimy tutaj termity procesyjne.
Żywią się liśćmi, porostami i korą, które zabierają ze sobą do gniazda.
Kolumny tych termitów mogą mieć setki metrów długości.
Termity odgrywają kluczową rolę w odzyskiwaniu składników odżywczych.
Same są pożywieniem dla dużych, włochatych małp,
takich jak Tytan.
Pepito wciąż obserwuje, co się dzieje.
Wszystko, czego nauczy się od Tytana,
przyda mu się, gdy w końcu stanie się dojrzałym samcem.
Tytan ma jednak na głowie ważniejsze sprawy,
takie jak zdobycie owoców.
Wie, gdzie jest ich całe drzewo.
Wybiera najkrótszą drogę.
Zatrzymuje się tylko wtedy, gdy dostrzeże inne smakołyki.
Tytan był dorosły, gdy zaobserwowano go w Suaqu,
ale w ciągu ostatniej dekady stworzył sobie mapę drzew owocujących,
zapamiętując nie tylko umiejscowienie, ale też to, kiedy będą dobre do jedzenia.
Jeśli chce zbudować i tak już imponującą sylwetkę
oraz zostać królem dżungli, to musi jeść.
Powinien spożywać aż 8000 kalorii dziennie.
Pepito nie nadążył za Tytanem.
Namierzył za to młodą samicę, Olalę.
Posila się właśnie owocami drzewa medang baru.
Możliwe, że Pepito nigdy wcześniej jej nie spotkał.
Warto się jej przyjrzeć.
Zdaje się, że ją zaintrygował.
Czy takiego zapoznania się spodziewała?
Trudno powiedzieć.
Z tej odległości Pepito może poznać jej technikę jedzenia owoców.
Może nauczy się czegoś nowego.
Ale Olala ma dosyć gapienia się na nią.
Dla Pepito uczenie się od rówieśników to kolejna część edukacji,
która może nawet zwiększyć jego szanse na przetrwanie.
Tytana pochłania zaś coś innego.
I nie jest to Julia.
Jako główny samiec przyciąga dorosłe samice, takie jak Julia,
które szukają związku.
Co dziwne, Julia ma trudności z wprawieniem go w odpowiedni nastrój.
Może dźgnięcie w czułe miejsce coś da.
Czas przemyśleć strategię.
Może kilka listków?
Skoro ktoś nie zwraca na ciebie uwagi,
to cóż zrobić.
A może coś się da?
Julia wreszcie zrozumiała.
Zostawia rozkojarzonego Tytana z jego myślami.
Może jest zaniepokojony, że przyjdzie mu się zmierzyć
z silniejszym od niego dojrzałym samcem.
Eden znalazła swoje własne owoce medang baru.
U jej boku jest Sulli, młody samiec.
Jego wytrwałość się opłaciła.
Aby odfiltrować niesmaczne kawałki owoców,
Eden przepuszcza sok przez futro.
O dziwo, Sulli używa futra Eden do tej samej czynności.
Ale czy przekroczył granicę tym pozornie intymnym działaniem?
Eden nieco się od niego oddala.
Sulli podąża za nią.
Braku wytrwałości mu nie zarzucimy.
Badacze tej dżungli zawsze mieli Sulliego za przyjacielskiego i zabawnego osobnika.
Nie potrafi on jednak odczytać znaków ze strony Eden.
Zabawa zaczyna przeradzać się w niebezpieczeństwo.
Eden ma już tego dość.
Nawet nagła ulewa nie tłumi entuzjazmu Sulliego.
To za dużo dla Eden.
Sulli zostaje sam ze swoimi myślami.
Nawoływania dojrzałych samców są tak indywidualne, jak odciski palców.
To nie należy do Tytana.
To inny dojrzały samiec, ze świeżymi szramami po walce.
Przedstawiamy Rakusa.
Dziesięć miesięcy temu był podrzędnym samcem.
Od tego czasu ogromny wyrzut hormonów sprawił,
że samiec niemal podwoił swój rozmiar i urosły mu talerze policzkowe.
Rakus chce być królem tej dżungli.
Nie poznał jeszcze swojego obecnego konkurenta.
Jest nim Tytan.
Tytan może nie obronić swojego tytułu.
Rakus wygląda na nowego pretendenta do niego,
choć zapłacił za to słoną cenę.
Ma mocno skaleczoną rękę,
złamany środkowy palec
i pokiereszowaną twarz.
Rany z czasem się zagoją,
ale uszkodzony kciuk to już inna sprawa.
Mimo odniesionych ran Rakus musi zachować czujność.
Tytan może wrócić.
Nie może jednak czuwać wiecznie.
Zmęczenie w końcu weźmie górę.
Nad jego głową przechodzi Sulli, młody samiec.
Dziesięć miesięcy temu, gdy Rakus nie miał talerzy, byli przyjaciółmi.
To już przeszłość.
Samce walczące o dominację
łatwo wpadają w złość.
Rakus chce szybko przegonić Sulliego i popełnia błąd w ocenie sytuacji.
Chyba nic mu nie jest.
Zdecydowanie potrzebuje odpoczynku.
Jednak nawet teraz Rakus znajduje energię,
by wysłać jeszcze jedną wiadomość.
To ostrzeżenie dla dojrzałych samców i zaproszenie dla dorosłych samic.
Stara Friska jako pierwsza odpowiada na okrzyk Rakusa.
Poruszyły go odgłosy towarzyszące jej wędrówce pośród drzew.
Nie wie jeszcze, że to Friska.
Znają się od lat.
Możliwe, że Friska nie widziała Rakusa, gdy ten już stał się dojrzały.
Ale mądre, stare samice, takie jak Friska,
potrafią przewidzieć, kto będzie kolejnym dominującym samcem.
Jej wizyta jest niczym wotum zaufania dla nowego kandydata.
Jeśli Friska postanowi się rozmnażać i urodzić siódme młode,
to pewnie na ojca wybierze jego.
OSIEM MIESIĘCY PÓŹNIEJ
Wnuk Friski, Emen, jest sam z mamą.
Dorósł, by zdobyć kolejny kamień milowy.
Przez pierwsze cztery lata życia młodego
matka nosi ze sobą małego orangutana po całej dżungli.
Emen osiągnął właśnie wiek, w którym chce samodzielnie odkrywać świat.
Ma ku temu okazję, gdy matka robi przystanek.
Jak teraz.
Do ziemi daleko.
Trzeba się trzymać.
Koniec zabawy.
W grę wchodzą prawa fizyki.
Ellie musi użyć odpowiedniej siły, by pokonać opór samczyka.
Kolejna okazja?
Emen znowu się wyślizguje.
Możliwe, że Emen nigdy nie był tak daleko od matki.
Zalecane są trzy punkty kontaktu.
Ale które dziecko nie testuje granic?
Chwila wolności Emena jest jednak iluzją.
Jak inne matki na świecie,
Ellie ma pilnowanie swojego dziecka we krwi.
A gdy znudzi mu się samotność,
korzysta z placu zabaw w postaci ciała matki.
Eden wróciła do domu.
Eden wciąż musi nauczyć się od matki kilku ważnych rzeczy.
Towarzyszenie Ellie i Emenowi może być dla niej najlepszą okazją,
by zobaczyć matkę w akcji, zanim urodzi własne dziecko.
Czy też będzie
surową matką?
A może bardziej opiekuńczą?
U orangutanów tak już jest.
Obserwacja i nauka będą kluczem do sukcesu Eden.
Nie ma nic, co tak przyciąga uwagę dorosłych orangutanów,
jak dziura w drzewie.
Mieszkają w nich żyjątka.
Bywa, że jadalne.
Warto sprawdzić każdą dziurę.
A gdy coś brzęczy wokół otworu,
na przykład pszczoły bezżądłowe,
to jeszcze lepiej.
To oznacza larwy albo miód.
Do małych trzeba dobrać się patyczkiem, by dosięgnąć tego, co jest w środku.
Ta tego nie wymaga.
Palce lizać.
A najlepsze jest to,
że można podjeść miodu i nie zostać ukąszonym.
Na nieszczęście dla Eden, dzielenie się nie wchodzi w grę.
Eden musi poszukać własnego miodu.
Wie, gdzie taki jest.
Tak jak u Ellie, przed otworem bzyczą owady.
To dobry znak.
Jednak te wyglądają na większe i groźniejsze.
Czas na włam.
Włożenie ręki w gniazdo os powoduje,
że osy bardzo się denerwują.
Garść larw chyba nie była warta tych wszystkich użądleń.
To nauczka na przyszłość.
Minęło kilka miesięcy od walki Rakusa z Tytanem.
Rana Rakusa dobrze się zagoiła.
Ugruntował swoją pozycję niekwestionowanego króla Suaqu.
Żeby się na niej utrzymać, musi być sprawny i silny.
Jedzenie wysokobiałkowych termitów go w tym wesprze.
Choć grzebanie w spróchniałym drewnie wiąże się z ryzykiem.
Rakus zalicza kiepski początek dnia.
Może chłodny napój uśmierzy ból głowy.
W tej dżungli nietrudno taki znaleźć.
Dzięki dzbanecznikom.
To naturalne zbiorniczki wody w dżungli.
Każdy zawiera mieszankę wody deszczowej i częściowo strawionych owadów.
Pycha!
Rakus jest teraz dominującym samcem i jego życie nigdy nie będzie takie samo.
Nawiąże relacje z okolicznymi samicami,
takimi jak Friska i Ellie.
Ale będzie unikał innych orangutanów.
Sama jego obecność jako króla dżungli
powstrzyma inne niedojrzałe samce przed wykształceniem talerzy policzkowych.
To zaś przedłuży jego rządy, które mogą trwać nawet dziesięć lat.
U Eden też zaszły pewne zmiany.
Tworzy właśnie narzędzie z patyka,
którym próbuje dosięgnąć zawartości tego otworu.
Po raz pierwszy doszła do tego, jak użyć narzędzia,
bez instrukcji ze strony matki, Ellie.
Ten patyk nie sprawdził się zbyt dobrze.
Musi się zastanowić.
Widać, że próbuje rozwiązać ten problem.
Czy to pnącze się sprawdzi?
Patyczek jest dłuższy,
ale wciąż wydaje się za krótki.
Minie kilka lat, zanim Eden opanuje mistrzostwo,
ale ta umiejętność użycia narzędzi jest kamieniem milowym w jej rozwoju.
To jasny znak, że jest gotowa na samodzielne życie w dżungli.
Przed Eden staną też inne wyzwania.
Największe z nich, dla niej i pozostałych orangutanów,
przyjdzie ze świata sąsiadującego z dżunglą.
Kiedy stara Friska była w wieku Eden, orangutany żyły na całej Sumatrze.
To się zmieniło.
W ciągu ostatnich 20 lat
wymarło 80% populacji orangutanów w dżunglach na całym świecie.
Czy dżungla Suaq przetrwa tak długo, by Pepito wykonał pierwsze nawoływanie?
Lub by Eden założyła własną rodzinę?
Orangutany bardzo długo się uczą.
Do tego wolno rosną i nie radzą sobie z szybkimi zmianami środowiskowymi.
Obecnie tylko wąska rzeka Limbang
oddziela dom Eden od stale rozwijającej się ludzkości.
Dopóki las Suaq będzie terenem chronionym,
historia naszych niezwykłych krewnych będzie trwała przez długie pokolenia.
To nie jest wygórowane marzenie.
Napisy: Agata Martelińska