Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Bu orman, ağaçta yaşayan hayvanların en büyük ve en ağırına
ev sahipliği yapıyor.
Uzun ömürleri boyunca
ayaklarını yere basmadıkları bile oluyor.
Bu yüzden birkaç on yıl öncesine kadar
onlar hakkında çok az şey biliniyordu.
Yine de en yakın akrabalarımızdan biriler.
Yaklaşık 30 tane ortak fiziksel özelliğimiz var.
İsimleri orang hutan bile "orman insanı" anlamına geliyor.
Büyük boyutlarına ve güçlerine rağmen
nazik, düşünceli ve çözüm üreten yaratıklar.
Bize belki de diğer maymun türlerinden en yakın olanı onlar.
Bir orangutana bakınca kendimizden bir parça görmemek elde değil.
Ne düşündüklerini asla bilemeyecek olsak da
onların düşünebildiği kesin.
ORANGUTANLARIN GİZLİ YAŞAMI
Orangutanlar bir zamanlar Endonezya'da, Sumatra adasının karşısında yaşıyordu.
Ama ormanlarının büyük bir kısmı yok edildi.
Bugün geriye kalan birkaç bin tanesi kuzeyin uzak bölgelerinde yaşıyor.
Burada bir yer öne çıkıyor.
Suaq. Küçük bir bataklık ormanı.
Limbang Nehri buranın batı sınırını çiziyor.
Bu da insan gelişimine karşı bariyer görevi görüyor.
Suaq'ın ormanı binlerce yıldır değişmedi.
Orangutanların ana yaşam alanı.
Şimdiyse bu kızıl tüylü maymunlar
dünyada en çok burada görülüyorlar.
Tanımlanabilen 200'den fazla bireyin yaşadığı bir alan.
Son 30 yıldır ise
Orangutan Araştırma Projesi'nin bilim insanları tarafından izleniyorlar.
Ama saha bilimcisi veya filmci olabilen bu gözlemcilere
aşağıdaki bataklıktan ağaç tepelerinde bir orangutan görmek
yeterli gelmiyor.
Onları yakından, yüksekteki bir kanopiden görmek gerek.
Küçük dronlar gibi yeni çekim teknikleri ile
tam olarak bunu yapabiliyoruz.
Hayatlarına dair artık daha fazla detay ortaya çıkıyor.
Orangutanlar normalde yalnız yaşar
ama burada yaşayanlar son derece sosyaldir.
Birbirlerini izleyerek öğrenirler,
böylece eşsiz bir kültür yaratmışlardır.
Başka yerlerde orangutanların alet kullanması nadirdir
ama burada durum farklı.
Bu gibi beceriler her bir yeni nesle de aktarılır.
Uzun süredir devam eden bu çalışmanın merkezinde
birbirleriyle yakından ilişkili üç dişi var.
En büyüklerinin adı Friska.
Çubuklardaki termitleri içine çekmede oldukça yetenekli.
Yaşı 60'ın üzerinde
ve dünyanın en eski yabani orangutanlarından biri.
Sırada Friska'nın kızı Ellie var. Hep bir şeyler yiyor.
Son olarak da Ellie'nin çocuğu Eden var.
Bir orangutanın hayatındaki en büyük dönüm noktasına yaklaşıyor.
Dik saçıyla kendini belli ediyor.
Bebekliğinden beri sahip olduğu bir özellik.
İşte iki yaşındaki Eden.
Annesi Ellie ile.
Anne orangutan ve çocuk arasındaki bağ,
dünyadaki en uzun ve en güçlü bağlardan bir tanesidir.
İnsanlardan sonra ikinci sıradadır.
Genç bir orangutan annesini binlerce saat izler.
Böylece ormandaki birçok bitki türünden hangilerinin yendiğini öğrenir.
Nasıl yendiğini öğrenmesi de bir o kadar önemlidir.
Belki 10 yıl sürebilecek bir eğitim.
Ama tüm bunlar altı yıl önceydi.
Eden şimdi sekiz yaşında ve orman hakkında çok şey biliyor.
Bu yeşil okyanusta hangi bitkileri yiyebileceğini öğrendi.
Henüz değişmeyen şey ise annesiyle olan ilişkisi.
Ellie asla uzaklaşmıyor.
Eden için onu izlemek hâlâ yiyecek bulmanın en hızlı yolu.
Şu termitler gibi.
Annesiyle paylaşmak, Eden için bir yaşam biçimi.
Ta ki şimdiye kadar.
Bu tokat iyiye işaret değil.
Bir şeyler değişti.
Yeni biri var.
Bir insan bebeğinin yarısı kadar,
muhtemelen Eden'ın gördüğü ilk yenidoğan.
Hepsi çok şaşırtıcı.
Ama yeni gelen kesinlikle yakından bakmaya değer.
Ama annesi onun çok yaklaşmasını istemiyor.
Anne ve ilk yavrusu sekiz yıl boyunca her şeyi birlikte yaptı.
Şimdi üç kişi oldular
ve her şey değişmişe benziyor.
Yine de en iyisi annesini takip etmek.
Sekiz yaşındayken bile Eden annesini hep göz önünde tuttu.
Bu sık ormanda bunu yapmak pek kolay değil.
Ama kaybolmak tehlikeli olur.
Hem Ellie her neredeyse yiyecek de yakınlarda demektir.
Dev beyinlerine ve bedenlerine güç vermek için
orangutanlar günlerinin çoğunu yemek yiyerek geçirir.
Ellie ve Eden'ın yediği 300'ü aşkın yiyecekten sadece bir tanesi
işte bu melaka meyveleri.
Bazı yiyecekleri toplamak özel teknikler gerektirir.
Eden için en iyi yöntem her zaman annesini taklit etmek olmuştur.
Ama yemek savaşan türden olunca…
…tekniği doğru uygulamak gerekir.
Eden, karıncaları parmak uçlarıyla yakalamanın
pek de iyi bir yol olmadığını çabucak öğreniyor.
Ellie'yle yemeğinin arasına yine hiçbir şey giremiyor.
Buna bebeğin kolu da dâhil.
Bakacağı yeni bir bebekle
Ellie'nin günde yaklaşık 3.000 kalori alması gerekiyor.
Yapraklar ise beslenmelerinin önemli bir parçası.
Ama doğru türe bile birkaç işlem gerekiyor.
Bu da tadı acı olan tanenleri tükürmek anlamına geliyor.
Yenidoğan orangutanlar
insan yavruları gibi zamanlarının çoğunu uyuyarak geçirir.
Aradaki tek fark bunu yaparken annelerine sıkı tutunmaları.
Birkaç saat beslendikten sonra orangutanlar kestirmek istiyor.
Ama artık yeni yavru yuvada Eden'ın yerini almış gibi duruyor.
Annenin seninle eskisi kadar ilgilenmemesi çok üzücü olabiliyor.
Yakında Eden bu ormanda yeni bir yuva bulup
kendine bakmak zorunda kalacak.
Ormanın başka bir yerinde
Eden'ın kuzeni Pepito kendi gerçeğiyle yüzleşiyor.
Annesi Piniata bir yavru daha doğurmaya hazır.
Bu, Eden'dan bir yaş büyük Pepito için
başının çaresine bakma vaktinin geldiğinin işareti.
Tek başına kalmak,
genç bir orangutanın hayatındaki en tehlikeli dönemdir.
Başarılı olmak için bilgili ve öz güvenli olmak gerekir.
Bir de uyanık olmak.
Aşağıdaki bataklıktaki iblisleri alt etmek
iyi bir öz güven göstergesi olabilir mi?
Zararsız bir kaplumbağa olsa bile.
Bu biraz abartılı bir tepki gibi durabilir
ama orangutan toplumunda
erkek olanların dişilerden daha taşkın olduğu bilinir.
Cinsiyetler arasındaki tek fark bu değil.
Pepito gibi yeni bağımsız olan erkekler potansiyellerini açığa çıkarmak için
kendilerine örnek alabilecekleri yetişkin bir erkek bulmalıdır.
Bu sırada önemli bir Suaq becerisini bizzat gözlemleme fırsatı doğuyor.
Cemanang ağaçlarının meyve vermesi
yetişkin orangutanların beklediği bir şeydir.
Kabuklar çok besleyici tohumlar içerir.
Ama onlara ulaşmayı bilmek gerekir.
Meyve olgunlaşana kadar kabukları açmak neredeyse imkânsızdır.
Her birinin içinde düzinelerce tohum vardır,
cama benzeyen binlerce tüyle korunurlar.
Açılan zengin kalorili tohumlara güvenli bir şekilde ulaşmanın tek yolu
bir alet kullanmaktır.
Onlarca yıllık deneyimiyle 60 yaşındaki Friska tam bir uzman.
Doğru boyuttaki çubukla
rahatsız edici tüylere dokunmadan tohumları çıkarabilir.
Suaq'ın orangutanları bunu yapabilen tek canlılar
ama bu beceriyi mükemmelleştirmek yıllar alabilir.
Dişiler bunu genellikle 14 yaşına gelene kadar öğrenir.
Çoğu erkeğin öğrenmesi biraz daha uzun sürer.
Pepito ve Eden gibi gençlerin
bu teknikte ustalaşmaları ve yüksek proteinli besini yemeleri için
yetişkinleri dikkatle izlemesi gerekir.
İlginçtir ki orangutanlar çiğnedikten sonra bile
tohumlar çimlenebiliyor.
Yaşlı Friska etrafı geziyor.
Kızı Ellie'yi ziyarete geldi.
Belki de ailesinin yeni üyesini fark etmiştir.
Friska sadece altı çocuk annesi değil, aynı zamanda bir büyük büyükanne.
Bu yeni yavru ise beşinci torunu.
Bu da onu bu çevrenin en başarılı dişisi yapıyor.
Ama dördüncü torunu dik saçlı Eden'la
beşinci torunun arası hâlâ biraz limoni.
Orangutanların annelik tarzları farklıdır.
Friska katı bir anne.
Araştırmacılar, diğer annelere kıyasla yavrularını daha sık ağlattığını
ve taleplerini daha az karşıladığını fark etti.
Bu sert yaklaşımı Ellie'ye de geçti.
Kendisi de aynı şeyi en büyük yavrusu Eden'a yapıyor.
Annesinin tüm dikkati artık yeni bebeğin üstünde.
Yavru, huysuz büyükannenin bile kalbini kazanmış gibi.
Tıpkı kuzen Pepito gibi
Eden'ın da annesinden ayrılma vakti geldi.
Tek başına olmak yepyeni bir macera olacak.
Üstelik annesi olmadan
tanımadığı birçok orangutanla baş etmek zorunda kalacak.
Bunlardan biri daha bağımsız Eden'la çok ilgilenecek.
28 yaşındaki Sulli sürekli yeni ilişkiler peşinde.
Bu yüzden de ağaçlardaki her hareket gözüne çarpıyor.
Sulli, yaşına rağmen tam olarak yetişkin bir erkeğe dönüşmedi.
Çıkıntı olarak bilinen yanak şişlikleri henüz çıkmadı.
Çıkıntısız bir erkeğe göre bile hâlâ nispeten küçük boyutlarda.
Ama boyunu kararlılığıyla telafi ediyor.
Çıkıntısız Sulli tanıdık bir yüz gördü.
21 yaşındaki Lily.
Ast bir erkek olarak
Sulli'nin dişilerle dost olmak için inisiyatif alması gerekiyor.
Lily pek ilgilenmiyor gibi duruyor
ama çıkıntısız bir erkek olunca hemen pes etmemek gerekiyor.
Lily'ye odaklanan Sulli
Suaq'ın en baskın çıkıntılı erkeği yaşlı Patlak Dudak Otto'nun
onu izlediğini fark etmedi.
Sulli gibi bir astın
kendi bölgesinde dişilere yanaşmasına göz yummaz.
Otto ona patronun kim olduğunu hatırlatmalı.
Sulli oradan ayrılsa iyi olur.
Çıkıntısız bir erkek olmanın avantajlarından biri
Otto gibi ağır sıkletlerden çok daha hızlı hareket edebilmektir.
Yani bir adım önde olmak zor olmaz.
Otto yaklaşamazsa karşısındakini korkutması pek kolay olmaz.
Ama dalları sallamak çıkıntılı erkeğin "Kaybol" deme şeklidir.
Görev tamam.
En azından şimdilik.
Bu ses uzun bir çağrı.
Çıkaran ise başka bir çıkıntılı erkek.
Titan.
Otto'nun unvanının peşinde.
Eğer bu unvanı alabilirse üreyen dişilerin seçeceği kişi o olacak.
Meydan okuyan Titan, peşine düşüyor.
Otto ise kaçıyor.
Kavganın sonu yaralanma veya daha kötüsü olabilir.
Bu yüzden çıkıntılı erkekler ancak mecbur kalınca kavga eder.
Yarışma güç gösterisiyle biterse çok daha iyi olur.
Titan onu nasıl korkutacağını çok iyi biliyor.
Artık Otto'nun tek amacı Titan'dan olabildiğince uzaklaşmak.
Titan, Otto'yu kaçırmış olabilir
ama henüz en baskın erkek o değil.
Bu unvanı alabilmesi için daha güçlü rakiplerle karşılaşması gerek.
Bu, onlardan biri olmayacak.
Bu Pepito.
Yeni bağımsız olan bir genç için
Titan, çok şey öğretebilecek mükemmel bir rol model.
Yaklaşık 90 kilo olan Titan
ağırlığını kullanarak ağaçtan ağaca geçip enerjiden tasarruf edebiliyor.
Denemeye değer, değil mi?
Sorun şu ki kendisi hafif.
Ama daldan dala geçmenin başka yolları da var.
Asıl soru şu, bu asma onun ağırlığını taşıyabilecek mi?
Biraz riskli olabilir.
Aşağıdaki bataklığa çok yüksekten düşebilir.
Ne olacaksa olsun.
Hiç enerji tasarrufu olmadı
ama oyun oynamak da öğrenme deneyiminin bir parçası.
Titan duyuru yapıyor.
Pepito'nun iri, çıkıntılı erkeği taklit etmeye devam etme zamanı.
Bu dallardan kurtulabilirse tabii.
Uzun çağrıların tek konusu güç ve bölge değildir.
Bilim insanları, bu çağrılarla gezi planlarını da ilettiklerini keşfetti.
Titan, orangutanlara yaptığı çağrıyla hangi yöne gideceğini söylüyor.
Ertesi gün de dâhil.
Yoluna çıkabilecek çıkıntılı erkekler için bir uyarı niteliğinde.
Bu, Patlak Dudak Otto için hiç iyi bir haber değil.
Bir zamanlar Suaq'ın kralıyken
şimdi ihtiyacı olan tek şey sessiz bir emeklilik.
Bunu nehrin diğer tarafında bulabilir
ama oraya nasıl gidecek?
Orangutanlar sudan korkar.
Maymunların kullandığı bir köprü çözüm olabilir.
Ama Otto, bir langur maymunundan 10 kat daha ağır.
Üstelik aşağıdaki nehirde timsahlar olabilir.
Otto'nun Suaq'tan kendi isteğiyle gitmesi bir devrin sonunu getirmiş oluyor.
Belli bir baskın erkek olmayınca
diğer genç erkekler bu unvanı almak için öne çıkacak.
Yani Titan kısa süre içinde başka bir rakiple karşılaşacak.
ÜÇ AY SONRA
Eden, son birkaç ayda kendi bataklık ormanına yerleşti.
Annesi Ellie'den pek uzakta sayılmaz.
Birkaç kez eve döndü
ama bu ziyaretlerin sıklığı artık azaldı.
Etraftaki tüm orangutanlar gibi
o da yalnız kalmaya alışıyor.
Ama yine de başkaları geldiğinde neler olduğunu bilmek istiyor.
Özellikle aileden biri ya da arkadaşıysa.
Bu Olala, genç bir dişi.
Aileden biri değil
ama Suaq'ta akraba olmayan genç dişiler genelde birbirlerini rahatsız etmez.
Ama bu kez durum farklı.
Eden ve Olala'nın aileleri uzun süredir birbirine düşman.
Buzlar erimiş gibi görünmüyor.
Eden, Olala'yı uzaklaştırmaya çalışmalı.
Olala'ya karşı gelmesi ve bölgesini savunması
evden ayrıldığından beri çok yol kat ettiğini gösteriyor.
Böğürtlenlerine dönüyor.
Henüz yeni ziyaretçinin farkında değil.
Bu, çıkıntısız Sulli.
Buraya Eden'la arkadaş olmaya geldi.
Eden pek emin değil gibi.
Daha önce bir erkekle yalnız kalmamıştı.
Eden duraklıyor. Durumu değerlendirmek için olabilir.
Erkek dost canlısı gibi duruyor.
Ama Eden'ın
Sulli'nin ince hesaplı stratejisinden hiç haberi yok.
Eden'la şimdi arkadaşlık kurabilirse
yavrulayacak yaşa geldiğinde şansı daha yüksek olabilir.
Bu bakışıyla cesaretlendirmek istemiş olabilir.
Eden, termit dolu bir çubuğa yumuluyor.
Sulli gelince de Eden'ın çubuğunu paylaşıyorlar.
Eden şimdiye kadar her şeyi annesi Ellie'den öğrendi.
Ama Sulli'yi izleyerek farklı yollar öğrenme fırsatı bulabilir.
Bu ormanda yaşamaya dair daha çok şey öğrenebilir.
Aklında henüz anne olmak olmasa da…
…bu yabancı erkek düşündüğünden daha ilginç biri olabilir.
Eden'ın annesi Ellie yakınlarda bir mango ağacının üstünde.
Bebeği gayet iyi.
İnsan gözlemciler ona Emen adını verdi.
Üç aylık bu bebeğin bu dünyaya dair öğreneceği çok şey var.
Suaq'ta termitlere çok rastlanır.
Utangaç, kabarık sırtlı baştankara ise
pek görülmez ama duyulur.
Bu ormanda binlerce farklı hayvan türü var.
Bu iki orangutanın gittiği her yerde
Emen'ın merakla izleyeceği yeni şeyler olacak.
Emen nihayetinde bu yaratıkların çoğunu tanıyacak.
Hangilerinin zararlı, hangilerinin zararsız olduğunu öğrenecek.
Ellie tehlikeli bir hayvan görünce oğlunu uyarmalı ki
onlardan nasıl uzak duracağını öğrensin.
Bir çıngıraklı yılan ısırığı ölümcül olabilir.
Tıpkı Eden gibi
Emen da uzun yıllar boyunca Ellie'nin koruması altında olacak.
Bu nedenle yavru orangutanların hayatta kalma oranı
diğer maymunlardan daha yüksek.
Ellie'nin gece için yuva yapma vakti.
Yapraklı bir yatak hazırlıyor.
Emen'ın kendine bir yuva yapabilmesi yıllar alacak.
Bunu nasıl yapacağını ise annesinden öğrenecek.
Orangutanlar her gece yeni yuvalar yapar.
Büyük maymunlar arasında en karmaşığını onlar yapar.
Stili bireyden bireye değişir.
Bazıları yapraktan yastık bile ekler.
Saat sabah altı. Uyanma vakti.
Hâlâ yatakta yatanlar için sabah alarmı çalmak üzere.
Siyamang şebekleri.
Suaq'ın şafak korosu.
Şişebilen gırtlak keseleri seslerini güçlü kılıyor.
Titan gibi tam altında uyuyanlar içinse sağır eden bir ses.
Diğer sakinler harekete geçti bile.
Suaq'ta 30'dan fazla termit türü var.
Bunlar alay termitleri.
Yaprak, liken ve ağaç kabuğu yerler ve bunları yuvalarına götürürler.
Sıraları yüzlerce metreyi bulabilir.
Termitler, besin maddelerinin ormana geri dönüştürülmesinde
hayati bir rol oynar.
Bunlar aynı zamanda büyük, tüylü maymunların besinidir.
Titan gibi.
Pepito hâlâ olanları izliyor.
Titan'dan öğrendiği her şey
nihayet çıkıntılı bir erkeğe dönüşürse işine yarayacak.
Ancak Titan'ın aklında daha önemli konular var.
Olgun meyveler gibi.
Bunlarla dolu bir ağacın nerede olduğunu da biliyor.
En kısa yoldan gidiyor.
Yolda başka lezzetler görürse duruyor.
Titan, Suaq'ta ilk görüldüğünde bir yetişkindi
ama son yıllarda meyve veren ağaçların haritasını çıkardı.
Sadece nerede olduklarını değil, ne zaman olgunlaşacaklarını da ezberledi.
Etkileyici fiziğini daha da güçlendirmek ve ormanın kralı olmak için
bol bol yemek yemesi gerekiyor.
Günde 8.000 kalori kadar.
Titan'a ayak uyduramayan Pepito
genç dişi Olala'ya doğru ilerliyor.
Olala şu anda medang baru ağacının meyvelerini yiyor.
Muhtemelen Pepito daha önce ona hiç yanaşmamıştı.
O yüzden yakından bakmaya değerdi.
Olala'nın da ilgisi var gibi.
Ama böyle bir giriş bekliyor muydu…
Orası muamma.
Pepito, bu mesafeden beslenme tekniğini daha iyi görebiliyor.
Belki yeni bir şey öğreniyor.
Ama Olala dik dik bakmasından bıktı.
Yaşıtlarından görüp öğrenmek Pepito'nun eğitiminin bir parçası,
hatta hayatta kalma şansını artırabilir.
Titan'ın aklında başka bir şey var.
Görünüşe göre o şey Julia değil.
Öncü erkek olarak
Yulia gibi ilişki arayan yetişkin dişileri kendine çekiyor.
Tuhaftır ki Titan'ı havaya sokmakta zorlanıyor.
Belki hassas bir bölgesini dürtmenin bir faydası olur.
Tekrar düşünme zamanı.
Belki birkaç hediye yaprak işe yarar.
Birinin dikkatini çekmek için yapabileceğin şeylerin
bir sınırı vardır tabii.
Ya da yok mu?
Yulia sonunda mesajı aldı.
Dalgın Titan'ı düşünceleriyle yalnız bırakıyor.
Belki de daha güçlü bir çıkıntılı erkeğin
karşısına çıkma ihtimalinin gerginliğinde.
Eden da medang baru meyveleri buldu.
Yanında da çıkıntısız Sulli var.
Azmi işe yaramış gibi görünüyor.
Eden nahoş kısımlardan kurtulmak için
meyvenin suyunu kürküyle süzüyor.
İlginç bir şekilde Sulli aynı şeyi Eden'ın kürküyle yapıyor.
Acaba bu samimi davranışıyla haddini aşmış oldu mu?
Eden aralarına biraz mesafe koyuyor.
Sulli peşinden gidiyor.
Tam bir inatçı.
Suaq'taki araştırmacılar
Sulli'nin dost canlısı, eğlenceli bir karakter olduğunu bilir.
Ama Eden'ın verdiği sinyalleri anlamıyor.
Bu oyunculuğu daha çok tehditkâr görünmeye başlıyor
ve Eden bunu istemiyor.
Ani bir yağmur bile Sulli'nin coşkusunu kesmiyor.
Eden'a fazla gelmeye başladı.
Sulli düşünceleriyle baş başa kaldı.
Yetişkin erkeklerin uzun çağrıları parmak izleri gibi kişiye özgüdür.
Bu çağrı ise Titan'dan değil.
Üstünde taze kavga yaraları taşıyan başka bir çıkıntılı erkekten geliyor.
Bu Rakus.
10 ay önce ast bir erkekti.
O zamandan beri büyük bir hormon dalgasıyla
neredeyse iki katı kadar büyüdü ve yanaklarındaki çıkıntılar gelişti.
Rakus şimdi gözünü en üste dikti.
Ama henüz mevcut rakibini yenemedi.
Yani Titan'ı.
Titan'ın unvan savunması sona ermiş olabilir.
Rakus yarışa katıldı gibi görünüyor.
Ancak bunun bir bedeli oldu.
Elinde derin bir kesik,
kırık bir orta parmak…
Bir de yarılmış bir surat.
Bu yaralar zamanla iyileşir
ama kopan baş parmağı için durum farklı.
Yaralanmış olsa da Rakus'ın tetikte olması gerekiyor.
Titan geri dönebilir.
Ama sonsuza dek nöbet tutamaz.
Üstüne yorgunluk çökecek.
Yukarıdan çıkıntısız Sulli geçiyor.
10 ay önce, Rakus henüz çıkıntısızken bu ikisi arkadaşlardı.
Artık değiller.
Hâkimiyet mücadelesi veren iki erkek
çok kolay alev alabilir.
Kovalamak için acele eden Rakus kötü bir karar veriyor.
Ama iyi görünüyor.
Dinlenmeye çok ihtiyacı var.
Ancak Rakus bu hâlde bile enerjisini toplayıp
etrafa bir mesaj daha gönderiyor.
Çıkıntılı erkeklere bir uyarı, yetişkin dişilere bir davet.
Yaşlı Friska Rakus'ın çağrısına ilk cevap veren oldu.
Ağaçlarda giderken çıkardığı ses Rakus'ı tekrar harekete geçiriyor.
Onun Friska olduğunu henüz anlamadı.
İkisi birbirini yıllardır tanıyor.
Ancak Rakus'ın çıkıntılı hâlini Friska henüz görmemiş olabilir.
Ama Friska gibi bilge yaşlı dişiler
bir sonraki baskın erkeğin kim olacağını çok doğru tahmin edebilir.
Yani ziyaretiyle onun adaylığını onaylamış oluyor.
Friska tekrar yavrulayıp yedinci çocuğunu doğuracak olursa
bunu muhtemelen Rakus'la yapacak.
SEKİZ AY SONRA
Friska'nın torunu Emen
sıradaki büyük dönüm noktasına hazır.
Hayatının ilk dört yılı boyunca
annesi yavru orangutanı ormanda gittiği her yere taşır.
Ama Emen artık bu yaşında dünyayı annesinden ayrı keşfetmek istiyor.
Annesi her durduğunda ona bir fırsat doğuyor.
Mesela şimdi.
Çok yüksekteler.
Sıkı tutunmalı.
Ama oyun zamanı bitti.
Şimdi fizik yasaları devreye giriyor.
Ellie, yavrusunun direncini yenmek için yerinde bir güç uygulamalı.
Bir fırsat daha mı?
Emen yine kaçıyor.
Emen, annesinden ilk defa bu kadar uzaklaşıyor.
Genelde üç temas noktası önerilir.
Ama hangi çocuk sınırları zorlamaz ki?
Ancak Emen'ın bu özgürlük anı aslında bir yanılsamadan ibaret.
Tüm annelerde olduğu gibi
yavrusuna göz kulak olmak Ellie'nin doğasında var.
Yalnız olmaktan sıkılınca da
annesinin vücudu harika bir oyun alanı oluyor.
Eden evine döndü.
Eden'ın daha annesinden öğreneceği çok önemli şeyler var.
Ellie ve Emen'ı izlemek
Eden'ın kendi yavrusu olmadan önce anneliği bizzat görmesi için
harika bir fırsat olabilir.
Acaba onun anneliği de
sert mi olacak?
Yoksa daha anaç mı olacak?
Tüm orangutanlarda olduğu gibi
Eden'ın başarısının anahtarı izlemek ve öğrenmek olacak.
Tüm yetişkin orangutanların dikkatini çeken şeylerden biri de
ağaç deliğidir.
İçeride bir şeyler yaşar.
Bazen yenilebilir şeyler.
Bu yüzden her deliğe bakmakta fayda var.
Deliğin önünde iğnesiz arı gibi şeyler uçuşuyorsa
daha da iyidir.
Çünkü orada kurtçuk veya bal var demektir.
Küçük deliklerin içine erişmek için çubuk gibi aletler gerekir.
Ama bunda gerek yok.
Parmak ısırtan lezzet.
En iyi yanı da
balı yemek için dikenine katlanmasına gerek olmaması.
Maalesef Eden buradan faydalanamıyor.
Eden'ın kendi bal çukurunu bulması gerek.
Bir yer biliyor.
Ellie'ninkinde olduğu gibi önünde böcekler vızıldıyor.
İyiye işaret.
Ama bunlar daha büyük ve tehditkâr görünüyor.
Kapıp kaçma zamanı.
Eşek arılarının yuvasına elini sokmak
onları çok kızdırır.
Birkaç tane kurtçuk o kadar iğne sokmasına değmezmiş gibi.
Bir daha aynı hataya düşmeyecek.
Rakus'ın Titan'la savaşından bu yana birkaç ay geçti.
Gözündeki yara iyileşti.
Suaq'ın tartışmasız kralı olarak konumunu da sağlamlaştırdı.
Zirvede kalmak için zinde ve güçlü olmalı.
Yüksek proteinli termitlerin faydası olacaktır.
Ancak çürümüş odunda ilerlemenin belli riskleri vardır.
Ah!
Rakus güne iyi başlamadı
ama soğuk bir içecek başının ağrısına iyi gelecektir.
Bu ormanda ondan bulmak çok kolay.
İbrik bitkileri.
Ormanın doğal su sürahileri.
Her birinde yağmur suyu ve kısmen sindirilmiş böcekler bulunur.
Çok güzel.
Artık baskın erkek olan Rakus'ın hayatı bir daha asla eskisi gibi olmayacak.
Etraftaki Friska ve Ellie gibi dişilerle ilişkiler kuracak.
Ama diğer orangutanlardan uzak duracak.
Yine de mevcut kral olarak
varlığı bile çıkıntısız erkeklerin çıkıntılarının oluşmasının önüne geçecek.
Bu da onun belki 10 yıl sürecek saltanatını uzatacak.
Eden için de işler değişti.
Çubuk gibi bir alet yapıyor.
Böylece bu deliğin içine uzanabilecek.
İlk kez annesi Ellie ona göstermeden
bir alet kullanmayı öğrendi.
Ancak buradan istediği sonucu alamadı.
Tekrar düşünmesi gerek.
Sorunu çözmek için çabalıyor.
Bu dal işe yarayabilir mi?
Bu çubuk daha uzun
ama belki de yeterince uzun değil.
Eden'ın başarıyla alet kullanması birkaç yıl alacak
ama bu beceri yolculuğunda önemli bir dönüm noktası.
Ormanda bağımsız bir hayata hazır olduğunun işareti.
Eden'ı bekleyen başka zorluklar da var
ama o ve etraftaki tüm orangutanlar için en büyük zorluk
sınırlarının ötesindeki dünyadan gelecek.
Friska, Eden'ın yaşındayken Sumatra'da orangutanlar bulunmuştu.
Artık yoklar.
Maalesef son 20 yılda
orangutan ormanlarının %80'i yok oldu.
Acaba Suaq'ın ormanı
Pepito uzun bir çağrı yapana kadar dayanabilecek mi?
Ya da Eden kendi ailesini büyütene kadar.
Uzun süren eğitimleriyle bu yavaş büyüyen maymunlar
yaşam alanlarındaki hızlı değişimlerle baş edemez.
Bugün Eden'ın evi ile amansız insan gelişimi arasındaki tek şey
dar Limbang Nehri.
Ama Suaq'ın ormanı korunduğu sürece
bu olağanüstü akrabalarımızın hikâyesi nesiller boyu devam edecek.
Bu da çok imkânsız bir şey sayılmaz.
Alt yazı çevirmeni: Seda Tiğrek