Thật điên rồ khi có một nguồn năng lượng
siêu rẻ và cung cấp được cho cả xã hội.
Xã hội của chúng ta sống nhờ vào hydrocarbon.
Xăng, khí tự nhiên và than đá.
Đồng thời, hiện tượng giải phóng năng lượng sẽ trở thành CO2,
sau đó khí CO2 như một tấm gương phản xạ nhiệt trở lại,
điều gây ra đủ thứ hiệu ứng thời tiết đau thương.
Tổng lượng khí thải là hơn 50 tỷ tấn một năm,
một con số đáng kinh ngạc.
Ta biết chắc chắn rằng nếu cứ tiếp tục sử dụng hydrocarbon,
mọi thứ sẽ trở nên rất tệ,
Nên ta cần phải từ bỏ hydrocarbon gần như hoàn toàn.
Chà, chính thức rồi.
Năm nay đã bằng với năm kỷ lục về số ngày nóng trên 43 độ.
Ông có tin đây là thử thách khó nhất với nhân loại?
Chắc chắn rồi.
Chẳng có lý do gì để nó xảy ra cả.
Ta có nhiều giải pháp.
ĐIỀU GÌ KẾ TIẾP?
CHÚNG TA CÓ THỂ NGĂN CHẶN TÌNH TRẠNG NÓNG LÊN TOÀN CẦU KHÔNG?
Thực tế, nhiên liệu hóa thạch có mặt ở mọi hoạt động của chúng ta, theo nhiều cách.
Từ xem và sạc điện thoại…
CÂY VIẾT
…đến ra sân trượt băng và đi bơi.
Những thứ đó đều được làm nóng hoặc làm mát.
Quy mô của giải pháp phải phù hợp với quy mô của vấn đề,
và điều đó thật khó tưởng tượng.
Ta nghiện nhiên liệu hóa thạch,
và không thể nói bỏ mà bỏ được ngay.
NHÀ BÁO
Hệ thống điện sẽ sụp đổ. Bạn sẽ không thể lái xe đi làm.
Nông dân sẽ không có phân bón.
Bạn không thể xây các tòa nhà và đường mới. Mọi người sẽ chết cóng.
Hầu như chẳng có điều gì không dùng đến một lượng lớn hydrocarbon.
Đặc biệt vì tôi di chuyển nhiều,
tôi sẽ thuộc số người có dấu chân carbon cao nhất.
MỘT GỌNG KÍNH KHÍ THẢI TRUNG BÌNH = 3,7 CÂN
Nhưng tôi có thể mua công nghệ để trung hòa mức khí thải của mình.
MỘT LẠNG HAMBURGER KHÍ THẢI TRUNG BÌNH = 3,231 CÂN
Tôi cũng mua tín chỉ carbon.
Rõ ràng, tôi đủ khả năng làm việc đó,
nên đó không thực sự là một phần của giải pháp.
Bill Gates, chào mừng trở lại. Giờ ông sẽ nói về biến đổi khí hậu.
Trong cuốn sách mới, ông nói về cách tránh thảm họa khí hậu.
Tất cả chúng ta cần loại bỏ dấu chân carbon của mình
bằng cách thúc đẩy sự đổi mới nhanh hơn so với bình thường.
Cả đời, tôi đã được chứng kiến sự đổi mới của con người.
Cuộc cách mạng số mà tôi may mắn được tham gia
đã khiến mọi người rất bất ngờ.
Bản chất của Microsoft là gì?
Một chiếc máy tính ở mọi bàn, mọi căn nhà.
- Bàn của tôi chưa có. - Chúng tôi đang cố gắng.
Tôi nhớ khi đọc cuốn sách.
Cách tiếp cận của anh ấy là bằng hệ thống.
Tôi kể với mọi người về cuốn sách, kiểu: "Nó chỉ là biểu đồ tròn, nhé?"
Đó là sách biểu đồ tròn hay nhất với biểu đồ tròn của mọi nguyên nhân.
Bạn chưa "đủ tuổi" nói chuyện này trừ khi hiểu biểu đồ tròn đó.
Khí thải đến từ nhiều lĩnh vực kinh tế.
SẢN XUẤT 29%
Lĩnh vực sản xuất hoặc công nghiệp
sản xuất thép, xi măng, hóa chất.
Nhiều người không biết và bất ngờ khi lĩnh vực đó phát thải nhiều nhất toàn cầu.
ĐIỆN 29%
Sau đó là sản xuất điện, đốt than, khí đốt tự nhiên,
rồi đến nông nghiệp, việc sử dụng phân bón,
và còn chuyện bò thải ra khí tự nhiên nữa.
GIA SÚC - TRỒNG TRỌT RÁC THẢI - SỬ DỤNG ĐẤT
Rồi đến lĩnh vực vận tải.
Xe hơi chở người, xe tải, xe buýt, tàu hỏa, máy bay, tàu thủy.
Ô TÔ - XE TẢI TÀU THUYỀN - MÁY BAY
Rồi cuối cùng là sưởi ấm và làm mát các tòa nhà.
Để phát thải về không,
bạn phải giảm lượng khí thải ở cả năm hạng mục đó về không
ở mọi quốc gia,
và điều này rất dễ gây nản lòng.
Tôi đúng là may mắn khi được lớn lên ở Montana.
Con sông chảy qua thị trấn ở ngay cạnh nhà tôi. Chúng tôi ở ngoài cả ngày.
Các tác động đã rõ ràng ở khắp nơi,
nhưng chúng rõ ràng hơn nhiều
khi bạn liên tục tương tác với thiên nhiên.
Khói cháy rừng lan xuống thung lũng nơi tôi sống, và chúng tôi thấy khó thở.
Tôi cũng thấy các sông băng ở Vườn Quốc gia Glacier đang tan chảy.
Sẽ khá là đen tối nếu như ta không thay đổi ngay.
Nhiều người đang chết và bị ảnh hưởng.
Nó sắp lan đến xã hội phương Tây chúng ta.
Từ khi chúng tôi còn nhỏ, biến đổi khí hậu đã là một vấn đề.
Tôi không biết trước đó thế giới ra sao.
Kể cả nếu ta muốn xử lý khủng hoảng khí hậu,
ta còn chẳng biết rõ phải làm gì.
Thật điên rồ.
Phải.
Nó nên là một phần của định hướng đại học.
Sẽ rất có lợi cho xử lý biến đổi khí hậu khi có nhiều nhà hoạt động trẻ tham gia.
Họ là một phần rất quan trọng của phong trào.
- Chào. - Chào.
- Rất vui được gặp bác.
- Isaac. - Chào Isaac.
- Grace. Hân hạnh. - Chào.
- Cháu là Jamie. - Chào Jamie.
Tôi học từ họ giống như tôi học hỏi các nhà khoa học với những bước đột phá.
Kỷ lục về nhiệt độ suýt thì bị họ phá.
Họ hy vọng làm được điều đó,
nên nhiều người đã muốn có mặt ở Thung lũng Chết vào thời điểm phá kỷ lục.
Giống như khủng long muốn chụp ảnh chung với các thiên thạch.
Kiểu…
Cháu không nghĩ cháu lạc quan về khí hậu,
mà cháu cũng không bi quan. Cháu thấy như thế không có ích.
Ta cần các chiến thuật đa dạng để xử lý khủng hoảng khí hậu này.
Khủng hoảng không quan tâm ta đã sẵn sàng hay chưa.
Ta không thể rời xa thực tế là, như hiện tại,
tương lai có vẻ không tốt đẹp lắm.
Họ có cái nhìn ảm đạm hơn về thế giới và những khó khăn khi thực hiện mục tiêu
hơn so với tôi hoặc so với kỳ vọng của tôi về họ.
Tôi muốn đảm bảo họ được tiếp xúc với một số sự đổi mới.
Xăng rẻ hơn cả nước đóng chai, nên người ta có vẻ chủ quan.
Trừ việc chúng thải ra CO2, hydrocarbon thật tuyệt vời.
Bọn bác đang cố làm một cục pin có năng lượng tập trung cao gấp mười lần xăng
mà bọn bác sẽ rất bận bịu trong mười năm tới.
Ở tất cả các khu vực phát thải,
"không" là một con số khắt khe, nó không cho chúng ta chọn:
"Được rồi, hãy làm thứ này và không làm thứ kia".
Khí hậu là vấn đề kinh điển về các bên liên quan.
Những người bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi biến đổi khí hậu…
CHỦ MỤC VÀ TÁC GIẢ
…là những trẻ em chưa ra đời,
và thật khó để bắt thế hệ đang sống hôm nay
phải hy sinh nhiều thứ quan trọng cho một thế hệ còn chưa được sinh ra,
và vì thế động cơ lợi nhuận cũng cần thiết.
Chào. Chào mừng.
Ta sẽ hỏi đáp và bàn luận thêm từ đó.
Cảm ơn. Bắt đầu đi.
Breakthrough Energy Ventures là công ty đầu tư do Bill Gates lãnh đạo,
được thiết kế để giải quyết việc phát thải khí nhà kính.
Những sự đầu tư có chiến lược có thể cho thế giới thấy là có một cách tốt hơn,
và tôi có thể nói rằng:
"Chính trị không quan trọng.
Bạn nghĩ gì không quan trọng.
Khách quan mà nói, đây là cách tốt hơn, nên hãy làm đi".
Với thép, hydro xám và hóa chất, có ba ngành ta cần chú ý xem xét.
Cách sản xuất ethylene hóa thạch hiện tại đang tạo ra lượng carbon rất lớn.
Ta cần các giải pháp sử dụng được ngay cho việc sản xuất hàng hóa, điện…
GIÁM ĐỐC ĐIỀU HÀNH
…lái xe, bay vòng quanh, các tòa nhà, nhà của chúng ta.
Ta ăn gì?
Chúng tôi muốn thay thế những thứ đó
và ít nhất giữ nguyên tiêu chuẩn, khi không phát thải,
nên cách duy nhất để làm điều đó là tìm ra công nghệ mới.
Dioxycle là một công ty tái chế khí thải carbon.
Biến đổi khí hậu là một vấn đề về quy mô.
Nếu không có đủ quy mô, ta không có cách nào để thay đổi khí hậu.
Tôi sẽ không coi xử lý biến đổi khí hậu như một sở thích,
và vì thế, bạn cần một giải pháp với quy mô đủ lớn,
và chỉ có một kẻ lớn hơn Mẹ Thiên nhiên,
đó là Cha Tham lam, thị trường.
Ta sắp sẵn sàng để chạy thử với công suất một tấn mỗi ngày.
Ở đây chỉ là bộ khung.
Tôi nghĩ thật đáng khen khi ông ấy đã giữ lời.
Hầu hết chúng ta không có vốn
để đầu tư vào các công ty khởi nghiệp trị giá hàng triệu đô la,
đa số các công ty đó đều thất bại, trừ một số.
…yêu cầu hydro sạch trong tương lai…
Tôi đã đầu tư vào nhiều thứ không hiệu quả,
nhưng với số ít công ty đã sánh ngang với Apple, Microsoft hay Google
trong lĩnh vực công nghệ sạch này,
sẽ còn có nhiều công ty khác đạt được sức ảnh hưởng như vậy.
Khí hậu là vấn đề hệ thống, theo nhiều cách.
Chúng tôi nghĩ phần mềm có vai trò thú vị để giải quyết vấn đề đó.
Những doanh nhân tuyệt vời trình bày đủ loại ý tưởng với bạn.
ĐỐI TÁC QUẢN LÝ
Chúng ta có thừa ý tưởng cho tương lai.
Chúng tôi đã khám phá ra quy trình sản xuất xi măng mới này.
Có thể bạn nghĩ việc bạn đang làm khi đó
là đầu tư vào một thứ không hợp mốt,
mà thực ra một thứ không hợp mốt có thể nhanh chóng thịnh hành.
Miễn là đạt được một mật độ lưu hành nhất định,
chi phí vốn có thể bằng chi phí của một lò nung.
Còn sức nóng từ khí tự nhiên hoặc điện.
Giờ, Breakthrough Energy đã có hơn một trăm công ty.
Chúng tôi có các công ty nông nghiệp, nhiều tòa nhà.
Chúng tôi cũng có nhiều công ty lớn trong lĩnh vực xi măng.
Có người từ quỹ của Bill Gates, Breakthrough Energy Ventures,
đến Caltech và nói chuyện. Ông ấy nói: "Nghe này,
còn nhiều vấn đề lớn về khí hậu chưa có ai xử lý.
Chúng ít được đầu tư. Đó là vấn đề lớn vì chúng cũng quan trọng như xe hơi".
Bê tông là vật liệu nhân tạo được ưa chuộng nhất hành tinh.
Sau nước, bê tông là thứ ta dùng nhiều nhất.
Thật kỳ diệu, phải không? Đó là đá lỏng.
Vài phút, vài giờ, vài ngày sau, nó cứng lại và thành một cấu trúc.
Điều tuyệt vời này đã cho phép ta
xây dựng mọi thứ, từ các tòa nhà chọc trời đến các cây cầu, hay các con đập.
Rải bê tông từ một đường ống chảy ra là công việc có tên là "đầm dùi bằng tay".
Ngành xi măng vẫn giữ cách làm cũ
từ hơn một trăm năm nay.
Một số người biết là từ rất lâu,
xi măng là chất gây ô nhiễm lớn, và chẳng ai làm gì cả.
Bê tông là hỗn hợp gồm xi măng, cát, sỏi và nước.
Lượng khí thải CO2 liên quan đến sản xuất xi măng
là một vấn đề hóa học.
Ta cần tạo ra một vật liệu y hệt.
Lý do ta cần nó giống y hệt xi măng
là vì xây một tòa nhà đi kèm với quá nhiều rủi ro
và tiền bạc, nên không ai muốn chỉ định một vật liệu
chưa từng được dùng để xây một tòa nhà.
Cách làm xi măng là quy trình thông thường dùng đá vôi, thứ có chứa carbon.
Nên khi bị đốt, nó giải phóng khí CO2. Nhưng ở Brimstone,
chúng tôi dùng đá canxi silicate không có khí CO2.
Xi măng là vật liệu gốc canxi.
Để làm xi măng, ta cần tách canxi khỏi đá.
Nên tôi sẽ đổ vào chất lỏng mà chúng tôi thường dùng làm chất tẩy rửa.
Ta sẽ đổ vào cái này trước.
Chất tẩy rửa đó sẽ phản ứng với đá và tách canxi khỏi đá.
Sau đó là ta lấy chỗ canxi đó và cho đá vào lò nung,
nơi nó thành xi măng.
Ở đây, chúng tôi gửi nó đến phòng thí nghiệm bê tông để kiểm tra.
Về cơ bản, chúng tôi cho khối lập phương đó vào một máy ép, ép nó,
rồi đo lực cần dùng để ép cho nó nứt ra,
và chúng tôi sẽ biết xi măng đó cứng đến mức nào.
Xi măng thường chịu được 1,815 đến 2,268 tấn trên mỗi 6,5 xen-ti-mét vuông.
Những tòa nhà chọc trời lớn cần xi măng siêu cứng
lên đến 4,535 tới 9,070 cân trên 6,5 xen-ti-mét vuông.
Ghê thật.
SẢN XUẤT 29%
Thế giới có rất nhiều nhà máy xi măng.
nên việc này sẽ không giống với chế tạo một con chip máy tính chạy nhanh hơn.
Nếu bạn nói với Ấn Độ: "Ừ, hãy làm xi măng theo cách mới",
chỉ ở đó thôi đã có hàng ngàn nhà máy xi măng.
Từ việc phát minh ra một cách làm xi măng mới
cho đến lúc mọi lò xi măng ở Ấn Độ
không còn thải nhiều khí CO2 nữa là một khoảng cách rất dài.
Vẫn còn vài việc hệ trọng cần làm.
Chúng ta phải xây một nhà máy, rồi 3.000 nhà máy nữa.
Và phi carbon hóa cả ngành công nghiệp. Có những việc rất quan trọng.
Chắc chắn là vậy nhỉ? Dù sao thì, mọi người làm tốt lắm.
Làm tốt lắm, cả đội.
Bài báo lớn đầu tiên được xuất bản về vấn đề khí nhà kính
được xuất bản vào những năm 1800.
Ta đã mường tượng được ra việc
khí nhà kính có thể giữ nhiệt trong bầu không khí khá lâu.
Sao ông không đổ thử một bình? Thử đi rồi nói.
Được, cho đầy bình.
Thời hậu chiến sau Thế chiến thứ hai là lúc
lượng khí thải bắt đầu tăng đáng kể.
Đến những năm 1960, tổng thống Johnson có một tờ giấy trên bàn nói:
"Ông cần quan tâm đến một vấn đề lớn từ góc độ an ninh quốc gia".
Ngành nhiên liệu hóa thạch lờ mờ biết được hậu quả từ sản phẩm của họ.
Họ đã có nhiều nghiên cứu về tác động từ sản phẩm của họ lên khí hậu toàn cầu.
Các nước vùng Vịnh sản xuất dầu mỏ là những nơi phát thải nhiều nhất,
nhưng đi ngay sau là những nước như Mỹ.
Phương Tây chúng ta có lối sống tạo ra nhiều carbon.
Chào, Criss Angel đây. Mừng bạn đến với khu đất hơn 2.000 mét vuông của tôi,
còn được gọi là Serenity.
Mọi thứ ta nghĩ về nền kinh tế hiện đại đều liên quan đến nhiên liệu hóa thạch,
và điều đó được thể hiện qua hệ thống điện.
ĐIỆN 29%
Lưới điện không chỉ là nguồn phát gần một phần ba lượng khí thải,
nó cũng là nguồn năng lượng duy nhất rằng chúng ta biết cách làm sạch.
Giá điện mặt trời và điện gió đã giảm đáng kể. Vấn đề là chúng không liên tục.
Không phải lúc nào cũng có nắng hay gió, mà bạn luôn muốn có thể sạc điện thoại.
Chúng ta vẫn chưa có cách tích trữ nguồn năng lượng giá rẻ chúng tạo ra
để có thể dùng được bất cứ khi nào chúng ta cần,
nhưng ngoài ra, nhu cầu dùng điện
sẽ chỉ tăng lên trong tương lai.
Sau này ta sẽ phải dùng điện cho xe hơi và các tòa nhà của chúng ta.
Và kỳ lạ thay, ta không chỉ phải tạo ra lưới điện xanh,
mà ta còn phải làm cho nó lớn lên gấp 2,5 lần.
Theo tôi, giải pháp hứa hẹn nhất là năng lượng hạt nhân.
Hoặc là phản ứng tổng hợp hạt nhân hoặc phân hạch hạt nhân.
Ta không có một nhà máy phản ứng tổng hợp hạt nhân vừa túi tiền,
và khoa học về nó vẫn còn chút mù mờ.
Nên tôi nghĩ điều quan trọng ta cần tiếp tục nghiên cứu là phân hạch.
Tôi là nhà đầu tư lớn của một công ty tên là TerraPower,
họ đang cố tạo ra một lò phản ứng thế hệ mới.
Lò phản ứng chúng ta sử dụng ngày nay được làm mát bằng nước.
Nước không giữ được nhiều nhiệt, nên khi nó nóng lên, áp suất sẽ rất lớn.
Trong nhiều thập kỷ, họ đã nói về việc chuyển từ nước
sang kim loại lỏng như natri,
và đó là cách tiếp cận của TerraPower.
Không có áp suất ở trong lò phản ứng.
Ngoài ra, mọi vấn đề về nhiệt lượng dư thừa,
thứ đã gây ra cả hai thảm họa Fukushima và Chernobyl
đều bị loại bỏ.
Vậy, các nhà máy điện hạt nhân của TerraPower sẽ an toàn hơn nhiều,
mà bạn phải xây một nhà máy thử nghiệm,
mời cơ quan quản lý Hoa Kỳ xem xét kỹ cách bạn thực hiện các thiết kế.
TerraPower đã chọn nơi này
làm nơi xây dựng lò phản ứng thế hệ tiếp theo đầu tiên.
Nhà máy than này đang là nhà tuyển dụng lớn nhất ở đây.
Nó sẽ ngừng hoạt động vì lý do môi trường.
Các công nhân ở đó có kỹ năng phù hợp với yêu cầu của chúng tôi ở nhà máy mới.
Điều đó là một ví dụ thành công điển hình của việc
nền kinh tế sạch "phủ sóng" ở nơi đang mất việc làm
khi nền kinh tế ô nhiễm bị loại bỏ.
Nhà của J.C. Penney ở ngay sau ta.
Đó là Nhà hát Victory. Nó mở cửa ba đêm một tuần.
Và họ đang sửa sang lại nơi này để làm văn phòng luật mới và tiệm bánh.
- Chà. - Tuyệt thật nhỉ?
- Tốt lắm. - Vâng.
Tiệm bánh là của cô hay của người thuê ở đây?
Của chúng tôi. Chúng tôi có tiệm bánh ở sau.
Được, còn văn phòng luật?
Chà, tôi có hai công ty luật.
Cô đang đùa.
- Rất đa năng. - Chúng tôi đang mở rộng ở đây.
Rất ăn khớp. Ta có thể ăn bánh nướng, uống cà phê và kiện mọi người.
Đó là công ty luật mà.
Đây là lần đầu tiên tôi đến đây, và tôi đã mong chờ
được thấy nơi chúng tôi xây nhà máy thế hệ mới đầu tiên này.
Chúng tôi vừa ra công trường. Nó chỉ là một bãi đất.
Ý tôi là, tôi sẽ mất hàng tỷ đô đã đổ vào TerraPower
nếu nó thất bại,
nhưng bước đột phá sẽ thực sự tạo ra khác biệt lớn giúp xử lý vấn đề khí hậu.
CÁC TÒA NHÀ LÀM MÁT - SƯỞI ẤM
ĐIỆN 29% DẦU MỎ - KHÍ THIÊN NHIÊN - THAN
SẢN XUẤT 29% VẬN TẢI 15% - NÔNG NGHIỆP 20%
Một lò phản ứng nhiệt hạch có khả năng cung cấp một nguồn điện rất rẻ
mà gần như không gây ra vấn đề gì về môi trường.
Với khoa học hiện nay, ta vẫn chưa biết tạo ra nó,
và liệu ta có kịp hay không?
Với sự nghiện nhiên liệu hóa thạch
và cách chúng ta đang cố dần dần dừng sử dụng nó, ta đang thua.
Ngành nhiên liệu hóa thạch đang có lợi nhuận kỷ lục. Phát thải vẫn tăng.
Con người có quyền hoài nghi và mất niềm tin.
Có một phần của phong trào mà bác không hoàn toàn đồng ý,
đó là việc chê trách cách làm hiện tại
trước khi ta có cách thay thế.
Ước gì cách làm mới được nhấn mạnh hơn,
nhưng bác là một người lạc quan,
và bác nghĩ chúng ta sẽ hạn chế được việc tăng nhiệt độ.
Cháu cảm thấy sự lạc quan phải đến từ hành động thực tế.
Nếu ta chỉ ngồi đây và nói: "Chà, tôi là người lạc quan"
thì chỉ lợi bất cập hại.
Ở vài mức độ, sự lạc quan mù quáng có thể là một hình thức phủ nhận khí hậu.
Thỏa thuận Paris đặt ra mục tiêu
giữ mức tăng nhiệt độ dưới hai độ C,
cắt giảm một nửa khí thải giữa năm 2015 và 2030,
và đến năm 2050, phát thải ròng bằng không.
Tình hình sao rồi?
Khí CO2 trong khí quyển đạt mức kỷ lục vào mùa xuân,
mức cao nhất trong hơn bốn triệu năm.
Tồi tệ. Ta đang làm rất tệ.
Xu hướng dài hạn là ta sẽ không thấy sự suy giảm khí thải.
Ta có thể sẽ khó hoàn thành mục tiêu hai độ C đó,
nên lượng thiệt hại sẽ là rất đáng kể.
Mục tiêu về hai độ C có vẻ xa vời.
Ta đang ở mức 1,5 độ C.
Hè vừa qua đã cho ta nếm thử mức độ tàn phá của nó.
Khi tăng hai độ, ta sẽ thấy
nhiều nơi trên thế giới trở nên không thể sinh sống.
Nhiều thành phố hàng triệu dân sẽ trở nên rất khó sống.
Còn hơn cả ảm đạm nữa.
Đó là sự liên tục.
Vậy có một điểm giới hạn nào không? Không, không có một điểm giới hạn nào.
Lần cuối cùng trên bề mặt Trái đất nóng như ngày hôm nay
là 120.000 năm trước,
và khi đó mực nước biển cao hơn 25 mét so với nay.
Độ cao trung bình trên mực nước biển ở Thành phố New York?
Mười mét.
Độ cao trung bình trên mực nước biển ở Miami? Hai mét.
Khi nào thì Miami không còn ở được nữa? Vài chục năm?
Giờ có rất nhiều vấn đề kèm theo.
Vấn đề lớn nhất là
nếu bạn ở gần đường xích đạo và làm việc ngoài trời,
nhất là các nông dân ở châu Phi,
điều này có thể rất kinh khủng đối với họ.
Nông nghiệp là một hoạt động khá cơ bản của con người.
Hầu hết chúng ta từng là nông dân vì chúng ta phải làm thế,
và đó là một nguồn khí nhà kính lớn.
Khí thải liên quan tới nông nghiệp đóng góp khoảng 20%.
Rất khó để đưa con số đó về không.
Bò ợ ra khí mê-tan.
Việc cày xới có thể làm dịch chuyển carbon nằm trong đất.
Phân đạm được tạo ra với khí tự nhiên.
Tất cả các cách làm nông nghiệp.
Tổ hợp đó trên cánh đồng sử dụng rất nhiều nhiên liệu hóa thạch.
Nông nghiệp đóng góp vào biến đổi khí hậu theo rất nhiều cách.
Cần rất nhiều năng lượng, đất, nước để trồng lương thực.
Ta phải bón phân cho cây. Ta phải chở chúng tới cửa hàng tạp hóa.
Rồi từ cửa hàng tạp hóa, nó về nhà chúng ta.
Rồi chúng ta phải bảo quản lạnh ở nhà, chỉ để sau đó vứt đi 40%.
Nhiều người không biết rác thải thực phẩm là nguồn phát thải khí mê-tan lớn.
Nhiều rác thải thực phẩm ở bãi rác bị nén giữa các loại rác khác,
và điều đó nghĩa là nó không thể phân hủy như khi ở trong đất hay gì đó.
Tức là khí mê-tan được giải phóng từ rác thực phẩm đó.
Khí mê-tan là khí nhà kính mạnh hơn nhiều khí CO2,
nên nó có khả năng làm nóng nhiều hơn.
Nếu rác thực phẩm là một đất nước, nó sẽ đứng thứ ba về phát thải.
Trung Quốc, Mỹ, rồi đến rác thải thực phẩm.
Mill đã tạo ra một hệ thống mới,
và đó là cách dễ nhất để đưa thực phẩm về trang trại.
Giờ lớp vỏ đã chặt hơn nhiều và gắn vào thiết bị,
nó hoạt động như một hiệu ứng thô nhỏ để mọi thứ có thể gắn chặt với nhau
và không bộ phận nào bị xê dịch.
Trải nghiệm người dùng sẽ tốt hơn nhiều nếu ta xử lý được điều đó.
Nó gần giống thùng rác, thứ ai cũng biết dùng.
Bạn đạp lên bàn đạp, và nó mở ra.
Bạn bỏ đồ ăn thừa từ bữa tối vào. Việc của bạn thế là xong.
Mọi sự kỳ diệu xảy ra ở bên trong.
Chiếc máy tự động làm khô và nghiền đồ ăn bạn bỏ vào chỉ trong một đêm.
Đồ ăn có 80% là nước. Điều thú vị là khi bạn hút nước ra, nó rất nhỏ.
Nó không còn mùi, nhưng giữ lại chất dinh dưỡng.
Vài tuần sau, khi thùng rác đầy, bạn chỉ cần đặt nó trước cửa
và chúng tôi sẽ tới đưa nó trở về cơ sở.
Hãy nghĩ về Uber, nhưng cho rác.
- Ta sẽ mở hộp. - Mở ra nào.
Lấy túi ra.
Chúng tôi đổ chúng vào máy, sàng lọc và phân loại chúng
và có thể loại bỏ mọi chất gây ô nhiễm như miếng dán hoa quả.
Có một bước xử lý nhiệt vì an toàn thực phẩm.
Rồi vật liệu đó được đóng gói,
và gửi lại trang trại để làm thức ăn cho gia súc.
Với một người chăn nuôi gia cầm, 60% lượng khí thải là thức ăn họ mua.
Nên nếu bạn đang nuôi gà,
Mill sắp tạo ra một thành phần thức ăn đã khử carbon.
Đó là thức ăn ta bỏ đi.
NÔNG NGHIỆP 20%
CHĂN NUÔI - TRỒNG TRỌT RÁC THẢI - SỬ DỤNG ĐẤT
Điều cháu bắt đầu biết ơn về sự đổi mới là đó là một mặt rất đáng hy vọng,
nhưng cháu để ý là vẫn còn nhiều sức cản từ hệ thống.
Chờ những người mà từ nhỏ đã coi chuyện này
là một phần mục tiêu và kim chỉ nam của họ
nhận những vị trí quyền lực đó không phải là một cách làm khả thi.
Bác không hiểu hết những người phản đối vấn đề này,
nhưng nó dễ bỏ qua hơn hầu hết mọi thứ.
Người ta có lắng nghe các nhà hoạt động. Hiện trạng đang rất mạnh mẽ.
Bác không biết phải nghĩ sao
về lợi ích giữa việc nghĩ về khí hậu như một trường hợp khẩn cấp
và chọc giận mọi người.
DẸP DẦU MỎ ĐI
Cái gì đáng giá hơn? Nghệ thuật hay cuộc sống?
Hoạt động xã hội nên cứng rắn đến mức nào, và nhắm vào ai?
Bác hy vọng cuộc đối thoại giữa các nhà hoạt động
và những người thi hành vẫn mang tính xây dựng.
Tôi đang cố gắn mỏ vào và làm cho nó…
Chúng tôi đang báo động như chim hoàng yến.
Có một nhóm ở Anh tên là Extinction Rebellion,
và họ chặn đường khi bác đang lái xe đến một cuộc hẹn.
Tuyệt chủng!
Nổi loạn!
Họ chắc chắn đã tạo ra sự nhận thức.
Đó là một thế giới chính trị.
Đáng buồn là, vấn đề với mọi thứ là
nếu phương pháp xanh siêu đắt đỏ, ai sẽ là người trả tiền?
Khó mà mong các nước khác đưa phát thải về không khi ta không đi trước,
mà vấn đề còn hơn thế nữa.
Vì chúng ta có nhiều tiền hơn các nước khác,
ta không thể mong các nền kinh tế mới nổi như Brazil, Ấn Độ, hay Indonesia
thực hiện phi carbon hóa
bằng cách tiêu tốn nhiều tiền cho các giải pháp sạch.
Ta thực sự cần làm nhiên liệu hóa thạch trở nên đắt hơn,
nhưng mỗi lần tăng giá xăng lại gây ra một cuộc khủng hoảng chính trị lớn,
và "thuế" là một từ bị nguyền rủa ở đất nước này.
Nó thậm chí còn không được nói đến.
Chính phủ có vai trò rất lớn
vì quy định của họ, ưu đãi thuế của họ
sẽ nhanh đưa những điều này vào phòng thí nghiệm, ra khỏi đó, đi vào quy mô lớn.
Cuối cùng, công nghệ sạch sẽ có giá ngang bằng hoặc rẻ hơn.
Ta có nghĩa vụ về đạo đức,
và ta có các nguồn lực kinh tế để đầu tư vào những thứ
tạo ra những đột phá công nghệ,
rồi giảm tỉ lệ chi phí trên khối lượng
sao cho tất cả mọi người trên hành tinh đều tiếp cận được giải pháp đó.
Năng lượng mặt trời và năng lượng gió đã làm được,
và đó là lý do mà ở nhiều nơi trên đất nước,
nơi các cơ quan lập pháp không quá quan tâm đến khí hậu,
ví dụ như ở Texas,
đang hưởng lợi rất nhiều từ gió và năng lượng mặt trời.
Nó đóng vai trò lớn trong hỗn hợp năng lượng của họ.
Điều đó khó xảy ra khi thiếu ưu đãi thuế
cho điện gió và mặt trời, chính sách đã giúp thúc đẩy điều đó,
nhưng các ưu đãi đó không thể tồn tại nếu bạn không sẵn sàng về công nghệ.
Còn nhiều công nghệ chưa được sử dụng.
Ta cần nhanh chóng đưa chúng vào các cộng đồng, vào hôm nay, ngay lúc này.
VẬN TẢI 15%
Ô TÔ - XE TẢI TÀU THUYỀN - MÁY BAY
Các chuyến bay đóng góp 3% vào tổng lượng khí thải,
nhưng có một giải pháp áp dụng được ngay đó là dùng nhiên liệu từ thực vật
và tạo ra thứ gọi là nhiên liệu sinh học.
Thật không may, ngày nay,
loại nhiên liệu đó có giá cao gấp đôi giá nhiên liệu hàng không thông thường.
Vì tôi dùng nhiên liệu đó cho máy bay, nó tạo ra nhu cầu.
Khi lượng cầu tăng lên,
sẽ có những ý tưởng mới giúp cho giá của nhiên liệu đó
rẻ gần bằng nhiên liệu máy bay hiện tại.
Chi phí phụ trội cho một chiếc xe điện đang giảm dần theo thời gian.
Xe con chỉ chiếm 8% tổng lượng khí thải,
nhưng nếu ai cũng mua loại xe mới này,
ta đã giải quyết được 8% đó.
Ta cần hydro ở trạng thái mật độ cực cao
để có thể vận chuyển, với giá rẻ, từ nơi sản xuất đến nơi sử dụng.
Chiếc xe đầu tiên chạy bằng công nghệ Verne nén lạnh đã ra đời.
Thị trường mục tiêu lý tưởng của chúng tôi là xe tải siêu trọng,
vì nó có nhiều lợi ích thương mại nhất với chúng tôi.
Hiện tại, xe tải điện chạy pin có thể đi khoảng 400 cây số,
và một chiếc xe tải chở hàng có thể đi 1.600.
Nó bằng với xe tải chạy dầu diesel.
Các anh có quyền sở hữu trí tuệ chứ?
Không có nhiều vật liệu có thể chịu được cả siêu hàn và áp suất cao,
nên bộ trao đổi nhiệt là phần đáng sợ. Chúng tôi sở hữu nó.
VẬN TẢI 15%
Ô TÔ - XE TẢI TÀU THUYỀN - MÁY BAY
TỔNG LƯỢNG KHÍ THẢI TOÀN CẦU
Ta đang đi hết tốc lực
để khí thải ở cả năm hạng mục xuống mức không,
nhưng trước khi làm được việc đó, ta sẽ thải ra thêm rất nhiều khí CO2.
Hân hạnh. Cảm ơn lần nữa vì tham gia.
- Ổn mà. - Háo hức.
Phải, chắc sẽ vui lắm.
Nếu bạn thực sự tin ta cần giới hạn mức nóng lên ở 1,5 độ C,
thì bạn phải ủng hộ công nghệ loại bỏ các-bon,
nó hút carbon từ không khí, chôn xuống đất,
và chôn khoảng mười tỷ tấn mỗi năm trong 50 năm, đến năm 2100.
Quá sức tưởng tượng. Không ai nghĩ hay nói chuyện đó.
- Đến rồi. Đi thôi. - Mời hai người.
Ông nghĩ sao về việc thu hồi carbon và vai trò của nó?
Trong danh mục của Breakthrough Energy, chúng tôi có một số công ty
đang cố gắng để giảm chi phí thu hồi các-bon.
Tôi là khách hàng cá nhân lớn nhất của Climeworks,
một công ty thu hồi carbon với giá hơn 300 đô la một tấn.
Khách hàng cá nhân lớn nhất là sao?
Việc đó trông thế nào?
- Tôi viết séc cho họ. - Vậy à?
Đó là cách ông bù đắp khí thải cá nhân à?
Phải.
Tôi đang làm cho một công ty giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu,
vấn đề có căn nguyên là lượng CO2 đã tồn tại trong khí quyển…
KỸ SƯ TRƯỞNG
…đang làm nóng hành tinh.
Ở Climeworks, chúng tôi loại bỏ CO2 ra khỏi khí quyển.
Để lọc được cũng không đơn giản
vì nó là nguồn khí CO2 có sẵn bị pha loãng nhất.
Chúng tôi sẽ hút một lượng lớn không khí qua bộ lọc.
Khi không khí đi qua vật liệu này,
các phân tử CO2 phản ứng và ở bên trong vật liệu lọc.
Chúng tôi đóng lại và làm nóng buồng đó,
điều sẽ đảo ngược phản ứng hóa học…
rồi hút khí CO2 về nhà máy.
Ngoài ra, chúng tôi chỉ sử dụng những nguồn năng lượng bền vững,
như năng lượng địa nhiệt ở Iceland.
Nhìn chung, quá trình thực ra không phức tạp đến thế,
nhưng để thực hiện một cách hiệu quả là một thách thức.
Họ thực sự đang loại bỏ carbon. Không chỉ được hút ra, nó còn được khoáng hóa
trong một nhà máy ở Iceland.
Tôi đang ngồi cạnh một giếng bơm.
Đây là một trong những giếng bơm nơi chúng tôi thực sự bơm khí CO2…
GIÁM ĐỐC KHOA HỌC
…và đây là giếng bơm đầu tiên trên thế giới cho quá trình này.
Chúng tôi bơm nước và khí CO2 vào,
và ở một độ sâu nhất định, chúng tôi giải phóng khí CO2 vào dòng nước,
và ở độ sâu này,
áp suất là đủ lớn để có hiệu ứng SodaStream.
Chúng tôi đẩy khí CO2 vào nước,
sau đó khí CO2 được mang theo vào nền đá và biến thành đá.
Việc này không cần nhiều năng lượng.
Chúng tôi tận dụng nguồn nước đã có sẵn trong lòng đất
để ép khí CO2.
Một nhà máy bốn ngàn tấn chia cho tổng lượng phát thải 40 tỷ tấn một năm,
không phẩy, rồi mười số không, một phần trăm
tổng lượng phát thải hàng năm với tốc độ xử lý này.
Đó là lý do ta cần mở rộng quy mô của công nghệ này.
Dĩ nhiên, chúng tôi muốn giống một công ty tiện ích.
Thay vì gom rác ở nhà bạn mỗi tuần, chúng tôi làm sạch bầu khí quyển,
nhưng việc thu hồi không khí không phải là để xử lý lượng phát thải hiện tại.
Nó được dùng để làm sạch lượng khí thải từ quá khứ
vốn đã sẵn có.
Ngay bây giờ,
nhà máy thu hồi lớn nhất thế giới thu hồi được khoảng 100.000 tấn mỗi năm.
Vài nhà máy đang được xây có thể xử lý con số triệu,
nhưng trừ khi đạt con số hàng tỷ tấn
thì nó chẳng bõ bèn gì.
Nó không thực sự có tác động.
Thật là một ý tưởng điên rồ khi thu hồi CO2 từ bầu không khí
mà bạn đã tạo ra bằng cách sử dụng năng lượng.
Sao không tạo ra năng lượng theo cách khác?
Việc những người rất quan trọng nói về vấn đề này
cho thấy ta chỉ mong được tiếp tục hành động như cũ
và muốn tìm một giải pháp nào đó làm cho vấn đề biến mất.
Rất nhiều những cuộc đối thoại hoàn toàn tập trung vào con người.
Nhiều loài khác trên hành tinh chúng ta cũng là nạn nhân của biến đổi khí hậu.
Đại dương sẽ trở thành nơi mà ta tùy ý thải carbon sao?
Rừng là nơi ta có thể lưu giữ càng nhiều carbon càng tốt?
Ta có thể biến đổi gen cho cây không? Chà, thật hấp dẫn.
Tiềm năng là rất lớn, song còn một cách nhìn nhận khác, đó là,
cái cây đang có mặt ở đó có lẽ sẽ rất quan trọng với nhiều loài
đang sống trong đó.
Chẳng có bữa trưa nào là miễn phí.
Chẳng có giải pháp thần kỳ nào.
Nếu xong việc điện phân, chúng ta có thể cần tới 140 nhà máy
sản xuất công nghệ lõi, các ngăn xếp.
Mỗi nhà máy có kích thước lớn gấp năm lần nhà máy lớn nhất mà ta có hôm nay
để hỗ trợ dây chuyền sản xuất đó.
Tôi xin nói rằng một điều cực kỳ thực tế mà tôi đã nhận ra
là thách thức về quy mô ở lĩnh vực này,
sự khó khăn khi triển khai các đổi mới này trên quy mô lớn.
Gặp và tìm hiểu rồi mới thấy
tạo ra những thứ này khó khăn đến thế nào.
Ta phải khẩn trương vì sẽ mất rất nhiều thời gian.
Đây sẽ là một hành trình gian khổ, gập ghềnh, bẩn thỉu, lộn xộn,
và sẽ có những lúc bấp bênh đến nỗi
mọi thứ có vẻ như sắp sụp đổ,
nên tôi vốn đã hiểu rằng đây là một điều điên rồ.
Con đường ta đang đi thật điên rồ.
Ý cháu là, cháu muốn lạc quan. Cháu không thích tiên tri về ngày tận thế
hoặc cố "đi ngược dòng" cho vui.
Chỉ là vì cháu thấy tình hình hiện tại.
Ta chỉ còn năm đến mười năm nữa
để đạt phát thải bằng không. Cháu không hề lạc quan.
Cháu nghĩ có khả năng cao ta xử lý được.
Bác có nhiều ví dụ hay, nhưng cháu không sống nhờ hy vọng.
Cháu nghĩ cháu sống nhờ tình yêu gia đình,
yêu mọi người, những người có liên quan,
và một chút sợ hãi lành mạnh.
Chúa ơi, mỗi lần nói chuyện này lại khóc.
Khi nghe cháu nói say mê, bác nghĩ: "Chà, ta vẫn chưa đi nhanh như các cháu muốn".
Điều đó không dễ.
Ta đang nói đến toàn bộ cơ sở hạ tầng vật lý.
Xây dựng một cách làm mới với quy mô như vậy sẽ rất lâu,
nhưng nó khiến bác suy nghĩ nhiều hơn về cách đẩy nhanh mọi thứ.
Nên là, cảm ơn cháu.
Ta có nhiều việc phải làm,
và làm càng sớm càng tốt.
Biên dịch: Nathalie Nguyen