No dobrze, pierwsze pytanie.
Jesteś zbyt bogaty?
To dziwne,
że niektórzy są warci miliard, dziesięć miliardów czy sto miliardów.
W stosunku do osobistych potrzeb to oszałamiająca kwota pieniędzy.
W młodości spojrzałem na listę Forbesa
i zafascynowało mnie to, jak działa społeczeństwo.
Te fortuny w nieruchomościach i bankach.
Są tam ci ludzie z Wall Street.
Czemu to źródło bogactwa?
I ile majątku pochodzi od poprzednich pokoleń?
Ktoś zapytał mnie:
„Myślisz, że kiedyś będziesz na tej liście?”.
I pomyślałem:
„Może trafię tam dzięki mojej pracy z oprogramowaniem”.
Myślałem, że nie nastąpi to zbyt szybko.
Myliłem się.
Z 4,2 miliarda dolarów Bill Gates jest drugi wśród najbogatszych w kraju.
Bill Gates, najbogatszy człowiek w kraju.
To jaka jest odpowiedź?
CO DALEJ?
CZY MOŻNA BYĆ ZBYT BOGATYM?
To niesamowite, że mamy miliarderów.
To mnóstwo pieniędzy.
Trudno wydać to na siebie.
Takie pieniądze powinny służyć ludziom, a nie tylko być konsumowane.
W bogatym kraju, takim jak USA,
to, że nadal mamy niedobory, świadczy o tym,
że społeczna sieć asekuracyjna powinna być lepiej finansowana.
Nie uważam, że zakaz posiadania majątku powyżej pewnego poziomu
to dobre rozwiązanie. Ale nie jestem obiektywny.
Rozumiem, dlaczego niektórzy tak myślą.
To dobry temat do dyskusji.
Gdy widzimy miasteczka namiotowe przy naszych autostradach,
pielęgniarki przysypiające z wyczerpania w metrze,
biedne dzieciaki w bankach żywności,
musimy zadać sobie pytanie: „Kto na tym korzysta?”.
W Ameryce są zwycięzcy, bo są przegrani.
A nikt nie wygrał więcej niż najbogatsi.
Najbogatszy 1% Amerykanów posiada 40% narodowego majątku.
Ponad 38 milionów Amerykanów nie stać na podstawowe potrzeby.
Gdyby biedni Amerykanie założyli kraj,
byłby większy od Australii.
Miliard dolarów to tysiąc milionów dolarów.
A niektórzy miliarderzy mają 200 miliardów.
Mają 200 000 milionów,
a wiele dzieci nie ma gdzie mieszkać.
To jakiś obłęd.
W idealnym świecie nie ma miliarderów.
Nietrudno uzasadnić,
że istnienie miliarderów to błąd.
Zwłaszcza widząc, co robią z pieniędzmi.
Tak czy owak,
wiemy, że takie bogactwo daje wielkie wpływy.
Na przykład na wybory.
Jeśli tworzymy społeczeństwo, w którym tyle majątku
jest w rękach tak niewielu, na pewnym etapie
nie można już tego nazwać demokracją.
1% NAS WYSYSA PRECZ Z FED
Ludzie, którzy sądzą, że należy usunąć miliarderów,
są w błędzie.
Tak duże zmiany zrujnowałyby gospodarkę,
bo konieczny byłby nowy system ekonomiczny.
A nie umiemy go zbudować.
Ludzie myślą, że powstałoby egalitarne społeczeństwo.
Ale w społeczeństwach bardziej egalitarnych od nas
też są miliarderzy. Czasem bardzo wielu.
Mamy miliarderów w Japonii. We Francji.
W Skandynawii.
Ilu jest miliarderów na świecie?
Niewielu. I można powiedzieć:
„Ktoś ma miliard dolarów? To szaleństwo”.
Ale nie w tym tkwi problem.
To oznaka czegoś niesamowitego. To amerykański sen.
To sprawia, że Ameryka jest wyjątkowa.
Skoro mówimy o pieniądzach, ułożę to.
Dobrze.
To chyba tylko dziesięć. Zgadza się?
KRISTI BLAKE SIOSTRA
Rodzice zachęcali nas do grania.
Nie rywalizujemy ze sobą.
Nie porównujemy naszych osiągnięć zawodowych.
To byłoby trudne.
Wygrałeś.
Ale rywalizujemy ze sobą w różnych grach.
Pamiętasz, gdy był na szczycie listy 400?
- To nie jest lista 500? - 400.
I była taka zabawna sytuacja. Co roku pytaliśmy:
„Nadal jest na szczycie?”. Z czystej ciekawości.
W tym przejawiała się nasza rywalizacyjna natura.
„Dobrze, nadal tam jest”.
A potem rozdałem tyle, że problem zniknął.
- Chciał zejść ze szczytu. - Nie lubił tam być.
To część etosu naszej rodziny.
Pamiętam, że gdy tylko przeprowadziłeś się z powrotem do Seattle z Microsoftem,
mama zapytała cię:
„Jak zrewanżujesz się społeczeństwu?”.
- Na obiedzie ślubnym. - Tak.
Zacytowała Biblię:
„Komu wiele dano, od tego wiele będą wymagać”.
Mówiłeś o tym, że chcesz zniknąć z listy miliarderów.
Nie twierdzę, że bycie na tej liście, to coś okropnego.
Ale nie jest to też nic dobrego.
Świat byłby lepszy,
gdyby miliarderzy dobrowolnie rozdawali więcej pieniędzy.
Gdybym nie rozdawał pieniędzy,
miałbym ich dużo więcej.
Zawsze uważałem się za studenta, który chce dotrzeć do sedna sprawy.
W latach 90., gdy stawałem się niewiarygodnie bogaty,
studiowałem życiorysy wielkich przedsiębiorców.
Co zrobił Rockefeller?
Carnegie mówił: „Umrzeć bogatym to umrzeć w hańbie”.
W 2000 roku przekazałem pierwszy, wielki prezent – 20 miliardów dolarów.
Przy wejściu do fundacji jest napis: „Każde życie ma taką samą wartość”.
To są nasze główne wartości.
W Stanach szczególnie skupiamy się na edukacji.
Lepszy program, lepsze szkolenie nauczycieli.
Zajmujemy się też zdrowiem.
To bardzo złożone kwestie,
ale ekscytowało nas wydawanie ponad miliarda rocznie
i nadzorowanie tego.
Jestem zwolennikiem tego, że bogaci powinni zmniejszać nierówności.
W kraju i na całym świecie.
Mamy tyle majątku, że moglibyśmy robić dużo więcej.
WASZYNGTON
Chyba obaj jesteśmy dumni z tego,
że Stany uważają się za kraj równych szans.
Ale kapitalizm się rozwinął
i ta równość nie jest tak silna, jak byśmy chcieli.
Ciekawi mnie,
jak USA powinny zmniejszać nierówności?
Obawiam się, że idziemy w złym kierunku.
Mamy okropną sytuację,
w której trzy osoby, w tym ty,
mają więcej majątku niż biedniejsza połowa Ameryki.
Tak było jakieś 150 lat temu.
Car Rosji lub królowie Europy mieli tyle bogactwa i władzy
ze względu na boskie prawo.
„Bóg powiedział, że możesz mieć wszystko i wszystkim władać”.
Bóg tak powiedział. Nie widzę tronu na twojej głowie.
- Nie jesteś królem Billem. - Tu mnie masz.
Ale czy posunąłbyś się tak daleko,
by zakazać bycia miliarderem?
- Jak byś to zrobił? - Tak, zakazałbym.
Jesteś bardzo przedsiębiorczym facetem.
Zasługujesz na nagrodę finansową? Tak. Na ile zasługujesz?
Przeżyjesz za miliard?
Wyżywisz za to rodzinę? Pewnie tak.
Opłacisz czynsz? Może.
- Nie czepiam się ciebie. - Jasne.
Mamy multimiliarderów na całym świecie.
A za bogactwem idzie wielka władza.
Czy uważam to za akceptowalne? Nie.
Czy powinniśmy wyeliminować koncepcję miliarderów? Uważam, że tak.
Mam poważne obawy wobec zjawiska, które nazwałbym uberkapitalizmem.
Tej niesamowitej koncentracji bogactwa i władzy
w rękach nielicznych, i co to oznacza dla społeczeństwa.
Czy twoim zdaniem system działa?
Działa?
Jak myślisz?
Wierzę, że kapitalizm jest częścią rozwiązania.
Kapitalizm tworzy swobodę rozwoju i mobilności.
A w kraju takim jak Stany Zjednoczone, gdzie nie wierzymy w arystokrację,
jesteśmy dumni z idei mobilności zarobkowej.
Chodzi o stworzenie równych szans,
by ludzie byli mobilni
i nie tkwili w tym, co wypracowali ich rodzice.
Gdy dorastałem, byłem zdrowym białym mężczyzną
w rodzinie z wyższej klasy średniej, która miała dostęp do wspaniałej edukacji.
To pozwoliło mi pójść na studia i założyć firmę.
Amerykańskie środowisko i właściwy czas były dla mnie prawdziwym łutem szczęścia.
Dziewiętnastolatek, który nie ukończył Harvardu
i założył firmę programistyczną z kolegą z dzieciństwa.
Oto najbogatszy człowiek na Ziemi.
Wierzyłem w pewną skromność,
ale kupiłem sobie porsche, gdy miałem 19 lat.
Więc dla kogoś takiego jak ja szanse na mobilność
i wybór zawodu, który mi pasuje, były bardzo wysokie.
Ale kobiety,
ludzie z problemami zdrowotnymi, ludzie, którzy nie byli biali,
nie mieli takich możliwości.
Poczyniliśmy postępy w tej kwestii,
ale to nadal nie jest poziom amerykańskiego snu.
Płaćmy młodym pensje, za które przeżyją.
Tak!
Mamy dość.
Z tej branży odeszły 1,2 miliona pracowników.
Bo mają dość. Nie wrócimy, o ile…
- Właśnie. - Tak!
Pracujący za napiwki w Chicago mogą być o krok od dużych podwyżek.
Dostają dziewięć dolarów za godzinę plus napiwki,
ale rada miasta może podnieść ich godzinową stawkę
do prawie 16 $.
W Stanach Zjednoczonych są przynajmniej dwa poziomy płac.
Mamy ogólną federalną płacę minimalną w wysokości 7 dolarów i 25 centów.
I niższą minimalną dla pracujących za napiwki.
Różni się ona w zależności od stanu.
Na poziomie federalnym to dwa dolary i 13 centów za godzinę.
Ta grupa
to w większości kobiety, zwłaszcza kolorowe kobiety.
W tej branży pracuje najwięcej samotnych matek.
Jest wśród nich trzykrotnie więcej ubogich.
- Używają bonów żywnościowych. - Chcemy uczciwej pensji…
Ale od dwóch dekad
działa w Chicago niesamowita grupa czarnych liderek z One Fair Wage,
które walczą o pełną płacę minimalną z napiwkami.
Za to nie da się wyżyć.
Napiwki nie są zawsze takie same.
Czasem wracam do domu
i przynoszę od 80 do 150 dolarów.
Czasem tylko 40 dolarów.
Zarabiasz około 15 000 dolarów rocznie?
Rocznie.
- Dlatego… - Plus zasiłek.
Dlatego pobierasz zasiłek. Jak często widywałaś się z dzieckiem?
Gdy go budziłam i wysyłałam do szkoły.
Tylko wtedy spędzałam z nim czas. Trwało to jakieś dwa lata.
Dzień dobry wszystkim.
Osoby pracujące za napiwki to głównie kobiety takie jak ja.
Życie z napiwków oznacza, że nigdy nie wiemy, ile dostaniemy.
Miło byłoby mieć prawdziwą pensję.
Dziękuję, to wszystko, co chciałam powiedzieć.
Koniec końców mamy do czynienia z kapitalizmem.
Ci na górze nas potrzebują.
Koszty utrzymania rosną, a musimy utrzymać się w tej branży.
I stanąć na nogi. A i tak korzystamy z zasiłków.
To niesprawiedliwe. Ale muszą nam zapłacić. Uczciwie.
Bo jeśli tego nie zrobią, przegrają.
Chcielibyśmy, żeby każdy w Ameryce miał pewne podstawy.
Czyli opiekę zdrowotną, wykształcenie, przyzwoite warunki mieszkaniowe.
Jak zaprojektować odpowiednie systemy,
żebyśmy mogli podnieść podstawowy poziom, do którego wszyscy mają dostęp?
- Witam, senatorze. - Cześć.
- Dziękuję za spotkanie. - Nie ma za co.
Przez całe życie myśli pan
o roli rządu, roli sektora prywatnego.
Stany Zjednoczone są najbogatszym krajem, ale wciąż daleko nam do ideału.
Bez wątpienia.
Nasza gospodarka wolnorynkowa, czy też kapitalizm,
wygenerowała ogromny majątek.
Nie jest idealnie. Ale jest lepiej niż w innych systemach,
które analizowaliśmy.
Wiele osób żyło w biedzie
w socjalizmie, komunizmie, przez setki lat.
W końcu przyjęli pewną wersję naszej gospodarki.
Zrobiły to na przykład Chiny. I, co ciekawe,
setki milionów ludzi wyszły z biedy.
A gdy spojrzymy na kompromisy w USA,
w porównaniu na przykład z Europą, która ma mniej dynamiczną gospodarkę.
Niektórzy chcieliby, żebyśmy przypominali Europę.
Co pan o tym myśli?
Jeśli porównamy dynamikę i rozwój,
które mamy w USA, do tych w Europie, trzeba stwierdzić:
„Ojej, w USA chyba jest lepiej”.
Najbardziej przedsiębiorczy ludzie,
jeśli chcą założyć firmę,
myślą o założeniu jej w USA.
Weźmy miliardowe przedsiębiorstwa. Prawie wszystkie są w Stanach.
Tak zwane jednorożce to amerykańskie firmy.
Dlaczego? Przecież mamy podobne mózgi.
Myślę, że mamy większą tolerancję ryzyka.
Nasze prawo upadłościowe, system finansowy,
możliwości dla przedsiębiorców.
Tworzy to środowisko otwarte na ryzyko i innowację,
w którym osiągnięto wiele sukcesów.
A jeśli ludzie mają wyjść z biedy
i mieć większe możliwości,
nie ma nic potężniejszego niż rozwój.
Jeśli gospodarka się rozwija,
powstają nowe firmy i zatrudniają więcej ludzi.
To pozwala ludziom wyjść z biedy.
Socjalizm sprawił, że wszyscy byli równie biedni.
Kapitalizm sprawia, że ludzie są nierówno bogaci.
W historii całej ludzkości
prosperowały kraje, które mają największe napływy.
Napływy idei, napływy kapitału, napływy ludzi i napływy władzy.
Nie zapominajmy, dlaczego gospodarki rosną.
Czy to Henry Ford z modelem T, czy Bill Gates z Microsoftem,
to, co tworzy dobre stanowiska pracy, pomaga i małym, i dużym.
Podnosi podłogę.
Podnosi też sufit. Polityka rządu powinna skupiać się
na zmniejszaniu przepaści między podłogą i sufitem
poprzez inwestycje w dobra publiczne.
Transport zbiorowy, publiczne parki, publiczne szkoły.
W fundamenty zdrowego, demokratycznego społeczeństwa kapitalistycznego.
- Cześć. - Hej.
Cześć.
- Cześć. - Miło mi.
- Connor Maxwell. - Hej.
Zaczynajmy.
Tematem, który bardzo interesuje nas w Fundacji Gatesów,
jest mobilność ekonomiczna.
Ale odkryłem też, że aby zrozumieć te wyzwania,
warto rozmawiać z ludźmi, którzy zdobyli wiedzę
dzięki własnym doświadczeniom.
Michael, Ariana, Lashana. Zyskaliście wiedzę
ze szkoleń na temat powrotu do pracy i przedsiębiorczości.
Mierzyliście się w dzieciństwie z dużymi wyzwaniami,
które wpłynęły na wasze szanse.
Chcielibyśmy usłyszeć wasze historie. Co wy na to?
Spoko? Michael, może zaczniesz?
Dobra. Mój okres dojrzewania był trudny.
Oboje moi rodzice trafili do więzienia.
Potem ja też trafiłem do więzienia w młodym wieku.
Osadzono mnie, gdy miałem 15 lat.
Piętnaście? Rany.
Wyszedłem w wieku 28 lat.
Dwudziestu ośmiu?
- Tak. - A niech mnie.
To był ważny moment w moim życiu.
Gdy wyszedłem, nie było żadnych dobrych programów aktywizacji,
ani pomocy w zdobyciu pracy.
Czy nawet podstawowej pomocy przy pisaniu CV.
Co ci dali, gdy wychodziłeś?
Pomogli ci z czymś?
Dostałem dwieście dolarów.
To wszystko.
Kumpel spod celi powiedział: „Powinieneś jeździć ciężarówką”.
Przekonała mnie dopiero reakcja syna, który to słyszał i mówi:
„Byłoby super. Zrób to”.
Fajnie.
Jest podekscytowany. Nie może się doczekać letniej wycieczki.
Super. Ariana, opowiesz nam trochę o sobie?
Dobra.
Mam trójkę rodzeństwa. Jestem jedną ze starszych.
Dorastałam w toksycznym domu.
Gdy miałam siedem lat, skończyły się pieniądze.
Zamieszkaliśmy we wschodnim Oakland.
To nie jest najbogatszy rejon.
Ubóstwo często postrzega się przez pryzmat pieniędzy.
Nie mówi się o obciążeniu psychicznym.
Mama ciągle gdzieś dorabiała.
Pracowała na wielu etatach.
Brak środków, zwłaszcza pieniędzy,
wpływa na każdą decyzję.
Na to, gdzie mieszkasz.
Na dostęp do sklepów,
do auta, do szkoły.
Przenika każdy aspekt twojego życia.
To samo w sobie generuje traumatyczną reakcję.
Jesteś w ciągłym trybie przetrwania.
Nie jesteś w stanie planować przyszłości,
bo martwisz się o dzisiejszą kolację.
Gdy jesteś w tym trybie przetrwania,
twój umysł jest w ciągłym ruchu.
Nie masz czasu na myślenie o przyszłości.
Nie masz przestrzeni na marzenia.
Nierówność jest bardzo trudna,
nie chodzi tylko o dochód,
ale też o jakość życia.
Ja wiem, za co kupię następny posiłek.
Wiem, że mam dziś dach nad głową.
Mam szansę wykształcić moje dzieci.
Chcemy być miejscem, gdzie ludzie zakładają własne firmy
i czują, że coś osiągnęli. A nie wpadają w system,
w którym są biedni.
Lubię słowo „nierówność”.
Paradoksalnie, to bardzo inkluzywne słowo.
Jest tu relacja
między ludźmi na szczycie i tymi, którzy walczą o przetrwanie.
Wszyscy jesteśmy w tym spektrum.
Miliarderzy też.
I to jeden naród.
Co zrobić, by zniwelować lukę między tym, co masz, a tym, czego potrzebujesz.
By nie tylko przetrwać, ale rozwijać się w Ameryce?
Ta luka jest coraz większa.
Ale jakkolwiek o tym mówimy, czy o nierówności, czy społecznej…
Czy to…?
To helikopter BLADE w drodze do Hamptons.
- Poważnie. - Jest piątek.
Boże.
Ludzie myślą, że to trudny do rozwiązania problem,
bo jest w nim wiele aspektów.
Możemy na to spojrzeć jako na problem opieki zdrowotnej.
Około jedna trzecia kraju nie ma stałego dostępu do opieki medycznej.
To również problem dostępności edukacji
i jej poziomu.
To problem dochodów.
Musimy zrobić duży krok w tył.
Wtedy zobaczymy, że różnice są zdumiewające.
Jeśli osiągasz medianę zarobków
w kraju takim jak Holandia czy USA,
należysz do 5% najbogatszych na świecie.
Ponad połowa światowej populacji żyje za mniej niż siedem dolarów dziennie.
Ale nierówności są też w nierównościach.
Często istnieje podział płciowy.
Często biedne grupy są czarne i brązowe.
Problemy rasy i klasy nie są takie same,
ale pokrywają się.
Widzimy raz za razem,
że te ideologie są ze sobą splecione.
Związki zawodowe odniosły sukces
i mieliśmy dość wysokie zarobki w drugiej połowie dwudziestego wieku,
ale przez segregację czarni nie mieli do tego dostępu.
Przeciętne gospodarstwo białych ma dziesięciokrotnie większy majątek
od przeciętnego gospodarstwa czarnych.
Jedną z ważniejszych rzeczy, które widzieliśmy podczas pandemii,
były nieproporcjonalnie różne
wskaźniki śmiertelności.
Przemoc policji na nierównym poziomie.
Te zjawiska są powiązane z rasą.
Co jeszcze nasila
problem nierówności w społeczeństwie.
Nie znaleźliśmy dobrego sposobu na rozwiązanie tego problemu,
ale Stany dobrze się spisały.
Mieliśmy Nowy Ład.
Mamy ubezpieczenia społeczne, Medicare, Medicaid.
Posklejaliśmy w Ameryce państwo socjaldemokratyczne.
Ci, którzy wyobrażają sobie Stany
jako superkapitalistyczne pustkowie, są w błędzie.
Ale jeśli chodzi o egalitarną społeczność z podstawowym poziomem utrzymania,
wiele krajów dobrze to załatwiło.
Nam poszło gorzej i musimy to poprawić.
Może to tylko mój optymizm, ale za naszego życia zanotowaliśmy
postępy w kwestii bogactwa, siatki bezpieczeństwa, edukacji.
Sprostaliśmy wielu trudnym wyzwaniom.
Myśli pan, że możemy dalej robić postępy?
Obecnie toczą się bitwy kulturowe,
ludzie demonizują się wzajemnie.
Polityka, działania, które pomagają ludziom wyjść z biedy,
są na bocznym torze.
Myślę, że nasze partie działają trochę po omacku.
Nie wiedzą, w którą stronę iść. Na przykład moja partia
składa się teraz w niemal dwóch trzecich z ludzi bez wyższego wykształcenia.
Zakładam, że ci ludzie chcieliby wyższej płacy minimalnej.
Ale w Partii Republikańskiej przez długi czas mówiliśmy:
„Nie podnosić płacy minimalnej”. Bo tak nam mówili przedsiębiorcy.
I co mamy zrobić?
Ta dezorientacja była częściowo przyczyną
braku postępów w walce z niektórymi wyzwaniami.
Musimy się tym zająć.
Czy to oznacza zmiany w podatkach?
Oczywiście. Myślę, że mamy anomalie w polityce podatkowej,
które trzeba skorygować.
Czy potrzebne będą cięcia wydatków? Na pewno.
To jedna ze wspaniałych cech historii.
Pozwala spojrzeć inaczej na to, co możliwe.
Ludzie czasem mówią: „Wyższe podatki? To niemożliwe.
Nigdy tak nie robiono”. Tymczasem…
w latach 50. i 60.
stawki podatkowe dla najbogatszych sięgały nawet 90%.
A wzrost gospodarczy w latach 50. i 60. był rekordowo wysoki.
Mieliśmy mnóstwo innowacji.
W zasadzie w latach 80. i 90. mieliśmy ich mniej.
Trzeba bardziej inwestować w dobro publiczne.
Tym jest demokracja, prawda?
Podatki to nasza wspólna inwestycja w dobro publiczne.
To dziwne, że w Stanach raczej obniża się podatki.
Jestem zaskoczony, że bogaci nie płacą znacznie wyższych podatków.
Jeśli podniesiemy podatki,
pozwoli to podnieść poziom siatki bezpieczeństwa,
która jest niedofinansowana.
Niektórzy mogą pójść jeszcze dalej.
Myślę, że obaj się zgodzimy, że system podatkowy jest kluczowy
w moderowaniu działań kapitalizmu.
Są tacy zwycięzcy jak ja.
W moim systemie podatkowym
bogatym zostawałaby około jedna trzecia.
Nie muszę chyba mówić, że ja poszedłbym dalej.
Twój przyjaciel Warren Buffett słusznie zauważa,
że jego ostateczna stawka podatkowa jest niższa niż jego sekretarki.
Nie tego chcą Amerykanie.
Chcą, by bogaci uczciwie płacili podatki.
Ale mamy system polityczny,
który niestety reprezentuje potrzeby bogatych,
a nie potrzeby zwykłych Amerykanów.
Robią te ankiety zadowolenia.
- Widziałeś je? - Tak.
Wynika z nich, że kraje bezpieczne ekonomicznie,
takie jak Dania czy Finlandia, są na szczycie listy.
Dlaczego? Dlatego, że ludzie nie muszą się martwić,
jak wykarmią dzieci czy jak zapewnią im opiekę medyczną.
Jeśli uwolnisz ich od tego stresu ekonomicznego i powiesz:
„Nigdy nie będziesz martwił się o wyżywienie rodziny.
Ani o opiekę zdrowotną”.
Dziękuję. Czy dzięki temu ich życie będzie idealne? Nie.
Czy to złagodzi ich poziom stresu? Przyniesie więcej szczęścia?
Myślę, że tak.
Niedawno napisałem tweeta, że płacę wysokie podatki.
I jestem z tego dumny.
Jedną z najbardziej patriotycznych rzeczy, jakie może zrobić Amerykanin,
jest stać się obrzydliwie bogatym, stworzyć mnóstwo miejsc pracy,
inwestować w swoją firmę i innych, a na koniec zapłacić podatki.
Jestem szczęśliwym skurwielem.
A gdy wypisuję czek dla skarbówki
na te setki milionów dolarów,
nie lubię tego, ale jestem z tego dumny.
Bo drogi, wojsko, policja, nauczyciele, Medicaid, Medicare,
na to idą pieniądze podatników.
I czuję, że dałem im coś w zamian.
Ludzie uwielbiają mówić, że nie ma panaceum
na problem nierówności.
Mam inne zdanie.
Myślę, że jest panaceum. Zasiłki.
Poczynając od ogólnodostępnych przedszkoli,
przez zasiłki mieszkaniowe, aż po uniwersalny dochód podstawowy.
Musimy mieć dolny poziom dochodu. Możemy pozbyć się biedy w kraju.
Gdy mówi się o takich interwencjach,
odpowiedź brzmi: „To za dużo kosztuje”.
Stany wydały na programy socjalne oszałamiającą kwotę.
Problem z tym tokiem myślenia jest taki,
że zakłada on, że nie inwestując w te programy,
oszczędzamy pieniądze. A tak nie jest.
Codziennie płacimy za biedę.
W obniżonej produktywności na rynku pracy,
w zwiększonych kosztach związanych z przestępczością i zdrowiem.
Socjolog Mark Rank ocenia,
że koszty ubóstwa dzieci w Ameryce to około biliona dolarów rocznie.
Kolejnym problemem jest to, że jest wiele programów,
które są bardzo ważne i pomocne dla wielu ludzi, którzy ich potrzebują,
ale nie ułatwiamy sprawy.
Bardzo utrudniamy uzyskanie zasiłków.
Nawet tych, które prawnie się ludziom należą.
Bill, pewnie słyszałeś o uldze podatkowej od dochodu. Niełatwo ją zdobyć.
To dwustronicowy formularz 1040.
A to stustronicowa instrukcja wypełniania
tego dwustronicowego formularza.
Chcemy sprawdzić, czy umiałbyś komuś pomóc
uzyskać ulgę podatkową od dochodu.
Bill, dam ci ołówek. Na wszelki wypadek.
Ulga podatkowa od dochodu to najważniejsza ulga,
jaką mogą zdobyć rodziny o umiarkowanych dochodach.
To mogą być tysiące dolarów.
Uważa się ją za największy program walki z ubóstwem w kraju.
Prawidłowe wyliczenie ulgi jest więc bardzo ważne.
Zaczniemy od przykładu. To jest Maria Johnson.
- Fajne zdjęcie. - Tak.
Jest samotną matką dwójki dzieci.
Pracuje na dwa etaty. Wiele prac, wiele dzieci.
Jeśli masz pytania…
Jeśli zsumujemy kwoty,
które nie są odbierane co roku w ramach ulgi od dochodu,
da to około 17 miliardów dolarów.
„Pracownik kościoła, duchowny. Dodatek wojenny”.
A jeśli zsumujemy niewykorzystane zasiłki,
okazuje się, że co roku na stole zostaje 140 miliardów dolarów pomocy.
Obarczyliśmy te programy obciążeniem administracyjnym.
Wnioskowanie o zasiłek czy kupony
powinno być równie łatwe
jak dla mnie łatwe jest zamówienie ziarna dla ptaków,
które przywiozą mi następnego dnia.
- Odpowiedź brzmi „nie”. - Dobra. Łatwo nie jest.
Jak pewny jesteś, że wypełniłeś to dobrze?
Jak wiesz, chodzi tu o spore kwoty.
Jestem pewien na 80%, że wypełniłem to dobrze.
Dam ci gotowy wniosek, żebyś mógł go porównać ze swoim.
Pomyliłem się o 5000 dolarów. Ups.
Znam te formularze, ale nie są łatwe.
Trzeba skakać po punktach, czytać definicje.
- Tak. - Boże.
A do tego pracować na dwa etaty i wychowywać dwójkę dzieci.
- Wychowywać bliźniaki. - Właśnie.
Złożoność tego, z czym musi się mierzyć biedna osoba
przy programach stanowych i federalnych, jest ogromna.
Z wielu z tych programów
korzysta tylko połowa uprawnionych.
Można chyba powiedzieć, że ta druga połowa potrzebuje ich najbardziej.
Zdobycie tego, co potrzebne, jest trudne. Zwłaszcza w obliczu kryzysu.
„Zatem”.
Nigdy nie rozmawiałam z bratem o podatkach.
- Ale gadałem o tym z Kristi. - Oby.
Kristi rozliczała moje podatki.
Ile mamy?
Mamy 82, 97 i 93.
- Rany. - Prowadzisz.
Mam same samogłoski.
Czyli to ty je chomikujesz.
Kristi i ja jesteśmy do siebie podobni. Różni nas tylko to,
że mnie los rozpieszczał.
Ale zawsze patrzyłem na sprawy optymistycznie.
Dla przedsiębiorcy to podstawa sukcesu.
Tak, to bardzo pomaga.
A jeśli ci się udaje, optymizm jeszcze rośnie.
- A gdzie ty jesteś? - Gdzieś między wami.
- Tak. - Tak.
Bez jego optymizmu
trudno byłoby zajmować się filantropią.
To przytłaczające.
Ale biorąc pod uwagę jego umysł,
pewnie ma już pomysł, jak można to rozwiązać.
Gdy reszta myśli, że sytuacja jest tragiczna, on ma plan.
Zeszłego lata Warren Buffett oraz Bill i Melinda Gatesowie
ogłosili inicjatywę Giving Pledge.
Proszą amerykańskich miliarderów,
by, tak jak oni, rozdali przynajmniej połowę majątku.
Warren, Melinda i ja spotykaliśmy się z ludźmi, którzy byli filantropami.
Rozmawialiśmy z nimi przy kolacji o tym,
jak wybierają projekty, czemu się angażują,
czemu inni się nie angażują.
Stało się jasne, że w filantropii jest się odizolowanym.
To zmusza do myślenia o swojej śmierci, testamencie.
Tematach, które wygodniej jest
zignorować i przełożyć na później.
Jakie są warunki?
Mają oddać większość pieniędzy?
- Czy trochę? - Większość.
Wielu spośród zapisanych odda 99% majątku.
Prosiliśmy bogaczy, by oddali połowę majątku.
Jestem zaskoczony, że tak dobrze poszło.
Wielu z nich podchodzi do swojej fortuny dynastycznie.
Chcą przekazać ją dzieciom.
A wielu ludzi
w ogóle nie zmierzyło się z problemem rozdawania.
Ludzie, którzy dołączyli do programu, uczyli się od siebie,
inspirowali się nawzajem. Liczyliśmy na dziesiątki,
a teraz mamy ponad 300 osób.
Rozdając swój majątek, Bill Gates
w praktyce sam narzuca sobie podatek od bogactwa.
To, co robi, rodzi ciekawe pytanie.
Czy to on, a nie rząd, powinien decydować, co robi ze swoimi pieniędzmi?
Obie odpowiedzi mają solidne argumenty.
Problem w tym,
że wielu miliarderów nie robi tego, co Bill Gates.
Albo gromadzą pieniądze, albo, jeśli już wydają,
to na rzeczy, które nie służą dobru publicznemu.
Niektórzy mówią: „Miliarderzy dużo oddają społeczeństwu”.
Nie jestem pod wrażeniem.
Większość filantropii miliarderów polega na umieszczeniu ich imienia
na jakimś wytwornym uniwersytecie czy muzeum. To czysta próżność.
Jasne, że w działalności charytatywnej są elementy ego i reputacji.
Należy jednak zadawać sobie pytanie:
„Czy to naprawdę pomaga społeczeństwu?”.
A miliarderzy tacy jak Bill Gates?
Fundacja Gatesów ocaliła miliony istnień.
Nikt nie może temu zaprzeczyć. Ale z drugiej strony,
wolałbym żyć w świecie, gdzie dobrze finansowane rządy
robią to, co ci nieliczni filantropi.
Fundacja Gatesa finansuje przełomowe i eksperymentalne przedsięwzięcia,
których rządowe agencje realizować nie mogą.
UTTAR PRADESH, INDIE
Indie to bardzo ważne miejsce dla naszej fundacji.
Udało nam się nawiązać współpracę z rządem,
bo im też zależy na redukcji nierówności i pomocy ludziom.
Było jasne, że możemy wybrać ludzi,
którzy już poświęcali tym sprawom życia.
Intensywnie ich dofinansować i wyznaczyć im ambitne cele.
Jeśli chodzi o nierówności w Indiach,
kobiety nie mają takiego samego dostępu do możliwości.
Jeden z kluczowych programów, które wprowadził rząd,
to grupy samopomocy.
To są grupy 10-20 kobiet w wiosce.
Chodzi o mobilizację informacji, poszerzenie ich dostępu do rynku,
do usług bankowych.
Wiele kobiet zakłada własne firmy.
Mamy już w organizacji 90 milionów kobiet.
Wspólnie zaoszczędziły 6 miliardów dolarów.
Na co wzięłaś pożyczkę?
Na moją farmę.
Uważamy, że rozwijając dalej ten program,
możemy stworzyć 50 do 75 milionów miejsc pracy
w wiejskich rejonach Indii.
- Jesteśmy kobietami Indii. - Jesteśmy kobietami Indii.
- Nie jesteśmy kwiatami, a iskrami ognia. - Nie jesteśmy kwiatami, a iskrami ognia.
Trzeba uczciwie powiedzieć, że wciąż panuje duża nierówność.
Ale zrobiliśmy w tej kwestii oszałamiające postępy.
Nasza świadomość złych rzeczy jest tak wysoka, że ludzie
często myślą, że na świecie jest coraz gorzej.
Czasem mówię więc:
„Chwileczkę. Wyciągnijmy wnioski ze spraw, w których dobrze nam poszło
i w których zrobiliśmy niesamowite postępy”.
10 PAŹDZIERNIKA 2023
Oto początek końca obniżonych stawek w Chicago.
Trzydzieści sześć za.
Kilka godzin temu rada zagłosowała za obaleniem tego systemu.
Ustawa przeszła.
Pierwszy raz w ciągu 22 lat mojej aktywności
większość ustawodawców powiedziała:
„Naprawdę musimy poprzeć pracujących”.
Ta ustawa oznacza, że ci pracownicy będą mogli się utrzymać.
Spadnie zapotrzebowanie na pomoc socjalną.
Dlatego to historyczna chwila.
Tak jest na każdym poziomie,
od dobrze opłacanych aktorów po źle opłacanych pracowników restauracji.
Ludzie zaczynają domagać się więcej.
Co to znaczy?
To może być koniec niskopłatnej pracy w takiej formie, jaką znamy.
Gdy spojrzymy na te kwestie w dłuższej perspektywie,
okazuje się, że nierówność nie jest statyczna.
W 1964 roku, gdy administracja Johnsona rozpoczęła wojnę z biedą,
poziom ubóstwa spadł o połowę w ciągu dekady.
To wielka różnica.
Tak wiele osiągnięto mimo przeciwności losu.
Dlatego, że zwykli Amerykanie
naciskali na prawodawców, naświetlili problem opinii publicznej.
Oznacza to, że najlepszym sposobem na pokonanie biedy
jest zebranie się razem i zażądanie tego.
Wymaga to uwagi
najmądrzejszych i najpotężniejszych ludzi.
Nie tylko aktywistów w terenie, ale też miliarderów jak Bill Gates.
Cieszę się na kolejne 20 lat. Wydamy tyle pieniędzy.
Przyszłość przyniesie nam tyle innowacji.
I nic z tego nie powinno być tylko dla elit.
Napisy: Paweł Awdejuk