Tamam, ilk soru.
Çok mu zenginsiniz?
Garip bir şey.
İnsanın bir milyarı, 10 milyarı, 100 milyarı olabiliyor.
Kişisel ihtiyaçların ötesinde, akıllara durgunluk veren bir meblağ.
Gençken Forbes listesine bakmıştım.
Liste beni büyülemişti çünkü toplumun nasıl işlediğini görmüştüm.
Emlak servetleri, bankacılık servetleri…
Wall Street insanları da o listede.
Bu zenginliğin kaynağı ne
ve zenginliğin ne kadarı aileden geliyor?
Biri bana şunu sormuştu,
"Sence bu listeye girecek misin?"
İçimden dedim ki
"Yaptığım yazılım işi o listeye girmemi sağlayabilir."
İlk yıllarda buna pek inanmıyordum.
Sonra yanıldığımı anladım.
Bill Gates, 4,2 milyarlık servetiyle ülkedeki en zengin ikinci kişi.
Ülkenin en zengin adamı Bill Gates…
"Evet" mi, "hayır" mı?
BILL GATES İLE GELECEĞE DAİR SOHBETLER
GEREĞİNDEN FAZLA ZENGİN OLABİLİR MİSİNİZ?
Milyarderlerin olması çılgınca bir şey.
Çok büyük bir servet,
harcayarak bitirmeye çalışmak saçma olur.
O paranın topluma dönmesini istersiniz, harcanıp gitsin istemezsiniz.
ABD gibi zengin bir ülkede
hâlâ yoksunluk yaşanıyor olması
sosyal güvenlik ağımızın yeterince finanse edilmediğini gösteriyor
ama bana sorarsanız servet büyüklüğüne kısıtlama getirmek
doğru bir yol değil.
Bu konuda tarafsız değilim tabii.
Yine de bazı insanların neden böyle düşündüğünü anlıyorum.
Bu, iyi bir tartışma konusu.
Otoyol kenarlarındaki çadır kamplarını gördüğümüzde,
metroda ayakta uyuyan yorgun sağlıkçıları gördüğümüzde,
aşevlerindeki fakir çocukları gördüğümüzde
bence sormamız gereken soru şu, "Bunun kime faydası var?"
Amerika'da kazananlar varsa bunun sebebi kaybedenlerin olması
ve en çok kazananların başında ultra zenginler geliyor.
Amerikalıların en zengin %1'lik kesimi ülke servetinin %40'ına sahip.
Amerika'da 38 milyonu aşkın kişi temel ihtiyaçlardan mahrum.
Amerika'nın yoksulları bir ülke kursa
o ülke Avustralya'dan büyük olur.
Bir milyar dolar, bin milyon dolar eder.
Bazı milyarderlerimiz 200 milyarlık servete sahip.
Yani 200 bin tane milyonları var.
Diğer yandan bazı çocukların yaşayacak yeri yok.
Bu delilik.
Bence mükemmel bir dünyada milyarderler yok.
Şunu savunabilirsiniz,
milyarderlerin varlığı politika hatasıdır.
Milyarderlerin harcamaları bunun kanıtı.
Ama neyse…
Hepimiz biliyoruz ki o servetle birçok şey yapılabilir.
Seçim sonuçları değişir, her şey olur.
Bu kadar zenginliğin birkaç kişide toplandığı bir toplumda
doğal olarak bir noktadan sonra
o toplum demokrasi olmaktan çıkar.
KAN EMİCİ %1 MERKEZ BANKASI İSTEMİYORUZ
Bazı insanlar milyarderleri ortadan kaldırmak istiyor.
Bu insanlar yanılıyor.
Bu tür dönüştürücü değişiklikler ekonomiyi mahveder.
Yeni bir ekonomik sistem gerekir,
bunun formülünü bilmiyoruz.
İnsanlar eşitlikçi bir toplum istiyor
ama bizden daha eşitlikçi toplumlarda
milyarderler olduğunu, birçok milyarder olduğunu görüyoruz.
Japonya'da milyarderler var. Fransa'da milyarderler var.
İskandinavya'da milyarderler var.
Dünyada kaç tane milyarder var?
Kalabalık bir grup değil.
Bir insanın bir milyar dolarının olması size çılgınca gelebilir.
Ama şunu unutmayın, esas sorun bu değil.
Bu, harika bir şeyin belirtisi.
Amerikan rüyası.
Amerika'yı özel yapan şey bu.
Şöyle yapayım, ne de olsa paradan bahsediyoruz.
Peki.
Sadece 10 puan, değil mi?
KRISTI BLAKE ABLA
Ailemiz bize çok oyun oynatırdı.
İş konusunda rekabetçi değiliz,
profesyonel başarılarımızı kıyaslamayız.
Çok zor olur.
Sen kazandın. Pekâlâ.
Ailecek çok fazla oyun oynadığımız için o konuda rekabetçiyiz.
İlk 400'ün ilk sırasındaydı.
-Forbes 500 değil mi? -400.
Her yıl takip etmek komik bir şeye dönüşmüştü.
"Hâlâ zirvede mi? Ah!"
Merak meselesine dönmüştü.
Hepimizin içindeki rekabetçi ruh bunun bir parçası.
"Tamam, güzel. Hâlâ zirvede."
Yaptığım bağışlarla o dertten kurtuldum.
-Zirveden inmek istedi. -Hoşuna gitmedi.
Evet, aile prensiplerimizin parçasıydı.
Microsoft'la Seattle'a geri döndüğünde annemin dediklerini hatırlıyorum.
Sana sorduğu ilk şeylerden biri şuydu,
"Topluma nasıl fayda sağlayacaksın?"
-Nerede söylemişti? Gelin yemeği miydi? -Evet.
Bir yerden alıntı yapmıştı.
"Çok imkânı olandan çok şey beklenir."
Milyarder listesinde yer almak istemediğinizi söylediniz.
Hayır, listede olmanın korkunç bir şey olduğunu söylemiyorum.
Olumlu bir şey olmadığını söylüyorum.
Milyarderler daha çok bağış yapsa dünya daha iyi bir yer olur.
Hiç bağış yapmasaydım
şu an çok daha fazla param olurdu.
Kendimi olayın kökenine inmeye çalışan bir öğrenci olarak görüyorum.
1990'lı yıllarda müthiş bir servete doğru ilerlerken
büyük vakıfları inceliyordum.
Rockefeller ne yaptı?
Carnegie'nin bir sözü var, "Zengin ölmek, rezil ölmek demektir."
2000 yılında 20 milyarlık ilk dev bağışımı yaptım.
Kapıdan girdiğinizde vakıf "Bütün hayatlar eşit değerdedir" diyor.
Yaptığımız işin temelinde bu değerler var.
Amerika'daki önceliğimiz eğitim olacak.
Daha iyi bir müfredat, daha iyi öğretmen eğitimi.
Global sağlık alanında da çalışıyoruz.
Bunlar karmaşık konular
ama bunun için yılda bir milyardan fazla fon ayırdık
ve doğru kullanılmasını sağladık.
Zenginlerin yaptığı bağışların hem bu ülkede hem de dünya çapında
eşitsizliği azaltması gerektiğine tüm kalbimle inanıyorum.
Yeterince servetimiz var,
her şey çok daha iyi olabilir.
VAŞİNGTON, D.C
ABD'nin fırsat eşitliğiyle övünmesi
bence ikimiz için de bir gurur kaynağı
ama kapitalizm geliştikçe
sunulan eşitlik beklentilerimizin gerisinde kaldı.
Merak ediyorum,
ABD eşitsizliği azaltmak için ne yapmalı?
Bence ne yazık ki yanlış yöne gidiyoruz.
Tuhaf bir durum var.
Senin de dâhil olduğun üç kişilik bir grup
alt tabakanın toplamından daha zengin.
Bana 150 yıl öncesini hatırlatıyor.
Rusya Çarı ya da Avrupa kralları müthiş bir zenginlik ve güce sahipti,
kutsal bir hakları vardı.
"Tanrı her şeyi ve tüm gücü sana bahşetti.
Tanrı öyle buyurdu." Kafanda bir taç yok, öyle değil mi?
-Kral Bill değilsin. -Bu konuda haklısın.
Elindeki yetkileri kullanarak çıkaracağın yasalarla
milyarder olmayı önler miydin?
-Bu konuda ne yapardın? Tamam. -Evet, bunu yapardım.
Bence sen çok yenilikçi bir insansın.
Maddi ödülün olmalı mı? Evet.
Ne kadar olmalı?
Bir milyar sana yeter mi?
Aileni geçindirebilir misin? Muhtemelen.
Kiran çıkar mı? Belki.
-Niyetim sana sataşmak değil. -Tabii.
Her yerde multimilyarderler var,
bu para müthiş bir güç sağlıyor.
Bence bu kabul edilebilir mi? Hayır.
"Milyarder kavramı yok olmalı mı?" dersen
buna cevabım "evet" olur.
Ekstrem kapitalizm dediğim şey beni çok endişelendiriyor.
Zenginlik ve gücün bir kesimde toplanması ve bunun topluma etkileri
beni çok endişelendiriyor.
Sence sistem çalışıyor mu?
Çalışıyor mu?
Ne düşünüyorsun?
Bütün kalbimle inanıyorum ki kapitalizm çözüm için doğru bir adım.
Kapitalizm, yenilik ve mobilite için birçok özgürlük sağlıyor.
ABD gibi bir ülkede, aristokrasiye inanmayan bir ülkede,
gelir mobilitesi fikri bizim için bir gurur kaynağı.
Bu fikrin altında yatan şey eşit fırsatlar sunarak
insanlara mobilite sağlamak
ve gelecek nesilleri ailesinin kaderine mahkûm etmemek.
Sağlıklı beyaz bir erkek olarak büyüdüm,
üst orta sınıf ailem bana inanılmaz eğitim olanakları sundu.
Bu sayede harika bir üniversiteye gittim ve bir iş kurabildim.
ABD'deki ortam ve zamanlama açısından inanılmaz derecede şanslıydım.
Harvard'ı terk eden 19 yaşındaki genç
çocukluk arkadaşıyla birlikte bir yazılım şirketi kurdu.
Bu, dünyanın en zengin adamı.
Tutumlu olmaktan yanaydım,
yine de 19 yaşındayken kendime bir Porsche aldım.
Benim durumumdaki biri için mobilite olanağı
ve bir meslek seçip başarılı olma ihtimali son derece yüksekti
ama kadınlar,
sağlık sorunları olanlar, beyaz olmayanlar
bu fırsatların bazılarına ulaşamıyordu.
Bu konularda ilerleme kaydetmiş olsak da
Amerikan rüyasına ilham veren şeye henüz yaklaşamadık.
Gençlerimiz aldığı maaşla geçinebilmeli.
Evet!
Bugün işimiz bitti.
İsyan eden 1,2 milyon işçi işini bıraktı, sektörü terk etti.
Onları geri kazanmak için…
-Doğru. -Evet!
Şikago'daki bahşişli işçiler büyük bir maaş artışının eşiğinde.
Saatlik dokuz dolar artı bahşiş alıyorlar
ama belediye meclisi işverenlerden eşit ödeme talep ederse
saati 16 doları bulacak.
ABD'de en az iki maaş kademesi var.
Saati 7,25 dolarlık genel bir federal asgari ücret var.
Bahşişli çalışanlar asgari altı ücret alıyor.
Asgari altı ücret eyalete göre değişiyor.
Federal düzeyde bu ücretin saati 2,13 dolar.
Bu nüfusun dağılımına bakınca,
beyaz olmayan kadınların ezici çoğunlukta olduğu görülüyor.
Bekâr anneler her meslek grubunda çoğunlukta
ve yoksulluk oranları üç kat daha fazla.
-İki kat gıda yardımı alıyorlar. -Adil maaş…
Ama son 15, 20 yıldır
Şikago'daki One Fair Wage'de siyahi kadın liderlerden oluşan bir grup
bahşişlere ek olarak tam asgari ücret ödenmesi için savaşıyor.
Para sürdürülebilir değil.
Bahşişler her zaman aynı olmuyor.
Bazı günler kazandığım para 80 ila 150 dolar arasında oluyor.
Bazı günler 40 dolar kazanıyorum.
Gelirinin 15.000 dolar olduğunu söyledin.
Yıllık.
-Bu yüzden… -Devlet desteğiyle.
Devlet yardımı alıyorsun. Çocuğunu ne sıklıkla görüyordun?
Oğlumu sabah okula giderken görüyordum.
Çocuğumu ancak o zaman görebiliyordum, iki yılım böyle geçti.
Herkese ve Başkan'a günaydın.
Bahşişle çalışanların çoğu benim gibi, bahşişlerle yaşamak zorunda olan kadınlar.
Bahşişlerle yaşarken ne kadar para kazanacağımız belli olmuyor.
Geçinebileceğimiz bir maaş alsak iyi olur.
Teşekkür ederim, söyleyeceklerim bu kadar Başkan. Hepsi bu.
Neticede karşımızdaki şey kapitalizm.
Tamam mı?
Yöneticilerin bize ihtiyacı var.
Her yıl hayat pahalılığı artıyor.
Sektörde kalıp çabalasak da devlet yardımına muhtaç duruma düşüyoruz.
Bu adil değil.
Bize hakkımızı vermeleri gerek.
Hakkımızı vermezlerse kendileri kaybeder.
Amerika'daki herkes temel ihtiyaçlarını karşılayabilmeli.
Yani sağlık hizmeti, iyi eğitim, düzgün barınma olanağı gibi şeyleri.
Bu temel ihtiyaçları herkesin karşılayabilmesi için
doğru sistemleri nasıl tasarlayacağız?
-Merhaba Senatör. -Bill, nasılsın?
-Teşekkürler. -Tabii. Seni görmek güzel.
Devletin ve özel sektörün rolü konusu
ezelden beri gündeminizde.
ABD olarak en zengin ülkeyiz ama istediğimiz ideale henüz ulaşamadık.
Buna şüphe yok.
Serbest girişim sistemimiz, yani kapitalizm
olağanüstü bir servet yarattı.
Mükemmel değil, sadece alternatiflere kıyasla
daha iyi bir seçenek.
Sosyalist ve komünist rejimlerde
birçok insan yüzlerce yıl yoksulluk çekti.
Serbest girişimi bir nebze benimsediler.
Örneğin, Çin bunu yaptı
ve ilginç bir şekilde yüz milyonlarca insan yoksulluğu yendi.
ABD'nin yaptığı takaslar Avrupa'nınkilerle kıyaslandığında,
oradaki ekonomi bizimkinden daha az dinamik olsa da
Avrupa'ya daha çok benzememizi isteyen bir kesim var.
Bu nasıl bir değişim olurdu?
Canlılık ve büyüme açısından
Amerika Birleşik Devletleri'ni Avrupa ile kıyaslarsak
"Amerika Birleşik Devletleri daha iyi durumda" deriz.
Şuna hiç şüphe yok ki dünyanın en yenilikçi insanları
bir iş kuracakları zaman
Amerika Birleşik Devletleri'ni seçerler.
Milyar dolarlık şirketlere bakın, neredeyse hepsi burada, Amerika'da.
Amerikan şirketlerine tek boynuzlu at diyorlar.
Neden? Benzer kafalara sahibiz.
Buradaki risk toleransının daha yüksek olduğunu düşünüyorum.
İflas yasalarımız, finansal sistemimiz,
girişimcilere sunulan seçenekler,
bu şeylerin oluşturduğu ortam risk almayı ve yeniliği perçinliyor.
Bunlar büyük başarı getirdi ve bu arada,
insanları yoksulluktan kurtarıp daha iyi fırsatlar sunmak istiyorsanız
büyümeden daha iyi bir çözüm bulmak neredeyse imkânsızdır.
Ekonominiz büyüyorsa,
açılan yeni iş yerleri istihdam sağlıyorsa
insanlar yoksulluğu yenebilir.
Sosyalizmin en büyük başarısı herkesi eşit derecede fakir yapmaktır.
Kapitalizm orantısız zenginlik yaratır.
İnsanlık tarihi boyunca
en çok gelişen ülkeler en çok akışa sahip ülkeler olmuştur.
Fikir akışı, sermaye akışı, insan akışı ve güç akışı.
Ekonomileri neyin büyüttüğünü hatırlayabilir miyiz?
Gerek Henry Ford ve Model T gerek ise Bill Gates ve Microsoft olsun,
iyi iş imkânları yaratan,
hem işçiye hem patrona yarayan her şey.
Bunlar tabanı yükseltiyor.
Tavanı da yükseltiyor.
Devlet politikasının müdahalesi
yükselen taban ve yükselen tavan arasında makası daraltmak için
kamusal yatırımı teşvik edebilir.
Toplu taşıma,
halka açık parklar,
devlet okulları.
Her sağlıklı demokratik kapitalist toplum bunlardan beslenir.
-Selam. -Selam.
Merhaba.
-Merhaba. -Memnun oldum.
-Connor Maxwell. -Merhaba.
Direkt konuya girelim.
Bill ve Melinda Gates Vakfı'nda yakından ilgilendiğimiz konulardan biri
ekonomik mobilitenin zorluğu.
Aynı zamanda şunu gördüm, bu zorlukları gerçekten anlamak için
deneyimlerinden yola çıkarak uzmanlaşmış kişilerle konuşmak
çok faydalı olabiliyor.
Michael, Ariana, Lashana, üçünüz de uzmansınız.
İş eğitimi, topluma kazandırma ve girişimcilik deneyimleriniz var.
Üçünüz de bu yaşa gelene kadar büyük zorluklar yaşadınız,
fırsatlardan mahrum kaldınız.
Yolculuklarınızı sizden dinlemek isteriz.
Ne dersiniz?
Olur mu? Michael, seninle başlayalım mı?
Tabii.
Zor bir çocukluk geçirdim.
Annem ve babamdan ayrı kaldım, ben küçükken hapse girdiler.
Ben de genç yaşta hapse girdim.
Hapse girdiğimde 15 yaşındaydım.
15 mi? Vay canına!
28 yaşıma kadar içeride kaldım.
28 mi?
-28, evet. -Vay canına.
Hayat hikâyemde benim için önemli bir andı.
Tahliye edildiğimde
topluma kazandırmaya yönelik pek program yoktu,
iş bulmak kolay değildi.
Öz geçmiş hazırlamak gibi basit konularda bile yardım yoktu.
Tahliye olduktan sonra yeni bir hayat kurman için
yardım teklif ettiler mi?
Kapıda 200 dolar verdiler.
O kadar.
Diğer mahkûmlardan biri "Kamyon sürmeyi dene" dedi.
Asıl kıvılcımı yakan bunu duyan oğlum oldu.
"Harika olur. Bunu yapmalısın" dedi.
Peki.
Çok heyecanlı. Yazın yola çıkmak için can atıyor.
Harika. Ariana, geçmişinden bahsetmek ister misin?
Evet.
Dört kardeşin büyüklerinden biriyim.
Çocukluğum taciz edildiğim bir evde geçti.
Ben altı yedi yaşındayken ailem parasız kaldı.
Doğu Oakland'a taşındık.
Fazla kaynak ayrılan bir bölge değildir.
Yoksulluk konusu gündeme geldiğinde genelde paradan bahsederiz,
bunun bir kişide yarattığı zihinsel tahribattan bahsetmeyiz.
Annem sürekli çırpınıyordu.
Birden fazla işte çalışırdı.
Kaynak eksikliği, özellikle parasızlık
her hareketinizi etkiler.
Yaşayacağınız yeri,
markete erişiminizin olup olmayacağını,
arabanızın olup olmayacağını, okula gidip gitmeyeceğinizi belirler.
Hayatın her alanında belirleyici bir unsur hâline gelir.
Kendi içinde travmatik bir tepki yaratır.
Yaşadığınız hayat sonsuz bir hayatta kalma savaşına dönüşür.
Önünüzü göremezsiniz ve gelecek için plan yapamazsınız.
O gece aç yatmamak için bir yol ararsınız.
Hayatta kalmaya odaklandığınızda
aklınız durmadan çalışır.
Gelecek için plan yapacak vaktiniz olmaz.
Hayal kuracak fırsatınız olmaz.
Eşitsizliğin zor olmasının sebebi
sadece bir gelir meselesi olmaması.
Bu, bir yaşam kalitesi meselesi.
Karnımı nasıl doyuracağımı biliyorum.
Bu gece sokakta kalmayacağımı biliyorum.
Çocuklarıma eğitim sağlama olanağım var.
İnsanların kendi işini kurduğu bir ülke olmak istiyoruz.
Başarılı olduklarını hissetmeliler, bir sistemin esiri olmamalılar
ve mahrumiyet çekmemeliler.
"Eşitsizlik" kelimesini seviyorum
çünkü ironik bir şekilde kapsayıcı bir kelime olduğunu düşünüyorum.
Çağrıştırdığı ilişkideki taraflar
en tepedeki insanlar ve hayatta kalma mücadelesi verenler.
Hepimiz ortak bir spektrumdayız.
Buna milyarderler de dâhil.
Hepsi tek bir bütün.
Amerika'da hayatta kalmanın ötesine geçip bir adım ileri gitmek için
elinizdekilere ek olarak neye sahip olmanız gerekir?
İnsanların ihtiyaçları giderek artıyor.
Bu sorunu hangi yönden ele alırsak alalım; eşitsizlik olsun, sosyal olsun…
Bu ses…
Hamptons'a giden bir BLADE helikopteridir.
-Ciddiyim. -Bugün cuma.
Tanrım.
Bunun zorlu bir sorun sayılmasının bir sebebi de
çok yönlü bir sorun olması.
Buna bir sağlık sorunu olarak bakabiliriz.
Ülkenin yaklaşık üçte birinin sağlık hizmetlerine düzenli erişimi yok.
Bu bir eğitim sorunu.
Erişebildiğiniz eğitimin kalitesi ise
bir gelir sorunu.
Bir adım geri çekilmemiz gerek.
O zaman aradaki şaşırtıcı farkı görürüz.
Ortalama bir geliriniz varsa,
Hollanda ya da ABD gibi bir ülkede maaş alıyorsanız
dünyanın en zengin %5'lik kesimindesiniz.
Dünya nüfusunun yarısından fazlası günde yedi dolardan az parayla yaşıyor.
Ama eşitsizlik içinde de eşitsizlik var.
Çoğu zaman cinsiyet ayrımı yaşanıyor.
Bu toplulukların çoğu siyahi ve Hispanik.
Irk sorunları ve sınıfsal sorunlar birbirinden bağımsız
ama örtüşüyorlar.
Bunun birçok örneğini görmek mümkün,
bu ideolojiler birbirine bağlı.
Sendikalar başarılıydı
ve 20. yüzyılın ortalarında çalışanların ücretleri nispeten yüksekti
ama ayrımcılık yüzünden siyahilerin bunlara erişimi yoktu.
Ortalama bir beyaz hanenin serveti
ortalama bir siyahi haneninkinin 10 katı.
Pandeminin ortasında gördüğümüz en önemli şeylerden biri şuydu,
aynı topluluklar durumdan orantısız bir şekilde etkilendi
ve ölüm oranları çok farklı oldu.
Orantısız bir polis şiddetine maruz kaldılar.
Bu dinamiklerin ırkla bir bağlantısı var.
Toplum genelindeki eşitsizlik
bu yüzden daha da vahim bir hâl alıyor.
Bunu ele almak için iyi bir yol bulduğumuzu düşünmüyorum
ama ABD iyi bir iş çıkardı.
Yeni Düzen imzalandı.
Sosyal güvenlik, sağlık sigortası ve sağlık hibesi hayata geçti.
Amerika'da sosyal demokrat bir devlet için somut adımlar atıldı.
Amerika Birleşik Devletleri'ni hiper kapitalist bir hiç olarak görenler
haksız çıktı.
Temel geçim seviyesinde daha eşitlikçi bir toplum kurma konusunda
birçok ülke başarılı oldu.
Biz geride kaldık, daha iyi olmalıyız.
Fazla iyimser olabilirim ama bir nesil olarak
genel servetteki ilerleme, güvenlik ağı ve eğitim gibi konularda
birçok zorluğu aştığımızı düşünüyorum.
Bu konuda ilerleme kaydedebilir miyiz?
Günümüzde kültür savaşları var.
Muhaliflere düşman gözüyle bakılıyor.
Bu yüzden politikalar, insanları yoksulluktan kurtaracak şeyler
ikinci plana atılıyor.
Bence siyasi partilerimiz bir arayışta.
Nereye gideceklerini bilmiyorlar.
Örneğin, partimin neredeyse üçte ikisinin üniversite diploması yok.
Bu insanlar asgari ücret zammına destek vermek isteyecektir
ama Cumhuriyetçi Parti ezelden beri aynı şeyi söyler:
Asgari ücreti artırma.
Çünkü iş dünyası bunu ister.
Ne yapacağız?
Önümüzdeki engelleri aşmaya çalışırken
yeterince ilerleyememiş olmamızda bu karmaşanın da payı var.
Bu sorunu çözmemiz gerek.
Vergi politikası değişmeli mi?
Kesinlikle değişmeli. Vergi politikamızda anomaliler var.
Bunlar gözden geçirilmeli.
Bazı harcamalarda kesinti yapılması mı gerek?
Kesinlikle.
Bu, tarihin harika yönlerinden biri.
Neyin mümkün olabileceğini gösteriyor.
Bazen insanlar şöyle der, "Daha yüksek vergi alamazlar.
Tarihte örneği yok."
Aslında…
…50'li ve 60'lı yıllarda
çok zenginler için vergi oranları %80'i, %90'ı buluyordu.
Ekonomik büyüme oranı 50'li ve 60'lı yıllarda rekor seviyedeydi.
Büyük bir inovasyon vardı.
İnovasyondaki bu ivme 80'lerde ve 90'larda düşüşe geçti.
Kapsamlı kamusal yatırımlar yapılmalı.
Demokrasi bu, değil mi?
Vergiler, kamu yararına yapılan kolektif yatırımımızdır.
İlginçtir ki Amerika'daki trend vergilendirmeyi azaltmaya yönelik.
Zenginlerden alınan verginin çok daha fazla olması gerekiyor.
Vergileri yeterince artırırsanız
güvenlik ağını az da olsa yükseltebilirsiniz.
Güvenlik ağı için ayrılan fonu yetersiz buluyorum.
Başkaları daha da fazlasını isteyebilir.
Vergi sistemi kapitalizmi ölçeklendiren önemli bir araç.
Bu konuda hemfikir olduğumuzu düşünüyorum.
Benim gibi aşırı zenginler düşünüldüğünde,
ideal bir vergi sisteminde
zenginlerin ödediği vergi üçte bir oranında artırılmalı.
Elbette ben çok daha ileri giderdim.
Arkadaşın Warren Buffett da buna değindi,
vergi oranının sekreterininkinden düşük olduğunu söyledi.
Amerikan halkı bunu görmek istemiyor.
Zenginler üstüne düşeni yapsın istiyor.
Ne yazık ki politik sistemimiz
zenginlerin çıkarlarını koruyor,
halkın ihtiyaçlarını ikinci plana atıyor.
Mutluluk anketleri yapıyorlar.
-Gördün mü? -Evet.
Sonuçlara bakılırsa ekonomik güvence sağlayan ülkeler,
İskandinavya'da Danimarka ve Finlandiya gibi yerler en üst sırada.
Neden? Bence bunun sebebi insanların stresten uzak yaşaması.
Çocukları aç değil, sağlık ve bakım hizmeti alabiliyorlar.
Bu ekonomik stresi ortadan kaldırıp şunu söylediğimi düşün,
"Ailen asla aç kalmayacak.
Çocukların sağlık hizmeti alacak."
Teşekkürler.
Hayat mükemmel mi olacak? Hayır.
Stres azaldığı için mutluluk ve güvence sağlanacak mı?
Bence sağlanacak.
Geçenlerde tweet atarak yüklü miktarda vergi ödediğimi söyledim.
Bununla gurur duyuyorum.
Amerikalı bir vatanseverin yapabileceği en iyi şeylerden biri
hunharca para kazanmak,
bir sürü iş imkânı yaratmak,
işine ve diğer şirketlere yatırım yapmak
ve vergi ödemektir.
Çok şanslı bir serseriyim.
IRS'e o çeki yazarak
yüz milyonlarca dolar ödüyorum.
Bunu keyif alarak yapmıyorum ama gururla yapıyorum.
Yollar, ordu, polis, öğretmenler, sağlık sigortası ve sağlık hibesi
büyük ölçüde vergilerle fonlanıyor.
Buna katkıda bulunduğumu hissediyorum.
Eşitsizlik sorununu çözmek için sihirli bir formül olmadığını söylüyorlar.
Bunu test etmek istiyorum.
Sihirli formül sayılabilecek bir şey var.
Yardım fonu.
Birçok şeyi kapsayabilir; evrensel okul öncesi programları,
barınma desteği, adil ücret ve hatta evrensel temel gelir gibi şeyler.
Gelir tabanımız olmalı. Ülkemizde yoksulluğu sonlandırabiliriz.
Bu tür müdahaleler gündeme geldiğinde
aynı tepkiyle karşılaşıyoruz. "Bu çok pahalı."
ABD'nin geçen yılki sosyal yardım miktarı şok edici boyutta.
Bu yaklaşımdaki sorun şu,
bu maliyetli programlara fon ayırmamanın tasarruf sağladığını düşünüyorlar
ama bu doğru değil.
Yoksulluğun bedelini her gün ödüyoruz.
İş gücünde verimlilik azalıyor,
suç ve sağlıkla ilgili konularda maliyet artıyor.
Sosyolog Mark Rank'in tahminine göre,
Amerika'daki çocuk yoksulluğunun maliyeti yılda yaklaşık 1 trilyon dolar.
Karşılaştığımız bir sorun daha var.
Bir sürü program var,
ihtiyaç sahibi insanlar için çok önemli ve faydalı programlar var
ama teşvik yok.
Hatta yardım almak isteyenler için
süreci çok zorlaştırıyoruz.
Kanunen size ayrılan fon bile size ulaşmıyor.
Bill, gelir vergisi indirimini biliyorsun.
Buna hak kazanmak kolay değil.
Bu, iki sayfalık 1040 formu.
Bu da yüz küsur sayfalık kullanım kılavuzu,
iki sayfalık formla birlikte geliyor.
Gelir vergisi indirimine başvuracak birine
yardım edip edemeyeceğini görelim.
Bill, sana kurşun kalem vereyim, ne olur ne olmaz.
Gelir vergisi indirimi düşük ve orta gelirli haneler için
devletin sunduğu en önemli vergi indirimi.
Binlerce dolarlık katkı sağlayabiliyor.
Yoksullukla mücadelede ülkenin en büyük programı sayılıyor.
Bunu doğru hesaplamak inanılmaz derecede önemli.
Bir örnekle başlayacağız.
Örneğimiz, Maria Johnson.
-Fotoğrafını beğendim. -Evet.
İki çocuğu olan bekâr bir anne.
İki işte birden çalışıyor. Yani birden fazla iş, birden fazla çocuk.
Soruların varsa…
Gelir vergisi indiriminde
yılda talep edilmeyen miktara baktığımızda
yaklaşık 17 milyar doların sahibine ulaşmadığını görüyoruz.
"Kilise çalışanı, din adamı." Ah! "Görev tazminatı."
Her yıl kullanılmayan yardımlara bakarsak,
140 milyar doları aşkın yoksulluk yardımı sahibine ulaşmıyor.
Bu programların idari yükünü üstlendik.
Süreci kolaylaştırmamız gerek.
Birinin işsizlik sigortası veya gıda yardımı başvurusu yapması
telefonumu çıkarıp bir kuş yemi siparişi vermem
ve sipariş ettiğim ürüne ertesi gün ulaşmam kadar kolay olmalı.
-Cevap "hayır". -Tamam. Vay canına, bu çok saçma.
Doğru şekilde doldurduğuna emin misin?
Yüklü bir miktardan bahsediyoruz.
Doğru bir şekilde doldurduğuma %80 eminim.
Karşılaştırman için çizelgeyi vereyim.
Hesabımda 5.000 dolar tutarsızlık var.
Eyvah!
Bu tür formlara alışkınım ama bunlar gerçekten çok karmaşık.
Sayfalara göz gezdirdim, tanımları okudum.
-Evet. -Tanrım!
Çalıştığın iki işe ek olarak iki tane çocuğun var.
-İkizler. -İkizlerin var.
Devlet programlarına, federal programlara katılmak için
fakir bir insanın izlemesi gereken yol gerçekten çok meşakkatli.
Bu programların çoğunda
hak sahiplerinin neredeyse yarısından azı bunlardan faydalanabiliyor.
Yardıma en çok ihtiyaç duyan insanların bu kesimde olduğu söylenebilir.
İhtiyaçları karşılamak bir krize dönüşünce işler daha da zorlaşıyor.
"Böyle."
Ağabeyimle vergi konusunda hiç konuşmadım.
-Kristi'yle bunu konuştuk. -Elbette.
Kristi vergilerimi hesaplamıştı.
Elimizde ne var?
Burada 82, 97 ve 93 var.
-Vay! -Öndesin.
Elimde sadece sesli harfler var.
Demek sendeymiş.
Kristi'yle birbirimize çok benziyoruz ama farklı bir tarafımız var.
Hayat beni şımarttı ve birçok konuda şansım yaver gitti
ama kendimi bildim bileli hayata karşı iyimser bir bakış açım var.
Bence bir girişimci için başarının sırrı bu.
Evet, çok faydası oldu.
İşler iyi gittiğinde bu inanç daha da güçleniyor.
-Sen ne düşünüyorsun? -İkinizin arasındayım.
-Evet. -Evet.
Bana sorarsan iyimserliği olmadan
bu kadar hayır işini yürütmesi mümkün olmazdı.
Çok zor bir işe benziyor.
Kafasının nasıl çalıştığını biliyorum,
bu sorunların nasıl çözüleceğine dair bir fikri olmalı.
Biz durumun çaresiz olduğunu düşünsek de onun bir planı var.
Geçen yaz Warren Buffett, Bill Gates ve Melinda Gates
Bağış Sözü fikirlerini açıkladılar.
Amerika'nın milyarderlerini
servetlerinin en az yarısını bağışlamaya davet ettiler.
Warren, Melinda ve ben
büyük hayırseverlerle bir araya geldik.
Akşam yemeklerinde çeşitli konuları ele aldık.
"Davalarını nasıl seçtin?" "Neden bu kadar ilgilisin?"
"Diğerleri neden ilgili değil?"
Şunu anlamış olduk, hayırseverlik yalnız yapılan bir şey.
Ölümünüz ve vasiyetiniz gibi şeyleri,
genelde kolayca görmezden gelinen ve ertelenen konuları
mecburen düşünüyorsunuz.
İmzalamaları ne anlama geliyor?
Paralarının bir kısmını mı verecekler?
-Yoksa… -Çoğunu.
İmza atan isimlerin çoğunun bağışı %99'u bulacak.
Zenginlerden servetlerinin yarısını bağışlamasını istedik.
Beklediğimden iyi karşıladılar.
Anladık ki birçok kişi servetini ailesinde tutmak istiyor,
varlıklarını çocuklarına aktarmak istiyor.
Bir grup daha var,
parayı kimin yöneteceğine henüz karar vermemiş bir grup.
Bağış sözü verenler deneyimlerini birbirleriyle paylaştılar,
birbirlerine ilham verdiler.
Birkaç düzine imza bekliyorduk,
sayımız 300'ü geçti.
Bill Gates servetini dağıtarak
kendiliğinden gelir vergisi ve varlık vergisi ödemiş oluyor.
Bu hareketiyle ilginç bir soruyu gündeme getiriyor.
Parasıyla ne yapacağına devletin yerine kendisi mi karar vermeli?
Bu konuda farklı argümanlar var.
Esas sorun şu,
birçok milyarder Bill Gates gibi hareket etmiyor.
Paralarını kendilerine saklıyorlar
ya da halka fayda sağlamayacak alanlarda bağışlar yapıyorlar.
"Milyarderler çok bağış yapıyor" diyorlar.
Bu, beni hiç etkilemiyor.
Çoğu milyarderin bağış yapmaktaki amacı
süslü bir üniversite binasına veya bir müzeye adını yazdırmak.
Sadece gösteriş.
Hayırseverliğin içinde ego ve itibar unsurları elbette var.
Yine de kendinize şunu sormanız gerek,
"Bunun topluma gerçekten faydası var mı?"
Peki ya Bill Gates gibi milyarderler?
Bill ve Melinda Gates Vakfı milyonlarca can kurtardı.
Kimse bunu inkâr edemez
ama öte yandan,
bu işleri istisnai vakıfların yürütmediği,
hükûmetlerin kendi olanaklarıyla çalıştığı bir dünyada yaşamak isterdim.
Vergi mükelleflerine bağlı olan devlet kurumlarının fonlayamadığı,
çığır açan ve deneysel girişimler Gates Vakfı tarafından finanse ediliyor.
UTTAR PRADEŞ, HİNDİSTAN
Hindistan vakıf çalışmalarımız için çok önemli bir yer.
Hükûmetle birlikte çalışabiliyoruz
çünkü onların da hedefi eşitsizliği azaltıp halkı kalkındırmak.
Oradaki insanları seçebiliriz.
Hayatını bu işe adamış insanları bulup
yüklü bağışlar yaparak iddialı hedefler belirleyebiliriz.
Bill, Hindistan'daki eşitsizlikteki sorun
kadınlara fırsat eşitliği sunulmaması.
Devletin başlattığı önemli programlardan biri
bireysel kalkınma grupları.
Köylerdeki gruplar 10 ila 20 kadından oluşuyor.
Bilgiyi harekete geçiren şeyler pazarlara erişimlerini genişletiyor,
bankacılık hizmeti alıyorlar.
Birçok kadının küçük işletmeler açtığını görüyoruz.
Bugün örgütlü çalışan 90 milyon kadın var.
Toplamda 6 milyar dolar biriktirdiler.
Neden kredi çektin?
Çiftliğim için.
Bu tür bir girişimi sürdürebilirsek
yakın gelecekte Hindistan'ın kırsal kesiminde
50 ila 75 milyon iş imkânı yaratabiliriz.
-Biz Hindistan'ın kadınlarıyız. -Biz Hindistan'ın kadınlarıyız.
-Biz çiçek değiliz, kıvılcımız. -Biz çiçek değiliz, kıvılcımız.
Bu konuda olağanüstü bir yol katetmiş olsak da
hâlâ müthiş bir eşitsizlik olduğunu çekinmeden söylemeliyiz.
Kötü şeylere dair farkındalığımız o kadar yüksek ki
yanılgıya düşüyoruz ve dünyanın kötüye gittiğini düşünüyoruz.
Bazen şöyle diyorum,
"Bir dakika, geçmişteki başarılarımızdan ve attığımız müthiş adımlardan
bir şeyler öğrenmeye çalışalım."
10 EKİM 2023
Bugün, Şikago'da asgari altı ücret için sonun başlangıcı.
36 kabul oyu.
Belediye meclisi birkaç saat önce bu sistemi oylamayla kaldırdı.
Teklif kabul edildi.
Organizasyon yaptığım 22 yılda bir ilke tanık oldum.
Yasa koyucuların çoğu şunu söyledi,
"Hayır, işçilerin yanında olmalıyız."
Şikago'da onaylanan yasa sayesinde bu işçiler geçinebilecek,
kamu yardımı talepleri azalacak.
Bu anı tarihî yapan şey bu.
Bunu her seviyede görüyoruz,
yüksek gelirli oyunculardan en düşük ücretli restoran çalışanlarına.
Halk ayaklanıyor, daha fazlasını istiyor.
Bu ne demek?
Günümüzdeki düşük ücretli çalışma modeli tarihe karışabilir.
Bu soruların zamana yayılışına bakınca…
…eşitsizliğin sabit olmadığını görüyoruz.
1964'te Johnson yönetimi yoksulluğa savaş açtı.
On yıl sonra, yoksulluk sınırı 1960'taki seviyenin yarısına indi.
Büyük bir fark yarattı.
Zorluklara rağmen büyük bir başarı elde edilmesinin sebebi
normal, sıradan Amerikalılar.
Kanun yapıcılara baskı yaptılar, konuyu gündemde tuttular.
Demek ki yoksulluğu bitirmenin en iyi yolu
birlik olmak ve bunu talep etmek.
En zeki ve en güçlü insanların ilgisini gerektiren
ve onların ilgilenmesi gereken bir konu.
Sadece aktivistlerle olmaz, Bill Gates gibi milyarderler de gerek.
Önümüzdeki 20 yıl için heyecanlıyım, parayı o zaman harcayacağız.
Bizi bekleyen çok fazla inovasyon var.
Hiçbir şey elit tabakaya özel olmamalı.
Alt yazı çevirmeni: Begüm Hanağasıoğlu