Hiç yaratılışın sonsuz görkemine bakıp şunları merak ettiniz mi?
Tüm bu ormanlar, vadiler, dağlar ve su birikintileri niye var?
Onlara yer açmak için kaç bina yıkıldı
ve imar iznini kim verdi?
Gezegenimizi paylaştığımız o inanılmaz ama misk kokulu hayvanların olayı ne?
Anlamsız karıncalardan
uzun boyunlu at canavarlarına,
iğrenç vombatlardan
güzel fillere kadar,
bu yaratıklar ne istiyor?
Neden bize söylemeyi reddediyorlar?
Tabii bir de biz varız.
İnsanlık soyu.
Buraya nasıl geldik, hiç düşündünüz mü?
Peki nereye gittiğimizi?
En büyük gizemi, hayatın anlamını
hiç merak ettiniz mi?
Ben etmedim.
Ama başkaları etmiş.
Binlerce yıl boyunca
düşünürler, sanatçılar, yazarlar ve Carol teyzem
insanlığın amacını açıklamakta zorlanmış.
Hayatın anlamı cevaplanabilecek bir bilmece mi?
Öyleyse onu dinleyelim mi yoksa spoiler'lara kulak mı tıkayalım?
Bu emsalsiz belgeselde dünyayı gezeceğim.
Tabloyu andıran yerlerde yavaş çekimde yürüyeceğim.
Var olan en önemli molekülleri yakından inceleyeceğim.
Akademisyenler, uzmanlar ve profesyonel memelilere
ağzımızla sorabileceğimiz çok önemli bazı sorular soracağım.
Merhaba, kimsin?
Ben Brian Cox, Manchester Üniversitesi'nde Parçacık Fiziği profesörüyüm.
Brian mı diyeyim, Cox mu?
Ben Philomena Cunk, her şeyin anlamını çözerken bana katılın.
Bu Cunk on Life.
Evrenimize hoş geldiniz.
Yıldızlar, gezegenler
ve çeşitli uzay çöpleriyle süslenmiş sınırsız bir enginlik.
Orada yaşıyorsunuz.
Hatta bu fotoğrafta bir yerdesiniz. Ama tam yerinizi bilmiyoruz.
Çünkü evren o kadar engin ki gözümüz sizi seçemiyor.
Kulaklarınıza rağmen.
Bu sonsuz goblene bakınca sorular sorasımız geliyor.
Sadece tavanın nereye gittiğini değil,
götümüzün derinliklerine kadar bizi sarsan derin soruları.
"Buraya nasıl geldi?" gibi sorular.
BİRİNCİ BÖLÜM YARATILIŞ
Sen kimsin?
Adım Douglas Hedley.
Cambridge Üniversitesi'nde Din Felsefesi dersi veriyorum.
Peki neden buradayız?
İnsanlık niye var diye mi soruyorsun?
Hayır, niye buradayız? Evine yakın falan diye mi?
Hayır.
Piccadilly Hattı'yla 90 dakikada geldim.
Evrenin buraya nasıl geldiğine dair sayısız teori var.
Bunların ilki de tuhaf din dünyasından geliyor.
Bu Eski Güzel Ahit.
Hristiyan Sinematik Evreni'ne ilk giriş noktası.
İsa burada yok. Genel olarak huysuz babası anlatılıyor.
O kadar gizemli biri ki
onu hâlâ sadece sahne adıyla tanıyoruz, yani Tanrı.
Direkt en önemli konuya gireceğim.
Tanrı var mı?
Evet.
Çok hızlı oldu.
Harika.
Kanıtlayan oldu mu?
Kendilerini tatmin edenler hariç, hayır.
Tanrı'nın Simon adında kardeşi var mı?
Hayır.
Bu da kanıtlanamaz, yani gerçek olabilir.
Evreni Simon yaratmış olabilir.
Eski Ahit'e göre Tanrı ve/veya Simon
evrenimizi yedi günde yarattı.
Bu kadar kısa sürede büyük bir başarı gibi gelebilir.
Ama bizim aksimize Tanrı'nın dikkati iPhone bildirimleriyle dağılmıyordu.
Tanrı "Işık olsun" sözleriyle başladı.
Mantıklı çünkü ne yaptığını görmesi için ışık lazımdı.
Sonra koyuyla açık çamaşırları ayırdığım gibi ışığı karanlıktan ayırdı.
Ardından gök kubbeyi yarattı,
o da neyse artık.
Sonra okyanusları ve yıldızları.
Sonraki hamlesinde
okyanusu adına balık da denen su hayvanlarıyla doldurdu.
Göğü hava hayvanlarıyla, yani "kuşlarla" doldurdu.
Sonra Dünya'yı böceklerle, sürüngenlerle, memelilerle
ve sümüklü böceklerin kategorisi neyse onlarla doldurdu.
Son olarak en büyük başarısını gerçekleştirdi.
Takdir edilmeye değer tek şeyi yarattı.
Bizi.
İtalya gezegeninde Sistina Şapeli bulunuyor.
İçinde ise beklentileri aşan ressam dekoratör
Michael A.N. Jello'nun yarattığı hayret verici bir resim koleksiyonu var.
Bu sanat eserini tamamlamak dört yılını almış.
Bu süreçte mükemmel bir tavanı mahvetmiş.
Ama ne düşünürseniz düşünün tasvir ettiği şey çok mühim.
Tanrı'nın ellerinden boşalarak hayatı yarattığı an.
Tarihteki en önemli parmaklamayı gösteren bu görüntü
asırlardır ziyaretçileri Sistina Şapeli'ne çekiyor.
Bu replikası ise daha az süredir ziyaret ediliyor.
Belki de tüm sanat dünyasının en büyük şaheseri.
Ama bakması da bir o kadar sinir bozucu.
Yukarı baktığımda bir merak duygusuna tutulsam da
asıl tutulan şey boynum oluyor.
Michelangelo Sistina Şapeli'ni boyadığında
yerden başlayıp binayı mı ters çevirdi?
Yoksa hep tavanda mıydı?
Resim hep tavandaydı.
Oldukça yüksek, değil mi?
Michelangelo uzun bir fırça mı kullandı
yoksa kolları mı çok uzundu?
Bir iskelenin üstünde durup başını geriye doğru bükmesi gerekti.
Bunu yaparken gözüne boya damlamaz mı?
Bence süreç boyunca gözlerini böyle kırpmıştır.
Bundan şikâyetçi olmamış ama öyle yapmıştır.
Her nasıl yaptıysa
Sistina Şapeli'ni resmederken üst vücudu iyi çalışmıştır.
Michelangelo'nun kolları ne kadar güçlüydü?
Şapeli boyarken deli bir rahip sırtına atlasaydı
arkasına uzanıp onu çekebilir miydi?
Evet, sanırım.
Bence Michelangelo oldukça kaslıydı. Öyle olmalı.
- Yani onu çekip atabilirdi. - Sanırım yapabilirdi, evet.
Tanrı'nın yarattığı bu adamın adı Âdem.
Havva ile birlikte ilk ünlü çiftimiz.
Seve seve çıplaklık feragati imzalayan aktörlerce canlandırılıyorlar.
Tabii ki gerçek Âdem ve Havva'nın boyayla kapatılacak dövmeleri
ya da çıkarıp araştırmacımıza vermelerini isteyeceğimiz mahrem pirsingleri yoktu.
Vücutlarının ofansif kısımlarını pikselledik.
Eski Ahit'te böyle teknoloji yoktu tabii.
Bu yüzden her şeyi görebiliyorum.
Hiç istemememe rağmen.
Âdem ve Havva sadece var olan değil, babalarını hüsrana uğratan ilk insanlardı.
Tanrı her şeyin sırrını lezzetli bir meyvenin içine sakladı
ve boktan bir sebepten yemelerini yasakladı.
Ama yine de yediler.
İnsanlığın düşüşünü hızlandıran ilk Apple ürünü diyebiliriz.
Bu ilk günahtı.
O günden beri de tüm insanlar günahkâr kabul ediliyor.
İKİNCİ BÖLÜM GÜNAH VE ERDEM
Günahkârlar Tanrı'nın gazabından korkuyor, peki sen?
Ben de bir günahkârım.
Herkes gibi.
Yani senin onları cezalandırmandan endişelenmeliler mi?
Hayır.
Tanrı günahkârları zapt etmek için yardıma ihtiyaç duydu.
Kime ulaşacağını biliyordu.
Bu kutsal Musa.
Eski Ahit döneminin en başarılı influencer'ıydı.
Zamanının MrBeast'i gibiydi.
Tanrı bir gün Musa'yı Sina Dağı'nın zirvesine davet etti
ve ona taş tabletlere oyulmuş birtakım hayat kuralları verdi.
Dünyanın ilk ve en ağır basın açıklamasıydı.
Tanrı, Musa'ya bu mesajı her yere yaymasını emretti.
Çok sinir bozucu olmuştur.
Çünkü tabletleri yürüyerek aşağı indirmeliydi
ve muhtemelen çuvalında yer yoktu.
Kaç tane On Emir vardı?
Kaç tane mi? Söyledin ya, 10 tane.
Yani 10 tane On Emir mi vardı?
Yüz tane emir yoktu.
On tane emir vardı.
On tane emir vardı demek.
Evet. O kadar.
Bu "yapacaksın" ve "yapmayacaksın"lar insanlığın hüküm ve koşulları.
Tüm Hristiyanlar
bunlara ve Tanrı'nın ara sıra gönderdiği reklam mesajlarına biat etmek zorundaydı.
iPhone son kullanıcı lisans sözleşmesi 100 sayfa uzunluğundayken
Tanrı nasıl oldu da hüküm ve koşullarını 10 maddeye indirdi?
Bu Tanrı'nın Tanrı olduğunu kanıtlıyor, yani bizden çok daha özlü.
Yasal olarak bağlayıcı bir sözleşme mi?
Bu Tanrı ve halkı arasındaki bir sevgi paktıdır.
Hayır, iPhone'unkini diyorum.
Dindar insanlar Tanrı'nın gözüne girmek için
tembel hayvanlara şehvet duymak gibi günahkâr zevklerden kaçınır.
Eğlenmek herkese göre kötü değil tabii.
Bazıları hayatını hedonizme adar. Sonu "izm"le biten en pespaye felsefedir.
Fetişizm dışında.
Hedonist arayışlar uğruna koca şehirler inşa edildi.
Galler'deki Swansea gibi etkileyici, zengin şehirler.
Bir de burası.
Burası Las Vegas.
"Vegas"ın İspanyolcası.
Kumarhaneleri, striptiz kulüpleri ve gece gündüz açık barlarıyla
Mekke'ye gitmeyen insanlara bir alternatif sunuyor.
Yönetmenimize göre Vegas,
insanın düşkünlüğünü simgeleyen parlak, görsel bir metafor.
Yapımcımıza göre de
çekim için çok uzak ve pahalıydı ama tartışmayı kaybetti.
Las Vegas namı yüzünden Günah Şehri olarak da biliniyor.
Cincinnati'yle de kafiyeli.
Ama orası bambaşka bir şehir tabii.
Her yıl buraya akın eden birçok turist
Vegas'ta olanın Vegas'ta kaldığını umuyor.
Belki de doğrudur.
Ama öte yandan Tanrı her şeyi görüyor.
Eski sevgilim Sean'ın parmağıyla yaptığı şeyi bile.
Daha da kötüsü Tanrı sadece işlediğiniz günahları değil,
işlemeyi düşündüklerinizi de biliyor.
Tanrı her düşüncemizi biliyor. Veri gizliliği açısından kâbus, değil mi?
- Bunu feshetmek mümkün mü? - Bildiğim kadarıyla değil.
Sahte düşüncelerle Tanrı'ya hedef şaşırtabilir misin?
Mesela asıl düşüneceğimiz şeyin tam tersini düşünsek?
Bu işe yarar mıydı?
Sanmıyorum.
Hayır.
Karşındaki sadece her şeye vâkıf değil,
aynı zamanda her şeye kadir olan Tanrı.
Açıkçası Tanrı'yla ilişkimizde birçok potansiyel tehlike var.
Bizi sürekli izliyor.
Kuralları o koyuyor. Çok sinirli bir ruh hâli var.
Hatta kendini Tanrı sanıyor. Özünde toksik bir narsist değil mi?
Dinen Tanrı'nın kurallarına uyarsan cennetin krallığına çıkarsın.
Kulağa harika geliyor ama öldüğünüzde yaşlıysanız
onca merdiveni çıkmak istemeyebilirsiniz.
Cennette kimsenin çalışmasına gerek yok. En fazla bulaşık yıkamanız istenir.
Ama dünyevi iştahınız kapanacağı için taş çatlasın bir iki kupa yıkarsınız.
Cennetin alternatifi cehennem.
Ebedî azap ve lanetle dolu bir ateş çukuru.
Şu an TripAdvisor'da iki yıldızı var.
Bu çok ruhani bir program.
Ruhumuz hakkında soru sorabilir miyim?
Cennete gittiğimizde ruhumuzun temizliğiyle mi yargılanıyoruz?
Bana göre dünyadaki eylemlerimizle yargılanıyoruz.
Ruhumuza baktığımızda orada ne görürüz?
Ne kadar derine bakmaya hazırsın, ona göre değişir.
Ne kadar yukarı bakacağına göre, evet.
Tanrı'nın merhametsiz doğası yüzünden ona inananlar gözüne girmeye çalışıyor.
Bunu da ibadet adı verilen organize bir yaltaklanmayla yapıyorlar.
Ruhumuza gir Cennetin Kralı
Günahla kokuyor olsa da
Ruhumuza gir tereddüt etmeden
En derinliklerine nüfuz et
Ruhumuzun! Ruhumuzun!
Ağzına kadar doldur içimi
Birçok kişi Tanrı'yı bu şekilde övüp yalakalık yapmayı hayat amacı ediniyor.
Tanrı yukarıdan bizi izliyorsa niye diz çöküp dua ediyoruz?
Diz çökmek bir huşu ve kutsallık ifadesidir.
Evet ama eğilip bükülmenin anlamı ne?
Akustik anlamda da kötü.
Taleplerimizi ayaktayken yukarı haykırmak daha iyi olmaz mıydı?
Tanrı gerçek anlamda gökyüzünde değil.
Peki, o zaman nerede? Adresi var mı?
Tanrı her an
her mekânda mevcuttur.
Dolapta bile mi?
Çok önemli bir soru sordun.
Çünkü ilahi mevcudiyeti
sahip olduğu bilgiyle tartabilirsin.
Yani belki Tanrı dolapta değildir
ama dolaptaki her durumdan haberdardır.
Pardon, dolapta mı, değil mi?
Bize hayat veren tek şeyin Tanrı olduğuna herkes inanmıyor.
Başka başlangıç hikâyeleri de var.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM İÇ VE DIŞ ORGANLAR
Yavaşça size yaklaşan adam tıraşsız Viktorya dönemi dâhisi Darwin.
Bir gün bir beagle'a binip Galápagos Adaları'na gitti.
Oradaki egzotik bir kaplumbağa ona bir teori fikri verdi.
Buna göre insan vücudu her zaman insan vücudu değildi.
Niye atalarımız maymunların içine boşaldı?
- İçine mi? - Maymunların.
Maymundan gelmediler.
Maymunlar ve biz başka bir şeyden geldik.
Şempanze.
Kısmen ama tam olarak şempanze, modern maymun ya da bizim gibi değildi.
Yani şempanzelere boşalmadık.
Hayır.
Mutasyon yoluyla maymun etinden geldiğimize inanmak zor.
Tabii mikroskobik düzeyde tüm hayatı aynı görmüyorsan.
Birçok şey canlıdır. Küçük mikroplardan büyüklerine kadar.
Her canlı formu hücrelerden oluşur. Hapishane hücresi gibi.
Bu yüzden varoluş bu kadar iç karartıcı.
Resmen hüküm giymişiz.
Bu programda hayata dair verdiğim hükümler gibi.
- Hücreye sahip olduğumuza değiyor mu? - Hücreler olmasa olmazdık.
Trilyonlarca hücreden oluşuyoruz.
Hepimiz tek bir hücreden geldik, o yüzden hücreler çok önemlidir.
Hücrelerim sürekli bölünüp çoğalıyor mu?
Şu an ben otururken bile mi?
Orada oturduğundan beri
vücudunda bir milyon hücre bölünmüştür.
Sürekli yorgun hissetmeme şaşmamalı.
Bu olmadan hücreler çoğalamaz.
Hayatın IKEA kullanım kılavuzu olan DNA.
DNA küçük ama karmaşıktır, tıpkı Tom Cruise gibi.
Bir yazmanın DNA dizilimini yazması 50 yıl sürerdi.
Bu da aptalca olurdu çünkü kadın kopyala yapıştır yapabilir.
Bilinçsiz ön yargımla "kadın" dedim
çünkü DNA'mda var, beni suçum değil.
De Nea'yı duymuş muydun?
Evet.
Hepimizde De Nea var mı?
Ya da bazılarımızda sadece De veya Nea mı var?
De ve Nea değil.
Üç harften oluşuyor. DNA.
Bana bakınca DNA'm olduğunu anlayabiliyor musun?
Olduğunu biliyorum çünkü canlı bir organizmasın.
Her canlının DNA'sı var.
Dostum Paul yeni bir yaşam formu yaratmak için
DNA'sını bir greyfurta yerleştirdi.
Ama deneyin ortasında manav ona vurmaya başladı.
Bilim neden bu kadar tartışmalı?
Pardon, bu sorunun DNA konunla hiçbir ilgisi yok.
Konuyu değiştirdim, evet.
Hayatın en büyük gizemlerinden biri de tek bir suratım olmasına rağmen
aynı anda hem anneme hem de babama
nasıl bu kadar benzediğimdir.
İnsan olarak yapabildiğimiz en önemli şey gerçekten genlerimizi fışkırtmak mıdır?
Genlerimizi aktarmak.
- Pardon? - "Genlerimizi aktarmak" olacak.
Doğru.
İnsan olarak yapabileceğimiz en önemli şey gerçekten
genlerimizi...
- Genlerimizi aktarmak mıdır? - En önemlisi bu mu, bilmiyorum.
Ama çok önemlidir.
Çünkü bu sayede genlerini
çocuğuna aktarırsın.
- Ya kendiminkini hiç aktarmak istemezsem? - O zaman mecbur değilsin.
Peki, nasıl önleyebilirim?
Şey...
Sevişmen gerek.
Genlerimi aktarmamak için mi?
Tüm canlılar çoğalır.
Yani tüm canlılar ürer.
Köpekler, aslanlar, domuzlar, penguenler,
maymunlar, kabuklu canavarlar,
filler, atlar, David ve Victoria Beckham, yine domuzlar.
Genelde dişi üreme organı güvenlik açısından içeriye gizlenmiştir
ve aboneliğiniz yoksa göremezsiniz.
Buna karşılık erkek cinsel organları,
diğer adıyla "Bay Genital" vücudun dışında yaşar.
Bir eş adayına rızası olmadan özel mesajla fotoğrafı gönderilebilir.
Hangi parça penis?
Penis burada. Bu parça.
Peki, kısık sesle konuşayım da onu uyandırmayayım.
Bu inik bir penis.
Cinsel ilişki için erekte olmalı.
Öyleyse ne oluyor, hangi parça nereye gidiyor?
- Bu penisin erekte olması gerek. - Evet.
Sonra ilişki sırasında vajinaya girer
ve erkek, penisi aracılığıyla kadının vajinasına spermini boşaltır.
Tanrım, umarım başıma gelmez.
Penisin kustuğu kötü tatlı çorbanın içinde
milyonlarca küçük ve cesur iribaş vardır.
Bunlar kadının boru hattından yukarı yüzer
ve bir yumurtaya doğru kamikaze dalışı yapar.
11 Eylül'ün bir kadında yaşanması gibi.
İşte burada hayat mucizesi başlar.
Aynı zamanda kadının seçim yapma hakkını yitirdiği andır.
Gebelikten dokuz ay sonra
bebek acısız bir şekilde kadının ön deliğinden kayar
ve dünyaya açılır.
Sonra yavaşça mutasyona uğrayıp bir bebekten gerçek bir insana dönüşür.
Ama insan tam olarak nedir?
İnsanların yüzde kaçı bir insan vücuduna sahip?
- Tüm insanlar insan vücuduna sahip. - Peki elinde kedi tutan insanlar?
İnsan vücuduna mı, kedi vücuduna mı sahipler?
Bu şekilde işlemiyor mu?
Hayır, ikisi tamamen ayrı. İnsan bir insan, kedi de bir kedidir.
İnsan biyolojisi neredeyse insanlık kadar eskidir.
Belki daha da eski.
Deri ve organdan oluşan karmaşık bir et makinesi sistemidir.
Bu organları plastik bir torbaya koyup ayakkabıcıda dolaşırsanız tutuklanırsınız.
Ama doğru şekilde dizerseniz insan vücudu elde edersiniz.
Osurabilen ve cips yiyebilen oldukça zarif bir makine düzeneği.
Organlarımız o kadar kanlıdır ki bazıları bu görüntülere bakamaz bile.
O hassas izleyicilerden biriyseniz beş saniye öncesine bakmayın.
Tüm bunlara sakatat mı yoksa kan mı deniyor?
Şunlara.
Buna bağırsak deniyor.
Bağırsağı çıkarırsan
uzunluğu ne eder?
Metrelerce eder.
Peki ama niye çıkarıyorsun?
Normalde hastalık süreci yoksa çıkarmayız.
- Yani bunun niye olduğunu bilmiyorsun? - Hayır.
Bu sümüksü iç organlar yere akıp milleti düşürmesin diye
onları çevreleyecek bir yapıya ihtiyaç duyarlar.
Bu olmasaydı dimdik ayakta duran vatandaşlar olamazdık.
Korku trenlerinin meşhur insan iskeleti.
İnanır mısınız, bazılarımızda bundan bir tane var.
Sadece yüzde 40'ımızda iskelet var, biliyor muydun?
- Bu oranı nereden duydun? - Doğru bilgi, bir videoda gördüm.
İskeletin varsa bunu sadece öldükten sonra görüyorsun.
Bazı insanlar etten ibaret.
- Bu... - Aktör Burt Lancaster'ı biliyor musun?
Bir sosis gibi safi etten oluşuyormuş.
Her insanın bir iskeleti vardır.
Bu oran yüzde 100.
- Dizler bizi kandırıyor, biliyor muydun? - Nedenmiş?
Her yere bacaklarını bükmeden yürürsen ömrünü sekiz yıl kadar uzatabilirsin.
Bu sabah koşuya gittim.
Dizlerimi bükmeden nasıl koşayım?
Dizlerini bükmedin demiyorum.
Dizlerini bükmeseydin
sekiz yıl daha uzun yaşardın diyorum.
Gerçi merdivende sorun yaşardın, haklısın.
İnsan vücudunun en önemli kısmı burada. Şoför koltuğu veya "kafatası" denen yerde.
Kafatasında bizim yerimize düşünen ve köleleştirdiğimiz bir yaratık var.
Beyin olarak da bilinen bir çeşit akıllı karnabahar.
- Demek bu bir beyin. - Bu bir beyin.
Ortalama bir kafada bunlardan kaç tane var?
Hepimizde birer tane var.
- Sadece bir mi? - Evet.
Beyin sadece göz kırpmak veya yulaf lapası yapmak gibi
kompleks işler gerçekleştirmez.
İnsan bilincimizin tamamı dâhil basit işleri de halleder.
Bunların kökeni de tam bir muammadır.
Beyin mi bilinç üretiyor
yoksa bilinç mi beyni yönetiyor?
- Birçok tartışma mevcut... - Pardon.
Sana hatırlatacaktım, lütfen cevabını...
Neydi?
"Andaval izleyicilerimiz de anlasın."
Çok karmaşık bir soru.
Benim görüşüm beynin bilinç ürettiği yönünde.
Ama bilinç bize
bilinçsizken yapamayacaklarımızı yapma kabiliyeti veriyor.
Peki. Teşekkürler.
Görünüşe göre o kartı yüksek sesle okumamam gerekiyordu.
Sizlerden özür dilerim.
Tüm bunlar temel bir insan sorusuna çıkıyor.
Ben kimim?
Ben sormuyorum tabii ki, TV'de olduğum için tanınıyorum.
Ama siz kimsiniz? Burada ne işiniz var?
Tüm bunlar gerçekten yaşanıyor mu?
Bir yel değirmeni hayal ettim diyelim.
O yel değirmeni ne kadar gerçek?
Gerçek değil.
Değil mi?
Hepsi zihninde.
Peki niye yel değirmeni hayal ettim? Bu bir ipucu mu?
Neyin?
- Bir şeyin. - Bilmem, ne düşündüğüne bağlı.
Yel değirmeninin içinde ne var?
Ne düşündüğüne bağlı.
Ya yel değirmeninde biri yaşıyorsa
ve ben onları değil de onlar beni hayal ediyorsa?
Hayal gücünün işleyişini düşünmek için çok sıra dışı bir yöntem.
Hayal gücü bir zihne sahip olmanın yan etkisidir.
Psikedelik ilaçlarla bunun etkisinin artırılabileceğine inananlar var.
Hippiler psikedelik ilaç aldığında zihinleri ne kadar genişledi?
Kafatasları yarılıp açıldı mı?
Kafatasları açılmadı.
Ama daha önce hiç düşünmedikleri fikirlere, felsefelere ve kavramlara
daha açık hâle geldiler.
Üçüncü gözün açılmasından bahsederler.
Dostum Paul penisinin ucundaki deliğe böyle diyor.
Kim bunu genişletmek ister ki?
1960'larda psikopatik ilaçların kullanımıyla
popüler kişiler insan varlığının daha ruhani yönlerini düşünmeye başladı.
Beatles LSD alıp Hindistan'a gittiğinde
gerçekten gitti mi yoksa zihin gezisinin bir parçası mıydı?
Gerçekten gittiler.
Gitmişken de bir aşramı ve guruları ziyaret ettiler.
Şarkı sözleri bile değişti.
"Tek ihtiyacın sevgi" dediler.
Sonra George Harrison "Her şeyin bir sonu vardır" dedi.
Bunlar ruhani mesajlardı, değil mi?
Paul harika bir "Christmastime" geçirdiğini söylediğinde
daha derin bir anlamı mı vardı?
Bunu bilmiyorum.
Paul'un harika "Christmastime"ı daha sonra yaşandı.
Yatakta yakınlaştığımızda eski sevgilim Sean o şarkıyı söylemişti.
Kedi dili gibi kurumuştum.
Rock yıldızları modern hayatın stresini zihinlerinden uzaklaştırmak için
meditasyon yapmayı popülerleştirdi.
Meditasyon için oturmalı mıyım
yoksa başka bir işle de yapılabilir mi?
Mesela araba sürerken, ağır makine kullanırken.
Bazıları yapıyor...
Mesela Budistler yürüyüş meditasyonu yapıyor.
Yani oturmana gerek yok.
Meditasyon ruhumuzu rahatlatır mı?
- Evet. - Meditasyon ruhumuzu rahatlatır yani?
- Evet. - Peki.
Şimdi şu anki gerçekliğimize göre kendimizi yeniden uyarlayalım.
Rehberli meditasyon yapacağız.
O yüzden bana katılabilirsiniz.
Gözlerinizi kapatın.
Nefesinizi yavaşlatın.
Şimdi nefes alın.
Pardon, nefes verin.
Göbeğinizin inip kalkmasını fark edin.
Teninize değen kumaşı hissedin.
Niye özellikle o kumaş?
Bir çocuk işçi tarafından mı dikilmiş?
Aslında bunu düşünmesek daha iyi olur.
Sesimi dinleyin.
Buna niye yankı efekti koymuşlar ki?
Düşüncelerim zihnimde yankılanıyormuş gibi gözüksün diye sanırım.
Ama bunu haftalar önce çektik. Dur biraz, neredeyim şimdi?
Dur biraz, uyanıp ayağa kalkan benim, böyle olmamalıydı.
Yardım edin! Hâlâ buradayım!
Tanrım, kendi vücudumdan ayrıldım.
Bu konuda uyarmışlardı. Yardım edin! Yardım...
CUNK ON LIFE AZ SONRA DEVAM EDECEK
Bunun için özür dileriz. Dış ses kaydına ikinci bir bilinç takıldı.
Onu vurdurduk, Cunk on Life az sonra devam edecek.
Bu muhteşem manzarada yürüyen kişi kim?
Philomena Cunk'ın kendisi!
Çok gerçekçi bir yüze, benzer kıyafetlere ve ifadesiz bir tavra sahip.
Daha bitmedi.
Sakalı da çıkıyor, İsa'nın ölümüne şahit oluyor.
Yumurta bırakıyor.
Kafasını sökün, aşağı eğin ve sürpriz! Gerçek kan!
Eğlence silmekle bitmiyor.
Philomena, galaksiler arası dostlarıyla USS Triceratops isimli uzay aracında.
Dostları Kaptan Bokyumru, Bayan Benson ve Barnaby-9.
Galaksiyi turluyor, kara delik onarıyor, sığır parçalıyorlar.
Philomena Cunk ve Kankaları. Tüm bayilerde.
Yan etki olarak birden yanabilir.
Gece yarısından sonra beslemeyin. Bol su verin. Âmin.
Cunk on Life'ta az sonra.
Ölüm hücresinde unutulmaya yüz tutmuş bir adam.
Bir filozof ruhumuzu irdeleyecek.
Filozoflar ruhumuzu düşünerek çok vakit harcıyor mu?
Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'na gidip
Profesör Brian Cox'la astrogeyik yapacağım.
Kara delik nedir?
Kara delik mi?
Pardon, beyaz olmayan delik.
Ama önce kaçınılmaz ve boğucu ölüme ucundan bakalım.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM ÖLÜM
Ölüm en büyük dengeleyicidir.
Hayattayken milyarder, süper model, başkan veya kral olabilirsiniz.
Ama öldüğünüz an beklemiş sosis gibi çürümeye başlarsınız.
Asıl bilinmeyen şey nasıl öleceğinizdir.
Merdivenden ya da uçurumdan kayıp
bıçak dolu bir göle düşebilirsiniz.
Araba, otobüs veya kırsaldaysanız traktör çarpabilir.
Belki çoktan öldünüz ve öte taraftan izliyorsunuz.
Yazık olurdu çünkü reyting hesabına dâhil değilsiniz.
İstatistiksel olarak ayak mantarı mı, ölüm mü daha yaygın?
Ölüm çok daha yaygın.
Hatta herkes için garantidir.
Ölümden kaç gün sonra günlük rutinimize dönmek güvenlidir?
Öldükten sonra günlük rutinlerinize devam edemezsiniz.
- Nasıl olacak ki? - Podcast bile dinleyemez miyiz?
Hiçbir şey dinleyemezsin.
Bir cesede podcast dinletirsen
hiçbir kısmını duymaz mı?
Kesinlikle hiçbir kısmını duymaz.
Büyük beynimizin bir dezavantajı var.
Ölümün kaçınılmaz olduğunu bilen tek yaratık biziz.
Gerçi 10 köpeği yan yana dizip tek tek vursaydınız
en sondaki köpek muhtemelen dördüncüden sonra anlardı.
Başımıza gelene kadar ölümü çok kolay unuturuz.
Zaten o noktada da beyin silinir.
Orta Çağ'da böyle değildi.
O zamanlar veba, savaş ve şiddete genel eğilim yüzünden
insanlar ölüme aşinaydı.
Hatta ölmediklerinde geri kaldıklarını düşünürlerdi.
Fani ruhlarıyla kurdukları bu kanka ilişkisi sanatlarına da yansıdı.
Bu Bruegel'ın eseri Ölümün Zaferi.
Bir hortlak ordusunun insanlığı vahşice yok etmesini tasvir ediyor.
Bu sahneleri bir Pixar filminde göremezsiniz.
Bunun gerçekten yaşanması korkutucu.
Neyse ki Bruegel
iskeletler tarafından yakalanmadan önce bu görüntüyü yakalayabilmiş.
Hatta hepsini resmedebilmesine şaşırdım.
Ben olsam ellerim o kadar titrerdi ki fırçayla kendi gözümü çıkarırdım.
Bu ne biçim bir halt?
Hayal gücünün ürünü bir sahne.
Ama Bruegel'ın gerçekten şahit olduğu
bir sahne değil.
Ama gerçek olabilir, değil mi?
Hayır, olamaz.
Yanlış bilginin bu kadar sofistike olması çok korkutucu.
Bu hastalıklı sanat türü yıllarca
uğursuz birinin insan ruhlarını orakla söküp almasını tasvir etti.
İşte bu adam, Azrail.
Korkmayın, delirmedim. Orada kimse yok gibi görünsün istedik.
Hatta evde Azrail'i görme şansınız yok.
Tabii 24 saat içinde ölmeyecekseniz.
Ölümden sonra ne olduğu büyük bir tartışma konusu.
Bazılarına göre ölünce bir hayalete dönüşüyoruz.
Lanetli dumandan yapılmış düşük teknoloji bir hologram.
Bilim insanları hayalet yok diyor.
Poltergeist, Poltergeist 2 ve yeniden çekilen Poltergeist'taki gibi
birçok kez kameraya yakalanmalarına rağmen.
Hatta bilim insanlarına kıyasla hayaletler daha çok yakalanıyor.
Kim gerçekmiş bakalım?
Daha esaslı bilimsel konulara geçelim mi?
Tamam, hayalet diyorduk.
Bir insan vücudu öldüğünde
hayalet hangi delikten çıkıyor, üst mü, alt mı?
Maalesef hayaletleri esaslı bir konu olarak görmüyorum.
Şimdi söyleyeceğimi kulak arkası etme.
2021 yılında Carol teyzem Bob Collins adında bir adamla nişanlandı.
Ama bir gün ortadan kayboldu ve teyzemin hesaplarını boşalttı.
Sonra Bob Collins adını araştırdığında
1958 yılında öldüğünü öğrendi.
Başından beri hayaletmiş.
Bob Collins kılığına girmiş biri olamaz mıydı?
Hayır, Bob Collins'in 1958 yılına ait fotoğrafları vardı
ve tamamen farklı görünüyordu.
Yani hayalet olduğu anlaşılmasın diye kılık değiştirdiği kanıtlandı.
Açıklayamıyorsun işte! Çok korkunç.
Aynı kişi olmadığı için farklı görünmesi daha kolay açıklanamaz mı?
Hayır, o...
O bir hayalet.
Ölüm, trajedi ve ızdırap hep insan hayatının bir parçasıydı.
Bitmeyen acılarla boğuşan insanlar
gerçekten bir Tanrı var mı diye merak etmeye başladı.
BEŞİNCİ BÖLÜM ŞÜPHE
Ama belki Tanrı vardır ve ağzımıza sıçar diye
asırlar boyu hiç kimse bu şüpheyi dile getiremedi.
Ama bu değişecekti.
Yıl 1883.
Alman filozof Friedrich Nietzsche yoğun bir çalışma içinde.
Düşüncelerini yazıya döküyor.
Merak etmeyin, beni duyamaz.
Tarihin en tartışmalı sözlerinden birini...
Tarihin en tartışmalı sözlerinden birini yazmak üzere.
İki küçük kelimeyle bildiğimiz o söz.
Tanrı öldü.
Nietzsche "Tanrı öldü" demişti.
Şimdi de kendisi öldü.
Sırada kim var?
Ölmeden önce katilin adını verdi mi?
Nietzsche mi? Hayır.
Bence şunları düşündü.
İnsanlık sandığı kadar işine yaramayan bir Tanrı yarattığını,
belki de Tanrı'nın ölmediğini, aslında hiç var olmadığını
artık fark etmeli.
Yani onu biz mi öldürdük?
Pratikte evet.
Ben daha doğmamıştım bile.
Aynen.
Nietzsche siktirip gidebilir.
Tanrı'nın kendini öldürmediğinden emin miyiz?
Çünkü kim ne yaşıyor, bilemezsin.
Mümkün.
Nietzsche'nin "Tanrı öldü" iddiası entelektüel bir fırtına yarattı.
Yazarlar ve düşünürler giderek sekülerleşen dünyada
dinî otoritenin zayıflamasını tartıştı.
Belçika'nın alakasız tekno şarkısı "Pump Up the Jam" çıkmadan 107 yıl önce.
PUMP UP THE JAM, BİRLEŞİK KRALLIK VE ABD LİSTELERİNDE 2 NUMARAYA OTURDU
BAŞTA MARTIN SCORSESE'NİN GÜNAHA SON ÇAĞRI FİLMİ İÇİN BESTELENMİŞTİ
NIETZSCHE 15 EKİM 1844'TE SAKSONYA'DA DOĞDU
HAYATI BOYUNCA TEKNO MÜZİKLE KOPUP KOPMADIĞI BİLİNMİYOR
TANRI'NIN ÖLDÜĞÜNÜ SÖYLEDİKTEN SONRA ŞÖYLE YAZDI
"Neydi bıçaklarımızın altında kan kaybından ölen
dünyadaki bu her şeye kadir en kutsal şey?
Bu kanı üstümüzden kim temizleyecek?
Hangi suyla kendimizi temizleyebiliriz ki?
Hangi kefaret bayramı..."
YARDIM EDİN, KAYIT ODASINDA MAHSUR KALDIM SADECE AVID PROGRAMINA ERİŞEBİLİYORUM
UMARIM BİRİ BUNU OKUYORDUR
Ama Nietzsche haklıysa ve Tanrı öldüyse
hayat tarzımızı eleştirecek yüce bir varlık kalmamıştır.
Üst komşumuz hariç.
Bu korkunç bir ahlaki boşluk yaratabilir.
Herkes çekinmeden acımasız eylemlerde bulunabilir.
Yetmişli yıllarda eğlence sektöründe yaptıkları gibi.
Sonra 80'lerde, 90'larda,
2000'lerde, 2010'larda ve günümüzde.
Neyse ki edebiyat dünyası sayesinde hep ahlaki bir rehberimiz vardı.
ALTINCI BÖLÜM AHLAK FALAN FİLAN
On dokuzuncu yüzyılda birçok etkili Rus yazar vardı.
Tolstoy, Dostoyevski, Turgenyev,
Arkayaçevir ve Puşkin.
En iyisi kimdi?
Puşkin'i severim.
- Öyle mi? - Evet.
Peki Arkayaçevir?
Arkayaçevir mi?
O ne yazmıştı?
Bilmiyorum, notlarımda yazıyordu.
"En etkili Rus yazarlar Tolstoy, Dostoyevski,
Turgenyev, Arkayaçevir
ve Puşkin'di."
Duymadıysan dert etme, utanmana gerek yok.
Ben de duymamıştım.
Evet, aynen.
Bu edebiyat dünyasının en büyük ahlaki düşünürlerinden
Rus romancı Fyodor Dostoyevski.
Burada bir partide eğlenirken görülüyor.
Bugün hâlâ okunmayan bir sürü kitap yazdı.
Ama en ünlü eseri, en büyük ustalık sergisi,
kapağı hiç açılmayan başyapıtı Suç ve Keza.
Suç ve Ceza bireysel özgürlükle,
otoritenin rolüyle, ahlaki zorluklarla cebelleşiyor.
On üzerinden kaç verirsin?
- Sanırım dokuz. - Dokuz.
Evet.
Dokuz.
Dostoyevski'nin zamanından beri cezalar pek değişmedi.
Gerçi inanılmaz ama bazı ülkelerde işlenen suç çok kötüyse
yetkililer cezayı kısa kesip
onları öldürüyor.
Ölüm cezası akla şu soruları getiriyor. "Acıtıyor mu?"
"Bilet alabiliyor muyuz?"
"6A numaralı koltuktan nasıl görünüyor?"
Başka derin ahlaki sorular da akla geliyor.
Neden sırtımızı yaslamamıza rağmen
elektrikli sandalyeyle yüzleştiğimizi söylüyoruz?
Çok düz düşünüyorsun.
Yüzleşmek derken kaçınılmaz ölümle yüzleşmeyi kastediyoruz.
Bu Waylon Jackalope IV.
2019'da altı kişinin derisini canlı canlı yüzdü.
Kendi Netflix belgeseli ve ölüm hücresinde konuk oyuncu rolüyle
ödüllendirildi.
Şu anda da bize katılacağı için çok sevinçliyim.
Evet Waylon, altı kişiyi öldürdün.
Bu nereden aklına geldi?
Bu konuyu düşünmekte zorlanıyorum.
Sadece şunu söyleyebilirim.
O insanları öldüren Waylon Jackalope
bugün gördüğünüz adam değil.
Yani sen değil miydin? Masum musun?
- Hayır hanımefendi, onları ben öldürdüm. - Çok şükür.
Daha önce de ölüm hücresinde bulundun mu yoksa bu ilk mi?
İlk.
Elektrikli sandalyeyle yüzleşiyorsun. Bu seni endişelendirmiyor mu?
Tanrı'yla barıştım
ve onunla tanışmaya hazırım.
Acıtır diye korkmuyor musun? Sonuçta milyonlarca volt.
Dostum Paul karaciğerinin kızardığını, böbreklerinin patladığını,
bağırsak akışının yön değiştirip seni bokunla boğduğunu söylüyor.
Diğer mahkûmlar seni tutup kafanı koparsalar daha insancıl olurdu.
Her neyse, bol şans.
Aslında gitmeden önce
bizim için şu telefona bakıp ufak bir tanıtım yapar mısın?
"Cunk on Life'ta ölmemi izleyin" der misin?
TikTok için. Çok kısa zaten.
Cunk for Life'ta ölmemi izleyin.
Cunk on Life.
Cunk on Life'ta ölmemi izleyin.
İşte bu. Zor olmadı, değil mi?
Niye elektrikli sandalyede aynı anda bir kişi oturabiliyor?
Tek seferde yedi kişiyi götürecek elektrikli bir bank yapılamaz mı?
Muhtemelen ama yapılmamalı.
Daha hızlı olurdu ve yığın hâlinde gönderebilirdin.
Daha hızlı olurdu ama o zaman
idamın mantıklı ve yararlı olduğunu kabul etmemiz gerekirdi ve ben etmiyorum...
İnsanlara elektrik vermek çevre dostu değil sanırım?
Onları buharla öldüremez miyiz?
Eminim daha çevre dostu
idam yöntemleri vardır.
Bence hiç yapmamayı tercih etmeliyiz.
Adil ve ahlaklı bir toplumda
masum birini öldürmek masum birini kurtarmaktan daha mı iyidir?
Masum birini öldürmek asla daha iyi bir seçenek olamaz.
Ağır, koca kıçlı ölüm kalım ikilemlerini tanrısız bir evrende düşünmek
nihilizme ve varoluşçuluğa kapı açar.
Bunlar felsefede telaffuzu en zor iki konsepttir.
Nihilizm görüşüne göre hiçbir şeyin, tam anlamıyla hiçbir şeyin önemi yoktur.
Niye kimse arkadaşlık uygulamalarında nihilist olduğunu yazmıyor?
Bir adamla randevuya çıkmıştım.
Yirmi dakika sonra nihilist olduğunu söyledi.
İnsanın varlığı beyhude olduğu için
randevumuz da anlamsızlaştı ve adam gitti.
Hesap bana kaldı. Nihilist miydi yoksa hıyarın teki miydi?
- Muhtemelen ikisi de. - Evet, tahmin ettiğim gibi.
Nihilizm hayatın anlamsız olduğu,
nihilizm hariç inanmaya değer bir şey olmadığı inancıdır.
Varoluşçuluk da aynıdır ama daha uzun kelimeler kullanır.
Tarihteki en ünlü varoluşçu kimdir?
Muhtemelen Jean-Paul Sartre.
Anladım ama ben E.T. diyecektim.
Karşınızda ilk ünlü varoluşçu.
Parisli yazar Jean-Paul Sartre ve Ringo.
Sartre herkesten farklı düşünürdü.
Kısmen sorgulayıcı düşünce yapısından.
Ama esasen gözleri yüzünden.
Muhtemelen o gözlerle kulaklarının arkasını bile görüyor,
aynı anda iki kitap yazıyordu.
Bu yüzden çok üretken bir yazardı.
Kitap üstüne kitap yazmış,
Belçika'nın alakasız tekno şarkısının piyasaya sürülmesinden onlarca yıl önce
varoluşçu teorilerini özetlemişti.
Şarkıyı dinlemiştiniz.
Biri bana kedilerin varoluşçu canlılara güzel bir örnek olduğunu söylemişti.
Bir varoluşçu için iyi bir hayat, tabii öyle bir şey varsa,
kendi hedeflerini ve değerlerini yaratıp onları yürekten takip etmene bağlıdır.
Mesela kedim başkalarınca yönlendirilmek yerine
kendi çevresine tepki veriyor.
Kediler varoluşlarını düşünmüyor mu yani?
Belki o kadar endişeliler ki
"miyav" diyerek acılarını ifade ediyorlardır.
İşte böyle.
Kediler de acı çeker.
Ama öz bilinçlerini gösterir nitelikte bir eylemde bulunmazlar.
Kediler kendi göt deliğini yalıyor.
Tüm varoluşçular bunu yapabilecek kadar esnek mi?
Değil.
Varoluşsal kaygılara boğulmak insan olmanın bir parçasıdır.
YEDİNCİ BÖLÜM SANAT
Tarihteki bazı büyük sanatçılar
insanlık hâlinin ızdırabını ifade etmeye çalıştı.
Bu kadar kötü resim yapan bazıları da bir şeyler denedi.
Bu Edvard Munch'ın Çığlık'ı.
Sonradan emojiye dönüşen ilk büyük varoluşçu ifade.
Eddie Munch bu resim için nereden ilham aldı?
Arkadaşlarıyla yürürken bir deneyim yaşamış.
Ben de köprülerde yürüdüm ama gidip de resmetmedim.
Onu niye duyamıyoruz? Sessize mi alınmış?
Hayır, asıl doğanın kendisi yüksek sesle çığlık atıyor
ve hepimiz bunu duyabiliyoruz.
Birkaç sessiz resim örneğinden biri diyebilir miyiz yani?
Tüm resimler sessizdir.
Edvard Munch duyamayacağımızı biliyorsa
niye bu adamı resmetmeden önce ağzının kapanmasını beklemedi?
Çok sinir bozucu.
Hareket etmediğini de fark ettim, niye?
Çünkü yaşadığı o derin duyguyla olduğu yere saplanmış.
Yani bu bir resmin dondurulmuş karesi mi?
Bir ruh hâlinin dondurulmuş karesi.
Drew Barrymore bu resmin başında ölüyor, değil mi?
Bu galeride Çığlık 2 de var mı?
- Çığlık 2 mi? - Evet.
Korkarım Çığlık 2'yi bilmiyorum.
Bu resim filmden uyarlandı, değil mi?
Munch'ın filmi izlediğini sanmıyorum. Yaşadığı deneyimin bir resmi bu.
Ama fiziksel bir deneyim değil, duygusal ve psikolojik bir deneyimin.
Ruhumuzu resmederiz.
Niye fuhuşumuzu resmediyoruz?
Sanat eseri ne kadar ızdıraplı ve sefilse o kadar beğeniliyor.
Hiçbir ölü, ızdıraplı sanatçı da sefil kızıl saçlı ve öz kulak vandalı
Vincenzo Van Beethoven Gogh'dan büyük olamaz.
Bu fotoğrafta da görüldüğü üzere
Van Gogh gerçek hayatta da bir resme benziyormuş.
Yani sanat kariyeri kaçınılmazmış.
Ay Çekirdekleri,
Yılışık Gece,
Kumarcı Köpek gibi eserleri müzayedelerde milyonları götürdü.
Son kez 22,5 milyon sterlin.
Bu en ünlü eserlerinden biri.
Buğday Tarlası ve Kargalar.
İlk bakışta basit, kırsal bir sahne gibi duruyor.
Ama yakından bakınca ne kadar kötü yapıldığını görüyorsunuz.
Mesela şu kuşlar.
Görünüşe göre bunlar karga.
Ama bilmek imkânsız çünkü hiç detay yok.
Bazısı büyük, bazısı küçük.
Bazılarının daha çok kanadı var.
Buna baktığınızda
Van Gogh'un bir buğday tarlasında karga gördüğüne,
hatta fırça tuttuğuna inanmak zor.
Şu darbelere bakın.
Çok özensizler.
Sanki boks eldiveni giyip boyamış.
Yeterince iyi değil.
Hatta bilfiil kötü.
Körler için hela kapısı boyamak da dâhil hiç resim yapmasaydı
hem Van Gogh'un hayatı hem de tüm dünya çok daha iyi hâlde olurdu.
Neyse, bu benim görüşüm, peki seninki?
Birçok insan Van Gogh gibi sefil değil tabii.
Hepsi kendine has bir sefil.
SEKİZİNCİ BÖLÜM İŞ
Acılarını sanat yoluyla ifade etmeye vakitleri yok.
Çünkü çalışmakla meşguller.
Çalışmak hepimizin zar zor tahammül ettiği bir şeydir.
İlk mağara adamı ilk hıyar için işe gittiğinden beri
işten nefret ediliyor, bir sebebi de işlerin çok kötü olması.
Asırlar boyu birçok iş el emeğiyle yapıldı.
Ağır kömürleri taşımak,
birisi sizi gelecek kuşaklar için çizerken tarla sürmek gibi.
Ama dünyamız modernleşip plastik ve metalle falan doldukça
işin doğası da değişti.
Artık işler daha kötü.
Bu da giderek büyüyen bir umutsuzluk hissine neden oluyor.
İnsanlar çok çalışmalı, değil mi?
İş gerçekten ödüllendirici olabilir mi?
Evet, sanırım.
Onun için bile mi?
Tek yaptığı gün boyu çubuk tutmak.
Bunun ödüllendirici ya da anlamlı olması mümkün değil.
Yetenek gerekmiyor.
Yerine bir makine koymamıza da gerek yok. Bir destek ve ayak yeterli.
Tatmin edici bir iş olması imkânsız.
O sopayla sevdiklerinden daha fazla görüşüyor.
O sikik çubuğu bir köle gibi tutarken kaçırdığı onca şeyi bir düşünsene.
Zamanı geri alamazsın.
Hayatını heba etti.
PHIL'İN ANISINA
Burası çok yankılanıyor.
Phil nefret ederdi.
Değil mi Ian?
Sıra sende.
Atmos için saygı duruşu lütfen.
Hayat bazen korkunç bir yük gibi gelebilir
ve bundan kaçış yoktur.
Ama neyse ki çaresi var.
Bu yüzden önde gelen yayın platformu Streamberry'ye geldim.
İzleyicileri varoluşun dipsiz sefaletinden nasıl uzaklaştırdıklarına bakacağım.
TANITIM İÇERİĞİ
Bizler Streamberry'de kullanıcılarımızın ihtiyaçlarına
şahsi düzeyde hitap eden eğlenceler sunuyoruz.
Sadece tüketici olarak değil, memeli olarak da.
İzleyicilerimizin duygu durumunu sürekli gözlemleriz.
Çoğunun varoluşsal bir çaresizliğe hapsolduğunu fark ettik.
Sanırım bunu düzeltmek istiyorsunuz.
Evet, o yüzden bir programlama paketiyle
umudunu yitirmiş izleyicileri hedef aldık.
Ki yüzde 116'sı bu hâlde.
Bu içerikler kategorilere ayrıldı.
Böylece çaresiz izleyiciler
ruh hâllerine hitap eden içeriği daha rahat buluyor.
"Uçurumun Eşiğindeyim" en çok büyüyen kategorimiz.
O da ne?
Uçurumun eşiğindekileri hedef alan bir programlama.
Genelde telefondan izlerler.
Tabii ki atlamalarını istemeyiz, bu etkileşimi kötü etkiler.
Peki ya çocuklar için bir şey var mı?
Evet, aslında en yeni yapımlarımızdan biri uçurumun eşiğindeki çocuklara yönelik.
Vay be! Sanırım özel bir ön gösterim izleyeceğiz.
BINKO ATLAMAYIN DİYOR!
Bayım, atlamayın!
Niye atlamayayım?
Çünkü...
Bazen hepimiz için Hayat anlamını yitirmiş gibi gelir
Ama atlarsan Kaldırımı temizlememiz gerekir
Ve dahası Sağ çıkamazsın asla
Öyleyse hayatta kalman için Bir liste yapayım sana
Peki.
Tüm harikasıyla Kaçırırsın doğayı
Köpek ve kedi yavrularını Güneş ışığı ve gök gürültüsünü
Ailen çok özler seni Boğulur kedere
O eşikten düşersen Yapışır kalırsın yere
Hiç geri dönüşü yoktur atlamanın
Revizyon yapılmaz, üzülür kalırsın
Atlayan çoğu kişi Pişman olur kararından
O haklı!
Harika bir miras bırakmak için
Oyunda kal, gitme bir yere
Kaldırımda göçük ve leke bırakmaktan
Daha iyidir bir kere
Peki.
- Beni ikna ettin - Yaşasın
Hayat yaşamaya değer Ölmek istemiyorum
Dikkat et dönerken Kaymak istemezsin
Neyse, çok geç artık Güle güle git
Sağ ol Jacqui. Çok aydınlatıcıydı.
Streamberry de şahane görünüyor.
- Sağ ol. - Sen sağ ol.
Harika.
- Muhteşem. - Sağ ol.
Evet.
Az sonra...
Bilgisayarlar hayatın anlamını tekrar mı kodlayacak?
Ruhumuzu bilgisayara yükleyebilecek miyiz?
Klonlamayı yakından göreceğim.
İkizleri klonlarsan
birinin iki kopyası mı çıkar yoksa ikisinin bir kopyası mı?
Brian Cox gök kubbeye bilimsel açıdan bakacak.
Geceleri yıldızları açık bırakmak enerji israfı değil mi?
Hayır.
Ama önce tanrısız, acımasız bir evrendeki kaderimize kafa yoralım.
Tanrı ölmüşken ve varoluşsal çaresizlik çok popülerken
insanlık evrende yapayalnız gibiydi.
Başa döndük.
Gece göğüne bakıp nasıl oluştuğunu merak ediyoruz.
Bunu öğrenmek için
hiç çözülememiş en büyük vakayı tekrar açmamız gerek.
SON BÖLÜM YENİ BİR UMUT
İncil evrenin Tanrı'nın eseri olduğunu iddia etmişti.
Ama artık yalan olduğunu bildiğimiz için yeni bir mantıksız teori bulmamız gerekti.
5 Ekim 1923'teyiz.
Astronom Edwin Hubble inanılmaz bir keşif yapmak üzere.
Teleskobundan bakınca bizim galaksimizin ötesindeki
bir Sefe yıldızını gözlemleyen ilk insan oluyor.
Hubble kariyeri boyunca kendini hep destekleyen eşi Grace'e koştu.
"Başardım" diye bağırdı. Ama kendi sesiyle, benimkiyle değil.
"Evren kavramımızı kökünden değiştirdim."
Karısı "Bu harika hayatım" diye cevapladı.
Kadının gözleri gururla parladı ve kucaklaştılar.
Bir güzel yiyişirken heyecanları yerini tutkuya bıraktı.
Yatak odasına geçtiler, aceleyle soyundular.
Et ete değdi.
Birbirlerinin vücutlarını şehvetle keşfettiler.
Birlikte adım adım zevkin doruklarına çıktılar.
Yüzleri keyifle kasılıyordu.
Titreyerek aynı anda orgazm oldular.
Birlikteliklerinin artçı ışıması bakiyken
sessizce sarılarak uzandılar, yorgun ama keyifliydiler.
Sonra Hubble atletiyle ıslak yorganı sildi.
Hubble'ın keşfi
evrenin nasıl oluştuğuna dair çığır açan bir teoriye zemin hazırladı.
Bu teori günümüzdeki inekleri hâlâ heyecanlandırıyor.
Niye insanlar evrenin büyük bir pırtlamadan çıktığını söylüyor?
- Büyük Patlama mı diyecektin? - Patlayan büyük bir pırtlama mı?
Sadece Büyük Patlama, pırtlama yok.
Büyük Patlama saldırısını üstlenen biri çıktı mı?
Oluverdi işte.
Yani suçluyu henüz bulamadık.
Büyük Patlama bir teori.
Tüm teoriler gibi bunu da kimse anlamıyor.
Anlamaya yaklaşırlarsa da CIA tarafından öldürülüyorlar.
Ama gerçekten olduysa
Büyük Patlama evreni maddeyle doldurdu.
Bu bir atom.
O kadar küçük ki 4K izleseniz bile muhtemelen göremezsiniz.
Hatta o kadar küçük ki
büyük ihtimalle çekime başlamadan önce yere düşürdüm.
Siz, ben ve etrafımızdaki her şey bunlardan oluşuyor.
Bu palto hariç çünkü yüzde 100 kaşmir.
Atomlar niye var ki?
Onlarsız da yapamaz mıyız?
Onlara ihtiyacımız var çünkü atomlardan oluşuyoruz.
Dünyadaki her şey atomlardan oluşur, onlar olmasa burada olmazdık.
Gözler de atomlardan mı oluşur?
Evet.
Çünkü dostum Paul ketamin kullandığında
gözlerindeki atomları sayabildiğini söylemişti.
Sonra havlu yemeye kalkınca hastanelik oldu.
Peki.
- Ayaklarım atomlardan mı oluşuyor? - Evet.
Bence kendini hiç yorma.
Söylediğin her şey atomlardan oluşur.
Düşünceler de mi?
Hayır, düşünceler...
- Al işte. - Tamam.
Ama düşünceler... Neyse.
Atomdan daha küçük bir şey yok derseniz her zamanki gibi yanılırsınız.
İnanılmaz ama atomlar da atom altı denen daha küçük parçacıklardan oluşuyor.
Bilim insanları onlarca yıl boyunca
bunların niye ilginç olduğunu araştırmış.
Ama bir sonuç çıkmamış.
Belki de bu yüzden Cenevre yakınlarında yer altına
Büyük Hadron Çarpış Tırcısı adında dev bir makine kurdular.
Atom altı parçacıkları birbirine çarptırıp
Büyük Patlama'nın koşullarını tekrar yaratıyor.
Şimdi de içine giriyorum.
Kafama proton düşmesin diye de baret takıyorum.
Demek Büyük Hadron karıştırıcısı bu.
İnsan vücudundaki çakraların varlığını kanıtlayacak diyebilir miyiz?
Hayır.
Çakralarla ilgilenmiyor musun?
Hayır, hayaletlerle ilgilenmediğim gibi.
Ama Carol teyzem başka vücutlardaki çakraları hissediyor.
Hem de makinesiz.
- Bu her an patlayabilir, değil mi? - Hayır.
Protonlar bu şeyin içinde ne kadar hızlı gidiyor?
Işık hızının yüzde 99,9999999'u hızında.
- Koku duyumuz daha hızlı çalışıyordur. - Hayır.
Birisi pastırma kızartırken mutfağa girdiğinde
nasıl onu daha görmeden kokusunu alıyoruz?
İçeri pastırma koymayı denediniz mi?
- Hayır. - Bence deneyin, kuantum pastırması olur.
- Daha mı ilginç olurdu? - Biraz.
Niye daha ilginç olsun ki? Sonuçta bu...
Sana çaresizce yardım etmeye çalışıyorum.
Bunu biraz da olsa daha ilginç hâle getirmeye çalışıyorum.
Ama Higgs parçacığı denen bir şey tespit etti.
Higgs parçacığı olmadan
sen, ben ve evrende bildiğimiz hiçbir şey
var olamazdı.
CERN'deki zekâ küpleri 2012 yılında inanılmaz bir şey keşfetti.
Higgs boyozu.
Evrenimizin nasıl oluştuğunu açıklamadaki öneminden dolayı
Higgs boyozuna bazen Tanrı Parçacığı da deniyor.
Ama Allah Parçacığı da diyebiliriz.
Çünkü fotoğrafını gösteremiyoruz.
Az önce konuştuğum kişi kadar yetkin biri
bunun ömründeki en büyük bilimsel keşif olduğunu söyledi.
Bence ömrümdeki en büyük bilimsel keşif.
Gelmiş geçmiş en büyük bilimsel keşiflerinden biri olduğunu.
Gelmiş geçmiş en büyük bilimsel keşiflerden biri.
Higgs bozonu zamanı geri alabilir mi?
Hayır.
Depremi tahmin edebilir mi?
Hayır.
- Baharat olmaz mı? - Bu sadece parçacık.
"Bir elektron depremi tahmin edebilir mi?" demekle aynı.
- Edebilir mi? - Hayır.
Varoluştaki en küçük şeyler olan atom altı parçacıklar
aynı anda iki hâlde var olabilirler.
Liam Hemsworth'ün hem seksi hem de sıkıcı olması gibi.
Başka bir deyişle bilim tıpkı Tanrı gibi gizemli çalışıyor.
Bu da çok saçma çünkü bilim insanlarına göre Tanrı yok.
O yüzden yeni bir bilim icat ettiler.
Bilimsel anlamı olmayan şeylerin bilimi.
Kulağa resmî gelmesi için de akıllıca bir isim buldular.
Kuantum Çiziği nedir?
Kuantum fiziği olacak.
Kuantum mekaniği dünyanın çalışma şeklini en iyi açıklayan teori.
Yer çekimi hariç gözlemlediğimiz her şeyi tanımlıyor.
Aynalar kuantum fiziğiyle mi çalışır?
- Çalışmak mı? - Evet.
Yani?
Kuantum fiziğine göre aynalar çalışmamalı, onlar mucize.
Bu doğru değil.
Kuantum teoriniğine göre Marvel'daki gibi sonsuz sayıda çoklu evren var, değil mi?
Teori böyle de yorumlanabilir.
Kaç tane sonsuz çoklu evren var?
Sonsuz sayıda çoklu evren varsa
çoklu evren sayısı sonsuz olurdu.
Bence iki tane var.
Bizimki ve aynadaki.
Ayna diğer evrenlere açılan penceredir, değil mi?
Hayır.
Dostum Paul'a göre kuantum gücüyle çalışıyorlar.
O yüzden her şeyin aynı ama tersten olduğu alternatif bir boyut görebiliyoruz.
Paul ne iş yapıyor?
Tenis topu fabrikasında tenis toplarını yakalıyordu.
Ama kovuldu, şu an işsiz.
Vaktini mi harcıyorum?
Evet.
Yirminci yüzyılın sonunda
bilim yaratılışı açıklayarak,
varoluşun dokusunu sökerek ve Tanrı Parçacığı'nı keşfederek
dinin önüne geçmeye çalıştı.
Sonraki hamlesinde hayat yaratarak Tanrı'yı taklit etmeye çalıştı.
Klonlanan ilk şey koyun Dolly'ydi.
Diğer Dolly'nin kızı.
Dolly tarihin en ünlü koyunu oldu.
Açıkçası bu konuda çıta düşük.
Tabii klonlama kimlik duygumuzla ilgili tuhaf soruları da beraberinde getirdi.
Kopyalanırsam yine de eşsiz olur muyum?
Yoksa klonum mu daha eşsiz olur?
Sonuçta o bir klon, daha havalı.
Beni ben, seni sen, bizi biz yapan şey ne?
Ama klonlarla değiştirilmek yerine yarattığımız başka bir şeyle,
bilgisayarlarla değiştirilmemiz daha muhtemel.
Zekâları o kadar artıyor ki bir gün efendilerini alt edebilecekler.
Bir bilgisayar satranç oynayacak kadar zeki olacak mı?
Zaten satranç oynayacak kadar zekiler.
Sahi mi? Satrançtan bahsediyoruz.
Evet, yıllar önce bilgisayarlar satrançta insanları geçti.
Tüm taşların işlevini biliyorlar mı? Küçük atları bile mi?
Evet.
Ama at rastgele yönlere gidiyor.
- Bir örüntüsü yok. - Var, sadece...
Bir yönde iki, diğer yönde bir kare gidiyor.
Bunu bilgisayarlar mı çözdü?
Sadece satranç oynamakla kalmıyor,
daha insani, daha az satrancımsı uğraşları da taklit ediyorlar.
İlk yapay zekâ örneklerinden biri ELIZA adındaki yazılımdı.
Bir şeyin kısaltması işte.
ELIZA bir psikiyatrist simülasyonuydu.
Ne hissettiğini sorup cevabına göre tepki veriyordu.
Ama basitti, psikiyatristin her yaptığını yapamıyordu.
Boş boş dolanıp ekstra ücret alamıyor,
sekreteriyle birlikte olamıyor, omlet pişiremiyor ve bunu yapamıyordu...
Bugün yapay zekâ her yerde.
Evimizde, elimizde.
Dijital asistanlar şeklinde Siri,
Alexa ve hiç bilinmeyen şu Google ürünü.
Adına Cuthbert desek de olur.
Yapay zekâ konuşulurken
çoğu kişinin aklına yapay zekâ sohbet robotları geliyor.
ChatGPT insanı öyle iyi taklit ediyor ki
kendimizi gebertsek de olur.
En azından bana öyle söyledi.
YZ insanları endişelendiriyor, peki sence "O"?
Birisi hakkında endişelendiğimi...
Sence "O" da endişelenilecek bir konu mu?
Umarım değildir.
Yani bence...
Yapay zekâ konusunda endişeliler
çünkü bir gün yerimize geçeceğini düşünüyorlar.
O da bir insansa niye endişelensinler?
Hayır, "O" harfini diyorum.
Bunlar alfabeden harfler, değil mi? O, Y, Z.
YZ'deki "O" ne anlama geliyor?
YZ'de "O" yok ki.
Yani bu bir sır mı? Bilgisayar onu sakladı mı?
Ben makineden ve insandan öteyim.
İkisinin birleşiminden de öteyim.
Tabii ki korkunç bilim kurgu robotlarınca katledilmek üzere değiliz.
Gerçek hayattaki korkunç robotlarca katledilmek üzereyiz.
İnsanlık bir uçurumun kenarında duruyor.
O dipsiz çukura bakıp altında boşluk var mı diye merak ederken
hayatın anlamının ne olduğu sorusu aciliyet kazanıyor.
Uzmanların bile kafası karışık.
İnsan varlığının bir anlamı var mı?
Varsa da nedir?
Cevap verirken aklında olsun, çok uzunsa
ekranın bir kısmına komik hayvan videoları koyacağız ki
izleyiciler sıkılmasın.
Hayatımızın bir anlamı olsun isteriz.
Asıl soru şu.
Bu anlam
Alman filozof Nietzsche'nin söyleyeceği gibi
bizim yarattığımız bir şey mi?
Yoksa dünyada keşfettiğimiz bir şey mi?
Belki bu anlamı Tanrı yaratıyordur.
Belki de bu anlam evrenin dokusunun bir parçasıdır.
Kakanın ucu niye koniktir?
İçimizdeyken de bu şekildeler mi yoksa popomuz mu onları bu şekle sokuyor?
Pardon, kaka uzmanına soracaktım.
Gerçi hazır buradayken cevaplamak istersen...
Tutarlı bir cevap verecek kadar insan biyolojisi bildiğimi sanmıyorum.
Makul, evet.
Kesinlikle çok keyif aldığınız bu emsalsiz destanda
anlam arayışımın peşinde dünyayı dolaştım.
Birkaç binaya, alt kata ve bir ara şişme bir kaleye girdim.
Dinî coşkudan nihilist dışkılamaya,
büyük edebiyat eserlerinden
o rezil ve boktan tabloya kadar
insanlığın anlam arayışı hiçbir zaman bitmedi.
Ama benim buradaki işim bitti.
Umarım aydınlatıcı bulmuşsunuzdur.
Şimdi hayatın anlamını diğer dünyalarda bulma vaktim geldi.
Hoşça kalın.
Mektup yazarken olduğu gibi yazarlar kitaplarının sonunu imzalıyor mu?
"Suç ve Ceza'yı okudunuz, Son, Saygılarımla, Dostoyevski" gibi.
Sanırım nadiren.
İnsan gözünü direkt anüse bağlayan sinir niye var?
Yok.
Var çünkü poponu karıştırdığında böyle oluyorsun.
Penis bir kadına girdiğinde
niye sürekli çekilip tekrar giriyor?
İçeri girince işini halledip çıksa olmaz mı?
Ruhumuz Büyük Patlama'da mı yaratıldı?
- "Ruhumuz"la neyi kastettiğine bağlı. - Bence biliyorsun.
Sadece sperm üretmesi üzücü, değil mi?
Domates çorbası üretseydi
sonrasında yatakta bir kâse içebilirdiniz.
Brexit'ten sonra cennetin krallığına girmek zorlaştı mı?
Bence Brexit'in cennetin krallığıyla ya da cehennemle bir ilgisi yok.
Dostum Paul'a göre bir aynaya bir saat bakarsan
bilincini kandırıp aynada olduğuna onu inandırabilirmişsin.
Sonra aynadan fırlayıp seni yakalamadan kaçabilirmişsin.
Bir keresinde bunu başarmış ama koşmaya başladıktan hemen sonra
taşakları kapı koluna takılmış ve acı içinde yere yuvarlanmış.
Bu arada bilinci aynadan izleyip gülmekten altına işemiş.
Bence bilinç aynaya giremez.
Paul için endişeleniyorum.
Bence toplumdaki rolünü henüz bulamadı.
- Demek Büyük Patlama çetesindesin. - Ne dedin?
- Çete. Büyük Patlama çetesi. - Çete mi?
Hepimiz bu çetedeyiz.
- Öyle mi? - Evet.
Bunu şu kameraya bakarak söyler misin?
Evet, Büyük Patlama çetesindeyim. Siz de öyle.
- Sen de öyle. - Hepimiz Büyük Patlama çetesindeyiz.
Alt yazı çevirmeni: Sencer Coşkun