Evet, başlıyoruz.
Hazırız, denizaltınız hemen arkanızda.
Titan, birazdan size yanaşıp insanları indirmeye başlayacağız.
Tamam, geçin.
Yine iş başı yaptık.
Tamam, işte.
- Sağ ol. - Evet.
Tamam mı?
Evet, iyi gidiyorsunuz, böyle devam.
Acil müdahale gerektirecek herhangi bir şey olmayacaktır.
Tamam mı? Alarm duyarsanız endişelenmeyin. En iyisi hiçbir şey yapmamaktır.
Bir şey duydum.
- Tabanla hâlâ bağlantı var mı? - Evet.
Bir tür nesne.
Evet, bir şey yaklaşıyor.
Sancaktan bir şey yaklaşıyor.
İÇERİDEKİ KİŞİ
Orada geçirdiğim zaman üzerine çok kafa yordum.
Orada geçirdiğim zaman normal değildi.
Gerçekleştirilen dalışlarda yer aldığım zamanları düşününce...
OCEANGATE BAŞ MÜHENDİS ASİSTANI
İnsanları o batiskafa doluştururken çok huzursuz hissediyordum.
O yüzden ilk haber yazısını görüp de
"Atlantik'te turist denizaltısı kayboldu" yazdığını okuduğumda
OceanGate olduğunu hemen anladım.
18 HAZİRAN 2023
ABD Sahil Güvenliği, Newfoundland, Kanada açıklarındaki
kayıp batiskafı aramak için her türlü imkânı kullanacağını söylüyor.
Son konum sinyali Titanik batığının tam üstünden gelmiş.
TİTANİK BATIĞI
Oksijeni hızla tükenen deniz aracı için amansız bir arayış başladı.
İHBARCI
Su Altı Kurtarma'daki bir meslektaşımdan mesaj geldi.
DENİZ OPERASYONLARI DİREKTÖRÜ
O an midem kalktı.
ESKİ ÇALIŞANIN GÜVENLİK ENDİŞELERİ
Yetkililere aktardığım bilgilerde yaşadığım her şeyi,
gördüğüm her şeyi, endişelerimi, hiçbir şeyi eksik bırakmamıştım.
Harekete geçmeliydiler.
İyi günler.
Hiçbir şey yapılmadı.
Bu son derece karmaşık bir kurtarma operasyonu.
Yüzeydeki arama Connecticut'ın iki katı büyüklüğünde
ve yüzeyin altında 2,5 kilometreye inmiş durumda.
SAHİL GÜVENLİK
Arama kurtarma ekipleri çok zor şartlar altında çalışıyor.
En son haber daldıktan bir saat 45 dakika sonra alınmış
ama OceanGate birkaç saat geçene kadar alarm vermemiş.
Dünden beri iki C-130 arama kurtarma uçuşları yapıyordu.
Bugün ilerleyen saatlerde Ulusal Muhafız'dan da bir C-130 katılacak.
MÜHENDİS
Gelen görüntülerden ve makalelerden telefonum susmuyordu.
"Duydun mu? Ne düşündün?" diyen mesajlar alıyordum.
Bir gün buraya oturacağımızı biliyordum.
MÜHENDİSLİK DİREKTÖRÜ
İşte buradayız.
BENCE ONLARI ASLA BULAMAYACAKLAR
Neredeyse hemen
eski çalışanlarla aramda mesajlaşma başladı.
BİR ŞEY DİYEMEYECEĞİMİ BİLİYORSUN.
Bir tanesi "Şu an resmen gerçekleşiyor" yazdı.
Titan mürettebatı ve yakınları için dua ediyoruz.
Yerlerini tespit etmek için çok ve hızlı çalışmayı sürdüreceğiz.
Birkaç soru alayım.
Buyurun.
Birden dünya çapında bir habere dönüştü.
ZAMAN VE HAVA TÜKENİYOR
Kâbustan fırlama bir şey bu resmen.
İçindeki insanların neler yaşadığını hayal etmek imkânsız.
40 SAATLİK HAVALARI KALDI
Ne diyeceğimi bilemiyordum.
Hepsini değilse de Stockton'ı iyi tanıyordum.
İçinde beş kişi var.
Aralarında OceanGate CEO'su Stockton Rush
ve 50 yaşındaki Britanyalı havacılık milyarderi Hamish Harding var.
Pakistanlı iş insanı Shahzada Dawood
ve oğlu Suleman da denizaltıda bulunanlar arasında.
Anladığımız kadarıyla çoklukla Bay Titanik olarak anılan
Fransız kâşif Paul-Henri Nargeolet de deniz aracında bulunanlar arasında.
AİLE ÜYESİ
İlk olarak ne yaptınız?
Ağladım.
İlk 10 dakika boyunca çok ağladım, çok korktum.
Size hangi yetkililer ulaşmıştı?
NARGEOLET'NİN KIZI
ABD Sahil Güvenliği.
ABD Sahil Güvenliği, bir Kanada uçağının
su altında ses tespit ettiğini iki saat önce doğruladı.
Dün bir Kanada P-3'ü arama alanında su altı sesleri tespit etti.
Bunun üzerine seslerin kaynağını bulmak üzere
ROV operasyonları o alana kaydırıldı.
İlerleme kaydedildiğini görmek...
Arama başlatıldığında tüm aile üyeleri bulunacaklarını düşündü.
Yürekten inandık, umudumuz vardı.
Her şey çok çabuk yapılmalıydı ama...
O sıralarda kimse kalıntı bulmaktan bahsetmiyordu.
MUCİZE BEKLEYİŞ ARAMALARA ROBOT KATILDI
Hikâyede her şey vardı.
Titanik vardı.
Milyarderler vardı.
Zamanın tükenmesi vardı.
Yetkililer artık iki günden az solunabilir hava kaldığına inanıyor.
KALAN OKSİJEN 06 SAAT 18 DAKİKA
Haberlerin köşesinde oksijen geri sayımı vardı.
Haber kaynaklarına bakmak zordu.
Titanik'in batığına yol almakta olan batiskafı bulmak için
yürütülmekte olan arama
neredeyse Galler büyüklüğünde bir alanı taradı.
Mahkeme kayıtları eski bir çalışanın 2018'de şirketi dava ederek...
Zaman en değerli varlık hâline gelmiş bulunuyor.
TİTANİK II
Uzunca bir süre durmadan haber baktım.
YILLARA GÖRE TİTANİK ÖLÜMLERİ
Arkadaşlarım çok uzun süre telefona bakmadığımdan emin oluyordu.
Ben hiçbir bok yapmadım!
Tüm bunlar Titanik batığı ziyaret edilmesin diye komplo olabilir mi?
Ama amaç buysa, nedeni ne?
Kelimelere dökmek zor.
Öfke dâhil pek çok şey hissettim.
DURUM ÇOK BOKTAN ÇIKIP HAVA ALMAM LAZIM
KÖTÜ OLUYORUM
BEN DE
YORUMLARA BAKAYIM DEME SAKIN
BİR DE TİTANİK ŞAKALARI
DEHŞETE KAPILMIŞ DURUMDAYIM
FITTIRMAK ÜZEREYİM
ŞEY, EVET
Çok tuhaf bir haftaydı.
BU YÜZDEN İSTİFA ETTİM
Ama daha ilk günden genel kanı en kötüsünün olacağı yönündeydi.
ARAMANIN DÖRDÜNCÜ GÜNÜ
Sahil Güvenlik, batiskaf ile içindeki beş kişinin kaybı hakkında
resmî bir Askerî Soruşturma Kurulu oluşturmuş bulunuyor.
Bu soruşturmayı başmüfettiş olarak yürütecek kişi de
Albay Jason Neubauer.
SORUŞTURMACI
Sahil Güvenlik'ten emekli olmak üzereydim
ama bu davayı istedim çünkü çok özgündü.
ABD SAHİL GÜVENLİĞİ MÜFETTİŞİ
Amiral teklif edince hemen kabul ettim.
BATİSKAF ÖLÜMLERİ
Arkamdaki mavi gemiyi görüyorsunuz. Geminin adı Polar Prince.
Titan batiskafını açık denize taşıyan gemi bu.
Bu gemi, Kanada bandıralı.
Güvenlik Kurulu'ndan temsilciler onları orada karşılayacak.
Böyle bir şey olduğunda ilk olarak yetki alanına bakılır.
Olaya karışan gemi hangi ülkenin bandırasına sahipse
yetki o ülkededir.
Ölümcül şekilde içe patlayan Amerikan yapımı OceanGate Titan batiskafı
Kanadalı bir gemiden uluslararası sulara bırakılmış.
Çok uluslu karmaşık bir soruşturma var.
TİTANİK BATIĞI ALANI
Titan herhangi bir yabancı ulus veya ABD eyaleti bandıralı değildi.
Bu, çok alışılmadık bir durumdu.
- Daha önce hiç rastlamamıştım. - Hiç mi rastlamadınız?
Hayır, 26 yıldır da soruşturma yürütürüm.
Nasıl olabilir peki bu?
Bence kasten yapılmış.
SEKİZ YIL ÖNCE
12 MART 2016
- Işıklar kapalı başlayıp sonra açalım mı? - Tabii.
Başka ne gösterebilirsin?
KURUCU VE CEO
Haricî ışıklarımız var.
Sanırım bağlanmış olmalılar. Öyle galiba.
Bunlar oksijen sistemimiz. Bu, normal çalışmalarda kullanılan tüp.
Şu kırmızı olanlar da acil durum için. Yani dört günlük acil durum oksijeni var.
Operatörün yeri burası. Bu iki ekranla birlikte şöyle oturur.
Birini kullanarak gider.
- Nasıl kullanılıyor peki? - Bu kolla.
Mütevazı bir insandı. Öte yandan kibirli bir bilim insanıydı.
Akıllı olduğunu biliyordu, buna hiç şüphe yoktu.
Hatta dâhi olduğunu biliyordu.
FİLMCİ
Konuşma şekli, öz güveni...
Kendinden çok emin bir insandı, mesela...
Bir şey dedi mi inandırırdı.
Size ne yapacağını ve niye işe yaracağını söylerdi.
Öyle söylerdi ki "Bu adam neden bahsettiğini biliyor" derdiniz.
60'lar ve 70'lerde insanlı okyanus keşiflerinde
çok ilerleme kaydettik bence.
Ama pek çok açıklanabilir ama mantıksız nedenden orada kaldı.
- 279. - Kaç?
- 279. - 279.
OKYANUS BİLİMCİ VE FİLMCİ
Uzun zamandır deniz altındaki keşiflerin
nihai amaç olmadığını hissediyorum.
Bu büyük bilinmeyene adım atmak çağımızın ayrıcalığıdır.
Çoğu bilim insanı okyanusa girmek için biyolojisine bulaşır.
Okyanusa ilgi ve tutku duyarlar.
Size Büyük Kanyon'un üç boyutlu temsilini oluşturup
içine bitki örtüsünün kokusu bassam da gerçeğinin yerini tutmaz.
Aşağı inince yunusların çıkardığı sesleri net şekilde duyabiliyoruz.
Ortamı duyabilme, görebilme ve hissedebilmenin
kopyasını çıkaramazsınız.
Daha çok görülmeye ihtiyaçları vardı. Biz orada devreye girdik.
Yapmakta oldukları denizaltı çok sade bir şeydi.
O yüzden akıllarında
dikkat çekecek videolar çekmek vardı.
Pearl Jam'i denizaltıya bindirmek gibi deli fikirleri vardı.
Suyun altına batırabileceği yüzen bir şehirden de bahsederdi.
Stockton "Erişebildiğin şey senindir" derdi.
Okyanusun ortasında küçük bir ada varsa
ve ona tek sen erişebiliyorsan kimin olduğu fark etmez.
Ada sana aittir çünkü senin ona erişim imkânın vardır.
Ve buna yürekten inanıyordu.
SALISH DENİZİ'NDE KEŞİF
Merhaba, ben Stockton Rush ve bugün Friday Limanı açıklarındaki
trol sahalarına yapılan dalışta operatör olacağım.
Stockton'la tanışmam OceanGate'in Seattle'da ilk kurulduğu zamanlardaydı.
UZMAN
O sıralar Puget Halici'nde bilim ve eğitime odaklıydılar.
SEFER LİDERİ, EYOS
Cyclops, telsiz kontrol, tamam.
Sizi açık ve net duyuyoruz yüzey.
Fakat 2015'te işler değişmeye başladı.
Titanik batığını ziyaret etmek istiyorsanız
size bir fırsat doğuyor.
2005'tekinden sonra Titanik'e yapılacak ilk batiskaf seferine
turistler de katılabilecek.
- Bay Rush, katıldığınız için sağ olun. - Memnuniyetle.
O sıralar daha önce Titanik'e sefer düzenlediğini bildiği
dünyadaki tek insan bendim muhtemelen.
DEEP OCEAN SEFERLERİ 2005
Titanik'in batığı okyanus yüzeyinin dört kilometre altında.
İşte orada.
İnanılmaz bir şey bu.
Biz bir sefer şirketiydik.
Titanik'e 150, 160 civarında insan götürmüştük.
Bunun yapılması niye bu kadar zaman aldı?
Çünkü bildiğiniz gibi Titanik'e bugün bile çok ilgi duyuluyor.
Evet, insanlar bilemiyor
fakat Titanik'in derinliğine inebilen sadece dört insanlı batiskaf var.
Titanik insanları çok çeken bir şey.
YÖNETMEN, TİTANİK
Uzaktan kumanda edilen bir araç kullanıyorum.
Adı da Gilligan. Görebiliyor musunuz?
Steroit kullanmış tost makinesi gibi olan yeşilimsi şey.
Şu an bile, battıktan yüz yılı aşkın zaman sonra bile
insanların ilgisini çekiyor.
Titanik insanları çok cezbediyor.
Bir makalede İngilizcenin tüm gezegende bilinen
üç kelimesi olduğunu okumuştum ve bunlar,
Coca-Cola, Tanrı
ve Titanik'miş.
Stockton, Titanik'e tekrardan
turist ziyareti başlatma fırsatı gördü.
Bu seferleri nasıl pazarlayacağı, ödeme yapan müşterileri nasıl ele alacağı,
deneyimin nasıl olacağı ve ürünü nasıl kurgulayacağı hakkında
tartışmalar yaşandı.
CEO Stockton Rush ve ekibi 2005'ten beri batığı ilk görenler olacak.
Siviller, Titanik'in ilk yolculuğunda birinci sınıf yolcuların ödediği
uçuk ücreti ödeyecek.
Bir göreve dâhil olacağınızdan bizimle gelenler sonarı çalıştırmakla...
Ama ilk düşünce bir ekip oluşturmaktı.
Mezun olur olmaz Kraliyet Donanması'na katıldım.
Daha sonra ticari dalgıç ve ROV operatörü olarak çalıştım
ve 20 küsur yıldır batiskaf işindeyim.
BATİSKAF OPERATÖRÜ
Burası L5.
Kilo, kilo, kilo.
Anlaşıldı L5, tam sızdırmazlık.
Aslında eşim Carol o sıralar internette bir ilan görüp
Deniz Operasyonları Direktörü olarak çalışacak birini aradıklarını söylemişti.
Bir kız arkadaşım internet sitelerine denk gelip
"Şuna baksana, süpermiş" diyerek bana yollamıştı.
BATİSKAF HİZMETLERİ VE ÇÖZÜMLERİ
MUHASEBECİ & YMM
Dalmaya 2013 yılında başladım ve ona âşık oldum.
Bir süredir OceanGate'i internet üzerinden sapıklar gibi takip ediyordum ki
birden bir muhasebe işi açıldı.
Bir gün vapurda LinkedIn'deyken bir şirkete denk geldim.
Burnumun dibinde batiskaf yapıyorlardı.
MÜHENDİS
"Bak sen" dedim.
İnşa etmeye bayılırım.
Donanmada açık deniz dalgıcıydım. Berkeley'de malzeme bilimi okudum.
- Akıyor! - Harika, tamam.
Teknisyen arıyorlardı.
ÖZ GEÇMİŞİ GÖNDER
Kazancımda ciddi düşüş olacaktı.
Ben bir YMM'yim, bu iş için fazla nitelikliydim
ama eğitimini aldığım şeyle tutkumu bir araya getirebilmek
bana hayalimdeki iş gibi geldi.
KARİYER MERKEZİ
OceanGate'le çalıştığımız sürece
herkes kendini ayrıcalıklı, orada olduğu için özel hissetti.
Gördüğünüz gibi insanlı batiskafımız Cyclops var.
Bu beş kişilik bir batiskaftır.
Azami çalışma derinliği 500 metredir.
Batiskaf projelerini bizzat yürütecektim. İki batiskafları mevcuttu.
Cyclops 1 ve Antipodes.
Titan'ın da çerçevesini oluşturmuşlardı ki heyecan vericiydi.
İçine çekildiğimi hissediyordum.
Daha önce kimsenin yapmadığı bir şeyi yapma potansiyeline sahiptim.
KÂŞİFLER KULÜBÜ
Çok teşekkür ederim.
Bu konu hakkındaki yazıda astronot olmak istediğimi okumuşsunuzdur.
O yüzden mühendislik diploması aldım. Uzay Yolu ve Yıldız Savaşları izledim,
o uzaylı yaşam formlarını görmek istedim
ve en nihayetinde şunu fark ettim.
Uzayda olduğunu sandığım o müthiş şeyler aslında su altında.
Hatta şöyle...
Stockton Rush tam bir pazarlamacıydı.
Bazı şeyleri farklı yapmayı, farklı olmayı istiyordu.
Yeterli miktarda parası olan herkes bir batiskaf yapıp Titanik'e dalabilir
ama o farklı yapacaktı.
Hedef okyanusta nereye gitmek istediğindi.
Okyanusta en bilinen yer neresi?
Titanik olduğu belli. 3.800 metredeki Titanik'e gitmek için de
özel bir denizaltı gerekiyor.
Yapım aşamasında olan su altı aracı
üç kilometreden derinde olan Titanik'e beş kişiyi taşıyabilecek.
Heyecan seviyeniz nedir?
11 seviyesinde olduğu kesin!
Her batiskaf farklıdır.
Bazısı çelikten, bazısı akrilikten
bazısı titanyumdan yapılır.
Ama ilk defa böyle bir tasarıma sahip olan bir batiskaf,
karbon fiber tekneli bir batiskaf bu derinliklerde kullanılacaktı.
Hiç bilinmiyordu, tam bir bilinmeyendi.
Titan'ın tasarımına 2013 yılında Washington Üniversitesi
Uygulamalı Fizik Laboratuvarı olan APL'de başlandı.
APL'desiniz.
Seattle'daki Washington Üniversitesi'nin Uygulamalı Fizik Laboratuvarı.
APL ile mekanik şeyler üzerinde çalıştılar.
Bir de PlayStation koluyla yönetilen kontrol sistemi üzerinde.
Orada bir ofisimiz vardı, haftada iki üç kere giderdim.
APL'in de işin içinde oluşu beni rahat ettiriyordu.
YEREL ŞİRKET YENİLİKÇİ DENİZALTI YAPIYOR
Ama benim için bu projeye dâhil olmayı en cazip kılan şey
aracın klaslanacak olmasıydı.
JIAOLONG AÇIK DENİZ BATİSKAFI
DERİNLİK: 7.000 METRE ÜSTÜ KLASLAMA KURUMU: CCS
Bir şeyin klaslanması,
bağımsız bir üçüncü parti kurum tarafından
güvenlik sertifikası alması demektir.
KLASLAMA SERTİFİKASI BATİSKAF
Şöyle bir analoji kurabiliriz, ev yapımı bir hava aracı yaparsanız
kimse ücret ödemediği sürece kendiniz ve dostlarınızla uçabilirsiniz.
Ancak bu araçla ücret ödeyen yolcu taşımak istediğiniz anda
bağımsız bir kuruluştan sertifika almanız gerekir.
Deniz dünyasında buna "aracın klaslanması" denir.
İNŞA VE KLASLAMA KURALLARI
DNV KLASLAMA PROGRAMI
Bu şeylerin tasarıma bakarlar, inşasına, yıllık denetimlerine bakarlar.
OceanGate'in diğer iki batiskafı klaslanmıştı.
TEKNE ABS SERTİFİKALI
O yüzden klaslanması beklenen bu yeni batiskafla Titanik'e gitme vizyonu
niye cazip gelmesin?
Rush, batiskafının dünyanın en güvenli taşıtlarından biri olduğunu söylüyor.
Testlerimiz tamamlandığında tahrip edilemez olacaktır.
Titanik hakkında da öyle diyorlardı.
Doğrudur.
CHARLESTON, GÜNEY KALİFORNİYA 16 EYLÜL 2024
SAHİL GÜVENLİK SORUŞTURMASI ÖN DURUŞMASI: BİRİNCİ GÜN
Vermek üzere olduğunuz ifadenin yalnızca ve tamamen
gerçeklerden ibaret olacağına Tanrı'nın huzurunda yemin eder misiniz?
- Ederim. - Sağ olun, oturabilirsiniz.
Ön duruşmayı yargılama formatında yaptık. Mahkeme ortamı gibiydi.
- Günaydın Bay Nissen. - Günaydın efendim.
Sorularım deneyimlerinize ve OceanGate'teki direktörlüğünüze
yönelik olacak.
Tabii, uygundur.
Soruları birkaç soruşturmacı sordu.
Her tanığın avukat bulundurma hakkı vardı.
İlgili taraflar da ön duruşmaya katıldı.
OceanGate'in avukatları da mevcuttu.
Bir ön duruşmanın ana hedefi gerçeklere ulaşmaktır.
Söylentileri geçip ne olduğunu anlamaktır.
OceanGate ile hangi yıl çalışmaya başladınız?
Mart 2016'da.
Mart 2016'da ne olarak işe alındınız?
Mühendislik Direktörü.
Peki bu konumdaki rolünüz ve sorumluluklarınız nelerdi?
Beni OceanGate'te işe alırken
Cyclops 2 aracının neredeyse hazır olduğunu
bana söylemişlerdi.
Ben parçaları birleştirip
onu çalıştırmaya başlayacaktım. Böylece...
Kusura bakmayın, saatim bana nabzımın çok yükseldiğini söylüyor.
Esasen benden onu tamamlamamı istediler.
Bir yıl sürecekti.
O kadardı.
İşe başladığınızda nasıl bir çalışma ortamı vardı?
İlk hafta harikaydı.
Bay Rush'ı ve liderlik tarzını inceledik.
Şirketi nasıl yürüttüğünü gayet iyi anladığımızı düşünüyorum.
Bu tam olarak ne demek?
Herkesin önünde personelle ilgili çok karar alırmış.
Arkadan iş çevirmezmiş. Bilirlermiş ki
bu gibi konularda patrona karşı gelirsen gönderilme ihtimalin varmış.
OCEANGATE OPERASYON TEKNİSYENİ (2017)
Orada çalıştığım süre içinde,
ki tam olarak ne zaman ayıldım, bilmem,
ama iş modelimiz bana mantıklı gelmemeye başladı.
Gelir kaynağımız yoktu.
Titan'a Bahamalar'da bandıra çekip Kanada'da suya indireceklerdi.
ABD yetki alanına girmeyeceklerdi.
Sahil Güvenlik sorun çıkarırsa bir kongre üyesi satın alıp çözecekti.
- Direkt öyle mi dedi Bay McCoy? - "Kongre üyesi satın alırım" dedi.
Kimse bana böyle bir şey söylememişti. Neye uğradığımı şaşırdım.
Tabii bunun üzerine de
şirketten istifa ettim, daha fazla orada çalışamadım.
İlk günlerde ona erişmek oldukça kolaydı, çekinmek gerekmiyordu.
Planladıkları şey çok ilgimi çekmişti. Okyanus keşfini demokratikleştireceklerdi.
ŞİRKETİN CEO'SU OLAN STOCKTON RUSH KURUCU ORTAKLARINDAN.
Şirkete ulaşıp Stockton'la konuştum.
ARAŞTIRMACI GAZETECİ
Beni prototip deniz araçlarına davet etti.
MUHABİR, WIRED
Stockton tipik bir startup girişimcisiydi.
Yıllar içinde düzinelercesiyle, yüzlercesiyle tanıştım.
Bu adam nereden çıktı?
Stockton Rush hakkında ne biliyorsunuz?
Ayrıcalıklı bir aileden geldiğine şüphe yoktu.
Princeton mezunuydu.
PHILLIPS EXETER AKADEMİSİ
Akademik anlamda çok başarılı olmasa da mühendislik diploması almıştı tabii.
Kit kullanarak kendisi uçak yapmıştı.
Daha sonra yıllar boyu bu uçakla uçtu.
Daha sonra kit kullanarak batiskaf bile yaptı.
Kendinden çok emin, çok hevesliydi işte.
STOCKTON RUSH'IN EŞİ
Hem Stockton hem de eşi Wendy zengin nesillerden geliyordu.
Hatta Stockton kendi soyunu
Bağımsızlık Bildirgesi'ne imza atan iki kişiye dayandırabiliyordu.
Duyuyor musunuz?
Sizi açık ve net duyuyoruz. Siz bizi duyuyor musunuz?
Yavaş konuştuğunda gayet iyi.
Biz kalkışa geçiyoruz.
Eşi Wendy ise
Titanik'te yitirilen iki kişinin torununun torunu oluyordu.
STRAUS ANMASINA BİNLER KATILDI
Straus'ların kurduğu ticari imparatorluk
Macy's Department Store gibi herkesin bildiği markalar doğurmuştu.
Yani Stockton yüzde birlik kesimdendi.
Stockton çok ters biri olabiliyordu.
Birinden memnun değilse çekinmeden dile getirirdi.
Hiç çekinmezdi.
İsimsiz bir kaynaktan aldığım bazı e-postalar
kuruluşundaki insanlara nasıl muamele ettiğini gösteriyor.
Endişe verici pek çok şey vardı.
Stockton'ın öfkesi hakkında hikâyeler duyuyordum.
Manalı sorular sorulduğunda hemen savunmaya geçiyormuş.
Gerçekleştirilen bazı dalışlarda...
Her sorundan başka birini sorumlu tutardı.
En baştan oldukça kibirli biri olduğu izlenimini verirdi.
OKYANUS TABANINDA GEZEBİLECEKSİNİZ
Okyanusu keşfetmekte bir iş fırsatı olması gerektiği fikrinden yola çıktık.
Bana kalırsa uzaydan önce oralarda şehir kuracağız.
- Ay'dan mı? Süpermiş. Ayrıca o kadar çok... - Evet.
Bir Jeff Bezos veya Elon Musk olmak istiyordu.
Uğraş gerektiren bir gezegen
ama Mars eninde sonunda Dünya gibi bir yere çevrilebilir.
Bu nasıl olacak peki?
Bu isimlere "Sağlam Taşaklılar" derdi.
O ifadeye bayılırdı ve sürekli kullanırdı.
OceanGate'i ve karbon fiber kullanmasını sektördeki herkesten
ayrışmakta kullanıyordu.
Bunu becerebilirse o da Sağlam Taşaklı olacaktı.
Elinizdeki bilgilere dayanarak Titan'ı deneysel bir insanlı batiskaf olarak
tanımlar mıydınız?
Evet ama bu deneysel batiskafla Titanik'e gitmek üzere
çoktan insanlardan kapora almışlardı.
İLK SEZON 2021'İN YAZI
Ne yaptığımı eşime ve çocuklarıma söylemekten çekiniyordum
çünkü ben de hâlâ biraz temkinli yaklaşıyordum.
Söylesem endişelenirlerdi, onlara bunu yaşatmak istemedim.
GÖREV UZMANI
Stockton'ın başta olduğu belliydi. Bu, onun operasyonuydu.
Kafaya dikkat. Tüm ekipmanı arkaya getir.
Müşterilerimizin bazıları
Titanik tutkunu oluyor, onlara Titanyak diyoruz.
- Herkes burada mı? - Evet, herkes toplansın. Hadi.
Görev uzmanlarımızın çoğu uzay yolcusu gibi oluyor.
Şöyle ciddi bir fark var, bizimle sefere çıkan görev uzmanlarından
etkin şekilde işin içinde olmalarını bekliyoruz.
Evet, görev uzmanları için sayım vakti.
Dalış kontrolleri. Dörtteyiz. Ön bilgilendirme olarak...
"Görev uzmanı" ifadesi çözüm olarak üretilmiş.
Denizde bir araç işletmenin belirli kuralları vardır.
Bu kurallar mürettebattan olmanıza veya ücretli yolcu olmanıza göre değişir.
Pek kritik olmayan işler var.
Mesela video içeriği incelemek.
Onu beceremezsen kimseye zarar gelmez.
Ama kubbeyi kapatanlar da var. İşte o kritik.
Stockton kafa karıştırmaya çalışıyordu.
Kimseye yolcu olarak hitap edilmemesinde ısrar ediyordu.
Colin Taylor, görev uzmanı.
Richard Taylor, görev uzmanı.
Bu, OceanGate'in
ABD yasalarına takılmamak için attığı adımlardan sadece biriydi.
Sağlam olmasını isteyeceğin bazı şeyler var.
O da basınçlı kaptır.
Basınçlı kabın üzerinize çökmeyeceğinden emin olursanız
gerisi bozulsa da olur.
Beni şaşırtan şeylerden biri her şeyin şeffaf yürütülmesiydi.
SORUMLULUK FERAGATİ VE İBRANAME ANLAŞMASI
DENEYSEL BATİSKAF
Bütün belgelerden belliydi ki...
CİDDİ YARALANMA DUYGUSAL TRAVMA
...hayatınızdan feragat ediyordunuz.
KENDİ ÖLÜMÜM
SAKATLIK VE/VEYA ÖLÜM
ÖLÜM.
Deneysel bir batiskafla okyanusun dibine inecek ilk kişilerden biri olmanın
kulağa korkutucu geldiğini belirteyim.
Eh, bir siz değilsiniz. Bunu bana diyen çok kişi oldu.
Ama ben kendimi güvende hissediyordum. Stockton'a güveniyordum.
Bir de PH'ye.
AÇIK DENİZ KÂŞİFİ
PH oraya 37 kere gitmişti
ve Titanik hakkındaki her şeyi biliyordu.
Batiskaflar ve dalmak hakkında da çok bilgiliydi.
Her dalış yeni bir deneyimdir.
Her dalış yeni bir maceradır çünkü asla tam olarak aynı şeyi görmezsin.
Elit bir Fransız araştırma gemisindeyiz.
Seferin lideri George Tulloch.
Tulloch'ın şirketi olan RMS Titanic
tarihî transatlantiği korumakla görevli.
Tulloch, seferi koordine etmek üzere
eski bir Fransız donanma subayı olan PH Nargeolet'yi seçmiş.
Titanik'e diyecek bir şeyim yok ama babamla zamanımdan çok çaldı.
PH NARGEOLET'NİN KIZI
Ben küçükken Fransa'nın güneyinde yaşıyorduk.
Babam pek sık evde olmazdı
çünkü çoğunlukla donanmayla seferde olurdu.
Denizde pek çok göreve katıldı.
1994 TİTANİK SEFERİ
Yeni nesneler keşfederler,
onları muhafaza etmek için denizden çıkarırlardı.
İşi tutkusuydu.
Brody. Horizon'da öğrenci ve OceanGate'te stajyer.
Steve. Görev... Medya ve Pazarlama
ve genel operasyon desteği.
PH, batiskaf mürettebatı.
- Mürettebat. - Çok bilmiş.
Şu an tüm dünyadaki neredeyse en deneyimli batiskaf operatörü.
- Sen busun işte PH. - Bravo.
OceanGate'te çalışmıyordu, oraya davet edildi, onu belirteyim.
Orası önemli.
Belirli ölçüde bir beklenti oluşmuştu.
Buraya boşuna "boşluk" demiyorlar.
Sence ne kadar kaldı?
Bana kalırsa
500.
500 metre.
Okyanus tabanında ilerlediğimiz sırada
birden önümüze büyük bir duvar çıktı.
Gerçeküstü bir şeydi.
"Tanrım, işte o" şeklindeydik.
Şu an şeyin yanındayız...
Gövdenin.
İşte pruva!
Evet, pruvayı görüyorum!
Vay be, şuna bak.
- Nedir o? Telgraf falan mı? - Evet.
Bunların hepsi plaket.
- Evet. - Ve plaketler, evet.
Aklımdan milyonlarca şey geçiyordu
ama en önemli şey şuydu.
"Şu an resmen buradayım, bunu görüyorum.
Muhteşem bir şey bu."
Bunu asla unutmayacağım.
Daha çok insanın yakından görme fırsatı bulduğu müthiş bir manzara.
Bu seferde ulusal çapta ve dünya çapında tanınan
bilim insanları, kâşifler, Titanik uzmanları vardı.
TİTANİK TURUNA YOLCU ALIMI BAŞLADI
Bu seferin başındaki kişi OceanGate'in CEO'su Stockton Rush.
MACERACI RUH, TİTANİK'E ULAŞABİLEN BATİSKAF DOĞURDU
Ne hissediyorsunuz?
Bittiğinde ne hissettiğimi biliyorum, çok yorulmuştum.
Şimdiyse sadece...
Onlar adına çok sevindim.
Başarılı olmalarını istedim
çünkü onurlu bir hedefleri vardı.
Bugün OceanGate'in kurucusunun ilk dalışından
tarihî ilk görüntüler...
CEO ve kurucu Stockton Rush'ın Connecticut'tan canlı bağlandığını
memnuniyetle belirtelim. Stockton, bu inanılmaz.
Gemiye dönene kadar tam anlamıyla idrak etme şansım olmadı.
Yüzeye döndüğümde muhteşemdi
çünkü bunu başarmak için 12 yıl çabaladık ve ulaşmak harikaydı.
Kabul etmemiz gerekiyor ki
yapmak üzere yola koyulduğu şeyi yaptı.
Karbon fiber bir batiskafla Titanik'e gitti.
Evet, bu doğru ama ne zaman hata vereceğini bilemezdik.
Ama hata vereceği matematiksel olarak kesindi.
O yüzden Titanik'e bir iki dalış yapmak veya 20 kere dalmak
bir başarı ölçütü değil.
Şahsen ben ilk test dalışlarından nasıl sağ çıktığını hiç anlayamayacağım.
Soruşturma sonucunda sürecin yaklaşık yarısına gelindiğinde
teknesinin değiştirildiği görülür çünkü ilki başarısız oldu.
WASHINGTON ÜNİVERSİTESİ 3 NİSAN 2016
TİTANİK'E YAPILAN İLK DALIŞTAN BEŞ YIL ÖNCE
OKYANUS BİLİMLERİ BİNASI
Bugün karbon fiber teknenin üçüncü basınç testini yapacağız.
Makul olan 6.000 PSI'ye ulaşmamızdır. Bu da 4.100 metreye denk geliyor.
Ancak sıfır olmayan bir ihtimal dâhilinde
yaptığımız ilk testteki gibi içe çökerek patlama ihtimali var.
TİTANİK BATIĞI - TITAN TEST DALIŞI PSI - BASINÇ BİRİMİ
Birçok test yaptılar.
Ne kadar derine inebileceklerini test ediyorlardı.
Yeni materyaller kullanacaklarını biliyordum.
Karbon fiber. Oraya gidene kadar onun hakkında hiçbir şey bilmiyordum.
Karbon fiber esasında karbondan yapılmış ipliktir.
Zamk veya reçineyle kaplanarak bir arada tutulur.
Karbon fiber son derece güçlüdür. Daha hafif ve ucuz bir materyaldir.
Yeterli oldu.
Pek çok yeni sistemde, üründe kullanılıyor.
Çok hafif ve güçlü olduğundan pek çok sebeple kullanılıyor.
Tamam mıyız?
Batiskaf işletmenin asıl maliyeti gemide.
Batiskaf işletmenin maliyetini arttıran şey
oksijeni yenilemek veya karbondioksit emici değil,
onlar kolay.
Bütün mesele gemi.
Sonraki önemli meseleyse nakliye.
Bir noktadan diğerine nasıl götüreceksin?
Maliyetin yüzde doksanı o.
Çelik ve titanyum kullanarak beş kişilik batiskaf yapsan
son derece büyük, son derece ağır olur.
Onu sudan alıp nakletmek için devasa bir şey gerekir.
Bu elimdekiler nasıl?
Pek şey değil... Bu arkadaş daha fazla yükselmiyor.
Karbon fiber batiskaf hayalini gerçekleştirebilirsen fiyattan kısarsın
Birden dünyanın her yerinde batiskaf filoları kurarsın.
Tamam, şimdi ne olacak?
- Hepsini o mu yapacak? - Evet.
Metal gibi değil.
Titanyum çok iyi anladığımız bir malzemedir.
Karbon fiberse daha kendine hastır,
içindeki küçük lifler kopabilir.
KIÇ - BURUN - BORDA
İşte o kopma da bir ses çıkarır.
Akustik sensörlerimiz var.
Karbonun lifleri koparsa bu sensörler sesini kaydedecektir.
Tahmin edersiniz ki kopan her lifle yapı zayıflar.
Teknenin içindeki...
OCEANGATE YK ÜYESİ
...tek bir lif çatlasa bile bunun o çatlağı tespit etmesini umuyoruz.
Yapısal bozulmaya işaret edecektir.
Bir şeyler kaptı.
Buna akustik gözlem sistemi dendi.
Gövdenin her yerine yerleştirilip
lifler kopuyor mu diye dinleyen bir dizi mikrofondan ibaretti.
OceanGate, karbon liflerinin kopma sesinin
tüm yapının bozulmak üzere olup olmadığını tespit edebileceğine inanıyordu.
TITAN BEŞ KİŞİLİK BATİSKAF - 4.000 METRE
2021'de web sitelerindeki iddiaya göre
yaptıkları gerçek zamanlı gözlem eşsiz bir güvenlik önlemiydi
ve batiskafın içindeki herkes önceden uyarı alacaktı.
Dalışı durdurup güvenle yüzeye çıkacak süreleri olacaktı.
İdeali hiçbir şey duymamak.
Hiçbir şey duymamamız ve test boyunca yapının sapasağlam kalması.
OceanGate'e nasıl dâhil oldun?
Boeing'deki biriyle temasa geçmişler.
Diğer kişi olan Jake'le Boeing çalışanıydık.
Boeing ile iletişime geçmek çok yardımcı oldu.
Karbon fiber bu mühendislerin anladığı bir şeydi.
İş yerleri de OceanGate'in Everett, Washington'daki merkezinden
birkaç adım ötedeydi.
Böylece oradaki Boeing ekibi 2013 yılında
bir konsept ve tasarım belgesi hazırladı.
TASNİF DIŞI
Yaklaşık 70 sayfalık oldukça yüklü bir belgeydi.
Diyebilirim ki o belgede böyle bir araç yapmanın yolunu göstermiş,
yol haritasını çıkarmışlardı.
Tamam, indiriyoruz.
Bu Boeing mühendisleri karbon fiber teknenin performansı hakkında
son derece endişeliydi.
Bu test için asıl modelin
dörtte biri boyutunda ölçeklendirdiğimiz bir tekne yaptık
ve tüm aletlerimizi içine yerleştirdik, çalıştırıp hazneye koyduk.
Hedeflediğimiz derinliğe inmesini canlandıracak.
- Stabil misin? - Evet.
John, hazır mısın?
1.500. Başla.
TANK BASINCI
Bu vuruşların her biri teknede meydana gelen bir tür olay.
Epoksinin oturması veya lif kopması. Umarız kopma değildir.
Basınç kaçta John?
3.500'deyiz.
4.000'e çıkalım.
Şu an neredeyiz?
Şuradayız.
Ne diyorsun Dave?
Bakalım yatışacak mı ama çok olay var.
Evet, böyle olsun istemezsin.
Tamam.
- Nereye kadar çıktı? - 4.000'e çıktı.
- Evet. - Evet. 4... 4.009.
- Akustik gözlem işe yarıyormuş bari. - Şey...
Evet ama şeye kadar bile gelememesi...
Geçen seferki basınca ulaşamadı. Sikerler böyle işi.
Çok şey çözülmüş oldu.
O gün acayip heyecanlıydılar ama içe çökünce sinirlendiler.
İşte şurada.
- Evet, tam şurası. - Bakalım.
İnanamıyorum yahu.
4.300 PSI'yi bile geçemedik be.
TİTANİK BATIĞI DERİNLİK: 3800 METRE
TITAN TEST DALIŞI DERİNLİK: 4100 METRE
DERİNLİK: 2754 PSI: 4009
Stockton'da şöyle bir hava vardı,
"Her şey yoluna girer, hallederiz" falan.
Şuna bak.
Evet, yani içe çöküp patlamış.
Vay be, peki...
Sanırım 3.000 PSI civarında
yarım kürelerden birinde biraz akustik faaliyet görmeye başladık.
Sonra kötüye gitti
ve 4.000 PSI'de durduğumuzda da
tamamen başarısız oldu.
İyi haber şu ki çökmeden önce bulgularını görmeye başladık.
Testin amaçlarından biri de buydu.
Akustik gözlemin çalışıp çalışmadığını,
hatayı öngörüp görmediğini anlamak.
Tüm testler iyi testtir.
Biraz değişik çıktı bu.
Tam bir sanat eseri.
Bildiğiniz Jackson Pollock.
Tekne gözlem sistemi
çok fazla soru soran insanların
içini biraz rahat ettirebilmek için
OceanGate'in çıkardığı bir icattı.
ÜÇ AY SONRA
Eşiği 2.000'e ayarladıktan sonra bir sürü olay oldu.
Şuradaki farklı veri kanallarında meydana geldiler.
Şu an 6.000'de nispeten daha sessiz.
Biz de 6.500'e çıkıp okumalar başlarsa duracağız.
Karbondan veya kompozit materyalden yapılmış bir kayağım olsa
ve kayağa baskı uyguladığımda çatır çutur sesler gelmeye başlasa
ne zaman kırılacağını kestiremem.
Bence oldu!
- Artık duralım mı? - Bence duralım.
Bu şeyin çığlıklarını dinliyorsun,
gerilmesini dinliyorsun.
Devasa bir basınç altında olduğunu söylese de
ne zaman çökeceğini söyleyemez.
Boeing mühendisleri Stockton'a teknenin bir analizini yolladı.
Derine indikçe maruz kalacağı kuvvetleri gösteriyordu.
Titanik'in oturduğu derinliğin hemen altında
bir kafa tası ve kemik işareti vardı.
RİSK - 4.000 METRE
4.000 METREDE VEYA ONA ULAŞMADAN ÖNCE BÜYÜK RİSK ALTINDASINIZ.
Endişelerinin çok ciddi olduğuna dair çok bariz bir işaretti bu.
TEDBİRLİ VE DİKKATLİ OLUN.
OceanGate ile Boeing niye birlikte çalışmayı bıraktı?
Tam olarak bilemeyeceğim.
MATERYAL VE SÜREÇ MÜHENDİSİ, BOEING
Belki onlara çok pahalı gelmişizdir.
Boeing'in batiskafı inşa etmeyeceği iyice belli olsa da
Stockton'ın elinde tarifi var gibiydi.
Stockton kadrolu mühendislere ihtiyacı olduğunu fark etti.
Her şeyi üniversiteden sözleşmeyle yürütemezdi.
Direktör olarak tüm mühendislik kararları size mi aitti?
Hayır.
- Herhangi biri sizin miydi? - Evet.
Mühendislik kararlarının çoğunu kim alırdı?
Stockton.
Çoğu kişi bir yerden sonra Stockton'a boyun eğerdi.
İnsanı resmen ince ince yıldırırdı.
Böylece Tony ekibe katıldı. Sanırım 2016'ydı.
Uzmanlığıyla ortalığı bayağı toparladı
ve başka mühendisler alarak mühendislik ekibini inşa etti.
Bunlar üniversitenin yerini dolduracak
ve kendi tasarımlarıyla araca son hâlini verecekti.
Stockton dönüp bana dedi ki, "Artık senin sorunun."
Haziran 2016'da, Titan yapım aşamasındayken
OceanGate, Andrea Doria batığına bir sefer düzenledi.
Operasyon ekibi için deneme olacaktı.
ANDREA DORIA BATIĞI
Batık, Nantucket açıklarında.
TRANSATLANTİK 50 METRE DERİNLİK
Cyclops 1 batiskafıyla yola koyulduk.
Şirket için bir test niteliğinde olacağını ve çok tehlikeli olacağını biliyorduk.
Olabildiğince kalacağız.
Yeni telsiz prosedürü var. İki saat kalacağız.
Tahminen akıntının 100 metre gerisine ineriz.
Plan, Titanik'teki gibi batığın tamamının haritasını çıkarmaktı.
Ücret ödeyen dört yolcuyu aşağıya ben indirecektim.
Ancak dalış günü geldiğinde
Stockton batiskafta benim olmamı istemediğine karar verdi.
Yolcuları o aşağı indirecekti.
İşte o zaman itiraz ettim.
Batık hızlı bir şekilde çürümekte. Çok ama çok tehlikeli.
Bir sürü sorun çıkabilir.
Ne yapmak istediğine öylece karar verdi. Ne de olsa CEO oydu.
Yani o gün karşı karşıya kaldık.
Sonunda gelmeme izin vermesi için onu ikna ettim
ama o kullanmak istiyordu.
Ben sana uzatırım, sen gir.
Su altı telsizini çalıştırıyorum.
Kamerayı açıyorum.
Aç bakalım.
- İstediğin zaman havayı boşalt. - Boşaltayım mı?
Boşaltıyorum.
Dalıyor!
Tamam, kalkıyoruz.
Anlaşıldı, kalkış.
- LARS'dan ayrıldık. - Evet.
Anlaşıldı, duyuyoruz yüzey. 32 metredeyiz, devam ediyoruz.
Telsiz kontrol. 40 metrede her şey yolunda.
Tabana temas edince söyle, sekiz metremiz kaldı.
Henüz yok.
- İşte orada. - İşte orada.
Tam şurada, bak.
Tamam, yaklaştır.
- İşte orada. - Evet.
Gayet net görüyoruz.
Işıklar bu mu?
- Acaba şey... - Biraz daha dönebilir miyiz?
Çok ama çok yakınız.
Çok aşağıdayız.
Her yanımız döküntü.
- Evet, doğru. - Baksana.
- Şimdi dışarıyı çektim. - Vay be, tamam.
- Biraz fazla yakın gibiyiz. - Evet.
- Sana işini... - Hareket var mı?
Aşağıya indi, dümdüz gidip pruvaya üç metre yaklaştı.
Bizi döküntü alanına sokmuş oldu.
- Işık açacağım, hazır mısınız? - Evet.
- Oldu mu? - Evet.
Üç yönünde gideceğim ki sürüklenirsek yanından geçelim.
- Tamam. - Tamam mı?
Batık, iskele tarafında, üç metre açıkta Stockton.
Dur. Aşağı gel.
Aşağı gel, devam et.
Tamam, önünde bir şey yoksa ileri git, tamam mı?
Yavaşça ileri git, yavaşça.
- Ne o? - Bilmiyorum.
Gövde boyunca devam et.
Bizi sancak tarafına getirdi
ve pruvanın altına oturttu.
Bizi oraya sağlam sıkıştırdı.
"Lütfen bir şey yapma, kolu bana ver" dedim ona.
Dümdüz yukarı çıksak çarpmayız ama çok mu yaklaşırız?
Yok, çarparız.
Kesin.
Chris, iskele tarafındaki pencereden kontrol eder misin?
Kablo gibi şeyler görürsen söyle.
Batiskaf kullanmak konusunda pek deneyimi yoktu.
Tamam, enkazın parçası olduğu kesin.
Hemen üzerimizde.
O noktada bizi gemiden uzaklaştırıp motorla 50 metre gittim,
bizi geri döndürdüm.
"Dalışta işte böyle yapmamız gerekirdi" dedim ona.
"Sağ ol, sana borçluyum" dedi o da.
Yüzey, bilginiz olsun, pruvadan 30 metre açıktayız
ve yüzeye dönüyoruz.
Mevcut derinlik 52 metre.
Pruvanın altına sıkışıp kaldık.
Duymak istediğimden emin değilim.
İskele kubbesinden görebiliyordun resmen,
hemen arkamızdaydı.
Sonra David devraldı.
Evet, David yukarı bakıyordu.
Kubbeden baktı.
Düz gidecektik ama büyük bir tepe vardı.
Ama pruvanın tam altından geçtik, harikaydı.
Şeyi gördük... Batığın aşağıda olduğu kesin. Kocaman.
Yolcular birbirine sarıldı.
Ama Stockton'la aramızda her şey birden tersine döndü.
Üç deyince! Bir, iki...
Yolculuğun geri kalanında benimle pek konuşmadı.
Dinamiğimiz değişti.
OCEANGATE KÂŞİFLERİ
BATIKLARIN EVEREST'İ OLAN ANDREA DORIA'NIN YERİNİ SAPTADI
Andrea Doria'nın ardından
üst yönetim tarafından Titan Projesi'nden dışlanmaya başladım.
Tüm e-posta yazışmalarından çıkarıldım.
Sözlü iletişimden de.
Beni devre dışı bıraktılar ama bir yandan da
baş operatördüm, Deniz Operasyonları Direktörü'ydüm.
Bütün dalışları gerçekleştirecek olan kişi bendim.
Tabii aklımdan "Bu doğru değil, olmaz" diye geçiyordu.
Ben de sözümü sakınmadığımdan
şirkete geldiklerinde yönetim kurulu üyeleriyle konuştum,
düzenli olarak Stockton'la konuştum,
genel müdür olan eşiyle konuştum.
Şirketi yöneten herkesle konuştum yani.
Onlarla konuşup endişelerimi dile getiriyordum.
Hazır yapılmış bir batiskaf olarak gelmediği için de
her bir parçasını görüyordum
ve hemen hemen her parçada bir sorun vardı.
Bugün titanyum ile karbon fiberin kritik birleştirilmesi var.
Mührün yeknesak ve küçük olması gerekiyor
ama çok da değil.
Dönüşü olmayan noktaya geldik şu an.
Mühendislik Direktörü Tony Nissen ile
düzenli olarak tartışmaya girerdik.
Temizlik yapıp yüzeyi kontrol edeceğiz.
İnsanlı batiskaf endüstrisinde çok az deneyimi olan insanlar getiriyordu.
Çoğu üniversiteden yeni mezundu.
Mark Walsh baş elektrik mühendisi.
Everett WSU Mühendislik Fakültesi'nden yeni mezun.
24 yaşındaki Nicholas Nelson da öyle.
Bir şeyi 4.000 metre aşağıya göndereceğimizi bilmek,
onu oraya taşıyanın bizim tasarımımız olacağını bilmek müthiş bir şey.
David bir müddet bana gelip...
"Şikâyet" diyesim var
ama aslında David endişelerini böyle dile getiriyordu.
O sıralarda karbon fiberle hiç deneyimim yoktu
ama eğitimsiz bir göz için İsviçre peyniri gibi bir şeydi.
Gözenekleri resmen görebiliyordun.
Katmanları, boşlukları görebiliyordun.
Titanyum arayüz halkalarını mühürledikten sonra
onu Everett'taki otoparka çıkarıp
kamyon kasası astarıyla kapladılar.
Biri yaptığımız şeyin düşüncesini bile sorgulasa
Stockton rahatsız olurdu.
Bayağı üstüne alınırdı.
Everett merkezli bir şirket yapımını tamamladığı denizaltıyla
bu yaz Titanik'e gidecek.
Bu bir lazer tarayıcı.
OceanGate Mühendislik Direktörü Tony Nissen
beş kişilik yeni batiskafları Titan'a
ekibiyle beraber takmak üzere olduğu yüksek teknoloji ekipmanı tanıtıyor.
Yeni kameralarla 4K çözünürlükte...
Bu bileşenler bir araya getirilirken
karşılarına dikilip sadece ben şöyle dedim,
"Bu şeyi denetletmelisiniz, dışarıdan denetmen getirtmeliyiz.
Getirtiyor musunuz?" "Hallediyoruz."
Her seferinde beni geçiştirmekle yetindiler.
Gözlerim yaşardı.
Buraya varmak için acı çektik.
Çok acı çektik, diyebilirim. Çok hızlı başardık.
Bir gün OceanGate'te öğle yemeğindeydik.
Stockton, klaslama yaptırmaya,
dışarıdan bir denetmen getirmeye ihtiyaç görmediğini söyledi.
Nasıl bir etki yarattı?
Ayağa kalkıp, "Üzgünüm, bu konuşmaya dâhil olamam.
Ne OceanGate'le ne de bu araçla herhangi bir ilgim olabilir" deyip çıktım.
Batiskaf endüstrisinde tanıdığı her bağlantısı
ona bunu yapmamasını söyledi.
Ama her şeyi kendin yapmak üzere bir kere yola çıktıktan sonra
daha en başta yanlış yöne saptığını fark edince,
hele ki Stockton için,
yanıldığını kabul etmen gerekir.
Bu, kolay yutulur bir şey değil.
Oynamaya hazırız.
"Bunu birkaç haftaya sana teslim edeceğiz" dediler bana.
"Beyler, size kaç kere söyledim, bunu daldırmayacağız" dedim.
Onun üzerine Stockton
"Tamam, Titan'ı alıp denetimden geçirmeni istiyorum" dedi.
HAZIRLAYAN: DAVID LOCHRIDGE
OCEANGATE CYCLOPS 2 KALİTE KONTROL DENETİM RAPORU
İLERİ SEVİYE DENETİM GEREKLİ
Birkaç gün boyunca testler yaptım.
BİR ALEV TESTİ YAPILDI
Fotoğraflar çektim.
KALİTE VE GÜVENLİK RAPORU
Sonra da çok güzel olduğunu düşündüğüm bir e-posta kaleme alarak
nihai sorumluluğun bana düştüğünü belirttim.
GÜVENLİK RİSKİ
O e-postayı da 18 Ocak'ta yolladım.
19 OCAK 2018
Ertesi sabah bir e-posta aldım.
Toplantı yapacaktık.
Ben vardım. İK Direktörü Bonnie Carl vardı.
Kalite Kontrol Direktörü Scott Griffiths vardı.
CEO Stockton Rush vardı.
Bir de Tony Nissen vardı.
Evet.
Bugün ayın kaçı?
- 18'i mi? - 19'u.
19'u, saat bir.
Bunu kaydediyorum.
Tamam, ilk soru.
Biraz bilgi ver, nereden çıktı bu?
Bu endişelerin ne zamandır var?
Aslında...
Saf değilim.
Yaklaşımı hissedebiliyordum.
Kısmen şeyi de bilmek istiyorum, bunu...
Buna sebep olan neydi? Bu belgeyle neyi amaçladın?
Benim için bu belgenin amacı
sen dâhil içine girecek herkesin güvenliğini sağlamak.
Stockton'ın sesinden gergin olduğunu anlayabiliyordum.
Titriyordu. Ellerini görebiliyordum.
Kızgındı.
Öyle kızgındı ki...
Daha kızgın olduğunu görmüş ve duymuştum!
Ama...
O gün de bayağı kötüydü.
Herkes tam tersini söylüyor.
"Karbon fiber basınca dayanmaz mı? Saçma" diyorlar ve ben bunu kanıtladım.
Sekiz yıllık proje bu.
- Neden bahsettiğimi biliyorum. - Peki.
Devam et o zaman.
Senin batiskafa binmene gelince,
- buna son derece karşıyım. - Anlıyorum.
Batiskafı kabloya bağlamalıyız.
Yaptığın bunca deneysel şey varken...
Sorunun o, biliyorum.
Kabloda da güvenlik sorunları var zaten.
İkincisi, böyle yapacağız, nokta.
- O kadar. - Ben inceledim.
Test programı belirleyip adım adım gidilmelidir.
3.100 metreye indiğinde mükemmel olup
3.200'de hepsi yok olmayacak.
Böyle olmayacak, olmayacağını söylerken
hayatımı ortaya koymaya da hazırım.
Bir şeyi içinde insan varken niye test edersin ki?
Ben bunu anlamıyorum.
Bana kalırsa kibirden ibaretti.
Bu şirkette yaptığımız şeyden
rahatsızlık duyan kimseyi istemiyorum.
Tuhaf şeyler yapıyoruz, ben de kalıp dışı biriyim.
Orası kesin. Standart dışı şeyler yapıyorum.
Endüstri beni geri zekâlı sansın.
Sekiz yıldır sanıyorlar zaten.
Ve ben bu yoldan dönmeyeceğim
ama insanları da dinimi kabul etmeye zorlamayacağım.
İstemiyorlarsa olmaz.
Ne diyeceğimi bilemedim
ama çok büyük şaşkınlık yaşadım.
Rus ruleti oynamaya niyetliydiler artık.
Bu ekipte David'e ihtiyacımız var.
Bana kalırsa burada olması gerek.
Bence Stockton karar verdi.
Şu an yorumlarından dolayı biraz hayal kırıklığı yaşıyorum.
Açıkçası bayağı şaşkınım.
İlk defa yazılı olarak sağlık ve güvenlik endişesi belirttim.
Tanrı aşkına Stockton,
biliyorsun ki çıktığımız her seferde sorunlar yaşadık.
Ve ben her seferinde senin yanındaydım.
Bunu inkâr etmiyorum.
Beni göndermek mi istiyorsun? Asıl soru bu.
Ben başka seçenek göremiyorum.
David adına üzülüyorum, cidden öyle. Böyle olmamalıydı.
O gün Stockton bana
"Birinin hayatını mahvetmek için 50.000 dolar harcamam işten değil" dedi.
- David'i kastederek mi söyledi? - Evet.
Bu söz şirketteki hayatımı değiştirdi.
Mühendislik departmanını idare edişimi değiştirdi.
Herkese ses etmemelerini söyledim.
Klinik olarak psikopatlık sınırında olan birine çalışıyordum muhtemelen.
Zaten kesin narsistti.
Öyle birini nasıl idare edersin? Şirket onun.
Artık o şirkette çalışamayacağımı o an anladım.
Eve gidip LinkedIn profilimi güncelledim.
Ama tabii oradayken Stockton veya Neil'a bir şey demedim.
Stockton'sa olaya şöyle yaklaştı,
"Tamam, bundan böyle baş operatörümüz Bonnie olur.
Harika olacak bu.
Baş operatörümüz bir kadın olacak. Medyada çok iyi yankı bulur bu."
Şöyle düşünmüştüm,
"Ne oluyor? Delirdiniz mi? Muhasebeciyim ben."
FİNANSAL VE İDARİ DİREKTÖR
Ayrılmaya karar verdim.
Stockton'a iki kelime etmemişimdir,
öylece bitirdim.
Bir yıldan uzun süre şirkette stajyer olarak takılmıştım.
Okulumun bitmesine yakın beni Bahamalar'a yolladılar.
Titan orada test ediliyordu.
Max, duyuyor musun?
Konuş.
Şöyle oldu, "Tamam, bu işlere yardım et,
her iki taraf için de iyi giderse sana iş teklif edip seni kadrolu alırız."
İlk iş gezimdi.
MARSH LİMANI, BAHAMALAR
TITAN'IN AÇIK OKYANUSTA İLK TESTİ
Evet, 39'uncu dalışımızı yapacağız.
Hedef 4.200 metre derinlik.
Bizi uzun bir gün bekliyor,
o yüzden operasyona bu gece başlayacağız.
Aracın hazırlığına sabaha karşı üçte başlamayı düşünüyoruz.
Stockton ilk başta Titan dalışlarını tek başına yapıyordu.
Tamam.
Kaydediciyi açtım. Ses kayıt açık.
Güneşli Marsh Limanı'nda
saat sabah 03.55.
Gürültünün yüksek olduğunu ama bunu beklediğimizi söylüyordu.
Karbon fiber "terbiye oluyormuş".
Bir teknenin terbiye edildiğini ilk defa duyuyordum.
Tamam. Bayağı bir gürültü var.
Mikrofonda da duyuluyor.
Oldukça dikkat çeken pat pat sesleri var.
Oha, bu tuhafmış!
Çatlamadığı sürece sorun yok.
İşte bu tedirgin eder.
İşte bu insanı tedirgin eder.
Stockton tek akustik sensör istedi.
18 gerinim ölçer ve dokuz akustik sensör koyunca bana kızdı.
Aracın içe çöküp patlamasından çok
yüzeyde dururken denizde kaybolmaktan korkuyordu.
İnanılmaz. 3.938 metre Dana.
Evet.
Yeterince yakın.
Titan, cıvatalar çıktı, basıncı ayarlayabilirsin.
Anlaşıldı, tamam.
Biraz su aktı!
Selam.
Hoş geldin.
4.000 metre!
Aynen öyle! 17,3 saat, yine bir rekor.
Batiskafta bu kadar uzun bir de James Cameron kalmıştır.
Muhteşem bir başarı millet.
Hadi, kutlayalım.
Tamam, evet!
Evet!
Komik olan bu 39'uncu görevdi
ve kamerada gördüğüm derinlik de 3.939'du.
Sırf ondan yaptım.
Rahatça dörde inebilirdim ama neden? 3.939'a dört demeyen de eşektir artık.
NAR'ı ihlal ediyor ama bize ne?
Senin için yeterli değilse siktir git yani!
Kamera için onun yerine "4.000'e indim" der misin?
Doğru ya.
Buraları kesersiniz.
4.039, evet.
Evet, evet. Hepsini oraya indirin.
Tamam.
Verilere bakarken Stockton'a dedim ki
"Bak, iyi gitse nasıl görüneceğini bilmiyoruz
ama böyle görünmeyeceği kesin."
GERÇEK ZAMANLI GÖZLEM VERİLERİ
39. DALIŞ'TA DERİNLİĞE GÖRE SES GENLİĞİ
DERİNLİK
Sen duyuyorsan
veya akustik gözlem sistemin sana iğneler gösteriyorsa
hâlâ kopuyordur.
Artık bunları duymak istemezsin çünkü kopmuyorsa sağlamdır.
- Tebrikler. - Sağ ol.
Harika.
Sizce Stockton riskleri anlıyor muydu?
Hayır.
Anlamıyordu.
Sözde uzay mühendisliği mezunu
ama bütünüyle kavramadığı bilimsel prensipler vardı.
2019 TİTANİK DALIŞINA HAZIRLIK İÇİN 4.000 METREYE İNDİ
İlk Titanik görevine 2019'da çıkılacaktı.
Göreve olur vermediğim için kızgındı.
"Tekrar dalmalısın. Temiz bir dalış çıkarmalı."
Bahamalar'daki test süreci aylarca sürdü.
Tamam Mark, bırak.
Tekrar.
Ortalık biraz karışıktı.
Elektrik sistemlerinde çok sorun vardı.
Değişmesi gerekiyordu.
Evet, tamamız. Kilitleyin.
O noktada zaten teknesinin durumuyla, çıkardığı seslerle ilgili
çoktan ciddi endişeleri vardı.
İyi gidiyor, hattı koru.
O hattı koru.
Tamam, biraz sancağa doğru.
Stockton'ın tek başına dalışından sonra tekrar derine daldırmaları dört ay aldı.
O gün içerisinde başka bir batiskaf uzmanı olan Karl Stanley vardı.
Denizaltı yapmıştı, Honduras'ta turistik amaçlı işletiyordu.
Stockton da gururluydu, Titan'la hava atmak istiyordu.
STANLEY DENİZALTILARI SAHİBİ
Stockton ile tanışıklığım en az 10, muhtemelen 15 yıla dayanır.
Karbon fiber batiskaf yaptığını öğrenince
heyecanlandım.
Washington'a gidip bir hafta ücretsiz emek verdim.
İndirme ve çıkarma aracının ilk versiyonu üzerinde çalışıp
günün birinde, bir yerde ona binme hakkı elde edeceğimi umdum.
17 NİSAN 2019
3.650 metreden derine daldık.
Dibe 40.
- Dibe 40 metre mi kaldı? - Evet.
Görmüyorum.
Derine indikçe çatlama sesleri yükseliyordu.
47. DALIŞ'TA DERİNLİĞE GÖRE SES GENLİĞİ
DERİNLİK
Peki dalıp çıktıktan sonra
gerçek zamanlı akustik sensör gözlem sonuçlarının
bir grup tarafından incelenip kaynağının ne olduğunun tespit edilmeye çalışıldığı
herhangi bir toplantıda yer aldınız mı?
Bu bilgi benimle paylaşılmadı.
Bizi pek dert etmedi, bana feragatname imzalatmadı.
Benimle "Her şey şeffaf, istediğini sor" minvalinde
herhangi bir konuşma yapmadı.
"Geldin mi? Gidelim" şeklindeydi.
Hoş geldiniz beyler. Nasılsınız?
Selam!
Dalışın ardından Karl ile Stockton'ın e-posta yazışmaları oldu.
STOCKTON, MUHTEŞEM FIRSAT İÇİN TEKRAR TEŞEKKÜRLER...
Demişsiniz ki "Dün duyduğumuz sesler tutkalın birleştiği yerlerin,
hava boşluklarının kırılma seslerine pek benzemiyor.
Aklımdaki tek soru felaketle sonuçlanıp sonuçlanmayacağı."
Bu yazışmalar esnasında
teknesinde bir çatlak tespit edildiği size bildirildi mi?
EVERETT LİMANI
St. John's'a biletim vardı. Yüzey ekibine dâhil olacaktım.
Çok plan yapmıştık. Konteynerler hazırlayıp sevk etmiştik.
Derken operatörlerden biri batiskafta bir çatlak buldu.
Tamam, başla.
- Sivri ucuyla bir santim daha git. - Tamam. Tam şurası.
- Orası mı? - Tam orası.
Evet.
Bir daha yap.
Oynayanın boya olmadığını görüyorum.
Teknenin siyah parçası içeri girip çıkıyor.
- Siyah mı oynuyor? - Evet.
Peki.
Her şeyi Bahamalar'dan geri getirdiler
ve daha sonra çatlağın ne kadar derine indiğini görmek için
mühendislik ekibine karbon fiber tekneyi kazıttılar.
DİKEY ÇATLAK YATAY ÇATLAK
TİTANYUM DÖRT YÖNÜNDE
Bu bilgi paylaşılmadı. "Kimseye bir şey söylemeyin" dediler.
Ben Bahamalar'dan döndükten
ve çatlağın büyük kısmı oyulduktan sonra Stockton beni öğle yemeğine davet etti.
Bana dedi ki Kurul'dan iki kişi
bu problemin var olduğunu benim bilmem gerektiğini söylemiş ona.
Ben de Stockton'a "Biliyordum, sana da söyledim" dedim.
"Hatta var olduğunu gösteren bir rapor da yazdım."
ÖLÇÜLEN GERİLME VERİLERİ TEKNENİN GEREKSİNİMLERİ KARŞILAMADIĞINI GÖSTERİYOR
Stockton, "Birimizin gitmesi gerek" dedi.
"Ve bu ben olmayacağım."
Peki.
Birkaç mühendis kovuldu.
Çok şaşırdım.
St. John's uçuşuma altı gün kala bir toplantı yaptık.
Ne tesadüf ki gemi de iptal edildi.
OCEANGATE BU YILKİ PLANLARINI ERTELEDİ
Stockton herkese "Yüzeyde bir gemi lazım" diyordu.
YÜZEYDEKİ AÇMAZDAN DOLAYI
Sonra "Gitmiyoruz" dediler.
Daha sonra da teknesinin yeniden yapılacağı ilan edildi.
Nedeninin açıkça söylendiğini de pek sanmıyorum.
"İstifa etmeliyim" diye düşündüm.
Ona karşı çıkamazdım, Kurul'a gidemezdim.
Çünkü Stockton hayat mahvetmeyi sevdiğini açıkça ifade etmişti.
Tamam.
Kayıt cihazı açık.
ABD Çalışma Bakanlığı
İş Güvenliği ve Sağlık İdaresi adına
David Lochridge Bey'in giriş görüşmesini gerçekleştiriyorum.
Bay Lochridge ofisimizle 2018 yılında irtibata geçti.
İGSİ SORUŞTURMACISI
İlk başta savı bana çok sağlam geldi.
Piyasadaki çoğu batiskafı altı kuruluş klaslıyor.
Loyd'lar, ABS, DNV GL...
Şirket sahibi Noel'den hemen sonra
"Yok, klaslamayacağız" dedi. Yani klaslanmayacak, sigortalanmayacak.
ABD ÇALIŞMA BAKANLIĞI
CVP: OCEANGATE AŞ/LOCHRIDGE
Görüşmeden birkaç gün sonra OceanGate'e bilgi verildi.
Beni İhbarcı Koruma Programı'na aldılar. Beni koruyacaklarını söylediler.
GÖNDEREN: WASHINGTON EYALETİ
OceanGate karşılık verdi.
Bay Lochridge aleyhinde dava açtılar.
ALEYHİNİZE DAVA AÇILDI
"Senin, eşinin, evinin, yeşil kartının
her şeyinin peşine düşeceğiz" diyorlardı.
Haçlı seferiydi. "Ne cüretle bana karşı gelirsin?"
DOLANDIRICILIK
Şerefsizler. Kayıtta söylüyorum.
"Şerefsiz" iyi oldu mu?
Adı "İhbarcı Koruma Programı", değil mi?
Ne yazık ki ihbarcılar misillemelerden korunmuyor.
Tanık Koruma Programı gibi bir şey değil bizimki.
Biz soruşturma yürütüyoruz.
Niyetleri önümüzü kesmekti.
Projeye devam edip Titanik'e gitmek ve insanları da götürmek için
benim susmamı istiyorlardı resmen.
OceanGate 2019 yılında yeni bir mühendis ekibiyle
Titan için yeni bir karbon fiber tekne yapmaya başladı.
Sıradaki sorularda "Titan'ın teknesi" dediğimde
Titan'ın ikinci teknesini kastediyor olacağım.
Tamam.
Üçüncü ölçekli modelin testlerini anlatır mısınız?
O testler şu an önümde yok.
MÜHENDİSLİK DİREKTÖRÜ (2021-2023)
Onları almadım ama başarısız olduğunu biliyorum.
Farklı bir şey yapmamız gerektiğini biliyorduk
çünkü işe yaramıyordu.
Çatlak bulunduktan sonra ayrılmak istedim.
Tam o sırada
"Titan'ın teknesini daha iyi şekilde baştan yapacağız" dediler.
Ben de "Tamam, doğru olanı yapıyorlar, kalabilirim" dedim.
İlk tekne başarısız olunca baskı çok arttı.
Birden fark ettiler ki o yıl gelir elde edememekle kalmayıp
aracın teknesini veya tamamını değiştirmeleri gerekecekti.
İnsanların vaktini ve emeğini de ekleyince yüz binlerce, milyonlarca dolar demek.
EMILY HAMMERMEISTER TAM ZAMANLI OCEANGATE ÇALIŞANIDIR
Yeni yıldan hemen önce Stockton ve getirdikleri yeni baş mühendis
bana proje yöneticisi pozisyonu teklif etti.
Yeni tekne inşasının zaman yönetimine yardımcı olacaktım.
"Sana batiskaf kullanmayı öğreteceğiz.
Seni operasyon ekibine almak istiyoruz" da dediler.
Stockton da şey demişti, "Genç kadın operatör olmanı istiyoruz.
Şirketin yüzü olmanı istiyoruz."
60 yaşlarında bir adam istemiyormuş.
Zam istediğimde "Yok, yan iş bu" dediler.
Böyleyken niye kaldığımı tekrar sorabileceğinizi düşünüyorum.
- Evet, soracağım. - COVID vardı.
Pandemi sırasında tüm arkadaşlarım işten çıkarılıyordu.
İşim varken tutunayım dedim.
YARIN BU SAATLERİ MÜHENDİSLİĞİN YENİDEN YAPILANDIRILMASINA AYIRIN.
Para suyunu çekti.
Tekrar dalabilmek için önünde iki yıllık bir süreç olduğunu fark etti.
Stockton mühendislik ekibini küçülttü.
BAZILARI İŞTEN ÇIKARILACAK.
Titan'ın yeni teknesinin yapımına dair pek fazla büyük toplantı yapılmadı.
Çoğu zaman mühendislik bölümünün başı,
COO ve Stockton ve ben olurduk.
Çok sayıda karbon fiber tedarikçisiyle çalıştılar.
Tekneyi yapması için tuttukları ekip
karbon fiber uzmanlarından oluşuyordu
ama daha önce hiç batiskaf yapmamışlardı.
Üçüncü ölçeklendirilmiş model Temmuz 2020'de yapıldı ve test edildi.
3.000 metrede başarısız oldu.
ÖLÇEKLİ TEKNE 3000 METREDE PERT
BELKİ İNDİRİMLİ KARBON FİBERDENDİR AMA NE BİLEYİM BEN
Bence bu durum ekibin hevesini bayağı bir kırdı.
Benim içinse verilen tepki şaşırtıcıydı.
Teyit etmek gerekirse tam ölçekli tekneye geçilmeden önce
üçüncü ölçekli modelin hiçbir testi başarılı olmadı.
Doğrudur.
Tam boy gövdeye başladılar.
Bundan kimseye bahsedebildiniz mi?
Evet.
Fikrimi söyledim. Pek çok kişi söyledi. Endişelerini dile getirdiler.
"Nasıl? Çöktüğü hâlde devam mı edeceksiniz?" dediler.
Stockton, Titanik'e ulaşmayı kafaya o kadar koymuştu ki
kim ne derse desin, bir şey fark etmiyordu.
Benim de kimseyi o batiskafa sokacak hâlim yoktu.
İş arkadaşlarımın çoğu bu konuda hemfikirdi
ve hiçbirisi uzun süre şirkette kalmadı.
"Ya bize uyarsın ya da uymazsın" dediler.
Bunun üzerine işten ayrılacağımı bildirdim.
Ayrıldıktan sonra olanları takip ettiniz mi?
Yeni tekneyi.
TİTANİK'E DÜZENLEYECEĞİ İKİNCİ SEFER İÇİN...
Evet. Elimden geldiğince.
...OCEANGATE ARAŞTIRMALARI ARTTIRDI
Gitmemelerini umuyordum.
Biz gazeteciler olarak bugün bile
Stockton'ın bize söyledikleriyle bizi ne kadar yanılttığını bilemiyoruz.
CBS Sunday Morning muhabiriyim. Bir gün bir e-posta aldım.
MUHABİR
OceanGate adında bir şirket bizi bir haber yapmaya davet ediyordu.
- Hiç mi tereddüt etmediniz? - Hiç etmedim.
Çok güvenmişsiniz.
Belli ki adam haberlere çıkmak istiyor diye düşündüm.
Tehlikeli bir şeyin içinden bir muhabirle yayın yapacak hâli yoktu.
İKİNCİ SEZON 2022'NİN YAZI
Operasyonun ikinci yazında gitmiştik.
Her yaz beş sefer düzenliyorlardı.
Dokuz günlük bir gezi bir sefer ediyordu.
Bunu beş defa yapıyorlardı.
Her seferde inip Titanik'i görmek için beş deneme yapıyorlardı.
Titan, 3.748 metre derinlikte olduğunu bildirdi.
Her yaz başına hepi topu 25 deneme demek.
İki yaz sonunda da totalde oraya sadece dokuz defa inmişlerdi.
Ama OceanGate'in manyak gibi bir güvenlik kültürü var gibi geldi bana.
Üçlü kuralları vardı.
En ufak üç şey yanlış olsa, doğru yerde veya optimal olmasa bile
dalmıyor, iptal ediyorlardı.
Bizi çıkarıyorlar.
- Çıkarıyorlar mı? - Evet.
Evet, çıkarıyorlar.
- Bir şey mi oldu? - Evet.
Titanik'e dalmak konusunda en önde gelen uzmana da sahiptiler.
PH Nargeolet.
Yaşayan en büyük uzmandı muhtemelen.
"Hiç mi endişeniz yok?" diye ona defalarca sordum.
"Elbette yok" dedi.
"Bir şey yok, sorun değil" dedim.
O da içimi çok rahat ettirdi.
- Bu seferdeki işleviniz nedir? - Elimden geldiğince yardım ediyorum
çünkü Titanik hakkında az biraz bilgim var.
Titanik hakkında çok şey biliyorsunuz.
PH'nin bu işe dâhil olması bizim açımızdan gizemini hep koruyacak.
Kablo salınım oranı serbest.
Kusurlu olduğu belli olan bir şeyde isminin kullanılmasına izin verdiğini
ona gayet net şekilde ifade etmişler.
Yavaş, hemen önümüzde.
Her seferinde aynı cevabı veriyordu.
"Ben yaşlı bir adamım. Muhteşem bir kariyerim oldu.
Operasyonlarının güvenliğini arttırabilirsem
bu bir kazanımdır."
Amanın! Pruva işte orada beyler.
Gördünüz mü?
Şuna bakın, birden karanlığı yarıverdi.
Mürettebatın dikkatine,
Titan şu an 3.741 metre derinlikte, Titanik'in pruvasında.
- Tamamdır bu iş. Oldu işte. - Yaşasın!
Çocuk oyuncağı.
Stockton bu aşamaya nasıl gelebildi?
Bunu asla anlamayacağım.
Şanslıydık.
Bu lafı Elon çıkardı, biliyorum ama şans bir numaralı süper güçtür.
Okyanusta bir işlere girişmiş herkes şansın kıymetini bilir.
Yaptıklarını sandıkları şeye o kadar çok inanan,
o kadar sıkı fıkı bir grup insana dönüştüler ki
neredeyse tarikat gibiydiler.
Titan yüzeye çıktı.
Yüzeye hoş geldiniz.
Evet bebeğim!
Yaptığı şeye ve işe yarayacağına inancı tamdı.
Yoksa çoğu dalışta niye operatör olsun,
niye çekmesi için televizyon ekibi çağırsın?
Denizaltınız bütün günü Titanik'te geçirdikten sonra şimdi döndü.
- Yine! - Yine.
Muhabirimiz David Pogue kısa süre önce
oldukça seçkin ve çok küçük bir grup insana katılmaya davet edildi.
OceanGate hikâyemiz Kasım 2022'de yayınlandı.
İzleyiciler çok havalı ve ilginç buldu.
Stockton çok sevindi.
"Şimdiden aramaya başladılar" dedi.
CHARLESTON, GÜNEY CAROLINA
Bay Catterson, Titan'la herhangi bir dalışa katıldınız mı?
Hayır.
Titan ile içiniz rahat şekilde derinlere iner miydiniz?
OCEANGATE BATİSKAF OPERATÖRÜ VE TEKNİSYENİ
Hayır.
Stockton ile ilişkimiz limonileşti.
Her şey inşa edilirken
Titanik görevlerinin başındaki operatör olmamı istedi.
İçine girmeyeceğimi söyledim.
İşimin orada bittiği kesin.
Senin hedefine inanan kendi personelini aracının güvenli olduğuna ikna edemiyorsan
şirketinde büyük bir sorun vardır.
Bu endişeleri dinleyip kabullenir, insanları talep ettikleri
güvenli aracı inşa etme sürecine dâhil mi edersin,
onları odaya çağırıp kovar mısın?
Bu olaydaki isimsiz kahraman Dave Lochridge'dir.
İşlerin ne kadar kötü olduğunu fark eden belki de tek kişi oydu aslında.
Profesyonel standartlarından ödün vermeyi reddetti adam.
OceanGate'e karşı dava açmaya karar verdik.
Ancak onların aksine
davanın kapalı kapılar ardında görüldüğü
bölge mahkemesine gitmedik.
Herkesin öğrenebilmesi ve halkın bilgilendirilebilmesi için
federal mahkemeye gitmeye karar verdik.
Onlarla her şeyimizle savaşmalıydık
ama bu bize finansal darbe vuruyordu.
İlk yedi ay boyunca bu işe birikimlerimizi yatırdık.
Kendi cebimizden harcadık.
Dava edilmek kolay değildir,
hele ki hırsızlık ve dolandırıcılıkla itham ediliyorsanız.
Yazılı cevabı alıp her iki taraftan da bütün kanıtları topladıktan sonra,
maalesef o noktada soruşturmanın beklemesi gerekiyor
çünkü bir soruşturmacı olarak daha bir sürü davam var.
EŞİNİZE VE SİZE GEÇMİŞ OLSUN
"Lütfen şu an sizinkinden eski 11 davamın olduğunu dikkate alınız.
Gerekince sizinle iletişime geçeceğim. Sabrınız için teşekkür ederim."
Eşimle beraber bir karar alıp bunun... "Anlamsız" demek istemiyorum
ama bir yere varmıyordu ve bize daha büyük zarar veriyordu.
Ve bu zor.
O yüzden Carol ile peşini bırakmaya karar verdik.
Paramız bitiyordu. Mücadele gücümüz bitiyordu.
Bitmiştik. Tükenmiştik. Yetkililer yardım etmeye yanaşmıyordu.
Bırakmamız gerekti, o kadar.
OceanGate ensesinde boza pişiriyordu.
O yüzden o da şikâyetini geri çekti işte.
Bu durumda dava kapanıyor mu?
Evet.
Dr. Ross, 2022'deki seferde
seferin tamamı boyunca orada mıydınız? Beş görevde de.
OCEANGATE BİLİM ŞEFİ
Hayır, sadece dördüncü ve beşinci görevlere katıldım.
80'inci dalışta araçta mıydınız?
Evet.
80'inci dalışta meydana gelen olaya dayanarak
karbon fiberin derinde farklı tepki vermeye başladığını anladık.
Yüzeye çıkıyorduk. Derinliği hatırlamıyorum.
Yüzeye bayağı yakındık sanırım
ama hâlâ suyun altındaydık
ve bir...
80. DALIŞTA GÖREV UZMANI
Büyük bir patlama veya çatlama sesi geldi.
Dördüncü görevde Scott dümendeyken yüzeye varınca büyük bir ses duydu.
- İç açıcı bir ses değildi. - Evet.
Ama derine dalan neredeyse tüm batiskaflar yüzeye gelince
bir ara bir ses çıkarır, ki Tim ile PH de bunu doğrulayacaktır.
Araç bu olaydan sonra birkaç dalış daha gerçekleştirebilmişti
ama 80'inci dalıştan sonra veriler ciddi oranda değişiyor.
Gerçek zamanlı gözlem sistemi orada çok fayda edebilirdi.
81. DALIŞ 80. DALIŞ
82. DALIŞ
Çünkü daha fazla fiberin koptuğunu gösteriyordu.
Bu bir uyarı niteliğinde olmalıydı.
Operasyonları için hayati olan tek sistemi dikkate almamış oldular.
En nihayetinde bu olaya neden olan şeyin en açık belirtisi budur zannımca.
Biz aslında batiskafı geri getirmek istedik.
En azından Everett'a.
Hiç değilse teknesini çıkarıp çatlak var mı diye gövdenin içine
bir bakmak istedik.
Ama sonuçta hüsrana uğradık
çünkü St. John's'daki iskelede kaldı, karaya çekildi.
Stockton'a "Böyle yapma" dedim.
"İnşa edildikten sonra onu sıfırın altında depolayamazsın.
Donmamalı."
İçine su girerse
ve onu dondurucu koşullarda bırakırsan su genleşip fiberleri kırar.
O batiskafın asla donmaması gerektiği muhakkaktı.
İçine su girmemesi kritikti.
Üstünde çalışmamızın, bakmamızın imkânı yoktu.
Bize bunun bir maliyet sorunu olduğunu,
onu Everett'a nakletmenin maliyetinin engel teşkil ettiğini söylediler.
Paraları az olduğu için yapamazmışız.
Ve aslına bakarsanız benim ayrılmam da ona denk gelir.
Bu sorunların bazıları iyice canımı sıkmaya başladığından
şirketten ayrılmaya karar vermiştim.
Üçüncü sezona gelindiğinde
uzman mühendislerin çoğunun OceanGate'ten ayrıldığı ortadaydı.
Araç derine inebildikçe
OceanGate işletmeye devam edebileceği bir konsepte sahip olduğunu düşünüp
rahatlamış gibiydi.
Titan'ın bir sonraki derine dalışı sonuncusu olacaktı.
SON SEZON 2023'ÜN İLKBAHARI
Yürüyüşümü çekelim, doğal olsun.
Sonra gelip maddeleri sayarım.
- Bir şeylerden bahsedeyim mi? - Evet, olur.
Tekneye ilk defa bineceğim, çok heyecanlıyım.
Bir kolaçan edip etrafa bakacağız.
Önümüzdeki birkaç gün bizi neler bekliyor bakalım. Hadi.
Benim adım Jake Koehler. Ben bir YouTuber'ım.
"Scuba Jake" diye biliniyorum.
N'aber? Kanalıma hoş geldiniz.
Yeniyseniz adım Jake ve bir define avcısıyım.
Titanik sizi niye çekti?
13,9MN TAKİPÇİ
Hikâyesi hep ilgimi çekmiştir.
Neye benzediğini görmek için internete girip videolar izlemiştim.
2005 TİTANİK SEFERİ
Küçükken en korktuğum filmlerden biri Titanik'ti.
Döngüyü tamamlayacak olmam,
yetişkin olarak gidip görecek olmam tuhaftı.
OceanGate'e kendim yazdım.
Evet, işte burada. Şuradaki Titan oluyor. Denizaltı o, bir bakın.
Şurası estetik dediğin kısım mı oluyor?
Evet, fiberglas açık. Kaputu açık gibi yani.
Tanrı'ya emanet bir hâli var gibi, bayağı havalı duruyor.
Tanrı'ya emanet!
Evet!
Şaka yapıyorum.
O ilkbaharda o ana dek
başarılı bir dalış yapmadıklarının farkında mıydınız?
Aslında Newfoundland'a ilk vardığımda
ilk iki görevin başarılı olmadığını öğrendim.
Hava o kadar kötüydü ki.
Açıkta birkaç gün geçirdik, deniz beni çok tuttu.
Ulu Tanrım!
İyi misin?
Açılıyorduk ama çok rüzgârlı oluyordu. Dalgalar kocamandı.
Yalan yok, eve dönmeye hazırdım ama oraya yok yere gitmemiştik.
OceanGate, denizde dokuz günün ardından
hava şartlarından dolayı Titanik'e tüm dalışları iptal etti.
Stockton, St. John's'a dönüş yolunda
Newfoundland'ın Grand Banks ucunda Titan'ı daldırmaya karar verdi.
Evet, başlıyoruz.
Hazırız, denizaltınız hemen arkanızda.
Olumsuz...
Buz gibi olduğunu fark ettim.
Ve içine girdim.
Çok tuhaftı çünkü o ana kadar hiç içine girmemiştim.
Bir tanesi düştü. Sorun yok, somun işte, bizde çok var.
Tamamdır beyler.
Stockton, dalışa hazır.
Evet, dalıyoruz.
Aman Tanrım!
Şuna bakın. Resmen dimdik aşağıya iniyoruz.
Şu an ne diyor?
Diyor ki
"Kenetlendiniz."
"Kenetlenelim" mi?
Bizi yukarı çıkaracaklar galiba.
- Evet çünkü bir süredir... - İletişim kesildi.
Dalmak üzereydik ki sis çöktü
ve dalış iptal edildi.
Yukarıda ne oldu acaba. Eminim eğlenceli değildir.
Evet.
Şimdi bunu söylemem biraz tuhaf ama biraz hayal kırıklığı yaşamıştım.
Muhtemelen birkaç saat sürmüştür
ama şey olduğunu hatırlıyorum, ayaklarım buz kesmişti.
Yüzey.
Batiskafın içindeki yoğuşmadan damlacıklar oluşuyordu.
Hatırlıyorum da herkes öldükten sonra bir vinç kubbeyi kaldırmıştı.
Ayaklarımı daha birkaç gün önce o kubbeye dayadığımı hatırladım.
Aklımdan şey geçti tabii, "Kahretsin, ya ben olsaydım?"
Biraz zor.
Mesele aslında ben değilim.
Ben diğerleri için üzülüyorum elbette
ama evet, zor.
"Ya şöyle olsaydı?" deyip duruyorsun ama öyle yaşanmaz ki.
2023'te OceanGate dört adet dalış girişiminde bulunmuştu
ve hepsi hava veya teknik zorluklardan yarıda kalmıştı.
Son seferin ilk dalışında,
dalıştan yaklaşık bir buçuk saat sonra iletişim ve takip verileri birden kesildi.
Titan ile iletişim kesildikten 16 dakika sonra,
Titanik'ten 1.500 kilometre uzaklıktaki bir su altı ses kayıt cihazına
beklenmedik bir ses ulaştı.
Batiskaf hâlen kayıpken insanlarla konuşmaya başlar başlamaz
Stockton yüzünden ayrıldıklarını söyleyen bazı kaynaklar oldu.
Biri, Stockton yüzünden iki telefon hattı olduğunu söyledi.
O hattı bilmesini istemiyordu.
Hatta bir tanesi Stockton'ın öldüğünü hepimiz öğrenene kadar
bana tam olarak açılmak istemedi.
İşte tam o anda
bunun niye yaşandığı hakkında gerçek bir hikâye olduğuna inandım.
Şirketin geleceği bu.
Yürümeye baş koyduğum yol bu.
Ölmeye hiç niyetim yok.
Tatlı bir torunum var, bir yere gitmiyorum.
Asıl hata bir şeyin klaslanmamış olması
veya bir yönetmeliğe uymamış olmamızda değil.
Asıl hata o değil.
Stockton zamanla kendini OceanGate ile bağdaştırdı.
Bunu yapan oydu.
Engelleri yıkıp okyanusu insanlığa açan adamdı o.
Operasyonun bir yanını eleştirdiğinizde şahsen onu eleştiriyordunuz.
Asıl olay şu ki siz o batiskaftayken bir şey ters giderse
yüzeydeki desteğiniz...
Herkes diyor ki "Sırf Stockton'ın eşi.
Sırf ona karşı sorumlu olacaksın." Saçmalık.
İş işten geçtikten sonra ekibe kalacak.
Kazayı soruşturan heyetin sorularına onlar cevap verecek.
OceanGate biter.
Buna sebep olan şey şirket kültürüdür.
O insanları öldüren şey o kültürdür. Yüzde yüz.
İçe çökerek patlamanın ardından OceanGate'ten
herhangi bir haber veya bilgi geldi mi?
Hayır. Tam aksine OceanGate sessizliğe büründü.
"Babanız öldüğü için üzgünüz" diyen küçük bir not bile, o bile gelmedi.
Geçen yıl batiskafın içe çöküp patlamasıyla ölen
Titanik kâşifinin ailesinin açtığı davaya geçelim.
İhmal sonucu ölümden 50 milyon dolar isteniyor.
Batiskaftakilerin ne olduğunu anlayınca dehşete düştükleri iddia ediliyor.
Şöhret istiyordu.
Egosunu tatmin için her şeyden öte şöhret istiyordu.
İstediği buydu.
Ve elde etti.
Ölmeye niyetim yok ve ölmeyeceğim.
En basitinden başarısız olabiliriz.
Şirket olarak başarısız olmamız için 50 sebep bulabilirim.
Ben ölmeyeceğim. Ben varken kimse ölmeyecek. Nokta.
ABD Sahil Güvenliği Askerî Soruşturma Heyeti
Haziran 2025 itibarıyla nihai raporunu yayınlamış değil.
ABD Sahil Güvenliği, olayı inceleyen birkaç yetkili kurumdan bir tanesi.
Titan'ın içe çökerek patlaması ve yaşanan can kayıpları hakkında
herhangi bir cezai kovuşturma yürütülmüyor.
Alt yazı çevirmeni: Yurdakul Gündoğdu