Disneynature, Galápagos Adaları'nın en karizmatik hayvanlarından
birinin hikâyesini anlatmak için muhteşem bir ekibi bir araya getiriyor.
Galápagos'un Denizaslanları kendine ait bir bölge arayan genç bir denizaslanının
adaları keşfederken başından geçenleri anlatıyor.
Bu manzaranın hayranlık uyandıran güzelliğini
ve burayı evi olarak gören tuhaf ve harika hayvanları çekmek için
ekip gece gündüz çalışmak zorunda kalacak.
Ayrıca adaların karşı karşıya kaldıkları zorlukları araştıracak
ve adaları korumak için mücadele edenlerden bilgi alacaklar.
GALAPAGOS'UN KORUYUCULARI
Ekvador'un kıyı şeridinin neredeyse 1000 km açığında
volkanik faaliyetler sonucu yeni bir kara parçası oluşuyor
ve ekip bu hengâmenin tam ortasında.
- Beni tuttun mu Hamish? - Evet.
Bu kadar yakından görmek, tüm gücünü görmek...
Bu çılgınca. Ve çok sıcak.
Muhtemelen... şimdiye kadar hissettiğim en sıcak şey. Korkunç sıcak.
KUZEY PASİFİK OKYANUSU
Galápagos'ta hepsi lavlar sonucu oluşmuş 13 büyük ada bulunmaktadır.
GÖRÜNTÜ YÖNETMENİ
Bir patlama görmek çok heyecan verici. Çünkü bu Galápagos'un özeti.
Zamanın başlangıcı gibi. Adalar tam olarak böyle oluştu.
Görüntü Yönetmeni Richard Wollocombe
30 yıldır bu adalarda çalışıyor.
Disneynature projesini çekmenin yanı sıra keşif gezilerine de liderlik edecek.
Galápagos Adaları'nı su altında keşfe çıkan ilk kişilerden biriyim.
Ve ta o zamandan beri dünyadaki en sevdiğim hayvan hakkında
bir film çekmeyi hayal ediyordum.
Galápagos denizaslanı.
Onların hikâyesini anlatmak hiç bu kadar önemli olmamıştı.
Son 40 yılda sayıları ciddi bir şekilde azaldı.
Artık nesli tükenmekte olan bir tür.
Richard ve ekibi nedenini bulmak istiyor.
Milyonlarca yıl önce
bu denizaslanlarının ataları Kuzey Amerika'dan sıra dışı
hayvanlardan oluşan rengarenk bir ekiple buraya sürüklendi.
Hepsi burada birleşen güçlü okyanus akıntıları tarafından buraya atıldı.
Akıntılar aynı zamanda onları besleyecek besinleri de getirdi.
Planktonlar beslendi, planktonlar balıkları besledi,
balıklar da denizdeki yırtıcıları besledi.
Zamanla bu canlıların çoğu yeni türlere dönüştü.
Galápagos bu sayede Dünya üzerindeki eşsiz yaşam alanlarından biri hâline geldi.
En son gelenler Richard ve ailesi.
Karısı Anna ve ikizleri Alorna ve Thalia.
Çekim süresince burada yaşayacaklar.
Ama havaalanından ayrılmadan önce
çok önemli bir testten geçmeleri gerekiyor.
Galápagos'a gelen ziyaretçilerin
bagajlarında istenmeyen kaçak yolcu olmaması çok önemli.
Çünkü burada evrimleşen hayvanlar
dış dünyadan gelen yeni türlerin istilasına karşı son derece savunmasızdır.
Bu riski azaltmak için Galápagos'a gelen gezginler
sıkı karantina kurallarına tabidir.
Ekip de buna dâhil.
Her bavul boşaltılıp böcekleri öldürmek için buharla dezenfekte edilir.
Kıyafetlerinin de üç gün boyunca dondurucuda tutulması gerekiyor.
Yetmiş iki saat dolunca da
Santa Cruz Adası'nı boydan boya geçecek uzun yolculuk için araçlara geri yüklenir.
Ama ekibin yolculuğu yeni başlıyor.
Bu adaları tam anlamıyla görmenin tek yolu teknedir.
Film çekiminin merkezi Danubio Azul olacak.
Takımadaları keşfetmek için gereken
her şeye sahip 21 metrelik kamaralı bir dalış teknesi.
Richard bir ay boyunca ailesinden uzak kalacak.
Yani vedalaşma zamanı geldi.
Hoşça kal tatlım.
- Kendine iyi bak aşkım. - Sen de.
- Denizaslanlarına selam söyle. - Söylerim.
Pekâlâ.
Kendinize iyi bakın millet.
Hoşça kal.
Evet, işin zor kısmı bu.
Ekip hiç vakit kaybetmeden tüm kamera ekipmanlarını yerine kaldırıyor,
eski dostlara merhaba diyor
ve kamaralarına yerleşiyor.
Bir sürü... bir kilo aldım.
Tash Filer YÖNETMEN
Bir kilo kristalize zencefil çünkü dediklerine göre...
deniz tutmasını engelliyormuş ve beni gerçekten deniz tutar.
Çikolata.
Bu kadar uzun bir yolculukta
Richard'ın Galápagos'taki ilk günlerini düşünmek için bolca zamanı var.
1987'de ailece buraya tatile gelmeye karar vermiştik.
Ve yaptığımız ilk şey şnorkelle dalmak oldu.
Muhteşem kumluk bir alana gittik. Nefis turkuaz bir deniz.
Beyaz kumlu plajda koyu renkli şekiller görüyordum.
Kayaya benziyorlar ama hareket ediyorlardı.
Atladık...
ve çok geçmeden etrafımız denizaslanı yavrularıyla çevrildi.
Hepsi de orada ne yaptığımızı merak ediyordu.
Bir ayna gibiydi.
Biz dönüyorduk, onlar dönüyordu.
Biz takla atıyorduk, onlar atıyordu.
Muhteşem bir koreografi vardı.
Ve bu vahşi hayvanın bu kadar meraklı ve oyuncu olabileceğine inanamadım.
Yaşadığım sürece bu deneyimi asla unutmayacağım.
Ekibin Floreana Adası açıklarındaki
ilk bölgeye kadar daha 30 deniz mili yol kat etmesi gerekiyor.
Amaçları denizaslanlarının hikâyesinin başlangıcını filme almak.
Ama deniz pek de sakin değil.
Ve ekipten bazıları
bu yolculukta zorlanıyor.
Deniz tutmasının çaresini buldum.
Neymiş?
Birkaç farklı şey var.
Deniz tutmasına karşı bileklerimde bant var.
Deniz tutmasına karşı tablet aldım,
bir zencefil tableti aldım...
Düz bir şekilde uzandım ve dört saattir ufka bakıyorum.
Peki nasıl... İşe yarıyor mu?
Sadece birkaç kez kustum.
Adaların %97'si millî park statüsünde olup
ziyaret için özel izin alınması gerekmektedir.
Her Galápagos adasının kendine özgü bir karakteri var.
Batıda en genç adalar yer alıyor.
Fernandina volkanik açıdan en aktif ada ve oluşalı daha bir milyon yıl bile olmadı.
Adalar yaşlanıp oturdukça toprak ve yoğun bitki örtüsü oluşmaya başlar.
Santa Cruz'un yemyeşil Scalesia ormanları gibi.
En eski adalardan biri olan Española doğuda yer alıyor.
Dört milyon yıllık erozyon damgasını vurmuş.
Ve sonunda Española denize teslim olacak.
Otuz yıldır burada çalışmasına rağmen
Richard'ın hâlâ hiç gitmediği adalar var.
Kaç tane olduğunu bilmiyorum. Hem de hiç.
Bu tarafa hiç geçmemiştim. Sadece tekneden görmüştüm.
Baronesa Adası'na demir atıp
yıldız havası olan bir denizaslanı yavrusu arayacaklar.
Simon buraya daha önce hiç turist gelmedi diyor.
Çok az kişi... bilim insanları bile gelmedi.
Yani denizaslanları insanlara alışık değil.
Galápagos'a ilk gelişim...
Ewan Donnachie GÖRÜNTÜ YÖNETMENİ
...ama hayatım boyunca gelmek istediğim bir yerdi.
Heyecanlıyım, biraz da gerginim.
Çekimin ilk günü
ve ne kadar canlılık olduğu hemen anlaşılıyor.
Ekibin ilk işi adada keşif yapmak.
Ve drone pilotu Shelton ekibin adaları
havadan çekmek için aldığı özel izin sayesinde bu işin başında.
GÖRÜNTÜ YÖNETMENİ
Kuzey tarafta çok güzel birkaç sahil görüyorum.
Oraya uçup yakından bakacağım.
Tamam, güzel. Nereyi kastettiğini anladım.
Çocuklarla o tarafa geçiyorum.
Bu arada, Richard ve JC hareketliliğe yaklaşıyor.
Richard kamerasını, meraklı denizaslanlarının takılmayı sevdiği
su yüzeyinde çekim yapabilmek için
split rig adı verilen yüzen bir dubaya bağladı.
Galápagos'un hayvanları korkusuz olmalarıyla bilinir.
Bunun nedeni, bu coğrafyanın doğasının çok acımasız olması.
Dalgaların üzerinde güneş yakıyor
ve çok az yağış var...
yani insanlar yaklaşık 200 yıl öncesine kadar buraya yerleşmemeyi seçmişti.
Ve adalarda evrimleşen hayvanlar insanlardan korkmayı hiç öğrenmedi.
Baronesa'da ekibin şansı yaver gitti.
Bu ada beni büyülüyor.
Köşeyi döndük
ve bir anda karşımıza çok güzel bir plaj ve bir dolu denizaslanı çıktı.
Bu adanın muhteşem bölgelerinden birini daha bulduk.
Sonunda kahramanımızı bulduk.
Bu güzel, sağlıklı, küçük tüy yumağını bulduk.
Muhtemelen daha bir haftalık.
Harika bir annesi var. Çok iyi besleniyor.
Çok enerjik.
Keşfetmeye meraklı. Yaramazlık peşinde.
Bir ana karakterde aradığımız her şey.
YAPIMCI YARDIMCISI
Onu izlediğiniz her an yeni bir şey yapıyor.
Sürekli bir yengeç ya da mangrov yaprağı yüzünden dikkati dağılıyor.
Ve her yeri araştırıyor.
Yani çok sevimli, takip edilesi bir karakter.
Bu hayvanlarla gerçekten çok güzel vakit geçirdik.
Onları her gün izledikçe
kişilikleri, küçük detayları ve davranışları daha net fark ediliyor.
Adadan ayrılmak kesinlikle biraz buruk olacak.
Richard'ın adalardaki
engin çekim deneyimi sayesinde ekip umut verici bir başlangıç yaptı.
Galápagos'a ilk taşındığımda
buradaki su altı dünyası yepyeni bir âlemdi.
Diplomamı alır almaz
tüplü dalış eğitimi aldım ve dalış eğitmeni oldum.
Şansım yaver gitti ve Galápagos'taki ilk dalış teknesinde rehberliğe başladım.
Adalara duyduğum hayranlığı paylaşan ziyaretçilere severek rehberlik ettim.
Bir gün burada Galápagos'ta harika bir program yapan yetenekli film yapımcıları
bir geziye rehberlik etmem için beni davet etti.
Bilgilerini esirgemediler ve bana bir su altı kamerası bile verdiler.
Bu da film yapımcısı olmak için bana müthiş ilham verdi.
Bu deniz cennetinin zenginlikleri o günden beri beni büyülüyor.
Adada bu zengin yaban hayatıyla beraber hayat dolu bir insan topluluğu da yaşıyor.
Adalarda kalıcı olarak yaşayan nüfus son 50 yılda artmıştır.
Denizaslanlarıyla omuz omuza olmak gündelik hayatın bir parçasıdır.
Galápagos halkının çoğu gıda ve ticaret için su ürünlerine bel bağlamaktadır.
Ve yerel balık pazarı her zaman cıvıl cıvıldır.
Peki bu yeni topluluk doğayla uyumu yakalayabildi mi?
Manuel Evetez BALIKÇI
Adım Manuel Evetez, ama herkes bana Manolo der.
Okyanus benim tutkum.
Okyanusa açılmaya bayılıyorum.
Ailem üç nesildir Galápagos'ta balıkçılık yapıyor.
İster istemez bağlantı kuruyorsun. Sen, okyanus, ışık ve hayvanlar...
Manolo geçimini sağlamak için küçük ölçekte balıkçılık yapan biri.
Yani denizaslanlarıyla rekabet içinde değil.
Ama yaşadığı zaman zarfında, balık talebi arttıkça,
uzaklardan gelen büyük endüstriyel tekneler de bu zengin sulara yönelmiş.
Burada, bu tür teknelerin kıyıya
40 deniz milinden fazla yaklaşmasını yasaklayan bir deniz koruma alanı var.
Ama bu sınırlara her zaman riayet edilmiyor.
2017 yılında bir tekne, içinde 7.000'den fazla ölü köpek balığıyla
koruma alanı içinde bulunduğunda tüm dünyada manşet olmuştu.
Galápagos'ta bulunan eşsiz türlerin çoğu karaborsada
büyük meblağlara alıcı buluyor.
HAYATA SAYGI
Öfkelenen Galápagos halkı sularını savunmak için ayaklandı.
Büyük, çok büyük bir kampanyaydı. Ama sonunda hükûmet kabul etti.
Galápagos ve Cocos Adaları arasındaki
hayati köpek balığı göç yolunu korumak için
koruma alanı büyük ölçüde genişletildi.
Galápagos Deniz Koruma Alanı
Hermandad Deniz Koruma Alanı
Ve işleri orada bitmemişti.
Galápagos Ulusal Parkı ve Ekvador Donanması
şimdi koruma alanını koruma çabalarını iki katına çıkarıyor.
Konuş.
Devriye gücü artırılıyor.
Şimdi 200.000 kilometrekarelik bir alanı gözetlemek zorundalar.
Galápagos halkı okyanuslarının korunmasını istiyor
ve bunu başarmanın en iyi yolunun birlikte çalışmak olduğunu biliyor.
Deniz koruma alanında yaşadığımız için... özel bir yerde yaşıyoruz.
Bu güzel yerin gelecekte
ve gelecek nesiller için korunması benim için çok önemli.
Floreana Adası açıklarında ekip gece dalışına hazırlanıyor.
Galápagos çevresindeki artırılmış deniz koruma çalışmaları sayesinde
bazı apeks avcıları görüntüleme fırsatları var.
Günü derinlerde geçiren
birçok deniz canlısı birazdan yiyecek aramak için kıyıya yaklaşacak.
Ve Richard onlara hazır.
Üç savunmam var.
Avustralya'dan köpek balığı ısırmasını engelleyen harika dalış kıyafetim var.
Üzerime gelirse kafasına kamerayla vurabilirim.
Ve JC'nin çantasında harika bir sopa var.
Yani hiçbir sorun çıkmaz.
Artık giyindiklerine göre dalış zamanı.
Tamam. Bir, iki, üç, hadi!
İlk gelenler tahmin edildiği üzere
hareketlilikten asla uzak duramayan denizaslanları.
Gözlerinin arkasındaki özel yansıtıcı membran sayesinde
karanlıkta insanlardan çok daha iyi görebilirler.
Ayrıca tüm memeliler arasında en uzun bıyıklara sahipler
ve bu da geceleri avlanmalarını sağlar.
Gece yarısı atıştıracak bir şey arayanlar sadece onlar değil.
Bunlar siyah uçlu büyük köpek balıkları. Bazıları 1,8 metre boyunda.
Ve Galápagos onlar için önemli bir üreme alanı.
Köpek balıkları Richard ve JC'yi av olarak görmüyor
ama gene de arkalarını kollamaları şart.
Bütün bu köpek balıkları besin zincirinde hayati bir rol oynuyor,
narin dengeyi korumanın olmazsa olmazı.
Dostum. Harikaydı.
Başardık. Hayattayız.
Kollarımız bacaklarımız da duruyor! Harika!
Galápagos Deniz Koruma Alanı şu anda gezegendeki
en büyük köpek balığı topluluğuna ev sahipliği yapıyor.
Otuzdan fazla tür var. Örneğin,
çekiç başlı köpek balığı sürüleri,
beyaz uçlu resif köpek balıkları
ve kaplan köpek balıkları.
Aslında bu su altı dünyası o kadar çeşitli ki
her türden hayvan için mükemmel bir yaşam alanı sağlıyor.
Denizaslanları burayı yüzgecinin içi gibi biliyor
ve sağladığı tüm olanaklardan yararlanmayı öğrendi.
Fernandina Adası Floreana Adası
Sıra dışı bir olayı duyan ekip
takımadaların ücra bir köşesine doğru yola çıkar.
Denizaslanları sarıkanat orkinos yakalamak üzere birleşmişler.
Günaydın.
Evet.
Akıllı bir denizaslanı bu kocaman avı yakalamak için
lav akıntılarının yarattığı labirentimsi girintileri kullanıyor.
Galápagos Deniz Koruma Alanı sarıkanat orkinoslar için önemli bir üreme alanı.
Dev balıkların boyu 1,2 metreyi aşabilir ve ağırlıkları 65 kiloyu bulabilir.
Açık okyanusta yakalanamayacak kadar hızlılar.
Peki ekip denizaslanlarının bu kıyıda onları avlamasını çekebilecek mi?
Kıyı şeridinde keşif yaparak işe başlayan ekip
kısa süre sonra devasa bir balığın kalıntılarını bulur.
Böyle bir davranışın var olduğuna dair harika bir kanıt.
Yani son derece olumlu bir işaret. Harika bir haber.
Hazırlık yapmaları gerekiyor
çünkü bunu kameraya çekmek zor olacak.
Javier ve Jeff hemen işe koyuluyor.
Koyun her tarafına uzaktan kumandalı kamera yerleştirerek
her açının yakalanmasını sağlamalılar.
Ve ilk aksiyon anı için çok beklemeleri gerekmiyor.
Evet, oldukça etkileyici.
Tam şuradalar. Şurada.
Nitekim yaşlı bir erkek avcı sürüyle ortaya çıkar.
Denizaslanları planlarının yürümesi için birbirlerinin yardımına ihtiyaç duyar.
Şans bu sefer onlardan yana değildi.
Ama ekip için harika bir test oldu.
Jeff ve Javier uzaktan kumandalı kameraları incelemek için sabırsızlanıyor.
- Ve geri geliyorlar. - Vay be. Amma çok ton.
Güzel.
Çok iyi. Tamam.
İşte geliyorlar.
Doğrudan kameraya. Harika.
Kaç kilolar sence? 70 var mı?
- Evet. Muhtemelen. - 60 kilo?
Ve tamamen kas. Bunlardan biri bize çarpacak olsa...
- Canımız acırdı. - ...canımız çok acırdı.
Yarın muhtemelen sabah erkenden ava çıkarlar,
yani hazır olmalıyız.
Evet. Erken kalkmalıyız.
Ne derler bilirsiniz. Erken kalkan yol alır.
Erken kalkan balığı yakalar.
Ertesi sabah
drone pilotu Shelton görevi devralınca ekip kuş bakışı izlemeye başladı.
Denizaslanlarını görüyorum.
Tamam, üç denizaslanı görüyorum.
İki büyük ton balığı var. İki ton balığı geliyor.
Jeff ve Javier'in ekipmanlarını giyme vakti geldi
çünkü aksiyonun ortasında olacaklar.
Dikkatlice yerlerine geçiyorlar.
Hızla geliyorlar.
Sanırım yakaladılar.
Erkeklerin bu kadar sıkı bağ kurması olağan dışı.
Otuz yıldız buradayım, hiç görmedim.
Erkeklerin iş birliği yapması ve avdan sonra yiyeceği paylaşması...
Olağanüstü.
Denizaslanlarının takım çalışması yeteneği ekibi şaşkına çevirdi.
Ama koyda bir ay geçirdikten sonra
yürek burkan bir gözlemde bulundular.
Resmen en ıssız yerde bile ne bulursunuz? Plastik.
Joe Tuck SAHA PRODÜKTÖRÜ
Muhtemelen bir tekneden fiberglas.
Çekim için bir sürü farklı yere gidiyoruz...
GÖRÜNTÜ YÖNETMENİ
...el değmemiş olduğunu düşündüğünüz yerlere
çünkü birçok doğa belgeselinde falan bu şekilde gösteriliyor.
Ama insan etkisinin görülmediği herhangi bir yer bulmak çok zor.
Bilim insanı Juan Pablo Muñoz-Pérez
ve ulusal park temsilcisi Galo Quezada
bu sorun hakkında bilgi topluyor.
Bu gezegende plastik olmayan tek bir yer bile yok.
Galápagos da bir istisna değil.
Ekvador ana karasından 1.000 kilometre uzakta,
Galápagos'ta ücra bir yerdeyiz.
Bu gezegende belki de sadece on kişi
tam olarak bu yere ayak basmıştır ve gördüğümüz şey bu.
Galápagos kıyı şeridinde bulduğumuz plastiğin %95'inden fazlası
deniz koruma alanının dışından gelmiştir.
Buradaki paradoks, yaşam sunan akıntıların
aynı zamanda plastik sorununa da yol açması.
Plastiğin yaban hayatını etkilemesinin iki ana yolu vardır.
Hayvanlar, içinde sıkışıp kalabilir ya da onu yiyebilir.
Okyanusa ulaşan plastik hızla daha küçük parçacıklara ayrılır.
Balıklar tarafından tüketildiğinde besin zincirinde yukarıya ilerler.
Araştırmamız Galápagos'taki memeliler içinde plastik atıklardan etkilenme riski
en yüksek olan türün denizaslanları olduğunu gösteriyor.
Galápagos, insanlığın küresel olarak
kullan-at mantığıyla yaşamasının bedelini ödüyor.
Neyse ki
Galápagos Ulusal Parkı çoktan harekete geçti.
Otuz yılı aşkın bir süredir kıyı temizliği düzenliyorlar.
Yüzlerce insanın Galápagos kıyılarını temizlemek için
gönüllü olduğunu görmek inanılmaz.
Yüzlerce insan bu ücra yerlere gidiyor
ve Galápagos'un ücra kıyı şeridinde oldukça uzun mesafeler yürüyor.
Hadi!
Oraya gidip ellerinden geldiğince çok çöp topluyorlar, limana getiriyorlar,
mümkün olduğunca kontrol altına almaya çalışıyorlar ve devam ediyorlar.
Her yıl bu girişimin devam ettiğini görmek inanılmaz.
Kıyı temizliği gerçekten de sorunu kontrol altına almaya yardımcı oluyor.
Çünkü plastikleri mikroplastik hâline gelmeden toplarsanız
aslında çevre üzerinde büyük bir etki yaratmış olursunuz.
Proje şimdiye kadar
5.000'den fazla gönüllünün Galápagos kıyılarını temizlemesini sağladı.
Bu sayede 94 tondan fazla çöp toplandı.
Bir gönüllünün topladığı her plastik parçası
artık bir denizaslanına zarar vermeyecek.
Amacımız Galápagos'u dünya üzerindeki ilk plastik olmayan yer hâline getirmek.
Hadi yapalım.
Tekrar bölgedeyiz
ve ekip plastiğe takılmış bir deniz kaplumbağasına yardım edecek.
- Canlı. - Nerede?
Hareket ediyor... Ayakları hareket ediyor. Hâlâ canlı.
Su mu o sence?
- Yok. Yaşıyor. Evet. - Hayır, yaşıyor.
Bıçak var mı yanında?
- Evet, ip kesmek için var. - Evet.
GÖRÜNTÜ YÖNETMENİ
Nefes almak için kafasını çıkardığını gördüm.
Ama hâlâ hayatta.
Evet.
Mümkün olduğunca sessiz yaklaşalım.
Çünkü yaklaştığımızda korkacak.
Ön yüzgeci yelkene dolanmış.
Belli ki uzun zamandır burada.
Onu şimdi kurtaramazlarsa ölür.
Plastiği yüzgecinden çıkarır çıkarmaz
özgür olduğunu anladı.
Yaralı yüzgecine rağmen yaşama fırsatı yakaladı.
Bir hayvanın özgür olduğunu fark edip kendi gücüyle yüzüp gittiğini görmenin
verdiği hissi anlatacak kelime yok.
Ekip Galápagos çevresinde seyir hâlindeyken
buradan geçen bir dizi okyanus gezginiyle karşılaştı.
Orka.
Bazı adaların bu büyük avcılar için
Pasifik'i geçerken önemli bir
mola yeri olduğu varsayılıyor.
Hayalet vatozlar.
Boyları 6 metreyi bulsa da sadece mikroskobik planktonlarla beslenirler.
Ve balina köpek balığı.
Her yıl 600'den fazla gebe dişinin Galápagos'un
kuzey adalarından geçtiği tahmin edilmektedir.
Uzak olmalarına rağmen
bu adalar dünya için büyük önem taşımaktadır.
Santiago Ad. - Bainbridge Baltra Ad.
Santiago Adası'nın hemen açıklarında
okyanus yüzeyinde bir dizi volkanik koni yer almaktadır.
Bainbridge Kayaları.
Adalardan birinin arka tarafında küçük bir kumsal koy var.
Ekip denizaslanlarının bu plajı farklı avlar yakalamak için kullandığını duydu.
Görevleri bunu kameraya çekmek.
Olabildiğince çok görüntü yakalamak için...
GÖRÜNTÜ YÖNETMENİ
...mümkün olduğunca çok kamera kullanmaya çalışıyoruz.
Yani şu anda denizde
altı su altı kamerası var.
İki tanesi de yukarıdaki küçük çadıra canlı yayın yapıyor.
Her an bir av başlayabilir.
Holly ve Javier hemen işe koyuluyor.
Planlarının başarılı olması için
kameraları yerleştirmek üzere en doğru yeri bulmaları gerekiyor.
Ama denizaslanı daha iyisini bildiğini düşünüyor.
Lensi hızlıca sildikten sonra hazır.
Hareketin başlamasını beklerken kestirme zamanı.
Park görevlisi Andy gözcülük yapıyor.
Dikkat dikkat!
Denizaslanları! Görebiliyorum.
Denizaslanları sahile gidiyor!
Dalış ekibi koya giren denizaslanlarını yakalamak için yola çıkar.
Bir çizgili istavrit sürüsü toplamışlar. Ve hiç şakaları yok.
Ama istavritlerin avantajı hızları.
Açık denizde yakalanamayacak kadar hızlılar.
Bu yüzden denizaslanları koyu bir kapan olarak kullanmayı öğrenmiş.
Dalgıçların yanından hızla geçen istavritler koya doğru ilerliyor.
Artık her şey Holly'nin uzaktan kumandalı kameralarına bağlı.
Tombala.
Çılgınca beslenmeleri hem denizaslanlarının
hem de mürettebatın harika ekip çalışması sayesinde filme alındı.
Ama bu usta balıkçıların en formda olduğu zaman bile
düzenli gıda garantisi yok.
Ve her birkaç yılda bir
okyanusta avlanmayı zorlaştıran bir değişiklik oluyor.
Normal şartlar altında
soğuk akıntılar besin açısından zengin suyu Galápagos'a getirerek
sağlıklı balık popülasyonunu destekler.
Ama bir El Niño sırasında
yüzeydeki sıcak su birikimi soğuk suyu engeller.
Bu da denizaslanlarının avlaması için daha az balık demektir.
Ve okyanus ısındığında yağmur yağar.
Bu yüzden ekip bir El Niño'nun yaklaşıp yaklaşmadığını merak ediyor.
Şu anki koşullar
El Niño'ya benzediği için verimliliğin daha düşük
olup olmadığı sorusu akla geliyor.
Bu... Burada neler olup bittiği biraz...
- Biliyorum. - ...aklımı kurcalıyor.
Bu fenomeni anlayabilmeleri için...
Santiago & Darwin Adası
...Danubio Galápagos'un en uzak adası olan Darwin'e doğru yola çıktı.
Gemide, El Niño'ya ve zaman içinde nasıl değiştiğine dair yeni bilgiler edinmeyi
uman bilim insanlarından oluşan bir ekip bulunuyor.
MICHIGAN ÜNİVERSİTESİ
Adım Julia Cole ve neredeyse 40 yıldır iklim bilimciyim.
Amerika'nın orta batısında,
okyanustan oldukça uzak bir yerde büyüdüm.
Ama hep okyanusta çalışmayı hayal ettim
ve bunu yapabilecek kadar şanslıydım.
Bir, iki, üç!
İklim bilimciler olarak elimizdeki en iyi kozlardan biri
mercanları incelemektir.
Mercanlar gerçekten inanılmazdır.
Onlar, her türlü canlı türünü destekleyen
mercan resifi ekosisteminin yapı taşlarıdır.
Yaşadıkları ortamın tarihini bünyelerinde barındırıyorlar.
Bu geçmişi ortaya çıkarmamıza yardımcı olacak örnekler toplamaya geldik.
Julia karot almak için mercanı
dümdüz delmek zorunda.
Mercanlar büyüdükçe katmanlar üretir.
Ağaç halkaları gibi ama su altında.
Mercan büyüdükçe
bulunduğu ortamın kaydını iskeletinin kimyasında muhafaza eder.
Ve bu mercanın kimyası
bize mercanın geliştiği sıcaklık hakkında bilgi verir.
Bilim insanları çekirdekteki katmanları inceleyerek zamanda geriye bakabilirler.
Julie ve ekibi onlarca yıldır burada mercan örnekleri topluyor
ve okyanus sıcaklıklarının nasıl değiştiğine dair bir tablo oluşturdular.
Mercanlar bize en güçlü, en zarar verici
El Niño olaylarının daha sık görülmeye başladığını söylüyor.
Ve bu değişiklikler özellikle son birkaç on yılda
daha belirgin hâle geldi.
Bu çok güçlü El Niño dönemlerinde
Galápagos çevresindeki okyanusların
besin kaynakları aniden kesilir.
Bu da Galápagos'taki besin zincirinin alt yapısını bozuyor.
Yani balık popülasyonu dibe vuruyor.
Yani kuşlar yiyecek bulmakta zorlanıyor.
Denizaslanı gibi üstlerdeki bir avcı içinse
Galápagos'ta normalde onların önünde
hazır bulunan büyük okyanus büfesinin
aniden yok olması demektir.
Yani bu durum Galápagos'taki denizaslanları için gerçekten yıkıcı.
Ama Julie umudunu yitirmiyor.
Hâlâ bilinmeyen soruları araştırmak
ve dünyanın şu anda nasıl değiştiğini
ve dolayısıyla gelecekte nasıl değişebileceğini
anlamaya biraz da olsa katkıda bulunmak
bana güç ve enerji veriyor.
El Niño mercan ölümlerine neden olabilir.
Neyse ki Isabela Adası'ndaki uzman bir ekip
deniz ekosisteminin toparlanmasına yardımcı oluyor.
Bu dalgıçlar Galápagos Ulusal Parkı tarafından
desteklenen mercan kurtarma planının bir parçası olan Reef Revival'dan.
İşlem çok basit.
Mercan parçaları toplanıyor,
halatlara ve merdivenlere diziliyor
ve sığ, korunaklı bir koyda büyümeye bırakılıyor.
Boyutları beş katına çıktıktan sonra
parçalar ayrılıyor ve boşalmış alanlara naklediliyor.
Mercan fidanlığında şu anda
12 farklı türden 2.500 mercan parçası bulunuyor.
Şimdiye kadar 6.000 mercan yenilendi.
Pasifik'in güçlü akıntıları bu adaların bariyerleriyle karşılaştığında
çok hareketli bir alan meydana geliyor.
Denizaslanları için karşı konulmaz bir oyun alanı.
Ama onları filme alabilmek için
ekibin okyanusun karşılarına çıkardığı
her şeye hazırlıklı olması gerekiyor.
Burada sörf yapan denizaslanlarını çekmeyi umuyorduk.
GÖRÜNTÜ YÖNETMENİ
Şu anda 1,5-2,5 metrelik dalgalar geliyor, yani... çok büyük.
Ve burada... Orada denizaslanları var
ama eminim şu anda oraya girersek dalgalar bizi paramparça eder.
Biraz daha izleyeceğiz.
Bakalım oturup çalışacak bir yer bulabilecek miyiz?
Dalganın kırıldığı yerden uzak durup sörf yapan denizaslanları bulabileceğimiz.
Şu anda pek hoş değil.
Bu esnada karadaki ekip böyle bir sorun yaşamıyor
ve Adrian drone için hazır.
Denizaslanları sörfe başladı.
Dalış ekibi de denemeye karar verdi.
Dostum, bu çok ağır.
Tepemize üç dört kere bomba gibi düştü.
Kararıyor! Simsiyah oluyor!
Sadece yuvarlanıyorsun.
Ben... Ve endişelendim.
Ya kamerayı dibe vurup çatlatırsak diye.
Ama karadaki ekip yeni bir gözlem noktası buldu
ve Pooja dalga boyu sörf yapan denizaslanlarını izleyebiliyor.
- Şuna bak! - Evet!
Dalış ekibi bir kez daha aksiyonu yakalamaya çalışmaya hazırlanıyor.
Ve çok geçmeden azimlerinin karşılığını alırlar.
Başardık!
Çak bakalım!
- Aferin. - Çok iyi! Harikaydı.
Sörf çekiminin başarısından ve denizde geçirdiği uzun birkaç aydan sonra
Richard çok özel bir sürpriz hazırladı.
Ailesi programın yıldızlarıyla tanışmak için ona katılacak.
Onların buraya gelmesi
oldukça sıra dışı çünkü hep onlar olmadan çekim yaparım.
Bu hayatımda ilk kez oluyor.
Bu... ailem yanımda.
Ve bu benim için çok büyük bir anlam ifade ediyor.
Hey! Gelebildiniz!
Selam çocuklar.
Süper!
- Yolculuk nasıldı? - Kurtar beni. Felaketti.
Onları asla unutamayacakları bir denizaslanı deneyimine götürecek.
Bak!
Paletimi ısırdı.
Hazır, başla.
O yenmez.
Şuna bak!
Bu süperdi.
- Ben bir denizaslanıyım! - Aferin.
Richard'ın çocukları babaları sayesinde bu fırsata sahip oldukları için şanslılar.
Peki ya buradaki kasabalardan birinde büyüyen bir çocuksanız
takımadaların geri kalanını ziyaret etme fırsatını nasıl yakalarsınız?
Neyse ki, yerel çocukların da millî parkı
keşfetme fırsatına sahip olmalarını sağlamak için yeni bir proje yürütülüyor.
Adım Karla, 11 yaşındayım.
Burada, Galápagos'ta, Santa Cruz Adası'nda doğdum.
Ailem burada esnaf.
Okyanusla çevrili bir yerde yaşıyorum ama neredeyse hiç tekneye binmedim.
Adalarda yaşayan ama daha önce hiç görmediğim pek çok eşsiz hayvan var.
Denizdeki canlılara daha yakın olmak için şnorkelle dalmak istiyorum.
Bugün çok heyecanlıyım çünkü ilk kez bir teknede uyuyacağım
ve yeni adaları ziyaret edeceğim.
Karla, Galápagos Infinito adlı
bir hayır programı çerçevesinde diğer yedi çocuğa katılıyor.
Önümüzdeki üç gün boyunca adaları birlikte keşfedecekler.
Program, Danubio gibi turist teknelerinin cömertliği sayesinde mümkün oluyor
ve çocukları takımadaların başka türlü
erişemeyecekleri uzak köşelerine taşıyor.
Amaç, bu doğa manzarasına âşık olmaları
ve büyüyünce Galápagos Ulusal Parkı'nı ve eşsiz yaban hayatını
korumak için ilham almalarıdır.
Doğada olmak, yaşam becerileri
ve öz güven kazanmalarını sağlıyor
ve bugün bazıları ilk kez
açık okyanusta yüzecek.
Yardım kuruluşu Galápagos'taki
her yedinci sınıf öğrencisine her yıl böyle bir deneyim yaşatarak
yepyeni bir Galápagos koruyucuları nesline ilham vermeyi umuyor.
Bir ömür boyu keşif yaptıktan sonra bile,
adalar her zaman yeni bir şeylerle ortaya çıkıyor.
San Cristóbal Adası Isabela Adası
Ekip Isabela Adası'nın ücra bir köşesine gidiyor.
Onlara söylendiğine göre orada gizli bir koy varmış.
Burası denizaslanı belgeselinin finaline sahne olabilir mi?
Son iki gün.
İlk aşama denizaslanlarını bulmak.
Evet, şuradaki çıkıntıya doğru gidersen krater hemen orada.
- Hemen içeride. - Evet.
Giriyorum.
Şuna bak.
İşte orada.
- Vay be. - İnanılmaz.
Umarın denizaslanı vardır.
Söylemesi zor. Yani kum gibi görünüyor...
Ya biraz daha aşağı in ya da yakınlaştır.
İşte! Bir tane var.
Burada var. Şurada var.
Bir sürü var.
Şahane.
Şuna bak. İnanılmaz.
Sanırım bir sonraki soru oraya nasıl gireceğimiz.
Evet.
Denizaslanları koya su altından, kayalıkların arasından geçen
bir tünel ile ulaşıyor muhtemelen.
Oraya girebileceğim konusunda şüpheliyim.
Girebilsek de giremesek de...
- Anlıyorum. - Oraya girmek... oldukça ürpertici olacak.
Richard ve Javier su altındaki tüneli keşfetmeye koyuldular.
Ama hesaba katmadıkları bir tehlike var.
Su üstünde dalgalar tünelin dar girişine vurdukça
su aniden sıkışarak
şok dalgaları yaratıyor ve şiddetli bir dip akıntı oluşturuyor.
Akıntı bir an onları içeri çekerken
bir sonraki an dışarı atıyor.
İçeri çekilip mahsur kalma
veya tünelin girişindeki kayalara çarpma riski var.
Kontrol altına alamıyorlar.
Durum tehlikeli bir hâl almaya başladı.
Bu tünele sadece denizaslanları girebilir.
Richard kayalıkların altından geçemediği için üstten geçmek zorunda.
Ama koyun içindeki yamaç 30 metre yüksekliğinde.
Neyse ki ekip yanlarında gizli bir silah getirdi.
İple erişim konusunda uzman olan Tomas Espinosa
Richard için bir yol bulmakla görevlendirildi.
Konu tırmanmaya gelince tam bir acemiyim
ve hafif bir yükseklik korkum var.
Muhtemelen bu yüzden dalgıç oldum.
Ve evet, açıkçası o mağaraya girme konusunda endişeliydim.
Ama aynı zamanda aşağıda olanları görmek için sabırsızlanıyorum.
Burası hiç ulaşamadığım tek yer.
Kayışlara bağlandıktan sonra geri dönüş yok.
- İyi eğlenceler. - Sağ ol dostum.
Evet, oldukça yüksek.
Evet. Zihnim ve bedenim "Ne yapıyorsun sen?" diyor.
Dikkatli ol. Hadi bakalım.
Yavaş yavaş. Evet.
Evet.
- Tamam, sana yardım etmemi ister misin? - Evet, iniyorum.
Gevşek kaya ile ne demek istediğini anladım. Çok fazla var.
- Bolca. Hatta şuna bak. - Aşağı bakma.
Vay be. Bu gerçekten...
- Ayaklar sağlam mı? - Çok tehlikeli, değil mi?
Onları yerinden oynatmak istemiyorum.
Vay be.
Bunu hemen bir daha yapmak istemiyorum.
Bu çok... evet. Ben dalmaya devam edeyim.
Richard tekrar kendini rahat hissettiği alana döndü.
Ve bu koy da tam olarak umduğu gibi çıktı.
Yıllarca bu filmi çekmeyi hayal ettim.
Ve daha iyi bir son düşünemezdim.
Denizaslanları kendini gösterdi. Tam zamanında. Mükemmel oldu.
Disneynature ekibi Galápagos'un Denizaslanları'nı
çektikleri süre boyunca bu hayvanlarla dünyadaki çoğu insandan
daha fazla zaman geçirdi.
Dalgaların üstünde ve altındaki olağanüstü
yaşamlarına dair yeni bilgiler ortaya çıkardılar.
Ayrıca adalara yönelik tehditlerin nasıl hızla arttığına da tanık oldular.
Ancak toplumun her kesiminden giderek artan kahramanlar
bu büyülü yeri korumak için
üzerlerine düşen görevi yerine getiriyor.
Hepimizin hemfikir olduğu bir çözüm gelecek nesillere ilham vermek,
çocuklarımızı doğayla buluşturmak...
ve umut mesajını aktarmak.
Gelişmekte olan bir topluluk tek bir amaç için birleşti:
Bu harika yeri korumak
ve gelecek nesiller için muhafaza etmek.
Bütün gün denizaslanlarını çekmeye çalışırken
bir tanesi teknemize çıkmaya karar verdi.
Alt yazı çevirmeni: Burcu Erbakan