1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.LT
2
00:00:03,670 --> 00:00:05,881
Historia pierwszych
świąt Bożego Narodzenia.
3
00:00:07,424 --> 00:00:08,800
Co roku do tego wracamy.
4
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.LT
5
00:00:08,884 --> 00:00:10,177
Dziękuję.
6
00:00:10,260 --> 00:00:14,139
Możliwe, że coś o tym wiecie.
Może nawet sporo.
7
00:00:15,140 --> 00:00:16,767
Kiedyś myślałem, że ja też.
8
00:00:17,559 --> 00:00:21,063
Choć tak jak wielu z was
byłem dzieckiem, gdy zacząłem
9
00:00:21,146 --> 00:00:25,776
poznawać Biblię
i zawarte w niej historie oraz cuda.
10
00:00:26,360 --> 00:00:30,906
Ale te pierwsze Święta zawsze wydawały się
najważniejszą opowieścią.
11
00:00:32,199 --> 00:00:33,367
Miałem jakieś...
12
00:00:34,701 --> 00:00:37,913
cztery lata, kiedy dostałem rolę
13
00:00:37,996 --> 00:00:43,377
pasterza w dorocznych
kościelnych jasełkach.
14
00:00:44,670 --> 00:00:47,548
To był mój debiut aktorski.
Miałem jedną kwestię.
15
00:00:47,631 --> 00:00:52,719
„Posłuchajcie”. I dobrze ją znałem, ale...
16
00:00:54,137 --> 00:00:56,723
wciąż umykał mi moment
pojawienia się gwiazdy,
17
00:00:56,807 --> 00:01:02,145
bo duży turban spadał mi na oczy.
18
00:01:03,146 --> 00:01:08,986
Oczywiście sztuka trwała dalej,
ale nie chciałem odpuścić wielkiej chwili.
19
00:01:09,820 --> 00:01:11,780
Nie zważając na aktualną scenę,
20
00:01:11,863 --> 00:01:15,284
wskazałem do góry
i głośno wykrzyknąłem swoją kwestię,
21
00:01:16,201 --> 00:01:18,453
przerywając na chwilę sztukę.
22
00:01:19,288 --> 00:01:23,375
Podejrzewam,
że to nieco rozbawiło moją matkę.
23
00:01:24,042 --> 00:01:26,420
Ojca nie bardzo.
24
00:01:28,297 --> 00:01:30,382
Ale sztuka trwała dalej,
a ja zrobiłem swoje.
25
00:01:30,465 --> 00:01:33,719
Rok później zrobili ze mnie Mędrca,
26
00:01:34,386 --> 00:01:39,891
ale nie potrafiłem wymówić nazwy prezentu,
który dawałem Dzieciątku Jezus:
27
00:01:39,975 --> 00:01:41,310
kadzidło.
28
00:01:41,977 --> 00:01:44,813
Nie umiałem... Nadal ciężko mi to idzie.
29
00:01:45,355 --> 00:01:46,940
Mam z tym problem.
30
00:01:47,524 --> 00:01:48,525
Ale nigdy...
31
00:01:49,359 --> 00:01:54,323
nie zapomniałem tamtych wieczorów
ani że miałem szansę zagrać w jasełkach.
32
00:01:56,116 --> 00:01:57,826
Piosenki, które śpiewaliśmy...
33
00:01:59,661 --> 00:02:01,371
stały się częścią mnie.
34
00:02:07,044 --> 00:02:08,795
Łatwo uznać, że Gwiazdka
35
00:02:08,879 --> 00:02:13,216
to po prostu najintensywniejszy
okres zakupowy w roku.
36
00:02:13,300 --> 00:02:16,011
Wszystko dzieje się tak szybko.
37
00:02:16,094 --> 00:02:19,097
Myślimy o Mikołaju, reniferach...
38
00:02:21,058 --> 00:02:23,685
ozdabianiu domu, prezentach pod choinką
39
00:02:24,186 --> 00:02:25,812
oraz rodzinie i przyjaciołach.
40
00:02:26,396 --> 00:02:28,732
Jest wiele powodów, by lubić tę porę roku.
41
00:02:29,399 --> 00:02:30,400
Jednak...
42
00:02:31,777 --> 00:02:33,945
nie zapominajmy o Chrystusie.
43
00:02:35,280 --> 00:02:38,575
Ponad jedna trzecia ludzi wierzy,
że Jezus Chrystus
44
00:02:38,659 --> 00:02:41,203
był jedną z najważniejszych osób
wszech czasów.
45
00:02:41,828 --> 00:02:46,583
I od ponad 2000 lat
nazywamy go Zbawcą i Panem.
46
00:02:47,876 --> 00:02:49,127
Ale jak to się zaczęło?
47
00:02:51,296 --> 00:02:52,589
Jaka jest ta historia?
48
00:02:54,591 --> 00:02:57,636
W opowieści często przedstawia się
dziecko urodzone
49
00:02:57,719 --> 00:03:01,848
w przytulnej stodole,
otoczone przez zwierzęta.
50
00:03:03,350 --> 00:03:04,976
Ale jest inna wersja,
51
00:03:06,019 --> 00:03:11,316
która zaczyna się
od ciężarnej, niezamężnej nastolatki,
52
00:03:12,317 --> 00:03:13,443
poniżonego ukochanego,
53
00:03:14,403 --> 00:03:21,201
niebezpiecznej podróży
i trudnego porodu w ciemnej jaskini.
54
00:03:22,411 --> 00:03:26,206
Sposób przybycia Jezusa
na ten podupadły, zepsuty świat był inny,
55
00:03:26,289 --> 00:03:28,250
niż ówcześni ludzie oczekiwali.
56
00:03:29,292 --> 00:03:34,047
Nie jest to wersja,
którą odgrywałem jako czterolatek.
57
00:03:38,260 --> 00:03:39,761
Możecie być wierzący,
58
00:03:41,346 --> 00:03:42,347
sceptyczni
59
00:03:43,390 --> 00:03:46,518
lub ciekawi prawdziwej historii
kryjącej się za tradycją.
60
00:03:47,644 --> 00:03:52,441
Zapraszam was do wspólnej podróży
do pierwszych świąt Bożego Narodzenia.
61
00:03:54,067 --> 00:04:00,740
KEVIN COSTNER PRZEDSTAWIA:
BOŻE NARODZENIE
62
00:04:01,324 --> 00:04:03,076
{\an8}JUDA, GALILEA, CESARSTWO RZYMSKIE
63
00:04:03,160 --> 00:04:07,414
{\an8}Nasza historia zaczyna się
w zapomnianej części Cesarstwa Rzymskiego.
64
00:04:07,998 --> 00:04:11,877
Życie było proste.
Skupiało się na tradycji i rodzinie.
65
00:04:13,253 --> 00:04:17,132
Nazaret to była mała wioska,
w której żyło zaledwie kilkaset osób.
66
00:04:18,091 --> 00:04:22,304
Jest bardzo prawdopodobne,
że Maria i Józef razem dorastali,
67
00:04:23,180 --> 00:04:26,391
ale teraz przyjaciele z dzieciństwa
robią większy krok naprzód.
68
00:04:27,017 --> 00:04:30,479
To nie ceremonia zaślubin,
ale jest prawie tak samo ważna.
69
00:04:30,562 --> 00:04:31,563
Zaręczyny.
70
00:04:32,189 --> 00:04:35,984
A kto pyta o zrękowiny z mą córką Marią?
71
00:04:36,985 --> 00:04:40,655
Ja, Józef, syn Heliego,
potomek rodu Dawida.
72
00:04:40,739 --> 00:04:45,368
A co oferujesz za oblubienicę podczas
tych zrękowin, Józefie, synu Heliego?
73
00:04:46,453 --> 00:04:48,371
Dwieście dziesięć srebrnych szekli Tyru.
74
00:05:00,759 --> 00:05:03,094
Ja, Joachim...
75
00:05:06,097 --> 00:05:07,766
ojciec Marii...
76
00:05:12,687 --> 00:05:13,688
przyjmuję!
77
00:05:32,666 --> 00:05:35,168
{\an8}Maria była zapewne młoda.
W wieku rozrodczym.
78
00:05:35,252 --> 00:05:37,254
{\an8}OJCIEC SEAN RAFTIS
Diecezja w Montanie
79
00:05:40,215 --> 00:05:43,635
W judaizmie w tamtym okresie
kobiety wychodziły za mąż
80
00:05:43,718 --> 00:05:48,098
bardzo młodo, w wieku 12 lub 14 lat.
81
00:05:48,932 --> 00:05:50,600
{\an8}DR JODI MAGNESS
Archeolożka
82
00:05:50,684 --> 00:05:53,436
{\an8}Gdy kobieta się zaręczała,
podpisywano kontrakt.
83
00:05:57,023 --> 00:06:00,235
Obecnie ta para nie byłaby dość dorosła,
by głosować,
84
00:06:01,152 --> 00:06:03,738
ale wtedy trzeba było szybko dorosnąć.
85
00:06:05,073 --> 00:06:08,493
Józef miał utrzymywać
i chronić swoją przyszłą żonę.
86
00:06:09,703 --> 00:06:13,123
W okresie zaręczyn musiał udowodnić,
że może to zrobić.
87
00:06:14,875 --> 00:06:17,544
Wyglądało na to, że ci dwoje się kochają.
88
00:06:32,726 --> 00:06:33,768
Denerwowałeś się?
89
00:06:37,063 --> 00:06:40,734
Może trochę, ale ćwiczyłem wiele razy...
90
00:06:41,776 --> 00:06:45,697
Ćwiczyłeś na głos? Dla mnie? To miłe.
91
00:06:53,747 --> 00:06:55,540
Mario, możemy już wziąć ślub?
92
00:06:56,625 --> 00:06:59,586
Józefie, rozejrzyj się.
93
00:07:01,171 --> 00:07:04,215
Wszyscy tak ciężko pracują
nad ucztą weselną.
94
00:07:06,551 --> 00:07:08,720
Wino będzie gotowe za trzy miesiące.
95
00:07:09,346 --> 00:07:10,347
Trzy miesiące?
96
00:07:11,264 --> 00:07:12,891
Nie potrzebujemy wina.
97
00:07:13,433 --> 00:07:16,019
Czekałeś rok,
by zaoszczędzić na zrękowiny.
98
00:07:16,102 --> 00:07:19,105
- Wytrzymasz trzy miesiące.
- Właśnie. Cały rok.
99
00:07:22,400 --> 00:07:28,323
Cierpliwość prowadzi do zrozumienia,
ale niecierpliwość do głupich błędów.
100
00:07:31,159 --> 00:07:33,578
Nie ma wersji nas, która byłaby błędem.
101
00:08:08,154 --> 00:08:12,534
Mały hebrajski kraj, Judea,
był tylko jednym z wielu
102
00:08:12,617 --> 00:08:17,080
pod wodzą wielkiego Rzymu,
którym rządził cesarz Oktawian August.
103
00:08:18,832 --> 00:08:24,254
To rozległe cesarstwo
liczące 45 milionów ludzi rozciągało się
104
00:08:24,337 --> 00:08:29,342
od współczesnej Brytanii na zachodzie
do dzisiejszego Iraku na wschodzie.
105
00:08:29,968 --> 00:08:33,388
Byli najpotężniejszą siłą,
jaką widział świat.
106
00:08:36,558 --> 00:08:41,062
Dekretem Oktawiana Augusta,
cesarza Cesarstwa Rzymskiego...
107
00:08:44,357 --> 00:08:48,987
wszyscy obywatele mają wziąć udział
w Spisie Kwiryniusza w mieście rodowym.
108
00:08:49,988 --> 00:08:51,823
Rejestracja zaczyna się o świcie.
109
00:08:56,411 --> 00:09:03,209
Co jakiś czas Rzym musiał liczyć ludzi
w swoim regionie.
110
00:09:03,293 --> 00:09:05,170
{\an8}To było ogromne przedsięwzięcie.
111
00:09:05,253 --> 00:09:07,255
{\an8}DR LYNN H. COHICK
Prof. Nowego Testamentu
112
00:09:07,338 --> 00:09:10,300
{\an8}Ale chcieli znać dokładną liczbę,
by zebrać więcej podatków.
113
00:09:13,887 --> 00:09:19,601
{\an8}Rzym pozwalał czcić dowolnego boga,
114
00:09:19,684 --> 00:09:21,853
{\an8}o ile Oktawian August był panem.
115
00:09:21,936 --> 00:09:23,938
{\an8}Indyjski filozof, pisarz chrześcijański
116
00:09:25,690 --> 00:09:29,694
Pół-Asyryjczyków i pół-Żydów,
znanych jako Samarytanie,
117
00:09:29,778 --> 00:09:31,946
wykorzystywano jako organy ścigania.
118
00:09:33,823 --> 00:09:36,743
Żydzi i Samarytanie się nienawidzili.
119
00:09:42,874 --> 00:09:44,375
Słynne galilejskie wino.
120
00:09:47,295 --> 00:09:48,797
To wino jest zamówione.
121
00:09:51,758 --> 00:09:54,594
Zdaje się, chłopcze...
122
00:09:57,764 --> 00:09:59,641
że trzeba cię czegoś nauczyć.
123
00:10:09,192 --> 00:10:13,530
Dobry obywatel Rzymu
powinien dzielić się z państwem...
124
00:10:16,783 --> 00:10:18,034
swoimi dobrami.
125
00:10:24,082 --> 00:10:25,708
Przejedźmy się.
126
00:10:26,292 --> 00:10:27,585
- Nie!
- Mario!
127
00:10:31,589 --> 00:10:32,757
Puść moją córkę!
128
00:10:34,551 --> 00:10:36,970
Pantera. Wystarczy.
129
00:10:38,304 --> 00:10:42,642
Głupia bestia.
Nic dziwnego, że was nienawidzą.
130
00:10:43,184 --> 00:10:44,853
Idź nadzorować liczenie!
131
00:11:08,710 --> 00:11:14,632
{\an8}JEROZOLIMA, STOLICA JUDEI
132
00:11:14,716 --> 00:11:18,344
{\an8}Podbitą Judeą władali już
inni obcy najeźdźcy,
133
00:11:19,220 --> 00:11:22,140
ale żaden z nich
nie rządził narodem żydowskim tak długo.
134
00:11:24,434 --> 00:11:28,813
W Judei panował marionetkowy król
tolerowany przez Rzymian,
135
00:11:28,897 --> 00:11:31,316
bo wykonywał dla nich brudną robotę.
136
00:11:31,941 --> 00:11:35,653
Król Żydów nazwał siebie Herodem Wielkim.
137
00:11:36,404 --> 00:11:40,200
{\an8}Herod był królem Żydów,
ale nie był niepodległym królem,
138
00:11:40,283 --> 00:11:42,952
{\an8}tak jak dziś postrzegamy monarchów.
139
00:11:43,036 --> 00:11:45,663
{\an8}Można by go nazwać królem klienckim.
140
00:11:45,747 --> 00:11:47,665
Rzym miał pełną kontrolę.
141
00:11:47,749 --> 00:11:50,877
Herod miał za zadanie
poskromić lud żydowski
142
00:11:50,960 --> 00:11:53,213
poprzez zastraszanie i okrucieństwo.
143
00:11:54,339 --> 00:11:57,342
Herod był cynikiem do szpiku kości.
144
00:11:57,425 --> 00:12:03,514
{\an8}Nie szanował żadnego z bogów,
145
00:12:03,598 --> 00:12:07,769
{\an8}czy to boga Izraela,
czy któregokolwiek z rzymskich bogów.
146
00:12:09,145 --> 00:12:13,566
Herod budował wielkie struktury,
które wzbogacały rzymskich władców.
147
00:12:15,902 --> 00:12:20,198
{\an8}Józef Flawiusz napisał,
że być może Herod był szalony.
148
00:12:20,281 --> 00:12:22,700
{\an8}Był uosobieniem kultury śmierci.
149
00:12:23,534 --> 00:12:27,080
Znany z przerośniętego ego i złotej korony
150
00:12:27,163 --> 00:12:31,042
odczuwał przewlekły ból,
który wpływał na jego stan psychiczny.
151
00:12:34,128 --> 00:12:35,380
Brutalny paranoik.
152
00:12:36,005 --> 00:12:39,884
Herod był władcą gotowym na wszystko,
by zachować tron.
153
00:12:39,968 --> 00:12:42,887
To najgroźniejszy typ osoby
chcącej przetrwać.
154
00:13:01,531 --> 00:13:02,907
Ojcze.
155
00:13:04,534 --> 00:13:05,535
Wzywałeś mnie?
156
00:13:08,121 --> 00:13:09,580
Antypater.
157
00:13:13,251 --> 00:13:14,460
Dobrze.
158
00:13:15,295 --> 00:13:16,379
Chodź.
159
00:13:17,130 --> 00:13:18,214
Dołącz do mnie, synu.
160
00:13:30,476 --> 00:13:31,477
Ojcze...
161
00:13:33,062 --> 00:13:34,605
Mogę coś dla ciebie uczynić?
162
00:13:36,482 --> 00:13:37,567
Tak.
163
00:13:40,778 --> 00:13:42,363
Jest coś takiego.
164
00:13:48,286 --> 00:13:54,792
Podobno chcą mnie otruć.
165
00:14:00,548 --> 00:14:02,300
To nieprawda.
166
00:14:02,884 --> 00:14:04,844
Jak mam udowodnić swą lojalność?
167
00:14:09,432 --> 00:14:15,021
Jest jeden sposób,
by złagodzić mój niepokój.
168
00:14:15,855 --> 00:14:18,066
Zrobię wszystko. Proszę.
169
00:14:25,948 --> 00:14:28,201
Głupi chłopcze.
170
00:14:49,889 --> 00:14:51,724
Herod miał paranoję.
171
00:14:53,226 --> 00:14:58,481
Jego siostra, Salome, była dość wredna
172
00:14:58,564 --> 00:14:59,857
i rozsiewała plotki.
173
00:15:06,364 --> 00:15:07,865
Nie!
174
00:15:09,033 --> 00:15:10,827
Coś ty uczyniła?
175
00:15:12,036 --> 00:15:13,454
Coś ty zrobiła?
176
00:15:15,289 --> 00:15:20,837
Herod uwierzył,
że dwóch synów jego i Mariamme,
177
00:15:20,920 --> 00:15:24,841
którzy mieli odziedziczyć tron,
178
00:15:24,924 --> 00:15:29,137
próbowało go usunąć i przejąć królestwo.
179
00:15:29,971 --> 00:15:31,514
To nasz syn!
180
00:15:31,597 --> 00:15:32,723
Twój syn.
181
00:15:35,268 --> 00:15:37,145
Twoje własne dziecko!
182
00:15:37,895 --> 00:15:40,064
Oktawian August powiedział:
183
00:15:40,148 --> 00:15:43,401
„Lepiej być świnią Heroda niż jego synem”.
184
00:16:01,335 --> 00:16:05,298
W tamtych czasach imię Maria było jednym
z najczęstszych u żydowskich kobiet.
185
00:16:06,215 --> 00:16:10,428
Nastolatka z biednej rodziny
żyła spokojnie dzień za dniem.
186
00:16:11,971 --> 00:16:14,473
Ale to nie był zwykły dzień,
187
00:16:15,057 --> 00:16:18,102
a ona nie była tylko kolejną Marią.
188
00:16:53,679 --> 00:16:55,014
Witaj, Mario.
189
00:16:56,724 --> 00:16:57,975
Pan z tobą.
190
00:17:01,187 --> 00:17:04,106
Anioł Gabriel został wysłany przez Boga,
191
00:17:04,190 --> 00:17:07,360
by dostarczyć wiadomość Matce Bożej.
192
00:17:10,529 --> 00:17:11,822
Nie lękaj się...
193
00:17:13,324 --> 00:17:15,701
ponieważ dostąpiłaś łaski Pana.
194
00:17:17,036 --> 00:17:21,374
{\an8}To niezwykły moment,
gdyż w historii zbawienia,
195
00:17:21,457 --> 00:17:25,711
{\an8}gdy człowiek miał kontakt z aniołem,
196
00:17:25,795 --> 00:17:29,423
{\an8}ten człowiek okazywał mu szacunek.
197
00:17:29,507 --> 00:17:32,635
{\an8}Działo się tak,
ponieważ anioł emanuje łaską,
198
00:17:32,718 --> 00:17:35,054
{\an8}jako że staje z Bogiem twarzą w twarz.
199
00:17:36,764 --> 00:17:37,890
Nie lękaj się.
200
00:17:39,308 --> 00:17:42,061
W Piśmie Świętym to Gabriel
201
00:17:42,144 --> 00:17:44,730
przekazywał wiadomość.
202
00:17:44,814 --> 00:17:49,694
{\an8}Zawsze mamy też wątek Boga, który działa
203
00:17:49,777 --> 00:17:51,904
{\an8}w sposób sprzeczny z intuicją.
204
00:17:51,988 --> 00:17:53,990
{\an8}Brazylijski pastor Kościoła Syjonu
205
00:17:55,575 --> 00:17:58,869
Więc gdy anioł Gabriel objawia się Marii,
206
00:17:58,953 --> 00:18:01,163
widzimy nastolatkę otrzymującą wieści,
207
00:18:01,247 --> 00:18:03,583
które zmienią historię ludzkości.
208
00:18:11,090 --> 00:18:14,427
Poczniesz i porodzisz syna.
209
00:18:15,428 --> 00:18:17,013
Nazwiesz go Jezus.
210
00:18:17,930 --> 00:18:22,268
Będzie wielki
i znany jako Syn Najwyższego.
211
00:18:23,311 --> 00:18:25,813
Bóg powierzy mu tron jego przodka, Dawida,
212
00:18:25,896 --> 00:18:28,649
i będzie on rządził Izraelem na wieki.
213
00:18:29,233 --> 00:18:31,110
Jego panowaniu nie będzie końca.
214
00:18:32,820 --> 00:18:34,572
Jak to możliwe?
215
00:18:34,655 --> 00:18:35,656
Jestem dziewicą.
216
00:18:41,746 --> 00:18:43,623
Zstąpi na ciebie Duch Święty.
217
00:18:44,290 --> 00:18:46,375
A moc Najwyższego osłoni cię tak,
218
00:18:46,459 --> 00:18:50,004
że dziecko narodzi się święte
219
00:18:50,087 --> 00:18:52,923
i zostanie nazwane Synem Bożym.
220
00:19:08,105 --> 00:19:09,523
Jestem służebnicą Pana.
221
00:19:10,274 --> 00:19:12,693
Oby wszystko, co mówiłeś, się spełniło.
222
00:19:35,549 --> 00:19:38,427
{\an8}Maria zastanawia się:
„Boże, czemu mnie wybrałeś?
223
00:19:38,511 --> 00:19:41,764
{\an8}Jestem tylko twoją uniżoną służebnicą.
224
00:19:41,847 --> 00:19:43,265
{\an8}Nie jestem wyjątkowa.
225
00:19:43,349 --> 00:19:44,600
{\an8}Nie jestem królową.
226
00:19:44,684 --> 00:19:46,310
Nie pochodzę z ważnej rodziny”.
227
00:19:46,394 --> 00:19:52,149
Myślała o wartościach,
które według niej świadczyły o statusie.
228
00:19:53,442 --> 00:19:54,902
Maria ich nie miała,
229
00:19:55,569 --> 00:19:57,446
ale za to
230
00:19:57,530 --> 00:20:02,660
była gotowa podążać za planem Boga.
231
00:20:04,412 --> 00:20:10,251
Maria jest najbardziej wzniosłą
i czystą osobą.
232
00:20:14,422 --> 00:20:17,883
Gdy pojawił się anioł,
nie powiedziała: „To niemożliwe”.
233
00:20:17,967 --> 00:20:19,385
Zapytała: „Jak to możliwe?”.
234
00:20:23,973 --> 00:20:26,308
A anioł Gabriel powiedział:
235
00:20:26,392 --> 00:20:29,395
„Zstąpią na ciebie moc Najwyższego
oraz Duch Święty”.
236
00:20:30,604 --> 00:20:35,776
To spełnienie przepowiedni Izajasza
dotyczącej dziewicy, która pocznie
237
00:20:35,860 --> 00:20:39,655
Syna Bożego, Emmanuela, Chrystusa.
238
00:20:40,239 --> 00:20:43,409
To punkt zwrotny w historii ludzkości.
239
00:20:51,500 --> 00:20:54,962
Świat Boży i ludzki były rozdzielone.
240
00:20:55,045 --> 00:21:01,427
A gdy Bóg chciał dotrzeć do ludzkości,
ujawniała się luka.
241
00:21:01,510 --> 00:21:05,681
Więc te światy należało połączyć mostem.
242
00:21:05,765 --> 00:21:09,101
Jest nim człowiek.
243
00:21:09,185 --> 00:21:11,896
Czyli Syn Boży.
244
00:21:15,024 --> 00:21:17,818
Bóg chciał nam się pokazać.
245
00:21:18,319 --> 00:21:20,237
{\an8}My udowadniamy swoją wspaniałość...
246
00:21:20,321 --> 00:21:22,281
{\an8}Pastor i autor
247
00:21:22,364 --> 00:21:24,909
{\an8}...a Bóg mówi: „Wybieram pokornych”.
248
00:21:26,452 --> 00:21:28,829
Moja dusza chwali Pana.
249
00:21:33,834 --> 00:21:36,170
To coś wielkiego.
250
00:21:36,253 --> 00:21:39,673
Po raz pierwszy mówimy
251
00:21:39,757 --> 00:21:43,260
o Bogu będącym wewnątrz człowieka.
252
00:21:46,013 --> 00:21:48,808
Mój duch raduje się w Bogu,
moim Zbawicielu.
253
00:21:52,102 --> 00:21:56,106
Maria wierzyła, że Bóg spełnia obietnicę
254
00:21:56,190 --> 00:21:59,318
wyzwolenia swojego ludu poprzez Mesjasza.
255
00:21:59,401 --> 00:22:02,279
Urodzenie dziecka,
256
00:22:02,363 --> 00:22:06,033
które wyrośnie na Mesjasza,
Namaszczonego, Króla,
257
00:22:06,867 --> 00:22:09,829
to obietnica z Pisma Świętego.
258
00:22:27,304 --> 00:22:31,100
Chciała oddać wszystko Bogu.
259
00:22:31,183 --> 00:22:34,436
{\an8}Była właściwą osobą,
260
00:22:34,520 --> 00:22:38,607
{\an8}gdyż wierzyła,
261
00:22:38,691 --> 00:22:41,861
{\an8}że Bóg może zrobić to, co niemożliwe.
262
00:22:44,113 --> 00:22:46,907
Maria nie prosiła,
by być matką Syna Bożego,
263
00:22:47,408 --> 00:22:48,951
ale była dostępna Bogu.
264
00:22:50,494 --> 00:22:54,290
Ten dostrzegł jej służebne serce
i wierność,
265
00:22:54,373 --> 00:22:55,916
więc wybrała posłuszeństwo.
266
00:22:57,209 --> 00:22:59,420
Ale ono ma swoją cenę.
267
00:23:00,546 --> 00:23:03,924
A ta cena oznaczała reputację Marii,
268
00:23:04,008 --> 00:23:08,220
jej przyszłe małżeństwo z Józefem,
a nawet jej życie.
269
00:23:18,647 --> 00:23:22,818
Cesarstwo Rzymskie
docierało do innych ludów.
270
00:23:22,902 --> 00:23:25,571
I zazwyczaj te społeczności
271
00:23:25,654 --> 00:23:29,033
mogły zachować własny język
i lokalne zwyczaje,
272
00:23:29,116 --> 00:23:32,828
ale musiały płacić podatki,
zawsze o nie chodzi,
273
00:23:33,579 --> 00:23:38,667
rządowi centralnemu, który się wzbogacał.
274
00:23:42,379 --> 00:23:43,547
W szeregu!
275
00:23:44,590 --> 00:23:46,050
Wszyscy do szeregu!
276
00:23:48,093 --> 00:23:49,136
Ustaw ich!
277
00:23:54,642 --> 00:23:56,894
Maria dowiedziała się,
że jej kuzynka Elżbieta
278
00:23:56,977 --> 00:23:59,229
również niedawno zaszła w ciążę
279
00:23:59,313 --> 00:24:00,898
i pospieszyła jej z pomocą.
280
00:24:02,691 --> 00:24:03,692
Do szeregu.
281
00:24:03,776 --> 00:24:07,071
Zachowanie Matki Boskiej
po odwiedzinach anioła Gabriela
282
00:24:07,154 --> 00:24:11,283
jest wspaniałym przykładem
poczucia odpowiedzialności.
283
00:24:11,367 --> 00:24:14,328
Pośpieszyła przez wzgórza,
284
00:24:14,411 --> 00:24:16,997
by odwiedzić Elżbietę i jej pomóc.
285
00:24:17,081 --> 00:24:19,792
By wesprzeć ją w jej ciąży.
286
00:24:24,546 --> 00:24:27,132
Mario!
287
00:24:29,551 --> 00:24:30,552
Józefie.
288
00:24:33,347 --> 00:24:34,348
Dokąd idziesz?
289
00:24:37,685 --> 00:24:39,937
Odwiedzić kuzynkę Elżbietę.
290
00:24:40,437 --> 00:24:41,438
Teraz?
291
00:24:43,565 --> 00:24:45,275
A co z przygotowaniami do ślubu?
292
00:24:51,281 --> 00:24:52,908
Wszystko się zmieniło.
293
00:24:57,037 --> 00:24:58,038
Zmieniło?
294
00:24:58,914 --> 00:24:59,915
Jak to?
295
00:25:05,170 --> 00:25:06,547
Nie mogę powiedzieć.
296
00:25:07,506 --> 00:25:08,507
Jeszcze nie.
297
00:25:15,139 --> 00:25:17,433
Mario, nie rozumiem, co się dzieje,
298
00:25:17,516 --> 00:25:19,059
ale będę cię eskortować.
299
00:25:20,185 --> 00:25:21,854
Samotna podróż jest niebezpieczna.
300
00:25:23,605 --> 00:25:26,233
- Powiem ojcu i dołączę do ciebie.
- Józefie.
301
00:25:27,526 --> 00:25:29,319
Będę podróżować z innymi.
302
00:25:29,403 --> 00:25:31,321
Muszę wyruszyć bez ciebie.
303
00:25:32,364 --> 00:25:34,700
Wierzę, że Pan wyjaśni ci dlaczego.
304
00:25:45,961 --> 00:25:47,212
Do szeregu, chłopcze.
305
00:25:49,173 --> 00:25:50,966
Moja rodzina nie jest z Nazaretu.
306
00:25:52,551 --> 00:25:55,721
To zabieraj się z rodziną tam,
skąd jesteś,
307
00:25:56,388 --> 00:26:01,143
i zarejestruj się
do końca roku konsularnego.
308
00:26:16,325 --> 00:26:20,496
Maria spędziła pierwszą część ciąży
ze swoją kuzynką, Elżbietą,
309
00:26:21,330 --> 00:26:23,082
a następnie wróciła do Nazaretu.
310
00:26:25,209 --> 00:26:27,127
Nosiła w sobie dziecko
311
00:26:27,628 --> 00:26:30,047
i historię o tym, skąd się wzięło.
312
00:26:30,547 --> 00:26:33,634
{\an8}Wierzyła w to,
313
00:26:34,551 --> 00:26:38,347
{\an8}że Bóg wie, co robi.
Tak Maria mówi w Magnificat.
314
00:26:38,430 --> 00:26:41,600
{\an8}Wie, że „wszystkie narody
błogosławioną mnie nazywać będą”.
315
00:26:41,683 --> 00:26:43,185
Tak twierdzi,
316
00:26:43,769 --> 00:26:47,022
ale chyba zdawała sobie również sprawę,
317
00:26:47,523 --> 00:26:49,274
że jeśli ludzie jej nie uwierzą,
318
00:26:49,775 --> 00:26:52,778
będzie postrzegana jako ta,
która popełniła grzech.
319
00:26:54,780 --> 00:26:56,323
{\an8}Z perspektywy Żydów,
320
00:26:56,406 --> 00:27:01,537
{\an8}w społeczeństwie ultrakonserwatywnym,
w którym żyli objęci prawem faryzejskim,
321
00:27:02,079 --> 00:27:05,958
{\an8}jeśli zostałaby skazana za cudzołóstwo,
322
00:27:06,041 --> 00:27:10,963
{\an8}wymierzono by jej karę śmierci
przez ukamienowanie.
323
00:27:12,589 --> 00:27:16,885
To młoda kobieta, która jest pewna,
324
00:27:16,969 --> 00:27:19,304
że musi przez to przejść.
325
00:27:19,388 --> 00:27:24,351
To jej rola w wypełnianiu Słowa Bożego.
326
00:28:02,973 --> 00:28:05,601
Mario, coś ty zrobiła?
327
00:28:07,895 --> 00:28:09,354
Wszystko wyjaśnię.
328
00:28:21,283 --> 00:28:22,951
Gdyby nastolatka powiedziała,
329
00:28:23,035 --> 00:28:26,413
że jest w ciąży z Synem Bożym
i wciąż jest dziewicą,
330
00:28:26,914 --> 00:28:28,123
uwierzylibyście jej?
331
00:28:29,541 --> 00:28:33,253
Jej matka, przyszli teściowie
i przyszły mąż
332
00:28:33,337 --> 00:28:35,923
musieli zmierzyć się z tą samą rozterką.
333
00:28:36,882 --> 00:28:39,927
Dla tej młodej kobiety stawka była wysoka.
334
00:28:40,510 --> 00:28:44,431
Nie wspominając o Józefie
i obu ich rodzinach.
335
00:29:16,254 --> 00:29:18,340
Nie chcę cię publicznie zhańbić.
336
00:29:28,642 --> 00:29:31,144
Nie oskarżę cię otwarcie o niewierność.
337
00:29:37,150 --> 00:29:38,986
Po cichu zakończę nasze zrękowiny.
338
00:29:40,112 --> 00:29:42,155
Ochronię twą reputację.
339
00:30:10,225 --> 00:30:12,811
Według Biblii
Józef był dobrym człowiekiem.
340
00:30:13,729 --> 00:30:16,606
Ale dobrym ludziom też można złamać serce.
341
00:30:18,358 --> 00:30:20,944
Tych dwoje nastolatków
było sobie przeznaczonych.
342
00:30:21,486 --> 00:30:25,365
Bóg nie tylko wybrał Marię, ale i Józefa.
343
00:30:31,455 --> 00:30:34,833
Kierowali te same modlitwy
do tego samego Boga.
344
00:30:36,043 --> 00:30:38,003
„Ujawnij się, Panie”.
345
00:30:39,588 --> 00:30:42,299
Bóg odpowiedział im obojgu.
346
00:31:13,705 --> 00:31:14,956
Józefie, synu Dawida,
347
00:31:15,707 --> 00:31:18,001
nie obawiaj się wziąć Marii za żonę.
348
00:31:18,960 --> 00:31:22,047
Bo dziecko, które nosi,
zostało poczęte przez Ducha Świętego.
349
00:31:23,215 --> 00:31:24,925
Urodzi syna,
350
00:31:25,926 --> 00:31:27,302
a ty nazwiesz go Jezus,
351
00:31:27,886 --> 00:31:30,180
gdyż on ocali swój lud od grzechów.
352
00:31:30,972 --> 00:31:32,224
Spójrz.
353
00:32:01,795 --> 00:32:02,796
Józefie.
354
00:32:03,338 --> 00:32:05,048
Co tu robisz o tej porze?
355
00:32:05,132 --> 00:32:06,550
Przyszedłem do Marii.
356
00:32:07,050 --> 00:32:08,343
Muszę z nią pomówić.
357
00:32:10,053 --> 00:32:11,054
Wiem.
358
00:32:12,931 --> 00:32:15,058
- Co takiego?
- Ja wiem.
359
00:32:16,226 --> 00:32:17,227
Józefie?
360
00:32:22,566 --> 00:32:23,567
Najdroższa Mario...
361
00:32:25,485 --> 00:32:26,695
jesteś mą miłością.
362
00:32:29,364 --> 00:32:30,615
Matką mego Zbawiciela,
363
00:32:31,908 --> 00:32:33,034
Mesjasza,
364
00:32:33,660 --> 00:32:35,120
Syna Bożego.
365
00:32:46,339 --> 00:32:48,592
Czy zaszczycisz mnie, zostając moją żoną?
366
00:32:49,384 --> 00:32:52,804
Do końca życia
będę opiekować się tobą i dzieckiem.
367
00:33:01,897 --> 00:33:05,150
Józef i Maria
najpewniej wzięli cichy ślub.
368
00:33:06,109 --> 00:33:09,613
Prawdopodobnie nie mieli
typowego żydowskiego wesela.
369
00:33:10,697 --> 00:33:15,160
Panna młoda będąca w dniu ślubu
w widocznej ciąży byłaby obiektem plotek.
370
00:33:16,244 --> 00:33:19,039
Józef nie chciał, by Maria cierpiała.
371
00:33:20,707 --> 00:33:24,169
{\an8}Bóg wybrał Józefa
372
00:33:24,252 --> 00:33:30,175
{\an8}i powierzył mu nie tylko
opiekę nad Matką Boską i jej ochronę,
373
00:33:30,258 --> 00:33:33,678
{\an8}ale i opiekę nad Jezusem Chrystusem.
374
00:33:34,930 --> 00:33:38,099
To ogromna odpowiedzialność.
375
00:33:40,977 --> 00:33:44,147
Kilka miesięcy po ślubie
Maria i Józef wyruszyli
376
00:33:44,231 --> 00:33:47,317
w 145-kilometrową podróż
do domu jego przodków w Betlejem,
377
00:33:47,943 --> 00:33:50,654
gdzie mieli wziąć udział
w spisie powszechnym.
378
00:33:51,613 --> 00:33:57,661
{\an8}Józef musiał udać się
do rodzinnego miasta w określonym czasie,
379
00:33:58,453 --> 00:34:00,205
{\an8}żeby się zarejestrować.
380
00:34:02,332 --> 00:34:04,251
W Betlejem nikt nie wiedziałby,
381
00:34:04,334 --> 00:34:09,422
że dziecko, które ma się urodzić,
nie jest Józefa.
382
00:34:09,506 --> 00:34:12,259
{\an8}Wszyscy by założyli,
że skoro są małżeństwem,
383
00:34:12,342 --> 00:34:15,428
{\an8}to jego dziecko.
384
00:34:15,512 --> 00:34:20,183
{\an8}W ten sposób uniknęli plotek
i upokorzenia,
385
00:34:20,267 --> 00:34:22,227
{\an8}które byłyby nieuniknione,
386
00:34:22,310 --> 00:34:25,814
{\an8}gdyby dziecko urodziło się
w obecnym domu Józefa.
387
00:34:28,400 --> 00:34:29,401
Józefie.
388
00:34:30,068 --> 00:34:32,279
- Niech Maria je dwa razy dziennie.
- Dobrze.
389
00:34:32,362 --> 00:34:35,198
- I pije dużo wody.
- Oczywiście.
390
00:34:35,907 --> 00:34:39,035
Józefie, uważajcie na siebie.
391
00:34:40,370 --> 00:34:42,831
Proszę, zaopiekuj się mą córką i wnukiem.
392
00:34:43,540 --> 00:34:44,874
Oddam za nich życie.
393
00:34:47,961 --> 00:34:50,588
W odróżnieniu
od zwyczajowego przedstawiania
394
00:34:50,672 --> 00:34:55,468
Marii i Józefa samotnie przemierzających
145 kilometrów na jednym ośle
395
00:34:57,178 --> 00:35:01,308
bardziej prawdopodobne jest,
że dla ochrony podróżowali w grupie.
396
00:35:20,368 --> 00:35:22,871
Rodziny Marii i Józefa miały powód,
397
00:35:22,954 --> 00:35:24,998
by martwić się wyprawą.
398
00:35:26,166 --> 00:35:28,418
Na drodze działały grupy bandytów.
399
00:35:29,294 --> 00:35:32,464
Wokół grasowały lwy i niedźwiedzie.
400
00:35:33,590 --> 00:35:36,134
A żołnierze, którzy patrolowali teren,
401
00:35:36,217 --> 00:35:39,971
byli znani z aktów przemocy,
bo wiedzieli, że nie zostaną ukarani.
402
00:36:05,205 --> 00:36:10,418
Szczególnie narażone były na to
mniejsze, odizolowane społeczności.
403
00:36:21,680 --> 00:36:25,517
Fałszywe oskarżenie
wysunięte przez rzymski oddział
404
00:36:25,600 --> 00:36:27,018
mogło mieć tragiczne skutki.
405
00:36:43,034 --> 00:36:46,204
Żołnierze oskarżyli tę wioskę
o ukrywanie rebeliantów.
406
00:36:47,539 --> 00:36:49,541
Rzymianie oszczędzili tylko ją.
407
00:36:50,041 --> 00:36:51,292
Musimy uciekać.
408
00:36:51,376 --> 00:36:52,544
Szybko.
409
00:37:04,681 --> 00:37:06,224
W obecnym społeczeństwie
410
00:37:06,307 --> 00:37:10,812
trudno sobie wyobrazić,
jakimi byli barbarzyńcami.
411
00:37:11,604 --> 00:37:14,983
Często zostawiali jednego świadka,
by podtrzymać strach.
412
00:37:16,943 --> 00:37:20,405
Ale to, co wtedy wydawało się normalne,
413
00:37:21,239 --> 00:37:25,452
dziś nie miałoby raczej racji bytu.
414
00:37:26,745 --> 00:37:29,539
Życie nie było łatwe ani przyjemne.
415
00:37:38,256 --> 00:37:39,257
Jak ci idzie?
416
00:37:39,966 --> 00:37:41,134
Dobrze.
417
00:37:41,217 --> 00:37:42,218
W porządku.
418
00:37:42,927 --> 00:37:44,345
Znowu się poruszył.
419
00:37:47,682 --> 00:37:49,392
Czujesz, jak się rusza?
420
00:37:49,476 --> 00:37:50,477
Tak.
421
00:37:54,022 --> 00:37:56,941
Wiedzieli, że jeśli ludzie nie uwierzą im
422
00:37:57,025 --> 00:38:00,361
w historię o tym,
czego Bóg dokonał w ich życiu,
423
00:38:00,445 --> 00:38:03,072
zostaną wyśmiani
albo stanie się coś gorszego.
424
00:38:03,156 --> 00:38:05,241
Wiedząc to wszystko,
425
00:38:05,325 --> 00:38:08,578
możemy bardziej docenić
426
00:38:08,661 --> 00:38:13,833
zaangażowanie zarówno Marii,
jak i Józefa w wychowanie Jezusa,
427
00:38:13,917 --> 00:38:17,962
zwłaszcza że nie wiedzieli,
z czym to się będzie wiązać.
428
00:38:18,046 --> 00:38:20,632
Józef jest wzorem dla każdego mężczyzny.
429
00:38:20,715 --> 00:38:22,509
Jak być dobrym obrońcą,
430
00:38:23,176 --> 00:38:26,262
kochać Matkę Boską
najwyższą formą miłości,
431
00:38:26,346 --> 00:38:27,847
czyli agape.
432
00:39:02,465 --> 00:39:04,884
Opowiem ci o kuzynach w Betlejem.
433
00:39:05,635 --> 00:39:07,428
Dobrze.
434
00:39:08,012 --> 00:39:10,390
Kuzyn Aser.
435
00:39:11,266 --> 00:39:13,685
Lubi gadać. Bla, bla, bla.
436
00:39:13,768 --> 00:39:16,020
Jego słowa
są tak serdeczne jak stara panna
437
00:39:16,104 --> 00:39:18,565
gadająca o jedzeniu podczas Jom Kipur.
438
00:39:18,648 --> 00:39:20,984
Józefie, bądź miły.
439
00:39:21,067 --> 00:39:22,277
Jestem...
440
00:39:22,944 --> 00:39:23,945
dla ciebie.
441
00:39:24,028 --> 00:39:26,072
Uważaj, nie daj mu się osaczyć.
442
00:39:49,679 --> 00:39:53,558
W pewnym momencie
Maria i Józef oddzielili się od grupy
443
00:39:54,225 --> 00:39:57,353
i sami ruszyli do jego rodzinnego domu.
444
00:39:58,229 --> 00:39:59,647
Do wioski Betlejem.
445
00:40:00,148 --> 00:40:03,484
Rodzinnego domu króla Dawida.
446
00:40:10,408 --> 00:40:11,492
Znów się poruszył?
447
00:40:12,160 --> 00:40:14,329
Nie, to coś innego.
448
00:40:15,580 --> 00:40:18,041
Jesteśmy prawie na miejscu.
Jeszcze trochę.
449
00:40:21,127 --> 00:40:24,005
Józefie, co to jest?
450
00:40:44,984 --> 00:40:49,364
{\an8}Rzymianie stosowali ukrzyżowanie
jako metodę egzekucji
451
00:40:49,447 --> 00:40:53,576
{\an8}w przypadku poważnych zarzutów,
takich jak podburzanie czy zdrada.
452
00:40:56,746 --> 00:41:00,625
Ukrzyżowanie wybrano ze względu na to,
453
00:41:00,708 --> 00:41:03,419
że była to metoda,
454
00:41:03,503 --> 00:41:07,966
która przed śmiercią
zadawała długotrwały ból.
455
00:41:09,342 --> 00:41:11,594
Wielu podawało się za Mesjasza,
456
00:41:12,178 --> 00:41:14,222
który obali Rzymian
457
00:41:14,305 --> 00:41:16,975
i raz na zawsze wyzwoli naród żydowski.
458
00:41:17,475 --> 00:41:20,853
Te osoby ścigano i karano dla przykładu.
459
00:41:21,354 --> 00:41:23,773
Nie było litości dla tego,
460
00:41:23,856 --> 00:41:26,567
kto ośmielił się
przeciwstawić Cesarstwu Rzymskiemu.
461
00:41:32,657 --> 00:41:33,700
Józefie.
462
00:41:34,701 --> 00:41:35,952
Już dobrze, Mario.
463
00:41:38,329 --> 00:41:39,455
Prawie jesteśmy.
464
00:41:59,392 --> 00:42:01,644
Oddychaj. Głęboki wdech.
465
00:42:10,236 --> 00:42:16,576
Gdy moje dzieci były małe,
stawialiśmy szopkę nad kominkiem.
466
00:42:17,076 --> 00:42:19,954
Czasem pod choinką, na kawałku materiału.
467
00:42:20,663 --> 00:42:22,874
Podziwialiśmy rzeźbione figurki
468
00:42:22,957 --> 00:42:27,045
małego Jezusa zawiniętego w koc,
469
00:42:28,212 --> 00:42:31,883
klęczących wokół pasterzy i Trzech Mędrców
470
00:42:32,550 --> 00:42:34,761
oraz przyglądających się aniołów
i zwierząt.
471
00:42:35,928 --> 00:42:39,348
To dobry sposób,
by dzieci poznały tę niezwykłą historię.
472
00:42:39,849 --> 00:42:41,684
I przypomnienie dla nas.
473
00:42:42,685 --> 00:42:44,812
Jeśli warto zgłębić jakąś historię,
474
00:42:46,397 --> 00:42:47,398
to właśnie tę.
475
00:42:49,317 --> 00:42:50,485
Okazuje się, że...
476
00:42:51,527 --> 00:42:57,450
na nowo nauczyłem się doceniać to,
co ta nieznana młoda para musiała przejść,
477
00:42:57,533 --> 00:42:59,702
by zostać rodzicami Syna Bożego.
478
00:43:00,912 --> 00:43:05,500
Ile wysiłku kosztowało Marię i Józefa,
by utrzymać go przy życiu.
479
00:43:14,175 --> 00:43:15,927
{\an8}ROK 4 P.N.E. – BETLEJEM, JUDEA
480
00:43:16,010 --> 00:43:19,222
{\an8}Życie w tamtych czasach
od samego początku było brutalne.
481
00:43:21,182 --> 00:43:24,060
Poród był niezwykle niebezpieczny.
482
00:43:24,143 --> 00:43:27,021
Proszę! Otwórzcie!
483
00:43:29,899 --> 00:43:32,568
- Kuzynie Józefie...
- Kuzynie Aserze. Moja żona rodzi.
484
00:43:32,652 --> 00:43:34,737
Wejdźcie. Skryjcie się przed deszczem.
485
00:43:34,821 --> 00:43:37,406
Raya!
486
00:43:37,990 --> 00:43:39,242
Szybko, chodź tu.
487
00:43:39,325 --> 00:43:43,788
Śmiertelność dzieci
była dwudziestokrotnie wyższa niż obecnie.
488
00:43:43,871 --> 00:43:45,957
Chłopcy, dość tego.
489
00:43:46,499 --> 00:43:47,542
Zachowujcie się.
490
00:43:47,625 --> 00:43:51,796
Nie wspominając
o niezwykle wysokiej liczbie zgonów matek.
491
00:43:52,713 --> 00:43:53,798
Odeszły jej wody.
492
00:43:53,881 --> 00:43:55,716
- Gdzie ją zaprowadzić?
- Za mną.
493
00:43:56,676 --> 00:43:58,970
Nawet jeśli dziecko przeżyło poród...
494
00:43:59,053 --> 00:44:00,179
Więcej wody.
495
00:44:00,972 --> 00:44:03,266
Rachelo, przynieś koce.
496
00:44:03,850 --> 00:44:06,435
...to połowa niemowląt umierała
w ciągu pierwszego roku.
497
00:44:10,148 --> 00:44:13,568
Małe miasteczko Betlejem
było odizolowane i biedne.
498
00:44:14,443 --> 00:44:18,281
Choć według słów kolędy
nie było miejsca w gospodzie,
499
00:44:18,865 --> 00:44:21,534
wątpliwe jest,
że takowa istniała w Betlejem.
500
00:44:22,493 --> 00:44:26,831
Józef raczej miał zamiar
zatrzymać się u krewnych.
501
00:44:27,999 --> 00:44:32,295
{\an8}Gościnność Żydów i Rzymian...
502
00:44:32,378 --> 00:44:35,214
{\an8}Wszyscy cenili sobie gościnność.
503
00:44:35,715 --> 00:44:39,510
Jeśli w mieście pojawiał się gość,
504
00:44:39,594 --> 00:44:44,682
trzeba było go nakarmić
i zapewnić mu dach nad głową.
505
00:44:45,183 --> 00:44:49,729
Więc kiedy Maria i Józef
dotarli na miejsce, odkryli, że wiele osób
506
00:44:49,812 --> 00:44:52,940
wróciło do Betlejem,
żeby się zarejestrować.
507
00:44:53,524 --> 00:44:56,360
Więc wszystkie
dodatkowe pokoje były zajęte.
508
00:44:56,444 --> 00:44:59,572
Ostrożnie. Chodźcie za mną.
509
00:45:00,615 --> 00:45:03,492
Betlejem jest znane z wapiennych jaskiń.
510
00:45:04,493 --> 00:45:08,039
Znajdowały się pod domami
i pełniły funkcję piwnic.
511
00:45:09,290 --> 00:45:13,252
Służyły też za stodołę,
gdzie w nocy zwierzęta były bezpieczne,
512
00:45:13,336 --> 00:45:15,379
a w razie potrzeby
za schronienie dla gości.
513
00:45:16,297 --> 00:45:19,467
Maria nie mogła rodzić
w zatłoczonym pomieszczeniu.
514
00:45:19,550 --> 00:45:21,928
Należało ją odizolować.
515
00:45:22,511 --> 00:45:26,682
Nie tylko ze względów religijnych,
ale i praktycznych.
516
00:45:27,683 --> 00:45:29,852
Trzeba było sobie radzić.
517
00:45:29,936 --> 00:45:32,313
Zadowoliłoby ich każde schronienie.
518
00:45:33,856 --> 00:45:36,525
W przeciwieństwie
do współczesnych relacji
519
00:45:36,609 --> 00:45:38,236
ta młoda para w potrzebie
520
00:45:38,319 --> 00:45:42,073
nie została odprawiona w mrok
przez obojętnych ludzi.
521
00:45:42,156 --> 00:45:43,199
Józefie.
522
00:45:43,699 --> 00:45:45,952
Chodźcie. Patrzcie pod nogi.
523
00:45:47,328 --> 00:45:48,371
Prawie jesteśmy.
524
00:45:48,996 --> 00:45:51,123
Jeszcze kilka kroków.
525
00:45:51,707 --> 00:45:54,085
Oddychaj głęboko.
526
00:45:59,674 --> 00:46:03,552
{\an8}Istnieją różne teologiczne spekulacje
527
00:46:03,636 --> 00:46:07,723
{\an8}na temat narodzin Jezusa i tego,
jak zniosła je Matka Boska.
528
00:46:09,016 --> 00:46:12,895
W chrześcijaństwie jedna wersja zakłada,
529
00:46:12,979 --> 00:46:14,981
że cierpiała
530
00:46:15,064 --> 00:46:18,776
i rodziła jak każda inna kobieta.
531
00:46:19,402 --> 00:46:22,280
Ale jest też teoria,
532
00:46:22,363 --> 00:46:26,909
że skoro Matka Boska
nie była skalana grzechem pierworodnym,
533
00:46:26,993 --> 00:46:29,537
nie odczuła jego skutków
534
00:46:30,204 --> 00:46:33,124
i być może nie doświadczyła bólu
podczas porodu.
535
00:46:35,126 --> 00:46:39,297
Możemy skupiać się na szczegółach
albo snuć różne domysły.
536
00:46:39,380 --> 00:46:43,050
Najważniejsze jest to,
że Matka Boska urodziła Jezusa Chrystusa.
537
00:46:44,385 --> 00:46:46,095
Tutaj. Przyprowadźcie ją tu.
538
00:46:46,178 --> 00:46:47,972
Tam. Do końca.
539
00:46:48,556 --> 00:46:51,767
Przez długi czas, mam na myśli stulecia,
540
00:46:51,851 --> 00:46:54,603
kobietami rodzącymi dzieci
oraz wszystkim potem
541
00:46:54,687 --> 00:46:56,564
zajmowały się inne kobiety.
542
00:46:58,441 --> 00:46:59,442
Już dobrze.
543
00:46:59,525 --> 00:47:05,698
{\an8}Więc zapewne przy porodzie
była obecna przynajmniej jedna położna.
544
00:47:05,781 --> 00:47:08,951
{\an8}Być może kilka innych kobiet.
545
00:47:11,912 --> 00:47:13,914
Tutaj. Ostrożnie.
546
00:47:13,998 --> 00:47:19,211
Uważa się, że dopiero w XVII wieku
kobiety zaczęły rodzić w pozycji leżącej.
547
00:47:21,047 --> 00:47:23,883
Rzeźby i malowidła pokazują,
548
00:47:23,966 --> 00:47:27,053
że przedtem była to pozycja
stojąca, siedząca lub klęcząca.
549
00:47:27,803 --> 00:47:28,888
W porządku, Józefie...
550
00:47:29,430 --> 00:47:30,431
Będzie dobrze.
551
00:47:30,514 --> 00:47:34,810
Według tradycji żydowskiej
mężczyźni nie uczestniczyli w porodzie.
552
00:47:35,311 --> 00:47:38,898
Każdy nowy ojciec
zna uczucie bezradności podczas porodu.
553
00:47:40,024 --> 00:47:42,151
Z Józefem na pewno było podobnie.
554
00:47:42,234 --> 00:47:44,362
Dziękuję. Mam na imię Maria.
555
00:47:46,364 --> 00:47:47,490
Jestem Raya.
556
00:47:48,199 --> 00:47:49,617
Nie ma za co, Mario.
557
00:47:50,117 --> 00:47:51,494
To kuzynka Rachela.
558
00:47:52,244 --> 00:47:55,414
Ty i twoje dziecko
jesteście w dobrych rękach.
559
00:47:55,915 --> 00:48:00,378
Odebrała porody moich synów
i większości dzieci z wioski.
560
00:48:00,461 --> 00:48:03,422
Poznałaś już mojego męża, Asera.
561
00:48:03,506 --> 00:48:05,257
Tak, nie ma za co.
562
00:48:06,342 --> 00:48:07,760
Dziękuję, kuzynie Aserze.
563
00:48:08,803 --> 00:48:11,013
Józef opowiadał mi o tobie.
564
00:48:11,764 --> 00:48:13,057
Oby same dobre rzeczy.
565
00:48:15,142 --> 00:48:17,728
Nie wierzę, że Józef zostanie ojcem.
566
00:48:18,229 --> 00:48:20,564
Dopiero co sam się urodził.
567
00:48:20,648 --> 00:48:22,233
Długo świętowaliśmy.
568
00:48:22,316 --> 00:48:26,070
Mężu, dość gadania. Rozpal ogień.
569
00:48:27,154 --> 00:48:29,698
Musi tu być ciepło,
nim urodzi się dziecko.
570
00:48:29,782 --> 00:48:31,242
Tak. Oczywiście.
571
00:48:33,452 --> 00:48:35,788
Rachelo, sprawdź, co z wrzątkiem.
572
00:48:35,871 --> 00:48:37,123
Będzie nam potrzebny.
573
00:48:42,711 --> 00:48:44,588
Mario, już czas.
574
00:48:44,672 --> 00:48:46,132
Będę liczyć z tobą.
575
00:48:46,215 --> 00:48:47,258
Gotowa?
576
00:48:50,469 --> 00:48:52,430
Tak.
577
00:48:56,684 --> 00:48:57,893
Według starożytnego tekstu
578
00:48:57,977 --> 00:49:01,230
narodziny Chrystusa
zbiegły się z narodzinami nowej gwiazdy
579
00:49:01,313 --> 00:49:02,648
tej samej nocy.
580
00:49:03,357 --> 00:49:04,984
Nie trzeba być geniuszem,
581
00:49:05,067 --> 00:49:08,737
by zorientować się,
dlaczego na choinkach umieszczamy gwiazdy.
582
00:49:09,447 --> 00:49:10,823
{\an8}Pismo Święte głosi,
583
00:49:10,906 --> 00:49:15,578
{\an8}że do niebios zesłano kolejne widowisko,
by uczcić narodziny Syna Bożego na Ziemi.
584
00:49:15,661 --> 00:49:16,662
{\an8}WZGÓRZA BETLEJEM
585
00:49:16,745 --> 00:49:19,206
{\an8}Na pobliskich wzgórzach Betlejem
586
00:49:19,290 --> 00:49:23,043
{\an8}na grupę pasterzy spadł świąteczny cud.
587
00:49:24,253 --> 00:49:29,717
Pasterze byli zwykłymi ludźmi
z niższej klasy.
588
00:49:29,800 --> 00:49:33,679
{\an8}Ale Bóg mówi: „Wybieram pokornych”.
589
00:49:33,762 --> 00:49:38,058
Nie powinno nas więc dziwić,
że Bóg powiedział:
590
00:49:38,142 --> 00:49:41,312
„Ujawnię się przed tymi pasterzami”.
591
00:49:41,896 --> 00:49:43,689
Synu, uważaj.
592
00:49:44,440 --> 00:49:45,774
To niebezpieczne niebo.
593
00:50:17,515 --> 00:50:19,141
Nie lękaj się.
594
00:50:19,767 --> 00:50:23,395
Mam dla was dobre wieści,
które uszczęśliwią wszystkich.
595
00:50:26,774 --> 00:50:29,735
Trzy, dwa, jeden.
596
00:50:29,818 --> 00:50:31,111
Przyj.
597
00:50:45,501 --> 00:50:49,004
Wyobraźcie sobie chór aniołów.
598
00:50:49,088 --> 00:50:52,216
I raczej nie chodziło tylko
o zwykłą słodką piosenkę.
599
00:50:52,299 --> 00:50:56,512
Mówimy o niebiańskich istotach,
600
00:50:56,595 --> 00:51:02,101
które wspólnie
doniośle śpiewają ku czci Jezusa.
601
00:51:15,656 --> 00:51:17,449
Zbawiciel!
602
00:51:17,533 --> 00:51:20,911
Mesjasz narodził się dziś
603
00:51:20,995 --> 00:51:23,205
w Betlejem, mieście Dawida.
604
00:51:24,415 --> 00:51:27,042
Rozpoznacie go po tym znaku.
605
00:51:27,543 --> 00:51:32,548
Zobaczycie dziecko owinięte w płótno,
leżące w żłobie.
606
00:51:34,049 --> 00:51:35,968
Chwała Bogu na wysokości.
607
00:51:36,635 --> 00:51:40,639
A na Ziemi pokój ludziom dobrej woli.
608
00:51:44,727 --> 00:51:46,145
Jest piękny.
609
00:51:48,606 --> 00:51:49,857
Ty jesteś piękna.
610
00:51:59,283 --> 00:52:02,202
Wcześniej wydawało się,
że on jest na górze,
611
00:52:02,286 --> 00:52:04,496
oni też, a my jesteśmy na dole.
612
00:52:04,580 --> 00:52:09,084
Ale ten podział został usunięty.
613
00:52:09,168 --> 00:52:13,213
I nagle niebo i ziemia
stały się jednością.
614
00:52:13,297 --> 00:52:18,260
Myślę, że tak można opisać
wcielenie Chrystusa.
615
00:52:19,553 --> 00:52:21,722
Niebo i ziemia są teraz połączone.
616
00:52:31,273 --> 00:52:32,441
Musimy wyruszyć.
617
00:52:33,484 --> 00:52:35,903
Tak, musimy iść do Betlejem.
618
00:52:35,986 --> 00:52:38,197
Zobaczmy to, o czym mówił Pan!
619
00:53:04,473 --> 00:53:05,724
Józefie.
620
00:53:10,104 --> 00:53:11,105
Szalom.
621
00:53:13,107 --> 00:53:14,400
W czym możemy pomóc, synu?
622
00:53:18,529 --> 00:53:19,613
Szalom.
623
00:53:20,489 --> 00:53:22,241
Mówił, że tu będzie.
624
00:53:25,119 --> 00:53:26,495
Właśnie tak.
625
00:53:31,375 --> 00:53:32,876
Kto ci powiedział, że tu będzie?
626
00:53:34,378 --> 00:53:36,088
Anioł Pański.
627
00:53:37,047 --> 00:53:38,632
Było ich wielu.
628
00:53:40,175 --> 00:53:41,468
Szkoda, że nie widzieliście.
629
00:53:47,182 --> 00:53:49,685
Proszę. Podejdźcie bliżej, jeśli chcecie.
630
00:54:11,540 --> 00:54:14,334
Czyżby o północy
odbywała się jakaś aukcja kóz?
631
00:54:14,960 --> 00:54:15,961
W porządku, Raya.
632
00:54:16,044 --> 00:54:17,713
Są mile widziani.
633
00:54:18,464 --> 00:54:20,340
Skoro mama tak mówi.
634
00:54:21,049 --> 00:54:23,927
Trzymajcie brudne ręce przy sobie.
635
00:54:25,053 --> 00:54:26,930
I bądźcie cicho.
636
00:55:02,716 --> 00:55:05,469
Według Pisma po ujrzeniu Dzieciątka Jezus,
637
00:55:05,552 --> 00:55:07,804
tak jak obiecały im anioły,
638
00:55:07,888 --> 00:55:13,310
pasterze opowiadali o tym każdemu,
kto chciał słuchać ich historii.
639
00:55:13,894 --> 00:55:16,605
Już sam fakt, że zastęp aniołów,
640
00:55:16,688 --> 00:55:19,233
nie jeden, a cały zastęp,
641
00:55:19,316 --> 00:55:22,569
objawił się zwykłym pasterzom,
a nie cesarzom czy królom,
642
00:55:22,653 --> 00:55:26,740
mówi wiele o królestwie,
które chciał zbudować Bóg.
643
00:55:26,823 --> 00:55:27,824
Królestwie,
644
00:55:27,908 --> 00:55:31,703
w którym wiarę i pokorę
ceniono ponad potęgę i bogactwo.
645
00:55:32,329 --> 00:55:34,122
Królestwo na opak.
646
00:55:34,206 --> 00:55:37,459
{\an8}KRÓLESTWO PARTÓW
647
00:55:37,543 --> 00:55:38,919
{\an8}Setki kilometrów na wschód
648
00:55:39,002 --> 00:55:44,049
{\an8}grupa ludzi zwanych Magami
zauważyła nową gwiazdę na niebie.
649
00:55:45,592 --> 00:55:48,554
To prawdopodobnie
religijny odłam astrologów.
650
00:55:49,888 --> 00:55:53,517
Byli zszokowani tym,
co zobaczyli na niebie.
651
00:55:54,851 --> 00:55:57,813
Gdy w Ewangelii mowa jest o Magach,
652
00:55:57,896 --> 00:56:00,816
chodzi o zaratusztriańskich księży.
653
00:56:00,899 --> 00:56:03,777
{\an8}To duchowni z obszaru starożytnej Persji,
654
00:56:03,860 --> 00:56:07,155
{\an8}którzy specjalizowali się
w interpretacji snów
655
00:56:07,239 --> 00:56:11,118
{\an8}oraz ciał niebieskich na nocnym niebie.
656
00:56:11,201 --> 00:56:15,622
W oparciu o tę wiedzę mogli przewidywać
lub interpretować wydarzenia.
657
00:56:17,791 --> 00:56:21,920
Magowie zapewne uznali nową gwiazdę
za znak z góry,
658
00:56:22,879 --> 00:56:26,216
być może potwierdzający
ich starożytne proroctwa.
659
00:56:27,175 --> 00:56:29,886
Znak, że Mesjasz w końcu przybył.
660
00:56:31,346 --> 00:56:32,931
Nie tylko dla Żydów,
661
00:56:34,516 --> 00:56:35,684
ale dla wszystkich.
662
00:57:02,336 --> 00:57:06,715
Z daleka mieli podążać za gwiazdą tam,
dokąd ich prowadziła.
663
00:57:12,846 --> 00:57:15,849
Byli gotowi miesiącami
przemierzać zdradliwe tereny,
664
00:57:15,932 --> 00:57:18,352
by odnaleźć nowego króla Żydów.
665
00:57:19,686 --> 00:57:20,854
Syna Bożego.
666
00:57:22,898 --> 00:57:27,486
Gwiazda betlejemska, jak ją potem nazwano,
była ich światłem przewodnim.
667
00:57:37,204 --> 00:57:40,666
{\an8}Magowie ze wschodu
668
00:57:40,749 --> 00:57:42,668
{\an8}nie mieli żydowskich korzeni.
669
00:57:42,751 --> 00:57:45,295
To poszukiwacze, mistycy.
670
00:57:45,379 --> 00:57:49,383
Przybyli z daleka, by wielbić króla.
671
00:57:57,766 --> 00:58:00,686
W porównaniu do Królestwa Niebieskiego
672
00:58:00,769 --> 00:58:03,105
królestwo Heroda
stanowiło jego przeciwieństwo.
673
00:58:03,188 --> 00:58:04,564
Panował w nim chaos.
674
00:58:04,648 --> 00:58:08,068
Dysfunkcyjne rządy
przepełnione strachem i nieufnością.
675
00:58:08,151 --> 00:58:11,405
Zły, śmiertelny król
był gotowy zrobić wszystko,
676
00:58:11,488 --> 00:58:15,409
by zachować władzę na tak długo,
jak pozwoli na to jego chore ciało.
677
00:58:16,076 --> 00:58:20,414
Lecz Herodowi kończył się czas,
a sprawa była już przesądzona.
678
00:58:22,666 --> 00:58:26,586
Sytuacja na dworze Heroda
była bardzo skomplikowana.
679
00:58:28,046 --> 00:58:30,090
Jego zazdrosna siostra Salome
680
00:58:31,049 --> 00:58:34,678
przekonała króla,
że ulubiona żona Heroda, Mariamme,
681
00:58:35,846 --> 00:58:38,974
ma romans z młodym wujem Heroda.
682
00:58:40,851 --> 00:58:44,020
Salome przekonała brata
również o istnieniu spisku,
683
00:58:44,104 --> 00:58:47,566
według którego
rzekomi kochankowie mieli go zabić
684
00:58:47,649 --> 00:58:49,693
i przejąć tron.
685
00:58:52,487 --> 00:58:54,990
Kierowany strachem i paranoją
686
00:58:55,073 --> 00:58:58,326
król Herod rozkazał
uśmiercić swoją ulubioną żonę.
687
00:59:00,370 --> 00:59:01,621
Ukochana.
688
00:59:13,925 --> 00:59:17,804
Według jednej wersji Mariamme postanowiła
odejść na własnych warunkach.
689
00:59:20,098 --> 00:59:22,976
W ten sposób doprowadziła Heroda
do nowego poziomu szaleństwa.
690
00:59:28,940 --> 00:59:31,902
Król Herod
wzniósł ku pamięci królowej pomnik.
691
00:59:32,944 --> 00:59:35,864
Wieża Mariamme była kolejną budowlą Heroda
692
00:59:35,947 --> 00:59:39,117
wzniesioną wysiłkiem Żydów.
693
00:59:56,468 --> 00:59:58,887
W Talmudzie napisano,
694
00:59:58,970 --> 01:00:03,308
że Herod przechowywał ciało ukochanej żony
w kadzi z miodem.
695
01:00:06,394 --> 01:00:10,357
Jezus narodził się w mrocznym
i zatraconym królestwie.
696
01:00:12,025 --> 01:00:16,488
Może jego istnienie
miało właśnie sprowadzić światło do mroku.
697
01:00:19,908 --> 01:00:21,910
By podnieść upadły świat na duchu.
698
01:00:44,099 --> 01:00:46,518
{\an8}JEROZOLIMA, STOLICA JUDEI
699
01:00:53,400 --> 01:00:58,113
Maria i Józef zabrali syna do Jerozolimy,
700
01:00:58,196 --> 01:01:00,991
stolicy położonej
zaledwie osiem kilometrów od Betlejem,
701
01:01:01,074 --> 01:01:04,870
by ofiarować go Panu w świętym domu
702
01:01:04,953 --> 01:01:07,038
zgodnie z prawem Mojżeszowym.
703
01:01:10,083 --> 01:01:11,418
Dużo ludzi.
704
01:01:13,378 --> 01:01:15,964
Świątynia Jerozolimska jest legendarna.
705
01:01:17,090 --> 01:01:20,510
Odnowiono ją dla Żydów,
706
01:01:20,594 --> 01:01:23,805
ale nie ze względu
na uwielbienie dla Pana.
707
01:01:24,598 --> 01:01:27,726
Król Herod, jedna z najbardziej
znienawidzonych osób w królestwie,
708
01:01:27,809 --> 01:01:32,439
powiększył imponującą świątynię
dla własnej chwały.
709
01:01:35,275 --> 01:01:41,281
{\an8}Powierzchnię dziedzińca świątyni
można było liczyć w hektarach.
710
01:01:42,407 --> 01:01:45,869
Herod Wielki był królem budowniczym.
711
01:01:45,952 --> 01:01:49,873
Zgodnie z tradycją,
by pokazać swoją wielkość,
712
01:01:49,956 --> 01:01:51,708
wznosił wiele budowli.
713
01:01:52,876 --> 01:01:54,294
Z drogi!
714
01:01:55,837 --> 01:01:59,132
Mówię coś!
715
01:02:00,550 --> 01:02:03,303
Gdyby starożytne ulice Jerozolimy
mogły mówić...
716
01:02:03,386 --> 01:02:04,471
Przejście dla króla!
717
01:02:05,555 --> 01:02:07,641
...ciekawe, co też by ujawniły.
718
01:02:09,392 --> 01:02:13,271
Herod Wielki nie wiedział,
kto pojawił się w jego królestwie.
719
01:02:14,648 --> 01:02:16,650
Jego potencjalnie największe zagrożenie.
720
01:02:17,275 --> 01:02:18,568
Prawdziwy Mesjasz.
721
01:02:23,490 --> 01:02:26,451
Według żydowskiego zwyczaju
matki chrzczono
722
01:02:26,534 --> 01:02:29,287
40 dni po urodzeniu syna
723
01:02:29,371 --> 01:02:33,583
i przed złożeniem ofiary w świątyni.
724
01:02:39,464 --> 01:02:41,132
Piękna tradycja.
725
01:02:46,680 --> 01:02:50,016
Ale poza świątynią
świętość odchodzi w zapomnienie.
726
01:02:51,142 --> 01:02:52,185
Handel kwitnie.
727
01:02:57,565 --> 01:02:58,942
Przykro mi. Nie.
728
01:03:07,200 --> 01:03:08,326
Mogę...?
729
01:03:08,410 --> 01:03:10,495
- Poproszę dwa.
- Dobrze.
730
01:03:12,288 --> 01:03:16,835
Przez tysiąclecia Żydzi przynosili
swoje ofiary na ołtarz boży
731
01:03:16,918 --> 01:03:21,631
w ramach wdzięczności
lub pokuty za grzechy.
732
01:03:24,300 --> 01:03:26,636
Tak też zrobili Maria i Józef.
733
01:03:27,679 --> 01:03:31,808
Nie wiedzieli, że pewnego dnia
ich syn stanie się żywą ofiarą.
734
01:03:34,060 --> 01:03:38,356
I że mająca tysiące lat tradycja
na zawsze zostanie zmieniona.
735
01:03:43,945 --> 01:03:46,114
Przejście dla króla!
736
01:03:46,197 --> 01:03:49,951
Według Pisma Symeon
był prawym i pobożnym człowiekiem.
737
01:03:50,035 --> 01:03:51,995
Z drogi!
738
01:03:52,078 --> 01:03:54,956
Niecierpliwie wyczekiwał Mesjasza,
739
01:03:55,040 --> 01:03:57,751
który uratuje Izrael przed Herodem
740
01:03:57,834 --> 01:03:59,294
i Cesarstwem Rzymskim.
741
01:03:59,377 --> 01:04:02,756
Zrób przejście dla króla.
742
01:04:04,424 --> 01:04:07,135
Pan powiedział starcowi, że nie umrze,
743
01:04:07,218 --> 01:04:10,555
póki na własne oczy nie ujrzy Mesjasza.
744
01:04:10,638 --> 01:04:14,809
Codziennie chodził do świątyni
i czekał na spełnienie tej obietnicy.
745
01:04:17,103 --> 01:04:20,690
{\an8}Symeon czekał.
746
01:04:20,774 --> 01:04:23,151
{\an8}Niecierpliwie wyczekiwał i miał nadzieję.
747
01:04:24,319 --> 01:04:26,988
Nie zwątpił w swoje przekonania.
748
01:04:33,536 --> 01:04:36,581
Kiedy nadeszła ta chwila, radował się.
749
01:04:36,664 --> 01:04:38,708
Wiedział, co robić.
750
01:04:38,792 --> 01:04:41,086
Na to czekał.
751
01:04:44,923 --> 01:04:46,007
Szalom.
752
01:04:54,557 --> 01:04:57,310
To dziecko.
753
01:04:59,896 --> 01:05:02,816
Moja dusza się raduje.
754
01:05:04,901 --> 01:05:07,862
Z pewnością jest Mesjaszem.
755
01:05:08,947 --> 01:05:10,156
Szalom.
756
01:05:10,907 --> 01:05:13,076
Tak, to jego szukasz.
757
01:05:16,996 --> 01:05:20,792
Mogę udzielić dziecku błogosławieństwa?
758
01:05:26,339 --> 01:05:28,007
To będzie dla nas zaszczyt.
759
01:05:43,898 --> 01:05:45,525
Panie,
760
01:05:46,776 --> 01:05:51,406
pozwól swemu słudze
umrzeć w spokoju, jak obiecałeś.
761
01:05:54,826 --> 01:05:56,661
Ujrzałem twe zbawienie,
762
01:05:57,787 --> 01:06:00,123
które przygotowałeś
dla wszystkich narodów.
763
01:06:01,541 --> 01:06:08,298
Jest światłem, które wskaże Boga ludziom.
764
01:06:10,049 --> 01:06:15,138
I chwałą Twego ludu, Izraela.
765
01:06:32,780 --> 01:06:37,911
Przez to dziecko liczni w Izraelu polegną,
766
01:06:39,495 --> 01:06:41,581
a wielu innych powstanie.
767
01:06:43,041 --> 01:06:45,919
To znak od Boga.
768
01:06:48,504 --> 01:06:50,256
Jednak wielu mu się sprzeciwi.
769
01:06:51,758 --> 01:06:58,223
W rezultacie ujawnią się
najgłębsze myśli ukryte w sercach.
770
01:07:04,562 --> 01:07:08,107
A miecz przeszyje twą duszę.
771
01:07:26,584 --> 01:07:29,254
Zgodnie z przepowiednią Symeona
772
01:07:29,337 --> 01:07:32,799
Maria jako matka Jezusa
doświadczy ogromnego bólu.
773
01:07:34,634 --> 01:07:37,679
Gdyż zadanie Syna Bożego
było przerażające.
774
01:07:38,221 --> 01:07:40,932
Miał dla nas poświęcić
swoje idealne życie.
775
01:07:42,767 --> 01:07:46,104
Ale Pan będzie przy niej i jej synu.
776
01:07:56,447 --> 01:08:00,201
Tradycyjne podania przedstawiają Mędrców
777
01:08:00,285 --> 01:08:02,954
pojawiających się
przy narodzinach Chrystusa,
778
01:08:03,037 --> 01:08:06,582
ale de facto zjawili się oni
jakieś dwa lata później.
779
01:08:08,710 --> 01:08:11,879
Choć tylko ogólnie orientujemy się,
skąd przybyli
780
01:08:11,963 --> 01:08:14,590
i jak długo trwała ich podróż,
781
01:08:14,674 --> 01:08:18,177
to wiemy, że Magowie
w końcu dotarli do Jerozolimy.
782
01:08:19,304 --> 01:08:21,639
Sądzili, że przyszły król Żydów
783
01:08:21,723 --> 01:08:26,352
urodził się gdzieś w mieście,
w rodzinie królewskiej.
784
01:08:26,436 --> 01:08:32,275
{\an8}Magowie są uważani za mądrych i ważnych.
785
01:08:32,358 --> 01:08:36,946
{\an8}To zrozumiałe,
że król Herod chciał ich przyjąć u siebie.
786
01:08:38,197 --> 01:08:41,284
Czemu zawdzięczam zaszczyt
787
01:08:41,367 --> 01:08:45,663
waszej obecności
w naszym skromnym królestwie?
788
01:08:51,252 --> 01:08:53,212
Jesteśmy tu w jednym celu.
789
01:08:56,174 --> 01:08:57,342
Gdzie jest niemowlę?
790
01:08:58,801 --> 01:09:00,887
Król Żydów.
791
01:09:06,517 --> 01:09:08,853
Widzieliśmy jego wschodzącą gwiazdę.
792
01:09:11,522 --> 01:09:13,274
Przybyliśmy oddać mu cześć.
793
01:09:19,572 --> 01:09:20,948
Myśleliśmy, że jest tutaj.
794
01:09:21,783 --> 01:09:23,159
W twoim pałacu.
795
01:09:27,789 --> 01:09:30,875
Z tobą, tymczasowym królem Żydów.
796
01:09:41,719 --> 01:09:44,514
Tymczasowym królem?
797
01:09:52,146 --> 01:09:54,023
Kapłani,
798
01:09:54,107 --> 01:10:00,780
gdzie miał się narodzić ten Mesjasz?
799
01:10:00,863 --> 01:10:03,074
W Betlejem. W Judei.
800
01:10:05,201 --> 01:10:06,285
Możecie odejść.
801
01:10:10,081 --> 01:10:14,335
Magowie myśleli: „Wszyscy będą świętować.
802
01:10:14,419 --> 01:10:18,214
Wydarzyło się coś wielkiego.
Narodził się król”.
803
01:10:18,840 --> 01:10:22,760
Ale to Herod jest królem i raczej wie,
804
01:10:22,844 --> 01:10:27,473
że nie urodziło mu się dziecko,
które miałoby być jego następcą.
805
01:10:27,557 --> 01:10:30,101
Ale boi się, że pojawiło się dziecko,
które go zastąpi.
806
01:10:45,783 --> 01:10:47,243
Jedźcie do Betlejem.
807
01:10:48,619 --> 01:10:52,707
I poszukajcie dziecka.
808
01:10:53,708 --> 01:10:56,461
To niedaleko stąd.
809
01:10:57,628 --> 01:11:04,093
A gdy je znajdziecie,
natychmiast wracajcie i mnie zawiadomcie.
810
01:11:05,928 --> 01:11:09,640
Bym też mógł oddać mu cześć.
811
01:11:16,272 --> 01:11:22,278
{\an8}Herod wściekle i zazdrośnie
pragnął utrzymać się przy władzy.
812
01:11:23,196 --> 01:11:26,616
Podstępem przekonał Mędrców,
813
01:11:26,699 --> 01:11:29,744
by ustalili miejsce pobytu dziecka,
814
01:11:29,827 --> 01:11:32,371
nowego króla Izraela.
815
01:11:33,998 --> 01:11:39,003
Chciał to wiedzieć,
by zabić Jezusa Chrystusa.
816
01:11:40,755 --> 01:11:44,675
Szalony król chciał wykorzystać Magów,
by odnaleźć niemowlę.
817
01:11:45,343 --> 01:11:49,180
Błogosławione dziecko,
które gwiazdy obwołały Mesjaszem.
818
01:11:51,933 --> 01:11:54,560
Jeśli to prawda,
Herod Wielki stał się tym,
819
01:11:54,644 --> 01:11:57,772
kim w głębi duszy
zawsze wiedział, że jest.
820
01:11:58,940 --> 01:12:00,399
Oszustem.
821
01:12:06,697 --> 01:12:09,784
Marii i Józefowi pewnie trudno było
822
01:12:09,867 --> 01:12:14,330
zaakceptować fakt,
że ich wesołe dziecko było Synem Bożym.
823
01:12:15,331 --> 01:12:20,962
I że wierzący przybywali z daleka
i klękali u jego małych stóp.
824
01:12:29,679 --> 01:12:32,181
Józefie, Mario, macie gości.
825
01:13:09,427 --> 01:13:13,389
{\an8}Jezus witał gości,
826
01:13:13,472 --> 01:13:16,809
{\an8}niezależnie od tego,
czy byli chrześcijanami czy Żydami.
827
01:13:17,685 --> 01:13:19,854
{\an8}Natomiast Magów
828
01:13:19,937 --> 01:13:24,525
{\an8}ciągnęło do światła, do prawdy.
829
01:13:25,359 --> 01:13:30,156
Ten pociąg, jak magnes,
ściągnął ich z tak daleka,
830
01:13:30,239 --> 01:13:35,745
aż przyszli złożyć hołd
i oddać cześć królowi.
831
01:13:45,463 --> 01:13:49,216
Jako dziecko śpiewałem kolędy
o darach od Magów,
832
01:13:50,051 --> 01:13:53,012
zwanych przez nas Trzema Królami.
833
01:13:53,804 --> 01:13:56,849
Złoto, kadzidło i mirra.
834
01:13:56,933 --> 01:13:58,643
Wiedziałem, czym jest złoto.
835
01:13:59,143 --> 01:14:00,227
I to tyle.
836
01:14:01,187 --> 01:14:05,858
Kadzidło i mirra to cenione pachnidła.
837
01:14:27,922 --> 01:14:32,927
Te dary były uznawane za godne króla
i rzadkie w Judei.
838
01:14:33,010 --> 01:14:36,180
Wyobraźcie sobie, co czuli nastolatkowie
839
01:14:36,263 --> 01:14:39,725
z wioski Nazaret,
otrzymując takie podarunki.
840
01:14:45,314 --> 01:14:48,234
Herod nakazał Magom
powrócić do Jerozolimy
841
01:14:48,317 --> 01:14:50,653
i poinformować go
o miejscu pobytu nowego króla.
842
01:14:53,155 --> 01:14:55,491
Ale Magów nawiedził anielski sen,
843
01:14:57,284 --> 01:15:01,080
ostrzegający ich,
by wrócili do swojego kraju inną drogą
844
01:15:02,456 --> 01:15:05,167
i za wszelką cenę unikali szalonego króla.
845
01:15:12,883 --> 01:15:17,346
Herod wściekł się,
gdy zrozumiał, że Mędrcy go przechytrzyli.
846
01:15:19,807 --> 01:15:23,644
Nie chciał jednak pozwolić,
by wisiała nad nim groźba przejęcia tronu.
847
01:15:25,187 --> 01:15:28,858
Zachowując się w typowy dla siebie sposób,
rozkazał żołnierzom
848
01:15:28,941 --> 01:15:32,737
zabić każdego chłopca w Betlejem
i jego okolicach.
849
01:15:40,453 --> 01:15:44,331
W snach Józef ponownie spotkał anioła.
850
01:15:45,499 --> 01:15:49,003
Anioł Pański powiedział: „Wstań, Józefie.
851
01:15:49,670 --> 01:15:52,298
Uciekaj do Egiptu z dzieckiem
i jego matką.
852
01:15:53,466 --> 01:15:55,676
Zostań tam, póki nie każę ci wrócić,
853
01:15:55,760 --> 01:15:59,597
gdyż Herod będzie szukał dziecka,
by je zabić”.
854
01:16:23,079 --> 01:16:25,998
W Piśmie Świętym czytamy,
że prawdziwa walka z siłą zła
855
01:16:26,082 --> 01:16:30,628
nie toczy się fizycznie, lecz duchowo.
856
01:16:31,295 --> 01:16:34,840
Zlecając tak haniebny czyn,
można się zastanawiać,
857
01:16:34,924 --> 01:16:38,844
czy Herod nie został wykorzystany
przez jeszcze większe zło.
858
01:16:40,596 --> 01:16:43,557
{\an8}Krzywdy wyrządzone przez Heroda
859
01:16:43,641 --> 01:16:48,687
{\an8}bezbronnym, niewinnym ludziom pokazują,
do czego zdolny jest człowiek,
860
01:16:48,771 --> 01:16:53,234
{\an8}jeśli ulegnie pokusie ziemskiej władzy.
861
01:16:55,903 --> 01:16:58,948
To uwidacznia, że Bóg nie chce zła.
862
01:16:59,031 --> 01:17:02,910
Pozwala na nie tylko po to,
by mogło zdarzyć się większe dobro.
863
01:17:07,248 --> 01:17:13,129
{\an8}Zabicie tych chłopców
z rozkazu Heroda to wielka tragedia.
864
01:17:13,212 --> 01:17:16,924
{\an8}Wielu uważa ich za męczenników.
865
01:17:18,217 --> 01:17:22,888
Są częścią historii
ostatecznego odkupienia grzechów,
866
01:17:22,972 --> 01:17:25,057
więc ich śmierć nie poszła na marne.
867
01:17:26,142 --> 01:17:30,104
Pluton egzekucyjny Heroda
nie okazał litości.
868
01:17:31,772 --> 01:17:33,482
Ani śladu człowieczeństwa.
869
01:17:34,942 --> 01:17:39,029
Nie było w nim nic poza czystym,
niezakłóconym złem.
870
01:17:40,656 --> 01:17:44,076
Ponadto zabierał dla Heroda dowody.
871
01:17:48,998 --> 01:17:50,332
Nie podchodź!
872
01:17:59,383 --> 01:18:00,801
Moshe!
873
01:18:00,885 --> 01:18:02,678
Nie!
874
01:18:03,762 --> 01:18:05,556
Nie!
875
01:18:10,311 --> 01:18:12,438
To okropny rozdział tej historii.
876
01:18:13,689 --> 01:18:15,816
Przypomnienie, że potrafimy być okrutni,
877
01:18:15,900 --> 01:18:20,571
jeśli przedłożymy własne interesy
i przetrwanie ponad wolę Boga.
878
01:18:25,117 --> 01:18:29,246
Według starożytnego tekstu
słyszano krzyk i rozdzierający płacz.
879
01:18:30,915 --> 01:18:32,708
Rachela opłakiwała swoje dzieci,
880
01:18:34,001 --> 01:18:36,420
nie chcąc od nikogo pocieszenia.
881
01:18:38,297 --> 01:18:40,799
Na świecie nie ma nic bardziej bolesnego
882
01:18:40,883 --> 01:18:43,677
niż utrata dziecka.
883
01:18:45,846 --> 01:18:47,598
Na szczęście...
884
01:18:50,017 --> 01:18:51,644
to nie koniec tej historii.
885
01:18:53,938 --> 01:18:57,566
Ostrzeżenie anioła
uratowało życie młodego Jezusa.
886
01:19:00,486 --> 01:19:03,530
Jednak pod wodzą Heroda wielu zginęło.
887
01:19:22,174 --> 01:19:23,259
Zadanie wykonane.
888
01:19:26,470 --> 01:19:27,471
Panie.
889
01:19:44,113 --> 01:19:46,991
W końcu zło zwróciło się
przeciw gospodarzowi,
890
01:19:47,074 --> 01:19:50,619
siejąc ostateczne zniszczenie
w umyśle i ciele Heroda.
891
01:19:51,412 --> 01:19:54,290
Herod był w bardzo złym stanie.
892
01:19:54,373 --> 01:19:56,625
Czemu mi nie powiedziałeś?
893
01:19:57,167 --> 01:20:00,838
{\an8}Podobno błąkał się i widywał duchy.
894
01:20:07,261 --> 01:20:10,097
Wszyscy widzieli,
że nie był przy zdrowych zmysłach,
895
01:20:11,598 --> 01:20:14,893
gdyż w pewnym momencie próbował się zabić.
896
01:20:17,855 --> 01:20:21,275
Herod dopuścił się
aktów głębokiego moralnego zła.
897
01:20:21,358 --> 01:20:25,446
W tym wszystkim chodziło o jedno.
O władzę.
898
01:20:26,613 --> 01:20:29,616
To odrażająca postać historyczna.
899
01:20:31,744 --> 01:20:37,291
Smutek związany
z historią pierwszych Świąt
900
01:20:37,374 --> 01:20:41,378
może czasami nasuwać myśl,
że sprawiedliwość nie istnieje.
901
01:20:41,462 --> 01:20:44,381
Że liczy się poczucie władzy.
902
01:20:44,465 --> 01:20:47,426
Ale historia Gwiazdki
903
01:20:48,635 --> 01:20:55,225
to początek czegoś większego,
obejmującego uzdrawianie, cuda i radość.
904
01:21:02,149 --> 01:21:06,028
Maria, Józef i młody Jezus
uciekli do ziemi egipskiej
905
01:21:06,570 --> 01:21:09,073
i dość długo żyli spokojnie.
906
01:21:12,284 --> 01:21:16,497
Po śmierci Heroda
Józefowi znów ukazał się anioł
907
01:21:16,580 --> 01:21:19,416
i oznajmił, że mogą wrócić do domu.
908
01:21:19,500 --> 01:21:21,794
W końcu rodzina wróciła tam,
909
01:21:21,877 --> 01:21:25,339
gdzie zaczęła się nasza historia,
do Nazaretu.
910
01:21:26,215 --> 01:21:30,177
Tam Jezus dorastał
tak samo jak my wszyscy.
911
01:21:30,928 --> 01:21:35,307
Ojciec nauczył go stolarki,
ale poza tym jednym faktem
912
01:21:35,391 --> 01:21:38,477
Pismo niewiele wspomina o życiu rodziny.
913
01:21:38,560 --> 01:21:42,231
Ale jak wszyscy dobrzy rodzice
Maria i Józef byli gotowi
914
01:21:42,314 --> 01:21:46,443
wiele poświęcić, by zapewnić byt
i ochronę swojemu dziecku.
915
01:21:47,528 --> 01:21:51,073
Choć niewiele wiemy o czasach,
gdy Jezus dorastał,
916
01:21:51,824 --> 01:21:54,118
o okresie jego duszpasterstwa
napisano tyle,
917
01:21:54,827 --> 01:21:58,497
że potrzeba by kilku żywotów,
by zliczyć te słowa.
918
01:22:02,167 --> 01:22:04,586
Zgodnie z przepowiednią Symeona
919
01:22:04,670 --> 01:22:08,006
duszę Marii przeszył miecz,
gdy patrzyła, jak jej syn Jezus
920
01:22:08,090 --> 01:22:12,886
zostaje stracony na rzymskim krzyżu,
zabity za zbrodnie, których nie popełnił.
921
01:22:13,720 --> 01:22:15,848
Umieszczono go w jaskini
922
01:22:15,931 --> 01:22:19,184
podobnej do tej, w której się urodził.
923
01:22:19,268 --> 01:22:24,273
Ale wielu, w tym ja, wierzy,
że nie został tam zbyt długo
924
01:22:24,356 --> 01:22:28,277
i powstał z martwych,
wybawiając tych, którzy w niego wierzą.
925
01:22:29,236 --> 01:22:31,947
Jego nauki zmieniły świat.
926
01:22:32,030 --> 01:22:36,577
Ci, którzy podążali jego śladem,
zostali nazwani „chrześcijanami”.
927
01:22:36,660 --> 01:22:41,081
Choć pierwszych chrześcijan
czekały trudy i prześladowania,
928
01:22:41,165 --> 01:22:45,043
z czasem nawet Rzym
ogłosił się chrześcijańskim cesarstwem.
929
01:22:45,752 --> 01:22:48,338
A uczniowie Jezusa znaleźli sposób,
930
01:22:48,422 --> 01:22:52,593
by szerzyć jego słowo
na całym świecie w ponad 200 krajach.
931
01:22:53,385 --> 01:22:56,597
Jezus nakazał nam kochać się wzajemnie,
932
01:22:57,181 --> 01:23:00,392
wybaczać wrogom, dbać o biednych,
933
01:23:00,476 --> 01:23:03,061
wspierać uciśnionych
934
01:23:03,145 --> 01:23:05,731
i iść przez życie z pokorą i dobrocią.
935
01:23:06,565 --> 01:23:09,193
O to chodzi w Świętach.
A piosenki, papier do pakowania
936
01:23:09,735 --> 01:23:11,820
i gwiazdy na choinkach
937
01:23:11,904 --> 01:23:14,615
to tylko świąteczny dodatek.
938
01:23:25,626 --> 01:23:27,044
Wesołych Świąt.
939
01:24:01,370 --> 01:24:03,372
Napisy: Karolina Gruszczyńska