Downloaded from YTS.BZ
ANG PELIKULANG ITO AY MAY MGA DESKRIPSYON NG SEXUAL ABUSE SA MGA BATA,
Official YIFY movies site: YTS.BZ
NA MAAARING IKABAHALA NG ILANG MANONOOD
TAONG 2002, KINIDNAP SI ELIZABETH SMART SA KUWARTO NIYA HABANG NATUTULOG
ANG TANGING WITNESS AY ANG 9-ANYOS NIYANG KAPATID
SI MARY KATHERINE
Kung nakikinig si Elizabeth ngayon, Mary Katherine, ano'ng sasabihin mo?
Miss ko siya at sabihing mahal siya ng pamilya namin.
Bakit kaya may gustong kumidnap kay Elizabeth?
Nine years old ako no'ng kinuha si Elizabeth.
Sobrang miss ko ang ate ko.
Best friend ko siya.
MARY KATHERINE KAPATID NI ELIZABETH
Tinatanong mo kung pa'no ako naka-move on?
Siguro, hanggang ngayon, dala ko pa rin 'yon.
JUNE 5, 2002
No'ng gabing 'yon, sabay kaming nagdasal ni Elizabeth
at natulog na kami.
Sunod kong naalala,
may lalaki na sa kuwarto ko
sinasabi kay Elizabeth na pag sumigaw siya, papatayin siya.
Di ako makagalaw.
Di ako makapaniwala sa nangyayari.
Nilakasan ko ang loob ko na sabihin sa parents ko
na may lalaking pumasok at kinuha si Elizabeth.
Ito ang bangungot ng mga magulang.
14-anyos na babae mula Utah,
kinidnap habang natutulog ang pamilya niya.
Paano 'to nangyari sa mismong sa kuwarto niya
sa isang safe na community?
Nasaan na si Elizabeth Smart?
Tinutukan ng buong bansa ang kasong ’to.
Nag-launch ng nationwide manhunt ang mga awtoridad.
Parang Hollywood story sa sobrang daming pangyayari.
May kakaibang balita ulit ngayon.
Patuloy na nakatutok ang pulisya sa pamilya niya.
Iniisip nilang di kami nagsasabi ng totoo.
Bilang pamilya, di kami papayag na ipaubaya lahat sa mga pulis.
May isang tao diyan na may alam.
Ramdam ko talaga sa loob ko na buhay pa si Elizabeth.
Kailangan ko hanapin ang anak ko.
No'ng naisip kong tumakas, gusto ko sigurado 'yon.
Gagawin ko ang lahat,
makatakas lang.
KIDNAPPED: ELIZABETH SMART
Bilang ama, nandiyan ka para protektahan ang anak mo
at ilayo sila sa kapahamakan.
Di 'yon nangyari. Di ko siya naprotektahan.
Paulit-ulit lang 'yon sa isip ko.
3:58
Naalala ko pa no'ng 3:58 AM,
pumasok si Mary Katherine sa kuwarto, sabi niya may kumuha kay Elizabeth.
Naisip ko, "Siguro bangungot lang 'to."
"Siguro nasa loob lang siya ng bahay."
Pero habang isa-isa naming chineck ang mga kuwarto, tumataas 'yong kaba.
Sa kusina, nakita ko 'tong sirang screen.
At bukas 'yong bintana.
Sumigaw ang asawa ko, "Call 911!"
June 5, madaling araw,
nag-aalarm na 'yong pager ko.
May kinidnap na batang babae
sa Federal Heights.
Ang ganitong kaso na kinuha sa mismong kuwarto niya ang bata
ay sobrang bihira.
Kaya nagmamadali talaga akong pumunta.
Pagdating ko, kinausap ako ng kapitan.
Si Elizabeth Smart, 14 years old,
mahilig sa music, active sa simbahan.
Sabi ng pamilya, kinidnap siya sa sariling kuwarto
sa kalagitnaan ng gabi.
Bukas ang bintana.
May sira ang screen.
Tapos sa labas, may naglagay ng upuan sa pader.
Ang akala ko, mabilis lang ang lahat.
Na may sagot na sa loob ng 48 hours.
Pero nagkamali ako.
Mga bandang alas-dos ng madaling araw, naganap ang tila pag-kidnap
mula sa isang bahay dito sa lugar ng Federal Heights.
Laganap na ang takot habang kumakalat ang balita.
Dito sa Salt Lake City, ako si Nicea DeGering, 7 News at 11.
Naalala ko pa ang first report ko dito.
"Isang batang babae ang nawawala sa Federal Heights,
kinidnap mula sa kuwarto, sa kalagitnaan ng gabi."
Naalala ko pa, nagulat ako habang binabasa ko ang script ko.
Isa ang Federal Heights sa natatanging lugar sa Salt Lake City.
Ang gaganda ng bahay.
Ang simbahan ng Mormon ay bahagi na ng kanilang community.
Parang hindi mo iisipin na may krimen dito.
Naisip ko tuloy, totoo bang kidnapping 'to?
May tumawag sa 'kin,
sabi ng kapatid kong si Ed, "Pumunta ka dito, kailangan kita."
Naalala ko pagpasok ko sa pinto,
sinalubong ako ni Ed at nagulat ako.
Mukha siyang dumaan sa meat grinder.
Elizabeth, kung naririnig mo kami,
ginagawa na namin lahat para mahanap ka.
Mahal ka namin.
Gusto ka naming umuwi nang ligtas.
Ang nanay ni Elizabeth, si Lois…
nasa sala siya, kasama ang mga kapamilya at kaibigan.
Tapos bigla siyang napasigaw
parang ungol na masakit sa dibdib.
"Nasaan ang anak ko?"
8 HOURS MULA NANG KIDNAPPING
Nag-setup kami agad ng phone room para kumuha ng tips.
Umabot sa 40,000 ang leads mula sa publiko.
At bumuo kami ng team na may daan-daang investigators.
Kahit gaano pa karami ang lipstick na ilagay mo sa baboy na ito,
walang mababago.
Pumunta kami sa school at kinausap ang mga kaibigan ni Elizabeth.
Sa imbestigasyon, walang boyfriend, masamang impluwensiya o drug use.
Si Elizabeth Smart ay isang typical na 14-year-old at devoted na Mormon.
Namumuhay nang normal sa isang magandang lugar.
Lahat ng tao sa lugar na 'yon, kilala siya.
By 4:30, buong neighborhood, gumagalaw na agad.
Marunong ba kayo ng CPR o umakyat ng bundok?
Matibay ang community namin,
handang iwan lahat para tumulong maghanap.
Bakit mo 'to ginagawa?
Gusto ko sina Ed at Lois, mabait ang pamilya nila.
Ang guwapo kong asawa.
Ang bahay namin, nasa paanan ng bundok.
Puro saya at ligaya.
Walong taon kami doon ni Lois at buong pamilya.
Anim ang anak namin. Apat na lalaki, dalawang babae.
Hi, Mom.
Hi, Elizabeth.
Si Elizabeth, siya ang panganay naming babae.
Sobrang palaban, lalo na sa mga kuya niya.
Pagdating sa inner strength, sobrang tibay talaga ng loob niya.
DAY 2
Nag-launch na ng nationwide manhunt ang awtoridad ngayon, Huwebes, June 6.
Tuloy pa rin ang paghahanap
kay Elizabeth Smart, ang teenager na dinukot mula sa Utah.
Isang inosenteng bata ang nawala
sa mismong lugar na pinakaligtas para sa kanya.
Ngayong araw, nag-announce ang Salt Lake City police ng reward.
250,000 dollars para sa ligtas na pagbabalik ni Elizabeth.
Grabe ang response ng media sa kasong 'to.
CBS News, Salt Lake City.
- Fox News. - NBC News.
Sobrang laking pressure sa police department
para subukang ma-solve agad ang kaso.
Halos walang ebidensya.
Pero may witness sa kidnapping…
ang nine-year-old na kapatid ni Elizabeth, si Mary Katherine.
Bilang bata, di ko pa talaga naiintindihan ang nangyayari.
Ang alam ko lang nawala ang ate ko, at sobrang natatakot ako.
Lagi naming ginagawa lahat nang magkasama.
Gusto kong maging katulad niya.
Nag-aaway din kami, madalas kasi makalat ako.
Pero bawat chance na makasama siya, nando'n ako.
Mukhang si Mary Katherine ang susi para mahanap si Elizabeth.
Lahat ng nakaranas ng trauma, nag-iiwan ’yan ng memory imprints.
Kaya gusto naming ma-interview siya sa safe at controlled na environment.
Sabi ng lalaki, "Tumahimik ka."
"Pag sumigaw ka, babarilin kita. Pero kung hindi, di kita sasaktan."
Pamilyar ba ang boses niya?
Oo.
Pwede mo sabihin kung saan mo 'yon narinig dati?
Di ko maalala.
Sabi ni Mary Katherine, pamilyar ang boses ng lalaki.
Pero di niya masabi kung sino, pero pamilyar 'yon.
Unang tingin sa pamilyang Smart,
mukhang normal, masaya.
Pero sa statistics, kadalasan,
sa ganitong krimen, magulang o miyembro ng pamilya ang suspect.
Kaya tinutukan namin sila.
Dinala namin ang miyembro ng pamilyang Smart.
Ininterview namin silang mabuti.
May ilang bagay na napaisip talaga kami.
May nagsabi na naiwang naka-off daw ang alarm ng bahay.
At ang bintana,
tiningnan ko no'ng umaga,
walang bakas ng yapak o gasgas sa pader.
Kahit tumayo ka sa upuan, mag-iiwan ka pa rin ng marka.
Pero wala akong nakita.
Sa tingin ko, baka hindi talaga 'yon ang point of entry.
Baka set-up lang.
May sumira ng screen pero di sila pumasok sa bintana.
Kaya sinuyod namin ang bahay.
Hinahanap namin kung may signs na nasaktan si Elizabeth.
May katawan ba sa loob ng bahay?
May magaling kaming bloodhound sa team namin.
Ang pangalan niya JJ. Tiwala kami sa kanya.
Nakuha niya ang scent ni Elizabeth.
Tumawid siya sa likod ng bahay, tapos papunta sa gubat.
At may sinundan siyang bakas,
umakyat sa kalsada pero dead end,
at nawala ang scent.
Sa palagay ko,
isinakay siya sa kotse.
Posibleng inside job din 'to.
Kinuha ng mga pulis ang 12 computers mula sa pamilya.
Pinipilit naming tanungin ang mga pulis.
Sila ba ang suspect? Pamilya ba ang tinitingnan natin?
Di ko talaga alam paano ko kayo mapasasalamatan.
Alam ko na kailangan magsama-sama ang lahat para matagpuan siya.
Ang hirap isipin na may pumasok lang at kinuha siya.
Gagawin ko ang lahat para lang mayakap ko siya ulit.
Unang tingin pa lang kina Ed at Lois, mararamdaman mo ang sakit,
pero may nagbago talaga.
Pinapanood ng tao si Ed habang nagsasalita sa TV,
tapos may mga magsasabing, "Walang luha kahit umiiyak siya."
Parang may kulang, sinasabi niya ba talaga lahat?
May kinalaman ba siya?
May kakaiba talaga sa kuwento.
Bilang reporter, maganda 'yong mga tanong mo,
pero marami pa talagang kailangang itanong.
- Katulad ng? - Parang hindi totoo.
Isang tao na alam ang layout ng bahay
at alam kung saan siya hahanapin
Pinapolygraph test pa ang tatay ni Elizabeth.
Minsan, magulang pa ang pumapatay sa anak nila.
At may mga lumabas na teorya kung ano'ng nangyari.
Isa dito, pinatay ni Ed ang anak at itinago ang katawan.
Tumawag si Lois, asawa ko, at pumunta agad ako,
at…
nakita ko ’to… ’tong luha.
At sabi niya,
"Sabi ng mga pulis, di ka nagsasabi ng totoo,
na may tinatago ka."
Grabe, nanginginig ako sa nangyayari,
at di ko na mapigilan 'yon.
Wala talaga akong kinalaman dito.
Sabi pa ng tatay ko, "Kung di ka kakalma,
dadalhin kita sa ospital."
Kaya dinala niya ako sa ospital
at nilagay ako sa psych ward, buong gabi akong umiyak.
Wala nang mas masakit pa kaysa sa mawala ang anak.
Gusto mo ba ’yon, Elizabeth?
At gagawin ka pang suspect?
Wala na akong masabi.
Sa Utah, ang mga pulis na naghahanap sa 14-anyos na si Elizabeth,
ay patuloy na nakatuon sa mga kapamilya niya.
Suriin lahat. Kahit sino. Gawin ang lahat.
Lumabas sa Newsweek na si Ed Smart daw,
pasado sa polygraph.
Pero ang kapatid niyang si Tom, di sigurado.
May… tatlo akong kapatid.
Si Tom, medyo alanganin minsan,
laging napapahamak.
Tumutugtog siya ng harp na parang anghel, at nangangabayo na parang cowboy.
Ang galing niya talaga.
Kapag bumagsak sa polygraph, kahina-hinala ba?
Oo naman.
Baka may kapatid na ayaw sa isang kapatid.
Wag mo 'kong masamain.
- Ang pamilyang ito— - Nagmamahalan.
Mahal namin ang isa’t isa higit pa sa kahit sinong magkakapatid.
May mga taga-camera pa na nagsabing, "Dave… okay lang ba si Tom?
Parang may kakaiba sa kanya. Kabado sobra."
- Kailangan na natin umalis. - Sige.
- Salamat. - Salamat sa inyong dalawa. Good luck.
Nilapitan ko si Tom at sabi ko, "Hey, Tom,
ang daming media ang nagtataka, may tinatago ka ba?"
Feeling ko itong taong ’to…
di naman siya masamang tao, pero—
at malakas ang pakiramdam ng pamilya,
at may comfort kami sa idea na
baka… may tao na may gusto talaga kay Elizabeth.
Lahat naman tayo may issues. Kung ikaw—
Sino mang dumaan sa ganito—
Talagang masisira kayo,
pero alam namin na lahat ng tao may pinagdadaanan.
Maganda rin ang kuwentong 'to in a way,
kasi tungkol 'to sa isang magandang batang babae na parang anghel.
Lahat tayo may issues.
Kahit sinong nakapanood ng interview na ’yon,
maiisip na baliw si Tom Smart,
at baka siya nga ang may gawa.
Pagkatapos ng interview na ’yon,
sabi ng asawa ko, "Sinira mo ang pamilya."
Isa sa traits ng pamilya, mula kina nanay, tatay, at lahat sa 'min,
ang monomaniacal behavior,
parang obsess sa isang bagay.
Alam mo ’yon, sa mga kaso ng kidnapping,
kahit parang wala kang magawa,
kailangan mong halughugin ang lahat mga lugar, tao sa paligid.
Pag lumipas na ang ilang araw nang walang tulog…
babagsak ka rin.
No'ng na-polygraph ako, limang araw at kalahati na mula no’n.
Ang dami kong naririnig,
pero ang mahanap si Elizabeth ang pinakamahalaga.
Di naman namin iniintay na sabihin nilang cleared kami.
Sino'ng may pakialam? Alam naming wala kaming kasalanan.
Sa mga ganitong kaso, laging unang tinitingnan ang pamilya,
at sobrang hirap no'n para sa kanila.
Pero totoo ang alibi nila.
Lahat ng computer na sinuri, mga email na binasa,
wala silang nakita.
Nakakabigla talaga
kung gaano katagal bago linisin ang pangalan ng pamilya.
At habang itinuturo kami,
nabawasan ang mga taong tumutulong sa paghahanap.
Bumagsak talaga ang bilang.
Feeling ko 'yong reporters, di nila alam ang epekto ng ginagawa nila.
Pero tuloy-tuloy lang kami.
Walang susuko.
May tumawag sa 'min.
May natagpuang katawan
malapit sa Great Salt Lake, sa may Interstate 80.
Babae ang biktima.
Tinawagan ko sina Ed at Lois, "Di kami sigurado,
pero baka si Elizabeth ’yon."
'Yong katawan ng babae, sobrang sunog at hindi na makilala
kaya hindi…
Kaya hindi nila agad na-identify.
Sinubukan kong iwasan ang emosyon,
hanggang makasigurado kami.
Na-confirm na hindi si Elizabeth ’yon.
Isa pang kawawang biktima.
Sobrang luwag sa dibdib,
pero ang utak ko tuloy pa rin, "Nasaan siya? Ano'ng nangyayari sa kanya?"
Araw-araw ko kausap sina Ed at Lois. Ang tatag nila.
Sa pamilya namin, may pinagdaanan din kaming mga trahedya,
kaya medyo naiintindihan ko ang pinagdadaanan nila.
Masakit makita na nasasaktan sila.
Elizabeth, kung naririnig mo ’ko, mahal ka namin.
Di ka namin nakalimutan, lahat kami gusto kang ibalik,
at walang titigil hangga't makauwi ka.
Ang walang kasiguraduhan, 'yan ang pinakamasakit.
Ano na kayang nangyayari sa kanya? Paano siya nabubuhay?
Ano pa bang pwede naming gawin para matapos na ’to?
DAY 9
Ang susi sa kasong ’to, ang 9-anyos na kapatid niya.
Oras ang kalaban. Tumatakbo ang oras.
Tama.
Pinagbawalan ako makipag-usap ng mga pulis sa ibang tao,
baka raw maapektuhan ang memory ko.
Kaya parang 'kong nasa isla, nag-iisa.
Gustong makibalita,
nakikinig-kinig sa mga usap-usapan…
pero iniiwasan ako ng lahat.
Sinubukan kong maalala kung sino ang kumuha kay Elizabeth.
Alam kong narinig ko na ang boses,
di ko lang matandaan kung saan.
Gusto kong tumulong… sa kahit anong paraan.
In-interview ako ng ilang beses.
Sinubukan pa nila akong i-hypnotize.
Pero ang daming pressure.
Pressure na wag makipag-usap. Na ilabas na lahat ng impormasyon.
Masyadong mabigat sa isang nine-year-old.
Grabe ang pinagdaanan ni Mary Katherine.
Takot na takot siya,
pero sigurado siyang pamilyar ang boses.
Kaya gumawa ng listahan ang pamilya
ng mga taong kamakailan lang napunta sa bahay ng mga Smart.
Marami na bang taong pumasok sa bahay n'yo?
Oo, may mga contractors.
At lumabas ang ilang pangalan na kailangan tingnan.
Isa na ro’n si Richard Ricci.
Contractor si Richard Ricci.
May ginawa siyang trabaho sa bahay ng mga Smart, at nalaman namin
na nagkaroon sila ng problema ni Ed tungkol sa sahod.
Kaya kumuha ng search warrant para sa bahay ni Richard Ricci,
at may nahanap na alahas ni Lois Smart sa bahay niya.
Kaya inaresto siya at in-interrogate.
Kailan ka huling pumasok sa bahay na ’yon?
No'ng April.
Sabihin mo kung ano'ng alam mo sa kidnapping.
- Wala akong alam. - Lintik.
Di ka pwedeng tumira sa valley na ’to ng mahigit dalawang linggo
nang ’di mo alam ang nangyayari sa kidnapping.
Di ako nagbibiro. Di ko sinasabing, "Sabihin mo ba't mo ginawa."
Sabihin mo kung ano'ng alam mo, at narinig sa balita.
Narinig ko na may pumasok sa bahay ng mga Smart.
- Okay. - Tapos kinuha si Elizabeth.
- Okay. - At ngayon ako ang number one suspect.
Ilang linggo kaming walang sagot. Alam ba niya kung nasaan si Elizabeth?
Isang lalaking maraming record ng krimen
naging una sa listahan ng suspect sa kaso ni Elizabeth Smart.
Dating kriminal si Richard Ricci.
Binaril niya ang kaibigan kong pulis sa isang drugstore robbery.
SALT LAKE MAN KINASUHAN SA AVENUES BURGLARY SHOOTING
Wala akong kaalam-alam na may record siya.
Ni-recommend pa siya ng church employment center.
Kaya sobrang nagulat ko.
’Yong 1990 white Jeep Cherokee
na binigay ni Ed Smart kay Richard Ricci para sa trabaho
posibleng maging susi sa kaso.
Napag-alaman naming mabilis ang tinaas ng mileage
mula no'ng na-kidnap si Elizabeth Smart.
Sobrang layo ng tinakbo nito.
Baka nag-long drive siya no'ng gabi ng kidnapping
o kinabukasan.
Pero di niya maipaliwanag kung bakit gano’n kalayo.
Dinala ba niya si Elizabeth, gamit ang sasakyan, sa kung saan
at itinago ba niya sa isang lugar na di siya makakalabas?
May nagsabing nakita siyang may bitbit na tools
mula sa sasakyan no'ng oras na 'yon.
Nilibing ba niya ang katawan?
Kung ikaw ang nando’n at nagising ang bata, ano'ng gagawin mo?
Di ako uupo rito at sasabihin pa sa ’yo gago.
Sabi ng mga pulis, "99.9% sure kami na siya ang may gawa."
Parang lahat biglang nagtugma. Nagkaroon ng saysay.
Pero ito ang problema, sinabi ng saksi na di siya 'yon.
Pina-iwas ako sa panonood ng balita,
pero isang araw, napanood ko sa TV ang mga posibleng suspects
at lumabas ang mukha ni Richard Ricci.
Siya raw ang tinuturong suspect ng mga pulis…
Marami siyang ginawang trabaho sa bahay.
Maayos siya makisama lagi.
At… alam kong di si Richard Ricci ang nasa kuwarto no'ng gabing ’yon.
Hindi si Richard Ricci ang kumuha sa kapatid ko, no'ng June 2002.
Sigurado si Mary Katherine na hindi si Richard Ricci.
Pero kumbinsido ang mga pulis na siya ang prime suspect.
Galing sa tulog si Mary Katherine no'n at baka groggy pa.
Ayon sa report, nakapikit daw siya no'ng dinukot si Elizabeth.
Baka raw di niya napansin na si Ricci ’yon.
Gusto kong sabihin, Richard nakikiusap ako…
linawin mo ang lahat o sabihin mo kung nasaan siya.
Ako…
Sobra na ang pinagdadaanan ng pamilya namin,
gusto na naming matapos ’to.
JULY 24
No'ng una naming narinig na si Ricci ang suspect,
naisip namin, okay, at least may progress.
Pero lahat ng ’yon nagbago noong July 24.
May nagtangkang pumasok sa bahay ng aunt at uncle ni Elizabeth.
May hiwa sa screen ng bintana.
Pinasok ang kuwarto ng pinsan niyang babae, 18-anyos.
Mula noon, overtime na ang mga detective,
para malaman kung sino at bakit.
Pagdating ko sa eksena, napansin kong may
dalawang upuan sa may bintana,
parang upuan na nakita rin sa bahay ni Elizabeth.
Sobrang coincidence.
Ilang tao ba ang pumapasok sa bahay para mang-kidnap?
Bakit pamilya namin ulit? Ano'ng koneksyon?
Pwede rin namang parehong tao at modus,
o kaya naman may alam siya sa eksena
at ang upuan sa bahay ni Elizabeth,
ginaya lang para manggulo o manakit.
Di gano’n ang tingin namin,
dahil 'yong nakasandal ang upuan sa pader ng bahay nila
hindi nilabas sa publiko,
kaya di pwedeng sabihin na prank lang.
At kung si Richard Ricci ay nasa kulungan no'ng oras na 'yon
at sinasabi ni Mary Katherine na di siya ang suspect…
nagsimula akong magduda,
baka nga mali ang tinitingnan nating tao.
Ang hirap basahin ni Richard Ricci.
Ang daming pagkakataon para linisin ang pangalan niya, pero di niya ginagawa.
Di niya sinasabi kung bakit sobra ang tinaas ng mileage.
Wala kaming direct evidence laban sa kanya,
pero desperado na kaming mahanap si Elizabeth.
Kaya dinala namin siya at ang abogado niya,
tinanong namin kung nasaan at kung saan niya dinala ang Jeep,
kung hindi 'to pagpatay o pag-kidnap
bibigyan namin siya ng immunity mula sa kaso.
Gusto mo ba mag-imbento ako ng kalokohan?
Hindi, gusto ko lang ang totoo.
Eh di maniwala ka sa ’kin, gago.
Ang daming hindi nagtutugma.
Hanapin niyo kung sino ang gumawa nito.
So ginawa namin ang interview para sa immunity offer,
at sinabi niyang pag-iisipan pa nila
tapos tumawag sila at sinabi,
"Inilipat si Richard sa UMED.
Nahimatay siya sa selda, mukhang malala."
Sa Utah, sinabing namatay na ang top suspect
sa pagkawala ng 14-anyos na si Elizabeth Smart,
Inatake raw, stroke o aneurysm sa loob ng kanyang selda.
Anong lihim ang dala niya sa kamatayan?
Sobra ang pagka-dismaya ko.
’Yong pinaka-suspect namin, patay na.
Lahat ng alam niya, baon na niya sa libingan.
Wala kaming lead. Napakahirap.
Bilang pulis, kailangan mong magtayo ng pader sa emosyon,
pero unti-unting gumuho ang pader ko,
at lalo akong naging invested sa kaso ni Elizabeth.
Tumawag si Cory, may aneurysm daw si Richard.
Para akong natulala.
Kung may ginawa siya kay Elizabeth, baka hindi na namin malaman.
Palagi kong sinasabi kina Ed at Lois, "Wag kayong susuko."
Pero sa totoo lang…
malakas ang pakiramdam ko,
di na magiging maganda ang resulta ng kaso.
Parang talo na talaga kami sa laban,
pero may part sa ’kin na sinasabing buhay pa si Elizabeth.
No'ng Linggo, pag-uwi namin galing simbahan,
binasa namin ni Lois ang mga pinadalang sulat,
tapos nakatulog kami.
Napanaginipan ko bumalik na si Elizabeth.
Diyos ko.
Tapos na ang lahat.
Nandito siya, at okay siya.
Ang saya. Sobrang saya, di ko mapaliwanag.
Kung may isa akong hiling sa buong buhay ko,
sana makabakik na si Elizabeth.
Kaya iniisip ko, kung nandiyan pa siya,
at kung anong impiyerno ang dinaranas niya,
hinding-hindi kami susuko.
Ang Mormons ang mukha ng Salt Lake,
pero sa likod niyan, may ibang kultura din.
Madalas ang underground dance parties no'ng panahon na 'yon.
Taong 2002,
halos may house party kada Sabado.
Siyempre may alak, weed, mushroom tea…
Sikat pa no'n ang acid.
Isang gabi gaya ng dati,
may dumating na tatlong tao.
Isang lalaki at dalawang babae, lahat naka-puting gown,
may takip ang mukha ng mga babae at mata lang ang kita.
’Yong isa, kulay bluish-gray ang mata.
Pagkatapos ma-kidnap si Elizabeth, takot na takot akong matulog.
Si Daddy ang nag-aayos ng kama ko
at habang naghihintay, nagbabasa ako ng mga libro
o iniisip ko kung sino ba ang kumuha kay Elizabeth.
Isang gabi, mga apat na buwan na mula no'ng dinukot siya,
binabasa ko ang Guinness World Records.
At may bigla na lang akong naisip…
sa mga sandaling 'yon…
may pangalang pumasok sa isip ko…
at alam ko na agad,
siya ang lalaki sa kuwarto ko, June 2002.
Siya ang dumukot kay Elizabeth.
Noon, normal lang ang mga taong naka-robe.
Panahon ’yon ng self-expression.
"Pasok, ano'ng ginagawa mo?"
"Ano'ng kuwento mo? Gusto mo ng drink?"
Sabi ng lalaki, "Ako pwedeng uminom, pero ang mga babae, hindi."
May dating siyang parang lider. Akala mo kung sino.
Humarap ako sa babaeng nasa kanan ko, mas bata siya.
"Ano'ng ginagawa mo? 'Tong lalaking…"
"Mukhang dominante ’yong lalaking kasama mo."
Tapos sabi no'ng isa pang babae parang ganito,
"Di mo siya pwedeng kausapin."
Ang taray niya, kaya doon na 'ko umalis.
Sabi ko, "Oh my god, bahala na sila…"
Akala ko mga baliw sila.
ELIZABETH
SEPTEMBER
JUNE 5
DAY 1
Simulan na natin?
Okay.
No'ng summer ng 2002, 14 years old ako.
Sobrang saya ko na iiwan ko na ang junior high.
Pag iniisip ko 'yon, ang daming masaya…
masasayang alaala, masaya sa pakiramdam.
No'ng gabing 'yon, naalala ko ang boses ng lalaki.
"May kutsilyo ako sa leeg mo. Wag kang mag-iingay"
"Tumayo ka at sumama ka sa 'kin."
Takot na takot ako.
Sasaktan ba niya 'ko? Papatayin ba niya 'ko?
Umaasa ako na magigising parents ko, pero walang dumating.
Dinala niya ako sa backyard namin.
Pumasok kami sa isang trail,
at naisip ko, "Saan niya 'ko dadalhin?"
Nag-aalala 'ko na baka mawala na ang chance kong makatakas.
Tinanong ko siya kung rape 'to at papatayin ako,
kasi feeling ko 'yon talaga ang balak niya.
Tapos… gusto ko gawin niya na lang malapit sa bahay namin
para mahanap ako ng parents ko.
Ngumiti lang siya ng sobrang nakakakilabot,
tapos tiningnan niya ako at sabi, "Hindi pa ngayon."
Pagdating namin sa may mga puno…
may babaeng lumabas mula sa tent.
May sumigaw ng pangalang Hephzibah,
at lumapit siya sa 'kin at niyakap ako.
Ibang-iba ang itsura niya sa kahit sinong nakita ko.
Nakasuot siya ng mahabang tunic, tapos may headdress.
At tinanggal niya ang sapatos ko,
tapos sinimulan niyang hugasan ang dumi sa paa ko.
Tapos sinubukan niyang hubarin ang pajama ko.
Naalala kong hinawakan ko talaga ang mga butones,
sabi niya, "Kung ayaw mong bihisan kita, papapasukin ko siya rito,
at siya ang magtatanggal ng suot mo."
Binigyan niya ako ng robe, gaya ng suot niya.
Kinuha niya ang pajama at underwear ko,
tumayo siya at lumabas ng tent.
Naalala ko 'yong pakiramdam na…
parang darating na ang katapusan ko.
Umiiyak ako.
Takot na takot ako.
Ito ang eksaktong sinabi niya,
"Sa oras na ito, tinatalaga kitang maging asawa ko,
sa harap ng Diyos at ng mga anghel bilang saksi."
Sumigaw ako ng, "Ayoko."
Tiningnan niya ako, at sabi niya,
"Kapag sumigaw ka pa ng ganyan ulit, papatayin kita."
"Para di ka sumigaw, pwede kong takpan ang bibig mo ng duct tape."
Sinubukan kong ipaliwanag sa kanya na di tama 'to.
Di niya ako pwedeng basta kidnapin tapos pakasalan.
Hindi ito legal. 14 years old lang ako.
At isa lang lagi ang sagot niya sa lahat,
"Panahon na para tuparin natin ang ating kasal."
Naisip ko, kung matagalan ko lang siya ng kaunti,
may magliligtas sa 'kin.
Pero itinulak niya ako sa lupa.
Sobrang inosente ng buhay ko.
Akala ko pag tumagilid at humarap ako sa lupa,
hindi niya na 'ko magagalaw.
Walang kuwenta kahit ano'ng gawin ko.
Sa huli, ni-rape niya 'ko.
Naalala ko ang sakit. Nakiusap akong tumigil siya.
No'ng natapos na siya,
tumayo siya at parang ngumiti, parang normal lang ang ginawa niya,
tapos lumabas siya ng tent.
Iniwan niya akong nakahandusay sa lupa.
At ako…
Naalala ko sobrang sakit ng katawan ko.
Pagtingin ko, may dugo na tumutulo sa hita ko.
Tapos parang nawalan ako ng malay.
Ang sunod na naalala ko, may naramdaman ako sa ankles ko.
Nakiusap ako sa kanya na wag na akong talian,
na di ako tatakas.
Sabi niya, "Alam kong di ka tatakas,
pero iniiwas kita sa tukso."
'Yong lalaking dumukot sa 'kin… mukha siyang Rasputin.
Sabi niya Emmanuel David Isaiah ang pangalan niya.
At ang babae, Hephzibah Eladah Isaiah.
At may sarili silang banal na kasulatan.
Sabi niya, iniutos daw ng Diyos na kumuha ng pitong batang babae.
At ako raw ang una sa pito.
Sabi niya, baka maging asawa niya rin ang kapatid ko.
O ang pinsan kong si Olivia.
Takot na takot ako.
Iniisip ko kung gising na ang pamilya ko.
Kung alam na ba nilang nawawala na 'ko.
Graduating na kaya 'yong ibang classmates ko ngayon?
Lumaki ako sa relihiyosong pamilya.
Ilang beses sa 'kin tinuro ang "bawal makipag-sex bago magpakasal."
Pero walang nagturo sa ’kin kung ano'ng pinagkaiba
ng consensual sex, intimacy, sa rape.
Nakaramdam ako ng sobrang hiya.
Pakiramdam ko, marumi na 'ko.
Inisip ko, kung malaman ng pamilya ko ang nangyari sa 'kin,
tatanggapin pa ba nila ako?
Baka mas mabuti pa kung hindi na lang ako matagpuan ulit.
Nagpakalat ng nationwide manhunt ang mga awtoridad.
Libu-libong volunteers ang tumulong para hanapin ang bata.
Binuo 'to ni Debbie Norris.
Habang tumatagal, may newspaper o missing posters siyang inuuwi.
At ang naaalala ko talaga na sinabi niya,
"Buong Salt Lake, hinahanap ka."
"Halos lahat ng bintana sa Salt Lake, may picture mo."
"Pero di ka nila mahahanap, kasi hawak kita"
Pero isang araw, bigla ko na lang narinig
na tinatawag ang pangalan ko.
Elizabeth!
Mahina lang, pero narinig ko pa rin.
Dinala ako ni Emmanuel sa loob ng tent, hinugot ang kutsilyo niya.
"Sino mang pumasok dito sa kampo,
'tong kutsilyo ang gagamitin ko para patayin sila at kasalanan mo."
Ilang beses ko lang narinig ang pangalan ko.
Tapos nawala na, di ko na ulit narinig.
Di na bago na magising habang nira-rape niya ako.
Dati, di pa 'ko nakakahawak ng kamay ng lalake
ngayon, araw-araw akong ginagahasa, ilang beses sa isang araw.
Pagkatapos, magdadasal siya ng mga 45 minutes.
Ginagamit niya ang Diyos para i-justify ang ginagawa niya.
Gusto niya ang kapangyarihan. Ang pakiramdam na siya ang may kontrol.
Araw-araw, binabastos niya ako.
At 'yong babae, si Hephzibah, kinokunsinte siya.
Pag bumababa kami sa bukal para kumuha ng tubig,
hinahawakan niya ang lubid na para niya 'kong nilalakad na aso.
Pinainom niya ako ng beer hanggang sa malasing ako.
At hinahayaan niya lang ako, nakadapa sa sariling suka.
Madalas niya akong takutin,
sabi niya pag di ko ginawa ang gusto niya,
papatayin niya ako.
At kung di niya 'ko papatayin, pamilya ko ang papatayin niya.
Palagi kong iniisip kung ano'ng ginagawa ng pamilya ko.
Iniisip ko 'yong mom ko na nagmamaneho sa paligid
gamit 'yong gold station wagon niya, hinahanap ako.
Good morning, Edward.
Pag naiisip ko ang dad ko, lagi lang siyang may kakaibang…
di ko alam, kislap sa mata.
Pinaparamdam sa 'kin na espesyal talaga ako.
Sinubukan kong alalahanin lahat.
Gusto kong buhayin sila sa alaala ko.
Na-realize ko na may rason para mabuhay pa.
JUNE 5
OCTOBER 12
Lumabas kami ni Lois no'ng gabing ’yon.
Pag-uwi namin,
sabi ni Mary Katherine, "Feeling ko alam ko na kung sino."
Tapos sabi niya, "Si Emmanuel."
Sabi ko, "Emmanuel?"
Tumawag si Ed.
"Di ka maniniwala, alam na ni Mary Katherine kung sino."
Emmanuel.
Sabi ko, "Okay. Sino si Emmanuel?"
Sabi mo nakilala mo siya sa kalye. Naalala mo kung anong kalye ’yon?
Sa downtown. Sa lugar na madalas puntahan ng mga homeless.
No'ng isang taon kasi, isinama ni Lois ang mga bata sa downtown.
At nakita nila ’tong homeless guy
na nangangaral ng salita ng Diyos.
Kailan mo siya ulit nakita?
Siguro no'ng pumunta siya sa bahay namin.
Sabi ni Lois sa kanya, "Ito ang business card ni Ed kung kailangan mo ng trabaho."
At tumulong siya sa gawaing bahay noon.
Parang "aha" moment ’yon para sa ’min.
Ang saya-saya namin. May idea na kami.
Si Emmanuel ba talaga ang lalaki sa kuwarto mo?
Di ako sigurado. Pwede.
Di ka sigurado, pero pwede?
Inulit ang interview kay Mary Katherine.
Sa totoo lang, ang memory niya na si Emmanuel ang dumukot,
di agad pinaniwalaan ng mga imbestigador.
Galing lang sa voice identification, na ebidensiya naman,
pero hindi raw masyadong matibay.
Saka, ang interaction ni Emmanuel sa pamilya,
kaunti lang naman at matagal na.
Kaya may duda rin kung tama pa ba ang naalala niya.
Di kami sigurado kung sino ang nakita niya,
o kung sigurado siya sa nakita niya.
Parang ang daming bagong hinala
o breaking news sa kaso, pero di naman talaga.
Seryoso, ano pa bang kailangan?
May batang nando’n mismo sa kuwarto,
nakita kung pa'no kinuha ang kapatid niya,
tapos nagsabi, "Sa tingin ko siya ang gumawa."
Pero di pa rin sila kumbinsido.
Di lumabas si Emmanuel sa kahit anong listahan
ng mga taong iniimbestigahan.
Nando'n siya ng mga tatlong oras isang araw
at ni hindi na bumalik para kunin ang bayad niya.
Pero sinimulan naming sundan ang lead.
Kahit ano na makakatulong para mahanap si Elizabeth.
Dinala ng mga pulis ang sketch artist,
at nilarawan namin kung ano ang hitsura no'ng lalaki,
at ginuguhit niya habang nagsasalita kami.
Sobrang hopeful ko no'n na baka sa pagkalat ng drawing na ’yon,
mahanap na si Emmanuel.
Sobrang mahalaga na mailabas sa publiko ang impormasyon.
Oo, umaabante na tayo.
Hanapin natin ang taong ’to.
Pero ang mga pulis, "Hindi."
"Hindi pwedeng ilabas ’to."
Sa tingin daw nila, kapag naging public ito,
baka matakot at tumakas ang gumawa.
Pero ngayon, alam na namin ang pangalan at may sketch na kami.
Katamtaman ang taas, payat, maitim ang buhok, malinis ang mukha.
NOVEMBER
OCTOBER
SEPTEMBER
Nag-away nang malala si Emmanuel at si Hephzibah.
Galit siya kasi si Emmanuel bumababa sa Salt Lake para kumuha ng pagkain,
habang kami nagtatago, gutom na gutom sa bundok.
Kaya nag-decide kami na bababa na rin kami sa Salt Lake.
May chance na makilala ako. Baka makatakas ako.
Habang bumababa kami, may nakita akong mga tao.
Baka ito na ang chance ko para maligtas?
Pero kung ako ang nasa taas ng bundok,
at may makitang tatlong tao na mukhang kakaiba,
di ko rin siguro sila papansinin.
Naisip kong sumigaw,
pero 14 lang ako no'n.
Ilang buwan na 'kong naabuso.
Pag di ako sumunod, nirarape ako. Pati pagkain, pinagkakait sa 'kin.
Kaya no'ng nagtangka akong tumakas, gusto ko, sigurado na.
Nakababa rin kami mula sa bundok.
Alam ko kung nasaan kami.
Familiar sa 'kin lahat ng lugar sa paligid.
Alam ko kung gaano katagal bago makauwi.
Kaya kong lakarin. Pwedeng takbuhin.
Pero sobrang tagal ko nang nawala.
Parang nasa ibang katawan ako habang nakikita ko lahat.
Parang nasa ibang mundo.
Lumalakad ako sa lugar na dati sobrang ligtas,
pero ngayon, puno ng panganib.
Pumunta kami sa Salt Lake Library para maghanap ng mga mapa.
Biglang lumapit ang isang lalaki.
"Homicide detective ako, may mga kailangan akong itanong"
"Gusto ko lang masiguro na di siya ang hinahanap naming babae."
"Pwedeng patingin ng mukha?"
Sabi ni Emmanuel, "Pasensiya na, di pwede."
"Labag ’yon sa paniniwala namin." "Labag ’yon sa relihiyon namin."
"Ang tanging makakakita sa mukha niya ay ang future husband
at ako, ang ama niya."
Gusto ko nang sumigaw.
Pero hinawakan ako ni Hephzibah sa binti.
At sa huli, ang detective…
naniwala.
Di ko pa rin naramdamang ligtas akong sumigaw.
At nawala ang pagkakataong ’yon.
Pagkatapos ng confrontation sa homicide detective,
nagmadaling bumalik si Emmanuel sa bundok.
Sobrang… balisa siya.
At nagdesisyon siya na kailangan naming umalis ng Salt Lake City.
Habang papalayo kami sa Salt Lake, iniisip ko ang kapatid ko.
Ano kaya ginagawa niya? Sa kuwarto pa ba siya natutulog?
Na-realize ko, baka di ko na sila makita ulit.
Baka di na talaga ako makauwi. Baka hindi na…
Baka dito na talaga ang wakas.
Gusto ko lang sabihin sa kanila,
"Buhay pa 'ko. Wag kayong titigil sa paghahanap sa’kin."
OCTOBER
NOVEMBER
DECEMBER
Mabait pareho si Mom at Dad.
Sobrang understanding at considerate.
Pasko ng 2002,
pilit naming pinapakitang okay lang kami.
Ginawa lahat ni Mom para maging normal hangga't maari.
Pero ako, ang iniisip ko, di na namin siya makikita ulit.
Anim na buwan na simula nang mawala ang 14-anyos na si Elizabeth Smart
naglaho sa loob ng bahay nila sa Salt Lake City, Utah.
Naalala ko, isang araw nasa temple ako at narinig kong may nagsabi,
"Grabe, si Ed Smart,
akala niya buhay pa si Elizabeth."
Ang pakiramdam namin, tumitigil na raw ang imbestigasyon?
Hindi, di tumigil. Hindi 'to titigil.
Pagtapos ng 2002,
in-offeran ako ng position bilang chief of police sa Ketchum, Idaho.
Kinausap ko sina Ed at Lois,
sinabi kong ayokong iwan ang kaso sa kalagitnaan.
Sa Idaho, pag-uwi ko galing trabaho, bubuksan ko agad ang laptop ko,
at pag-aaralan lahat ng leads,
at umaasang may makikita pa na di pa nakita no'n.
Na-obsessed na 'ko.
Minumulto ako nito.
Ayokong dalhin ang misteryong ito hanggang sa libingan.
Buti na lang, handa ang pamilya na gawin ang lahat
para maibalik si Elizabeth.
Sa pagkamatay ni Richard Ricci,
ang imbestigasyon sa pagdukot kay Elizabeth smart
ay tila huminto.
Libu-libong oras ang ginugol ng mga pulis para hanapin si Elizabeth,
marahil pinakamalaking effort sa kasaysayan ng Utah.
Pakiramdam namin, tapos na sila at nahanap na ang suspect,
Richard Ricci.
Pero kami, gusto na naming sumigaw,
"Paano naman si Emmanuel?"
May witness kang nasa kuwarto mismo,
na nagsabing, "Hindi si Richard Ricci."
"Si Emmanuel."
Gusto naming mahanap ang taong ’to.
Walong buwan, di kami nakikialam sa mga pulis,
kahit maraming dahilan para magalit kami.
Pero ngayon, di na namin pwedeng ipaubaya lang lahat sa kanila.
Ito ang pinakamalaking lead namin.
May update na sa kaso ng pagdukot kay Elizabeth Smart.
Alam ko sa puso ko, may isang tao diyan
na may alam tungkol dito.
Kaya pinalabas namin sa press ang sketch.
Pagkalabas noon, dumami ang nagkainteres.
Minsan, kailangan lang ng isang taong may kaunting impormasyon
at tatapos ng lahat.
Ilang araw matapos ang press conference,
may tumawag sa 'kin, baka kilala niya raw si Emmanuel.
Nabasa niya sa Deseret News, nakita niya ang sketch.
Sabi niya, kinilabutan siya.
Baka ito ang bayaw niya.
Personally, magugulat ako kung totoo ’yon,
Pero… medyo baliw kasi siya…
kaya posibleng siya nga.
May teepee raw siya sa bundok
pero ni minsan, di niya pinakita sa pamilya kung saan.
Okay.
Kung totoo nga, at may kinalaman siya dito,
may chance pa talaga na buhay pa si Elizabeth.
Grabe.
Parang ito na nga.
Naisip namin, ito ang main suspect at dapat hanapin na ang hayop na 'to.
Lahat ng sinabi ng lalaking ’yon, tugmang-tugma.
Nag-send ng picture si Tom.
Si Emmanuel nga.
Brian David Mitchell.
May tumawag sa ’kin.
Tiningnan ko agad si Brian David Mitchell sa computer
at nalaman kong, sa di inaasahan,
na-aresto siya dati dahil sa pagnanakaw ng beer sa Albertsons.
Buti na lang, kinuhaan siya ng picture
no'ng inaresto sa pag-shoplift.
Naka-robe siya, parang itinerant fundamentalist preacher.
Mahaba ang robe at balbas.
At ang nakakagulat, ’tong picture na ’to,
kinuha no'ng panahong na-kidnap si Elizabeth.
Ibig sabihin… nakuha na siya at pinakawalan pa.
Sobrang nakakadismaya talaga.
Pagkakita ko ng litrato niya, naisip ko, kilala ko ’tong lalaking ’to.
Madalas ko siyang makasalubong na namamalimos.
Lagi siyang may kasama na babae na palaging may hawak na manika,
weird talaga.
Kaya gumawa ako ng flyer na pwedeng ipamigay sa buong bayan.
May tatlo o apat ako na litrato niya, nakasulat na "Wanted for questioning."
Biglang ginanahan ang pamilya niya.
Todo na ang paghahanap sa lalaking ’to.
Dumami ang leads, at nasundan namin
ang galaw ni Brian nitong nakaraang ilang taon.
Kinasal siya kay Wanda Barzee.
Nag-travel sila nang magkakasama sa iba’t ibang lugar sa U.S.
nangangaral ng mabuting balita ayon sa sarili nilang bersyon.
Naniniwala siyang siya’y propeta ng Diyos.
Pero nitong mga nakaraang taon, parang unti-unti siyang nababaliw.
Tumawag ang ex-wife ni Brian Mitchell,
at nag-usap kami ng dalawang oras tungkol sa kanya.
Doon namin nalaman kung gaano siya kadelikado.
Takot daw siya sa daga,
kaya pumatay siya ng marami at nilagay sa oven,
tapos pagbukas niya ng stove, puro patay na daga.
May mga naunang paratang din na nangmomolestiya siya ng mga bata.
Ang sakit isipin kung ano na ang pinagdadaanan ni Elizabeth.
Isa lang ang layunin namin
mahanap at maibalik si Elizabeth.
Hinahabol namin siya. Walang awa sa puntong ito.
Kailangan na siyang mahanap.
Nagpamigay kami ng mga flyers,
tapos sabi ng anak ko nakita raw sila ng mga friends niya
sa Souper Salad.
Pumunta kami roon, kinausap ang isa sa mga waitress.
"Feeling namin baka ito ang kumuha kay Elizabeth."
Sabi niya, "Ay oo, ang mga Jesus people."
"Pag dumarating sila, laging tatlo sila."
"Isa sa kanila babae."
Laging may belo ’yong babae,
pero siyempre, para kumain, kailangan tanggalin ang belo kahit papano.
Sabi ng waitress, "Tom… Feeling ko si Elizabeth ’yon."
Parang sinampal ako ng katotohanan.
Napaluhod ako. Sabi ko, "Diyos ko, buhay siya."
Ang publiko ang pinakamatinding resource.
Maraming tao ang nagsabing nakita nila siya.
May nalaman kami na nagpunta sila sa party.
Kinilabutan akong isipin,
di mo naman kasi inaasahang kidnapping 'yon.
Ang tanga-tanga ko. Para akong bulag.
Palapit na palapit ang liwanag.
Siya 'yon, at buhay siya.
Pero simula no'ng October, wala nang kumpirmadong sightings sa kanya.
SALT LAKE CITY
SAN DIEGO
MARCH 2003
9 NA BUWAN MULA NANG KIDNAPPING
Pumunta raw sila sa Lakeside, malapit sa San Diego.
Matagal din akong nakulong sa kampo.
Sobrang trauma ang ma-rape.
Pero minsan, naiisip ko rin, baka mas malala pa ang makinig sa kanya.
Wala siyang tigil magsalita kung gaano siya ka-special,
gaano kahirap ang mga bagay na ’to na kung sa ibang sitwasyon
alam niyang mali, at ayaw niyang gawin.
Pero kailangan niyang gawin kasi utos daw ng Diyos.
Isang gabi, nagsimula siyang magkuwento tungkol sa mga lugar na pupuntahan namin
mga malalayong lugar gaya ng New York, Boston,
Naisip ko habang nakaupo, nakikinig sa usapan nila
kapag napunta kami sa isa pang malaking siyudad,
hindi na talaga ako mahahanap.
Kaya naglakas loob ako.
"May pakiramdam ako."
"Tingin ko… baka…
parang… kailangan nating bumalik sa Salt Lake."
"Alam kong hindi talaga ako kinakausap ng Diyos,
pero kung tatanungin mo Siya,
sigurado 'kong kukumpirmahin niya sa 'yo kung 'yon man ang tamang landas
dahil tunay kang lingkod Niya at tunay kang propeta."
Tumingin lang siya sa akin, tapos sabi, "Ah, ngayon…"
"Magsisimula ang pagtulong ng Diyos sa 'yo."
"Ngayong kinikilala mo na ang kawalan mo ng halaga,
kailangan na nating bumalik sa Salt Lake."
MARCH 12
Kung pwede kayong tumulong hanapin si Brian David Mitchell,
tawagan niyo kami sa 1-800-CRIME-TV.
Bumaba kami ng bus sa Sandy, south ng Salt Lake.
Naka-disguise ako.
Sabi ni Emmanuel ibabalik niya ako sa bundok,
at di na raw ako pwedeng bumaba uli.
911.
"Sino'ng tatawagan ko kung sa tingin ko nakita ko ang Emmanuel na hinahanap nila?"
2003, patrol sergeant ako sa Sandy Police Department.
Narinig ko sa dispatch may tumawag,
posibleng sighting ni Elizabeth Smart
may kasamang tatlong tao sa State Street.
Sanay na kami sa mga maling tip no'ng mga nakaraang buwan,
at lahat 'yon, napag-alamang di totoo.
Kaya sa totoo lang, di rin ako masyadong umasa.
Naglakad kami sa sidewalk.
May sasakyan ng pulis na huminto sa tabi namin.
Tapos dumating pa ang ibang pulis.
Sinimulan nilang tanungin ang mga kasama ko.
Wala raw ID o kahit ano ang tatlo.
Mensahero raw sila ng Diyos.
’Yong babae, naka-disguise talaga. Napakapangit ng wig niya.
Di makasagot ng maayos. Halatang sobrang kaba.
Dinala namin ang batang babae dito,
pinaghiwalay namin silang tatlo, mga ten yards ang layo.
’Yong isang officer, sobrang pursigido sa pagtatanong.
"May isang babae, sobrang tagal niya ng nawawala."
"Di sumuko ang pamilya niya. Di mo ba gustong umuwi?"
At siyempre, gusto ko.
Pero nando'n lang ang mga dumukot sa 'kin.
Takot na takot ako.
Kailangan kong sumagot sa pinaka-safe na paraan.
Sabi ko, "Para sa bayan na ’to,
at para sa pamilya mo, sabihin mo lang na ikaw si Elizabeth."
Tiningnan niya ako sa mata at sinabi, "Thou sayeth."
Di ko pa narinig ang mga salitang ’yon.
Pero sabi ko, "Sa tingin ko oo 'yan."
Pinaupo ko siya sa likod ng police car ni Officer Jones.
Sa mga oras na 'yon, umiyak na siya.
May tumawag, "Magpakita ka ngayon na."
"Wag ka titigil, wala kang gagawin. Basta pumunta ka dito."
Dumating ako sa lugar.
Pumasok ako sa isang pinto,
at may hanay ng mga pulis na naka-atensyon.
Habang dumadaan ako, sinasabi nila,
"God bless you, Mr. Smart. Sana maging okay ang lahat."
Halos lahat gano'n ang sinasabi.
Pagliko ko sa dulo, nandoon si Cordon Parks.
Sabi niya, "Ed,
sa tingin namin nahanap na namin si Elizabeth."
Para akong… sasabog sa kaba.
Binuksan namin ang dilaw na pinto,
at nandoon sa sofa ang isang dalaga.
Di na siya ang batang babae na huling nakita ko siyam na buwan na ang nakalipas.
Batang babae lang siya,
at ngayon dalaga na ang nasa harap ko.
Sunog ang mukha niya sa araw, namamaga,
naka-braid ang buhok niya.
Sobrang bilis ng takbo ng isip ko.
Tinanong ko, "Elizabeth, ikaw ba talaga ’yan?"
Sumagot siya, "Yes, Dad."
At niyakap ko ang himala ko.
Medyo natagalan akong sumagot,
kasi inisip ko, baka mapahamak ako.
Pero andoon na si Daddy at poprotektahan niya ako.
At kahit ano'ng mangyari, di niya ako iiwan.
Ligtas na ako.
Naalala ko, bigla akong pinauwi sa school.
Sabi ng kuya kong si Charles, baka raw nahanap na nila siya.
May kakaibang excitement at saya.
Parang hindi kami makapaniwala na andito na siya.
Sobrang excited akong makita ang mga kapatid ko.
Si Mommy, hinahawakan lang ang mukha ko, at umiiyak kaming lahat.
Gusto kong sumigaw sa sobrang saya.
Di ko maipaliwanag kung gaano ako ka-grateful
nang malaman kong nahanap na siya.
Tapos na.
Nang nakita ko uli ang pamilya ko…
naalala ko na kahit ano'ng nangyari sa 'kin,
hindi no'n nabawasan ang halaga ko.
Hindi kayang sirain 'yon ng mga halimaw.
Utah’s miracle. Ligtas si Elizabeth Smart matapos ang siyam na buwan.
15-anyos na si Elizabeth Smart, natagpuan na at ligtas.
280 days matapos ang kidnapping.
- Parang bumangon mula sa kamatayan. - Isang kuwento ng himala.
Umiiyak ang buong bansa.
Nagbubunyi ang mga tao sa Salt Lake City.
Totoo ’to.
Lahat ay tumulong. Lahat ay nagdasal.
Salamat sa Diyos, sa lahat ng sumali sa paghahanap.
Sa kasaysayan ng mundo,
walang batang babae na mas pinagdadasal pa kaysa kay Elizabeth.
Salamat sa pagsagot sa mga panalangin namin.
Salamat.
Si Mary Katherine ang hero namin.
Naalala ko, sobrang saya kong makauwi.
Ilang beses akong nagising no'ng gabing 'yon,
nakatayo lang si Mom at Dad
sinisigurado na nando'n pa rin ako.
May tumawag sa phone ko. Isang detective ang nagsabi, "Cory, nahanap na siya."
Di ko maipaliwanag ang naramdaman kong ginhawa.
Sumabay ako sa crew ng CBS News paakyat sa camp.
Tumayo ako sa gilid… parang gusto kong masuka.
Parang nabigo ko siya. Kung mas napaaga namin siyang nakita,
baka nabawasan sana ang sakit na naranasan niya.
Bilang pulis, kailangan naming tanggapin na hindi namin alam lahat,
at di pwedeng magpanggap na alam namin.
Buti na lang talaga, ’tong pamilya niya, di sumunod sa mga payo
ng mga pulis na wag i-release ang sketch.
Ito ang kaso na sobrang kakaiba 'yong taong may kinalaman dito.
Di ako nagsinungaling. Lahat ng sinabi ko—
Sabihin mo na ang totoo. Paano mo nadala si Elizabeth sa ’yo?
Sabihin mo ngayon ang totoo.
Sa kapangyarihan ng Diyos, pinadala siya sa 'min.
Lagi na lang, pag malapit na kami
sa aktwal na pag-amin ng isang krimen,
bigla siyang magsesermon.
- Lingkod ako ng Panginoon. - Hindi.
Ginawa ko lang ang inutos sa 'kin.
Magaling siya umiwas.
Lumayo ka, Satanas!
Di ako si Satanas. Nandito ako. Si Cordon Parks.
Lumayo ka, Satanas!
At gusto ko ng matinong paliwanag—
Lumayo ka, Satanas!
Isang pedophile si Brian David Mitchell
na ginagamit ang Diyos para bigyang-katwiran
ang mga kasalanan niya.
Sa tingin ko hindi siya baliw.
Nagpapanggap lang siya at gumana 'yon.
Paulit-ulit na dine-delay ng judge ang trial niya.
Ang tagal ng buong kaso.
Pero nagbigay rin 'to kay Elizabeth ng oras.
Oras para maghilom.
- Hello. - Hi.
Sobrang nag-aalala ang pamilya ko,
gusto nilang matulungan akong maka-recover,
at mabuo uli ang buhay ko.
Pero no'ng una, takot ako sa mga lalaki.
Takot ako sa maraming bagay,
at hanggang sa pagbabalik ko, walang nagbabanggit
tungkol sa rape o abuse.
Parang, di 'to normal na conversation,
kaya sobra akong nahihiya sa mga nangyari,
kahit alam kong wala akong kasalanan.
Naiisip ko, "Dapat tumakbo ako noon. Dapat ganito ang ginawa ko…"
Sayang wala dito ang harp mo ngayon.
Ah, okay lang.
Bihira naman tayong magkita, di ba?
Gusto mo ako na lang mag-play ng folk harp?
Ikaw naman ang tumugtog ng folk harp. Lagi na lang ako.
- Fish and chips ba 'to? - Oo, fish and chips din ’to.
Pagbalik ni Elizabeth, masaya kami.
Pero ang hirap din subukang bumalik sa normal.
Pero ano nga ba ang normal?
Lagi kaming may bonding.
Malaking bagay ang tulong ni Mom sa pagproseso ko sa lahat ng nangyari.
Pero gusto na rin niyang bitawan ang lahat.
No'ng Pasko, ang dami kong binili na stuffed animals,
tapos tinapon mo silang lahat sa isang bag.
Pero kung ire-rewind mo ng kaunti,
sabi ni Mom di ako pwedeng gumalaw hangga't di malinis ang kuwarto.
Wala akong magawa.
Sa totoo lang, ang pinakamalaking tulong
ang oras kasama ang pamilya.
Pero ang kaso, di pa rin natatapos.
2003
Pakiramdam ko parang talo ako sa laban na 'to.
Halos isang dekada na, kailangang matapos na.
Wala akong pakialam sa hirap.
Kahit araw-araw pa 'kong umupo sa korte,
kung ’yon ang kailangan para matapos na ’to, gagawin ko.
NOVEMBER 10, 2010
Si Elizabeth mismo ang tumestigo, detalyado, matapang at buo ang testimonya
sa pinagdaanan niya.
Ayoko na sana siyang harapin.
Pero kung makakalaya pa siya,
sigurado akong may iba pa siyang mabibiktima.
Kaya no'ng dumating na ’yong hatol,
na guilty…
parang, "Oras na, sobrang salamat."
"Tapos na. Pwede ko na ’tong bitawan."
Sobrang saya ko na makapagsalita ngayon sa harap ng buong bansa,
at magbigay pag-asa sa ibang biktima.
Pwede tayong magsalita. At pakikinggan tayo.
Si Brian David Mitchell ay guilty sa kasong kidnapping
at pag-transport sa menor de edad para sa sexual abuse.
Habambuhay na pagkakakulong at walang parole.
Si Wanda Barzee, guilty rin sa kidnapping
at sa pag-transport sa menor de edad para sa sexual abuse.
15 taon ang hatol.
Nakalaya siya 2018.
Minsan iniisip ko, ano kaya ang buhay ko kung di ako dinukot?
Pangarap ko talaga noon, mahanap ang taong magmamahal sa 'kin,
ang taong mamahalin ko rin.
At…
At natupad naman. Nahanap ko siya.
Nagpakasal kami at may pamilya na kami.
Habang tumatagal, nagsimula na 'kong magsalita sa publiko tungkol sa nangyari.
Parang kailangan na may patutunguhan 'to.
Kailangan may mabuting maidulot ’to sa mundo.
Lahat tayo may choice.
Pwede tayong manatiling nakahiga, nakatalukbong ang kumot,
o pwede tayong bumangon.
Pwedeng pag-usapan ang mga bagay na nakasakit sa 'kin
at mga bagay na nahirapan ako lagpasan.
Gusto kong malaman ng ibang survivors, wala silang dapat ikahiya.
Gusto ko malaman niyo na di kayo nag-iisa,
may mga taong nakaranas rin ng katulad sa nangyari sa kanila
at nakakaintindi sa kanila.
Habang tumatagal, nare-realize ko, matatag pala ko kaysa sa inaakala ko.
Matagal ang proseso.
May good days, may bad days.
Pero ngayon, mas maayos na ang relasyon ko sa sarili ko.
Dati, ang boses sa utak ko,
"Dapat ganito ang ginawa ko…"
Ngayon, "Makakaya mo ’to."
"Matatapos mo ’to. Malakas ka. Magpatuloy ka."
Kaya mong mabuhay, kahit ano'ng dumating sa buhay mo.
Ang Elizabeth Smart Foundation ay patuloy na lumalaban para sa pagbabago
at sa mga biktima laban sa sexual violence.
Kung ikaw o may kilala kang naabuso,
may impormasyon at materyales dito sa www.wannatalkaboutit.com
Nagsalin ng Subtitle: Anna Doroteo