1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.BZ
2
00:00:06,040 --> 00:00:10,039
ANG PELIKULANG ITO AY MAY MGA
DESKRIPSYON NG SEXUAL ABUSE SA MGA BATA,
3
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.BZ
4
00:00:10,040 --> 00:00:12,240
NA MAAARING IKABAHALA NG ILANG MANONOOD
5
00:00:17,360 --> 00:00:22,440
TAONG 2002, KINIDNAP SI ELIZABETH SMART SA
KUWARTO NIYA HABANG NATUTULOG
6
00:00:23,080 --> 00:00:25,399
ANG TANGING WITNESS AY ANG
9-ANYOS NIYANG KAPATID
7
00:00:25,400 --> 00:00:26,959
SI MARY KATHERINE
8
00:00:26,960 --> 00:00:33,520
Kung nakikinig si Elizabeth ngayon,
Mary Katherine, ano'ng sasabihin mo?
9
00:00:34,040 --> 00:00:38,800
Miss ko siya at sabihing mahal siya
ng pamilya namin.
10
00:00:39,840 --> 00:00:43,800
Bakit kaya may gustong kumidnap
kay Elizabeth?
11
00:00:47,480 --> 00:00:49,960
Nine years old ako no'ng
kinuha si Elizabeth.
12
00:00:52,520 --> 00:00:54,440
Sobrang miss ko ang ate ko.
13
00:00:55,640 --> 00:00:57,000
Best friend ko siya.
14
00:00:58,840 --> 00:01:02,160
MARY KATHERINE
KAPATID NI ELIZABETH
15
00:01:02,520 --> 00:01:06,280
Tinatanong mo kung pa'no ako naka-move on?
16
00:01:06,800 --> 00:01:09,000
Siguro, hanggang ngayon,
dala ko pa rin 'yon.
17
00:01:10,800 --> 00:01:14,240
JUNE 5, 2002
18
00:01:18,600 --> 00:01:22,279
No'ng gabing 'yon, sabay kaming
nagdasal ni Elizabeth
19
00:01:22,280 --> 00:01:23,520
at natulog na kami.
20
00:01:29,360 --> 00:01:30,960
Sunod kong naalala,
21
00:01:32,200 --> 00:01:34,120
may lalaki na sa kuwarto ko
22
00:01:36,000 --> 00:01:40,680
sinasabi kay Elizabeth na pag
sumigaw siya, papatayin siya.
23
00:01:43,800 --> 00:01:45,560
Di ako makagalaw.
24
00:01:46,160 --> 00:01:48,880
Di ako makapaniwala sa nangyayari.
25
00:01:54,520 --> 00:01:59,760
Nilakasan ko ang loob ko
na sabihin sa parents ko
26
00:02:00,560 --> 00:02:02,800
na may lalaking pumasok
at kinuha si Elizabeth.
27
00:02:04,760 --> 00:02:06,600
Ito ang bangungot ng mga magulang.
28
00:02:07,120 --> 00:02:08,759
14-anyos na babae mula Utah,
29
00:02:08,760 --> 00:02:11,599
kinidnap habang natutulog ang
pamilya niya.
30
00:02:11,600 --> 00:02:14,039
Paano 'to nangyari
sa mismong sa kuwarto niya
31
00:02:14,040 --> 00:02:15,560
sa isang safe na community?
32
00:02:16,600 --> 00:02:19,000
Nasaan na si Elizabeth Smart?
33
00:02:21,720 --> 00:02:23,759
Tinutukan ng buong bansa ang kasong ’to.
34
00:02:23,760 --> 00:02:26,399
Nag-launch ng nationwide
manhunt ang mga awtoridad.
35
00:02:26,400 --> 00:02:29,239
Parang Hollywood story
sa sobrang daming pangyayari.
36
00:02:29,240 --> 00:02:31,759
May kakaibang balita ulit ngayon.
37
00:02:31,760 --> 00:02:36,079
Patuloy na nakatutok
ang pulisya sa pamilya niya.
38
00:02:36,080 --> 00:02:39,240
Iniisip nilang di kami nagsasabi ng totoo.
39
00:02:40,080 --> 00:02:43,679
Bilang pamilya, di kami papayag
na ipaubaya lahat sa mga pulis.
40
00:02:43,680 --> 00:02:46,640
May isang tao diyan na may alam.
41
00:02:48,280 --> 00:02:54,040
Ramdam ko talaga sa loob ko
na buhay pa si Elizabeth.
42
00:02:54,560 --> 00:02:56,600
Kailangan ko hanapin ang anak ko.
43
00:03:02,000 --> 00:03:06,680
No'ng naisip kong tumakas,
gusto ko sigurado 'yon.
44
00:03:07,600 --> 00:03:09,440
Gagawin ko ang lahat,
45
00:03:10,680 --> 00:03:11,640
makatakas lang.
46
00:03:15,800 --> 00:03:20,720
KIDNAPPED: ELIZABETH SMART
47
00:03:28,720 --> 00:03:33,479
Bilang ama, nandiyan ka
para protektahan ang anak mo
48
00:03:33,480 --> 00:03:35,560
at ilayo sila sa kapahamakan.
49
00:03:36,520 --> 00:03:40,400
Di 'yon nangyari.
Di ko siya naprotektahan.
50
00:03:41,800 --> 00:03:46,680
Paulit-ulit lang 'yon sa isip ko.
51
00:03:48,480 --> 00:03:50,799
3:58
52
00:03:50,800 --> 00:03:53,679
Naalala ko pa no'ng 3:58 AM,
53
00:03:53,680 --> 00:03:58,879
pumasok si Mary Katherine sa kuwarto,
sabi niya may kumuha kay Elizabeth.
54
00:03:58,880 --> 00:04:01,719
Naisip ko, "Siguro bangungot lang 'to."
55
00:04:01,720 --> 00:04:04,440
"Siguro nasa loob lang siya ng bahay."
56
00:04:06,080 --> 00:04:10,280
Pero habang isa-isa naming chineck
ang mga kuwarto, tumataas 'yong kaba.
57
00:04:14,920 --> 00:04:17,800
Sa kusina, nakita ko 'tong sirang screen.
58
00:04:18,760 --> 00:04:20,920
At bukas 'yong bintana.
59
00:04:22,320 --> 00:04:25,400
Sumigaw ang asawa ko, "Call 911!"
60
00:04:29,680 --> 00:04:32,119
June 5, madaling araw,
61
00:04:32,120 --> 00:04:33,719
nag-aalarm na 'yong pager ko.
62
00:04:33,720 --> 00:04:36,559
May kinidnap na batang babae
63
00:04:36,560 --> 00:04:37,880
sa Federal Heights.
64
00:04:38,840 --> 00:04:42,079
Ang ganitong kaso na kinuha
sa mismong kuwarto niya ang bata
65
00:04:42,080 --> 00:04:44,319
ay sobrang bihira.
66
00:04:44,320 --> 00:04:47,160
Kaya nagmamadali talaga akong pumunta.
67
00:04:51,440 --> 00:04:55,360
Pagdating ko, kinausap ako ng kapitan.
68
00:04:57,560 --> 00:05:00,320
Si Elizabeth Smart, 14 years old,
69
00:05:00,960 --> 00:05:03,960
mahilig sa music, active sa simbahan.
70
00:05:05,960 --> 00:05:08,799
Sabi ng pamilya,
kinidnap siya sa sariling kuwarto
71
00:05:08,800 --> 00:05:10,200
sa kalagitnaan ng gabi.
72
00:05:11,520 --> 00:05:13,000
Bukas ang bintana.
73
00:05:14,080 --> 00:05:15,880
May sira ang screen.
74
00:05:17,160 --> 00:05:20,600
Tapos sa labas,
may naglagay ng upuan sa pader.
75
00:05:21,800 --> 00:05:25,719
Ang akala ko, mabilis lang ang lahat.
76
00:05:25,720 --> 00:05:28,320
Na may sagot na sa loob ng 48 hours.
77
00:05:29,360 --> 00:05:30,360
Pero nagkamali ako.
78
00:05:31,280 --> 00:05:35,359
Mga bandang alas-dos ng madaling araw,
naganap ang tila pag-kidnap
79
00:05:35,360 --> 00:05:37,879
mula sa isang bahay dito
sa lugar ng Federal Heights.
80
00:05:37,880 --> 00:05:40,400
Laganap na ang takot
habang kumakalat ang balita.
81
00:05:42,280 --> 00:05:45,320
Dito sa Salt Lake City,
ako si Nicea DeGering, 7 News at 11.
82
00:05:46,720 --> 00:05:48,799
Naalala ko pa ang first report ko dito.
83
00:05:48,800 --> 00:05:51,519
"Isang batang babae ang nawawala
sa Federal Heights,
84
00:05:51,520 --> 00:05:54,600
kinidnap mula sa kuwarto,
sa kalagitnaan ng gabi."
85
00:05:55,200 --> 00:05:59,880
Naalala ko pa, nagulat ako
habang binabasa ko ang script ko.
86
00:06:01,840 --> 00:06:06,640
Isa ang Federal Heights
sa natatanging lugar sa Salt Lake City.
87
00:06:07,200 --> 00:06:08,680
Ang gaganda ng bahay.
88
00:06:09,240 --> 00:06:13,639
Ang simbahan ng Mormon ay bahagi
na ng kanilang community.
89
00:06:13,640 --> 00:06:16,280
Parang hindi mo iisipin
na may krimen dito.
90
00:06:16,920 --> 00:06:21,160
Naisip ko tuloy,
totoo bang kidnapping 'to?
91
00:06:26,040 --> 00:06:27,119
May tumawag sa 'kin,
92
00:06:27,120 --> 00:06:30,440
sabi ng kapatid kong si Ed,
"Pumunta ka dito, kailangan kita."
93
00:06:31,800 --> 00:06:34,280
Naalala ko pagpasok ko sa pinto,
94
00:06:34,960 --> 00:06:36,879
sinalubong ako ni Ed at nagulat ako.
95
00:06:36,880 --> 00:06:39,879
Mukha siyang dumaan sa meat grinder.
96
00:06:39,880 --> 00:06:41,800
Elizabeth, kung naririnig mo kami,
97
00:06:42,640 --> 00:06:45,720
ginagawa na namin lahat para mahanap ka.
98
00:06:46,560 --> 00:06:47,680
Mahal ka namin.
99
00:06:48,200 --> 00:06:50,720
Gusto ka naming umuwi nang ligtas.
100
00:06:53,400 --> 00:06:56,520
Ang nanay ni Elizabeth, si Lois…
101
00:06:58,520 --> 00:07:02,559
nasa sala siya,
kasama ang mga kapamilya at kaibigan.
102
00:07:02,560 --> 00:07:06,800
Tapos bigla siyang napasigaw
103
00:07:08,320 --> 00:07:11,000
parang ungol na masakit sa dibdib.
104
00:07:12,520 --> 00:07:14,000
"Nasaan ang anak ko?"
105
00:07:17,560 --> 00:07:19,879
8 HOURS MULA NANG KIDNAPPING
106
00:07:19,880 --> 00:07:23,959
Nag-setup kami agad ng phone room
para kumuha ng tips.
107
00:07:23,960 --> 00:07:27,920
Umabot sa 40,000
ang leads mula sa publiko.
108
00:07:28,600 --> 00:07:32,159
At bumuo kami ng team
na may daan-daang investigators.
109
00:07:32,160 --> 00:07:35,199
Kahit gaano pa karami ang lipstick
na ilagay mo sa baboy na ito,
110
00:07:35,200 --> 00:07:36,400
walang mababago.
111
00:07:38,120 --> 00:07:41,720
Pumunta kami sa school
at kinausap ang mga kaibigan ni Elizabeth.
112
00:07:45,240 --> 00:07:50,799
Sa imbestigasyon, walang boyfriend,
masamang impluwensiya o drug use.
113
00:07:50,800 --> 00:07:56,039
Si Elizabeth Smart ay isang typical
na 14-year-old at devoted na Mormon.
114
00:07:56,040 --> 00:07:58,440
Namumuhay nang normal
sa isang magandang lugar.
115
00:08:00,960 --> 00:08:03,959
Lahat ng tao sa lugar na 'yon,
kilala siya.
116
00:08:03,960 --> 00:08:07,560
By 4:30, buong neighborhood,
gumagalaw na agad.
117
00:08:09,080 --> 00:08:13,039
Marunong ba kayo ng CPR
o umakyat ng bundok?
118
00:08:13,040 --> 00:08:15,639
Matibay ang community namin,
119
00:08:15,640 --> 00:08:20,679
handang iwan lahat para tumulong maghanap.
120
00:08:20,680 --> 00:08:22,040
Bakit mo 'to ginagawa?
121
00:08:23,000 --> 00:08:27,199
Gusto ko sina Ed at Lois,
mabait ang pamilya nila.
122
00:08:27,200 --> 00:08:28,880
{\an8}Ang guwapo kong asawa.
123
00:08:30,400 --> 00:08:32,919
Ang bahay namin, nasa paanan ng bundok.
124
00:08:32,920 --> 00:08:35,000
Puro saya at ligaya.
125
00:08:35,640 --> 00:08:39,920
Walong taon kami doon
ni Lois at buong pamilya.
126
00:08:41,000 --> 00:08:44,360
Anim ang anak namin.
Apat na lalaki, dalawang babae.
127
00:08:44,960 --> 00:08:45,999
{\an8}Hi, Mom.
128
00:08:46,000 --> 00:08:47,759
{\an8}Hi, Elizabeth.
129
00:08:47,760 --> 00:08:51,800
{\an8}Si Elizabeth,
siya ang panganay naming babae.
130
00:08:57,640 --> 00:09:01,840
Sobrang palaban,
lalo na sa mga kuya niya.
131
00:09:03,240 --> 00:09:08,640
Pagdating sa inner strength,
sobrang tibay talaga ng loob niya.
132
00:09:10,680 --> 00:09:11,799
DAY 2
133
00:09:11,800 --> 00:09:15,399
Nag-launch na ng nationwide manhunt
ang awtoridad ngayon, Huwebes, June 6.
134
00:09:15,400 --> 00:09:16,999
Tuloy pa rin ang paghahanap
135
00:09:17,000 --> 00:09:20,719
kay Elizabeth Smart, ang teenager
na dinukot mula sa Utah.
136
00:09:20,720 --> 00:09:22,279
Isang inosenteng bata ang nawala
137
00:09:22,280 --> 00:09:24,519
sa mismong lugar
na pinakaligtas para sa kanya.
138
00:09:24,520 --> 00:09:27,439
Ngayong araw, nag-announce
ang Salt Lake City police ng reward.
139
00:09:27,440 --> 00:09:30,639
250,000 dollars para sa ligtas
na pagbabalik ni Elizabeth.
140
00:09:30,640 --> 00:09:32,919
Grabe ang response ng media sa kasong 'to.
141
00:09:32,920 --> 00:09:34,719
CBS News, Salt Lake City.
142
00:09:34,720 --> 00:09:35,719
- Fox News.
- NBC News.
143
00:09:35,720 --> 00:09:38,319
Sobrang laking pressure
sa police department
144
00:09:38,320 --> 00:09:40,640
para subukang ma-solve agad ang kaso.
145
00:09:41,840 --> 00:09:44,119
Halos walang ebidensya.
146
00:09:44,120 --> 00:09:46,920
Pero may witness sa kidnapping…
147
00:09:49,040 --> 00:09:52,880
ang nine-year-old na kapatid ni Elizabeth,
si Mary Katherine.
148
00:10:00,800 --> 00:10:04,320
Bilang bata, di ko pa talaga
naiintindihan ang nangyayari.
149
00:10:05,800 --> 00:10:10,680
Ang alam ko lang nawala ang ate ko,
at sobrang natatakot ako.
150
00:10:12,400 --> 00:10:14,480
Lagi naming ginagawa lahat nang magkasama.
151
00:10:15,840 --> 00:10:17,920
Gusto kong maging katulad niya.
152
00:10:19,000 --> 00:10:22,280
Nag-aaway din kami,
madalas kasi makalat ako.
153
00:10:23,280 --> 00:10:28,120
Pero bawat chance
na makasama siya, nando'n ako.
154
00:10:35,080 --> 00:10:40,679
Mukhang si Mary Katherine
ang susi para mahanap si Elizabeth.
155
00:10:40,680 --> 00:10:45,040
Lahat ng nakaranas ng trauma,
nag-iiwan ’yan ng memory imprints.
156
00:10:46,440 --> 00:10:50,360
Kaya gusto naming ma-interview siya
sa safe at controlled na environment.
157
00:10:52,040 --> 00:10:55,839
Sabi ng lalaki, "Tumahimik ka."
158
00:10:55,840 --> 00:11:02,000
"Pag sumigaw ka, babarilin kita.
Pero kung hindi, di kita sasaktan."
159
00:11:03,360 --> 00:11:05,560
Pamilyar ba ang boses niya?
160
00:11:07,200 --> 00:11:08,200
Oo.
161
00:11:08,880 --> 00:11:11,600
Pwede mo sabihin kung saan mo 'yon
narinig dati?
162
00:11:13,480 --> 00:11:15,599
Di ko maalala.
163
00:11:15,600 --> 00:11:20,599
Sabi ni Mary Katherine,
pamilyar ang boses ng lalaki.
164
00:11:20,600 --> 00:11:24,320
Pero di niya masabi kung sino,
pero pamilyar 'yon.
165
00:11:26,520 --> 00:11:29,039
Unang tingin sa pamilyang Smart,
166
00:11:29,040 --> 00:11:33,000
mukhang normal, masaya.
167
00:11:35,040 --> 00:11:37,959
Pero sa statistics, kadalasan,
168
00:11:37,960 --> 00:11:42,440
sa ganitong krimen, magulang o miyembro
ng pamilya ang suspect.
169
00:11:43,520 --> 00:11:46,520
Kaya tinutukan namin sila.
170
00:11:49,680 --> 00:11:52,560
Dinala namin ang miyembro
ng pamilyang Smart.
171
00:11:53,960 --> 00:11:55,560
Ininterview namin silang mabuti.
172
00:11:56,120 --> 00:11:59,480
May ilang bagay na napaisip talaga kami.
173
00:12:01,600 --> 00:12:05,200
May nagsabi na naiwang naka-off daw
ang alarm ng bahay.
174
00:12:06,880 --> 00:12:08,280
At ang bintana,
175
00:12:09,200 --> 00:12:11,759
tiningnan ko no'ng umaga,
176
00:12:11,760 --> 00:12:13,920
walang bakas ng yapak o gasgas sa pader.
177
00:12:15,520 --> 00:12:18,360
Kahit tumayo ka sa upuan,
mag-iiwan ka pa rin ng marka.
178
00:12:18,880 --> 00:12:20,080
Pero wala akong nakita.
179
00:12:22,640 --> 00:12:27,400
Sa tingin ko, baka hindi talaga 'yon
ang point of entry.
180
00:12:27,920 --> 00:12:29,320
Baka set-up lang.
181
00:12:32,160 --> 00:12:36,560
May sumira ng screen
pero di sila pumasok sa bintana.
182
00:12:38,400 --> 00:12:39,880
Kaya sinuyod namin ang bahay.
183
00:12:41,840 --> 00:12:45,360
Hinahanap namin kung may signs
na nasaktan si Elizabeth.
184
00:12:47,880 --> 00:12:50,800
May katawan ba sa loob ng bahay?
185
00:12:52,280 --> 00:12:54,919
May magaling kaming bloodhound
sa team namin.
186
00:12:54,920 --> 00:12:57,360
Ang pangalan niya JJ.
Tiwala kami sa kanya.
187
00:12:59,000 --> 00:13:01,760
Nakuha niya ang scent ni Elizabeth.
188
00:13:02,400 --> 00:13:05,640
Tumawid siya sa likod ng bahay,
tapos papunta sa gubat.
189
00:13:10,000 --> 00:13:11,719
At may sinundan siyang bakas,
190
00:13:11,720 --> 00:13:14,720
umakyat sa kalsada pero dead end,
191
00:13:15,480 --> 00:13:17,480
at nawala ang scent.
192
00:13:22,560 --> 00:13:24,720
Sa palagay ko,
193
00:13:25,600 --> 00:13:28,760
isinakay siya sa kotse.
194
00:13:31,400 --> 00:13:34,639
Posibleng inside job din 'to.
195
00:13:34,640 --> 00:13:38,560
Kinuha ng mga pulis ang 12 computers
mula sa pamilya.
196
00:13:39,280 --> 00:13:41,560
Pinipilit naming tanungin ang mga pulis.
197
00:13:42,360 --> 00:13:45,200
Sila ba ang suspect?
Pamilya ba ang tinitingnan natin?
198
00:13:48,480 --> 00:13:52,840
Di ko talaga alam
paano ko kayo mapasasalamatan.
199
00:13:53,600 --> 00:13:57,719
Alam ko na kailangan magsama-sama
ang lahat para matagpuan siya.
200
00:13:57,720 --> 00:14:02,239
Ang hirap isipin
na may pumasok lang at kinuha siya.
201
00:14:02,240 --> 00:14:05,840
Gagawin ko ang lahat
para lang mayakap ko siya ulit.
202
00:14:07,200 --> 00:14:10,919
Unang tingin pa lang kina Ed at Lois,
mararamdaman mo ang sakit,
203
00:14:10,920 --> 00:14:12,720
pero may nagbago talaga.
204
00:14:13,640 --> 00:14:18,119
Pinapanood ng tao si Ed
habang nagsasalita sa TV,
205
00:14:18,120 --> 00:14:22,400
tapos may mga magsasabing,
"Walang luha kahit umiiyak siya."
206
00:14:23,840 --> 00:14:27,400
Parang may kulang,
sinasabi niya ba talaga lahat?
207
00:14:30,160 --> 00:14:31,600
May kinalaman ba siya?
208
00:14:35,000 --> 00:14:36,719
May kakaiba talaga sa kuwento.
209
00:14:36,720 --> 00:14:39,399
Bilang reporter,
maganda 'yong mga tanong mo,
210
00:14:39,400 --> 00:14:41,559
pero marami pa talagang
kailangang itanong.
211
00:14:41,560 --> 00:14:43,239
- Katulad ng?
- Parang hindi totoo.
212
00:14:43,240 --> 00:14:46,399
Isang tao na alam ang layout ng bahay
213
00:14:46,400 --> 00:14:47,959
at alam kung saan siya hahanapin
214
00:14:47,960 --> 00:14:51,760
Pinapolygraph test pa
ang tatay ni Elizabeth.
215
00:14:58,400 --> 00:15:02,120
Minsan, magulang pa ang pumapatay
sa anak nila.
216
00:15:04,480 --> 00:15:07,120
At may mga lumabas na teorya
kung ano'ng nangyari.
217
00:15:08,760 --> 00:15:11,280
Isa dito, pinatay ni Ed ang anak
at itinago ang katawan.
218
00:15:14,160 --> 00:15:19,760
Tumawag si Lois, asawa ko,
at pumunta agad ako,
219
00:15:20,840 --> 00:15:22,000
at…
220
00:15:24,000 --> 00:15:27,360
nakita ko ’to… ’tong luha.
221
00:15:28,560 --> 00:15:30,359
At sabi niya,
222
00:15:30,360 --> 00:15:33,519
"Sabi ng mga pulis,
di ka nagsasabi ng totoo,
223
00:15:33,520 --> 00:15:35,240
na may tinatago ka."
224
00:15:37,520 --> 00:15:41,159
Grabe, nanginginig ako sa nangyayari,
225
00:15:41,160 --> 00:15:44,799
at di ko na mapigilan 'yon.
226
00:15:44,800 --> 00:15:48,400
Wala talaga akong kinalaman dito.
227
00:15:49,720 --> 00:15:52,279
Sabi pa ng tatay ko, "Kung di ka kakalma,
228
00:15:52,280 --> 00:15:53,879
dadalhin kita sa ospital."
229
00:15:53,880 --> 00:15:55,920
Kaya dinala niya ako sa ospital
230
00:15:57,040 --> 00:16:02,800
at nilagay ako sa psych ward,
buong gabi akong umiyak.
231
00:16:07,560 --> 00:16:11,719
Wala nang mas masakit pa
kaysa sa mawala ang anak.
232
00:16:11,720 --> 00:16:13,360
Gusto mo ba ’yon, Elizabeth?
233
00:16:14,640 --> 00:16:17,840
At gagawin ka pang suspect?
234
00:16:19,840 --> 00:16:21,400
Wala na akong masabi.
235
00:16:24,720 --> 00:16:27,839
Sa Utah, ang mga pulis na naghahanap
sa 14-anyos na si Elizabeth,
236
00:16:27,840 --> 00:16:31,320
ay patuloy na nakatuon
sa mga kapamilya niya.
237
00:16:32,080 --> 00:16:35,839
Suriin lahat. Kahit sino. Gawin ang lahat.
238
00:16:35,840 --> 00:16:38,839
Lumabas sa Newsweek na si Ed Smart daw,
239
00:16:38,840 --> 00:16:40,879
pasado sa polygraph.
240
00:16:40,880 --> 00:16:44,999
Pero ang kapatid niyang si Tom,
di sigurado.
241
00:16:45,000 --> 00:16:47,840
May… tatlo akong kapatid.
242
00:16:48,680 --> 00:16:52,319
Si Tom, medyo alanganin minsan,
243
00:16:52,320 --> 00:16:54,719
laging napapahamak.
244
00:16:54,720 --> 00:16:59,040
Tumutugtog siya ng harp na parang anghel,
at nangangabayo na parang cowboy.
245
00:16:59,840 --> 00:17:02,879
Ang galing niya talaga.
246
00:17:02,880 --> 00:17:05,560
Kapag bumagsak sa polygraph,
kahina-hinala ba?
247
00:17:06,240 --> 00:17:07,999
Oo naman.
248
00:17:08,000 --> 00:17:10,720
Baka may kapatid na ayaw sa isang kapatid.
249
00:17:11,240 --> 00:17:12,599
Wag mo 'kong masamain.
250
00:17:12,600 --> 00:17:14,359
- Ang pamilyang ito—
- Nagmamahalan.
251
00:17:14,360 --> 00:17:17,319
Mahal namin ang isa’t isa higit pa
sa kahit sinong magkakapatid.
252
00:17:17,320 --> 00:17:22,839
May mga taga-camera pa na nagsabing,
"Dave… okay lang ba si Tom?
253
00:17:22,840 --> 00:17:25,599
Parang may kakaiba sa kanya.
Kabado sobra."
254
00:17:25,600 --> 00:17:27,279
- Kailangan na natin umalis.
- Sige.
255
00:17:27,280 --> 00:17:30,119
- Salamat.
- Salamat sa inyong dalawa. Good luck.
256
00:17:30,120 --> 00:17:32,800
Nilapitan ko si Tom at sabi ko, "Hey, Tom,
257
00:17:33,320 --> 00:17:37,640
ang daming media ang nagtataka,
may tinatago ka ba?"
258
00:17:39,080 --> 00:17:40,920
Feeling ko itong taong ’to…
259
00:17:42,160 --> 00:17:44,759
di naman siya masamang tao, pero—
260
00:17:44,760 --> 00:17:49,279
at malakas ang pakiramdam ng pamilya,
261
00:17:49,280 --> 00:17:51,639
at may comfort kami sa idea na
262
00:17:51,640 --> 00:17:55,639
baka… may tao na may gusto
talaga kay Elizabeth.
263
00:17:55,640 --> 00:17:57,879
Lahat naman tayo may issues. Kung ikaw—
264
00:17:57,880 --> 00:17:59,639
Sino mang dumaan sa ganito—
265
00:17:59,640 --> 00:18:01,759
Talagang masisira kayo,
266
00:18:01,760 --> 00:18:04,199
pero alam namin na lahat ng tao
may pinagdadaanan.
267
00:18:04,200 --> 00:18:07,199
Maganda rin ang kuwentong 'to in a way,
268
00:18:07,200 --> 00:18:12,640
kasi tungkol 'to sa isang magandang
batang babae na parang anghel.
269
00:18:14,040 --> 00:18:15,160
Lahat tayo may issues.
270
00:18:22,040 --> 00:18:24,319
Kahit sinong nakapanood
ng interview na ’yon,
271
00:18:24,320 --> 00:18:27,160
maiisip na baliw si Tom Smart,
272
00:18:27,680 --> 00:18:29,240
at baka siya nga ang may gawa.
273
00:18:31,480 --> 00:18:33,599
Pagkatapos ng interview na ’yon,
274
00:18:33,600 --> 00:18:36,680
sabi ng asawa ko, "Sinira mo ang pamilya."
275
00:18:38,480 --> 00:18:43,079
Isa sa traits ng pamilya, mula kina
nanay, tatay, at lahat sa 'min,
276
00:18:43,080 --> 00:18:45,639
ang monomaniacal behavior,
277
00:18:45,640 --> 00:18:48,999
parang obsess sa isang bagay.
278
00:18:49,000 --> 00:18:51,279
Alam mo ’yon, sa mga kaso ng kidnapping,
279
00:18:51,280 --> 00:18:53,199
kahit parang wala kang magawa,
280
00:18:53,200 --> 00:18:56,399
kailangan mong halughugin ang lahat
mga lugar, tao sa paligid.
281
00:18:56,400 --> 00:18:59,720
Pag lumipas na ang ilang araw
nang walang tulog…
282
00:19:02,000 --> 00:19:04,160
babagsak ka rin.
283
00:19:06,720 --> 00:19:10,159
No'ng na-polygraph ako,
limang araw at kalahati na mula no’n.
284
00:19:10,160 --> 00:19:12,000
Ang dami kong naririnig,
285
00:19:12,800 --> 00:19:15,840
pero ang mahanap si Elizabeth
ang pinakamahalaga.
286
00:19:18,840 --> 00:19:22,039
Di naman namin iniintay na
sabihin nilang cleared kami.
287
00:19:22,040 --> 00:19:24,640
Sino'ng may pakialam?
Alam naming wala kaming kasalanan.
288
00:19:28,360 --> 00:19:32,719
Sa mga ganitong kaso,
laging unang tinitingnan ang pamilya,
289
00:19:32,720 --> 00:19:34,720
at sobrang hirap no'n para sa kanila.
290
00:19:36,040 --> 00:19:38,559
Pero totoo ang alibi nila.
291
00:19:38,560 --> 00:19:42,559
Lahat ng computer na sinuri,
mga email na binasa,
292
00:19:42,560 --> 00:19:45,720
wala silang nakita.
293
00:19:46,800 --> 00:19:49,000
Nakakabigla talaga
294
00:19:49,520 --> 00:19:53,560
kung gaano katagal bago linisin
ang pangalan ng pamilya.
295
00:19:55,920 --> 00:19:59,319
At habang itinuturo kami,
296
00:19:59,320 --> 00:20:03,760
nabawasan ang mga taong
tumutulong sa paghahanap.
297
00:20:06,200 --> 00:20:08,400
Bumagsak talaga ang bilang.
298
00:20:09,080 --> 00:20:14,200
Feeling ko 'yong reporters, di nila alam
ang epekto ng ginagawa nila.
299
00:20:19,280 --> 00:20:21,960
Pero tuloy-tuloy lang kami.
300
00:20:25,640 --> 00:20:26,720
Walang susuko.
301
00:20:33,040 --> 00:20:34,199
May tumawag sa 'min.
302
00:20:34,200 --> 00:20:35,879
May natagpuang katawan
303
00:20:35,880 --> 00:20:38,120
malapit sa Great Salt Lake,
sa may Interstate 80.
304
00:20:39,080 --> 00:20:40,680
Babae ang biktima.
305
00:20:43,640 --> 00:20:47,199
Tinawagan ko sina Ed at Lois,
"Di kami sigurado,
306
00:20:47,200 --> 00:20:49,600
pero baka si Elizabeth ’yon."
307
00:20:54,760 --> 00:20:58,759
'Yong katawan ng babae,
sobrang sunog at hindi na makilala
308
00:20:58,760 --> 00:20:59,959
kaya hindi…
309
00:20:59,960 --> 00:21:02,880
Kaya hindi nila agad na-identify.
310
00:21:09,920 --> 00:21:15,719
Sinubukan kong iwasan ang emosyon,
311
00:21:15,720 --> 00:21:18,040
hanggang makasigurado kami.
312
00:21:23,000 --> 00:21:26,079
Na-confirm na hindi si Elizabeth ’yon.
313
00:21:26,080 --> 00:21:27,760
Isa pang kawawang biktima.
314
00:21:31,240 --> 00:21:32,880
Sobrang luwag sa dibdib,
315
00:21:34,600 --> 00:21:40,440
pero ang utak ko tuloy pa rin,
"Nasaan siya? Ano'ng nangyayari sa kanya?"
316
00:21:42,760 --> 00:21:46,360
Araw-araw ko kausap sina Ed at Lois.
Ang tatag nila.
317
00:21:46,880 --> 00:21:51,440
Sa pamilya namin, may pinagdaanan
din kaming mga trahedya,
318
00:21:52,480 --> 00:21:56,280
kaya medyo naiintindihan ko
ang pinagdadaanan nila.
319
00:21:58,160 --> 00:22:00,279
Masakit makita na nasasaktan sila.
320
00:22:00,280 --> 00:22:03,559
Elizabeth, kung naririnig mo ’ko,
mahal ka namin.
321
00:22:03,560 --> 00:22:06,119
Di ka namin nakalimutan,
lahat kami gusto kang ibalik,
322
00:22:06,120 --> 00:22:07,920
at walang titigil hangga't makauwi ka.
323
00:22:09,360 --> 00:22:12,400
Ang walang kasiguraduhan,
'yan ang pinakamasakit.
324
00:22:12,960 --> 00:22:15,760
Ano na kayang nangyayari sa kanya?
Paano siya nabubuhay?
325
00:22:16,280 --> 00:22:20,040
Ano pa bang pwede naming gawin
para matapos na ’to?
326
00:22:20,600 --> 00:22:21,519
DAY 9
327
00:22:21,520 --> 00:22:24,399
Ang susi sa kasong ’to,
ang 9-anyos na kapatid niya.
328
00:22:24,400 --> 00:22:26,719
Oras ang kalaban. Tumatakbo ang oras.
329
00:22:26,720 --> 00:22:27,960
Tama.
330
00:22:33,040 --> 00:22:36,719
Pinagbawalan ako makipag-usap
ng mga pulis sa ibang tao,
331
00:22:36,720 --> 00:22:39,840
baka raw maapektuhan ang memory ko.
332
00:22:44,040 --> 00:22:49,600
Kaya parang 'kong nasa isla, nag-iisa.
333
00:22:50,800 --> 00:22:52,199
Gustong makibalita,
334
00:22:52,200 --> 00:22:55,880
nakikinig-kinig sa mga usap-usapan…
335
00:22:57,640 --> 00:22:59,000
pero iniiwasan ako ng lahat.
336
00:23:04,880 --> 00:23:08,320
Sinubukan kong maalala
kung sino ang kumuha kay Elizabeth.
337
00:23:09,920 --> 00:23:11,639
Alam kong narinig ko na ang boses,
338
00:23:11,640 --> 00:23:14,480
di ko lang matandaan kung saan.
339
00:23:16,640 --> 00:23:20,920
Gusto kong tumulong…
sa kahit anong paraan.
340
00:23:23,760 --> 00:23:26,160
In-interview ako ng ilang beses.
341
00:23:26,720 --> 00:23:29,360
Sinubukan pa nila akong i-hypnotize.
342
00:23:32,080 --> 00:23:34,159
Pero ang daming pressure.
343
00:23:34,160 --> 00:23:38,600
Pressure na wag makipag-usap.
Na ilabas na lahat ng impormasyon.
344
00:23:41,760 --> 00:23:43,720
Masyadong mabigat sa isang nine-year-old.
345
00:23:47,960 --> 00:23:50,399
Grabe ang pinagdaanan ni Mary Katherine.
346
00:23:50,400 --> 00:23:52,439
Takot na takot siya,
347
00:23:52,440 --> 00:23:55,240
pero sigurado siyang pamilyar ang boses.
348
00:23:56,760 --> 00:23:58,759
Kaya gumawa ng listahan ang pamilya
349
00:23:58,760 --> 00:24:01,920
ng mga taong kamakailan lang napunta
sa bahay ng mga Smart.
350
00:24:03,280 --> 00:24:06,879
Marami na bang taong pumasok
sa bahay n'yo?
351
00:24:06,880 --> 00:24:09,639
Oo, may mga contractors.
352
00:24:09,640 --> 00:24:14,680
At lumabas ang ilang pangalan
na kailangan tingnan.
353
00:24:16,440 --> 00:24:17,960
Isa na ro’n si Richard Ricci.
354
00:24:20,760 --> 00:24:23,039
{\an8}Contractor si Richard Ricci.
355
00:24:23,040 --> 00:24:26,399
{\an8}May ginawa siyang trabaho
sa bahay ng mga Smart, at nalaman namin
356
00:24:26,400 --> 00:24:30,240
na nagkaroon sila
ng problema ni Ed tungkol sa sahod.
357
00:24:31,600 --> 00:24:34,400
Kaya kumuha ng search warrant
para sa bahay ni Richard Ricci,
358
00:24:35,080 --> 00:24:39,400
at may nahanap na alahas ni Lois Smart
sa bahay niya.
359
00:24:41,680 --> 00:24:45,000
Kaya inaresto siya at in-interrogate.
360
00:24:47,520 --> 00:24:50,040
Kailan ka huling pumasok sa bahay na ’yon?
361
00:24:50,560 --> 00:24:51,480
No'ng April.
362
00:24:55,600 --> 00:24:57,880
Sabihin mo kung ano'ng alam mo
sa kidnapping.
363
00:24:58,400 --> 00:25:00,160
- Wala akong alam.
- Lintik.
364
00:25:00,920 --> 00:25:04,479
Di ka pwedeng tumira sa valley
na ’to ng mahigit dalawang linggo
365
00:25:04,480 --> 00:25:06,679
nang ’di mo alam
ang nangyayari sa kidnapping.
366
00:25:06,680 --> 00:25:09,799
Di ako nagbibiro. Di ko sinasabing,
"Sabihin mo ba't mo ginawa."
367
00:25:09,800 --> 00:25:12,319
Sabihin mo kung ano'ng alam mo,
at narinig sa balita.
368
00:25:12,320 --> 00:25:15,079
Narinig ko na may pumasok
sa bahay ng mga Smart.
369
00:25:15,080 --> 00:25:16,919
- Okay.
- Tapos kinuha si Elizabeth.
370
00:25:16,920 --> 00:25:19,680
- Okay.
- At ngayon ako ang number one suspect.
371
00:25:20,200 --> 00:25:25,039
Ilang linggo kaming walang sagot.
Alam ba niya kung nasaan si Elizabeth?
372
00:25:25,040 --> 00:25:27,399
Isang lalaking maraming record ng krimen
373
00:25:27,400 --> 00:25:31,119
naging una sa listahan ng suspect
sa kaso ni Elizabeth Smart.
374
00:25:31,120 --> 00:25:34,159
Dating kriminal si Richard Ricci.
375
00:25:34,160 --> 00:25:39,079
Binaril niya ang kaibigan kong pulis
sa isang drugstore robbery.
376
00:25:39,080 --> 00:25:41,519
{\an8}SALT LAKE MAN KINASUHAN
SA AVENUES BURGLARY SHOOTING
377
00:25:41,520 --> 00:25:44,600
Wala akong kaalam-alam na may record siya.
378
00:25:45,440 --> 00:25:49,599
Ni-recommend pa siya
ng church employment center.
379
00:25:49,600 --> 00:25:51,079
Kaya sobrang nagulat ko.
380
00:25:51,080 --> 00:25:53,359
’Yong 1990 white Jeep Cherokee
381
00:25:53,360 --> 00:25:56,519
na binigay ni Ed Smart
kay Richard Ricci para sa trabaho
382
00:25:56,520 --> 00:25:59,159
posibleng maging susi sa kaso.
383
00:25:59,160 --> 00:26:03,000
Napag-alaman naming mabilis
ang tinaas ng mileage
384
00:26:03,800 --> 00:26:06,680
mula no'ng na-kidnap si Elizabeth Smart.
385
00:26:09,040 --> 00:26:11,000
Sobrang layo ng tinakbo nito.
386
00:26:11,800 --> 00:26:14,439
Baka nag-long drive siya
no'ng gabi ng kidnapping
387
00:26:14,440 --> 00:26:15,440
o kinabukasan.
388
00:26:18,120 --> 00:26:21,840
Pero di niya maipaliwanag
kung bakit gano’n kalayo.
389
00:26:25,120 --> 00:26:30,599
Dinala ba niya si Elizabeth,
gamit ang sasakyan, sa kung saan
390
00:26:30,600 --> 00:26:34,360
at itinago ba niya sa isang lugar
na di siya makakalabas?
391
00:26:37,240 --> 00:26:41,199
May nagsabing nakita
siyang may bitbit na tools
392
00:26:41,200 --> 00:26:43,200
mula sa sasakyan no'ng oras na 'yon.
393
00:26:44,680 --> 00:26:47,840
Nilibing ba niya ang katawan?
394
00:26:50,080 --> 00:26:53,439
Kung ikaw ang nando’n at nagising
ang bata, ano'ng gagawin mo?
395
00:26:53,440 --> 00:26:56,439
Di ako uupo rito
at sasabihin pa sa ’yo gago.
396
00:26:56,440 --> 00:27:00,439
Sabi ng mga pulis, "99.9% sure kami
na siya ang may gawa."
397
00:27:00,440 --> 00:27:03,280
Parang lahat biglang nagtugma.
Nagkaroon ng saysay.
398
00:27:06,640 --> 00:27:09,600
Pero ito ang problema,
sinabi ng saksi na di siya 'yon.
399
00:27:13,400 --> 00:27:16,920
Pina-iwas ako sa panonood ng balita,
400
00:27:17,440 --> 00:27:21,360
pero isang araw, napanood ko sa TV
ang mga posibleng suspects
401
00:27:22,320 --> 00:27:25,479
at lumabas ang mukha ni Richard Ricci.
402
00:27:25,480 --> 00:27:28,039
Siya raw ang tinuturong suspect
ng mga pulis…
403
00:27:28,040 --> 00:27:30,679
Marami siyang ginawang trabaho sa bahay.
404
00:27:30,680 --> 00:27:32,480
Maayos siya makisama lagi.
405
00:27:33,200 --> 00:27:38,440
At… alam kong di si Richard Ricci
ang nasa kuwarto no'ng gabing ’yon.
406
00:27:41,640 --> 00:27:46,200
Hindi si Richard Ricci ang kumuha
sa kapatid ko, no'ng June 2002.
407
00:27:49,400 --> 00:27:54,320
Sigurado si Mary Katherine
na hindi si Richard Ricci.
408
00:27:55,880 --> 00:28:00,280
Pero kumbinsido ang mga pulis
na siya ang prime suspect.
409
00:28:01,720 --> 00:28:05,119
Galing sa tulog si Mary Katherine no'n
at baka groggy pa.
410
00:28:05,120 --> 00:28:09,120
Ayon sa report, nakapikit daw
siya no'ng dinukot si Elizabeth.
411
00:28:10,680 --> 00:28:13,760
Baka raw di niya napansin
na si Ricci ’yon.
412
00:28:16,720 --> 00:28:19,479
Gusto kong sabihin,
Richard nakikiusap ako…
413
00:28:19,480 --> 00:28:25,000
linawin mo ang lahat
o sabihin mo kung nasaan siya.
414
00:28:25,920 --> 00:28:27,079
Ako…
415
00:28:27,080 --> 00:28:29,360
Sobra na ang pinagdadaanan
ng pamilya namin,
416
00:28:30,160 --> 00:28:33,160
gusto na naming matapos ’to.
417
00:28:34,560 --> 00:28:37,520
JULY 24
418
00:28:38,240 --> 00:28:40,559
No'ng una naming narinig
na si Ricci ang suspect,
419
00:28:40,560 --> 00:28:43,680
naisip namin, okay, at least may progress.
420
00:28:44,200 --> 00:28:48,040
Pero lahat ng ’yon nagbago noong July 24.
421
00:29:13,760 --> 00:29:17,319
{\an8}May nagtangkang pumasok sa bahay
ng aunt at uncle ni Elizabeth.
422
00:29:17,320 --> 00:29:19,839
{\an8}May hiwa sa screen ng bintana.
423
00:29:19,840 --> 00:29:22,320
{\an8}Pinasok ang kuwarto ng pinsan
niyang babae, 18-anyos.
424
00:29:22,960 --> 00:29:25,719
{\an8}Mula noon, overtime na ang mga detective,
425
00:29:25,720 --> 00:29:27,560
{\an8}para malaman kung sino at bakit.
426
00:29:28,360 --> 00:29:31,519
Pagdating ko sa eksena, napansin kong may
427
00:29:31,520 --> 00:29:34,439
dalawang upuan sa may bintana,
428
00:29:34,440 --> 00:29:37,600
parang upuan na nakita rin
sa bahay ni Elizabeth.
429
00:29:39,320 --> 00:29:41,839
Sobrang coincidence.
430
00:29:41,840 --> 00:29:47,999
Ilang tao ba ang pumapasok sa bahay
para mang-kidnap?
431
00:29:48,000 --> 00:29:51,759
Bakit pamilya namin ulit?
Ano'ng koneksyon?
432
00:29:51,760 --> 00:29:55,439
Pwede rin namang parehong tao at modus,
433
00:29:55,440 --> 00:29:58,879
o kaya naman may alam siya sa eksena
434
00:29:58,880 --> 00:30:00,639
at ang upuan sa bahay ni Elizabeth,
435
00:30:00,640 --> 00:30:05,239
ginaya lang para manggulo o manakit.
436
00:30:05,240 --> 00:30:07,399
Di gano’n ang tingin namin,
437
00:30:07,400 --> 00:30:10,439
dahil 'yong nakasandal ang upuan
sa pader ng bahay nila
438
00:30:10,440 --> 00:30:12,479
hindi nilabas sa publiko,
439
00:30:12,480 --> 00:30:16,160
kaya di pwedeng sabihin na prank lang.
440
00:30:17,320 --> 00:30:21,960
At kung si Richard Ricci
ay nasa kulungan no'ng oras na 'yon
441
00:30:23,280 --> 00:30:27,120
at sinasabi ni Mary Katherine
na di siya ang suspect…
442
00:30:28,600 --> 00:30:31,319
nagsimula akong magduda,
443
00:30:31,320 --> 00:30:34,200
baka nga mali ang tinitingnan nating tao.
444
00:30:38,280 --> 00:30:42,079
Ang hirap basahin ni Richard Ricci.
445
00:30:42,080 --> 00:30:46,200
Ang daming pagkakataon para linisin
ang pangalan niya, pero di niya ginagawa.
446
00:30:47,080 --> 00:30:49,760
Di niya sinasabi kung bakit sobra
ang tinaas ng mileage.
447
00:30:52,640 --> 00:30:56,519
Wala kaming direct evidence
laban sa kanya,
448
00:30:56,520 --> 00:30:59,200
pero desperado na kaming mahanap
si Elizabeth.
449
00:31:00,800 --> 00:31:03,959
Kaya dinala namin siya
at ang abogado niya,
450
00:31:03,960 --> 00:31:08,000
tinanong namin kung nasaan
at kung saan niya dinala ang Jeep,
451
00:31:08,800 --> 00:31:12,399
kung hindi 'to pagpatay o pag-kidnap
452
00:31:12,400 --> 00:31:14,999
bibigyan namin siya
ng immunity mula sa kaso.
453
00:31:15,000 --> 00:31:17,159
Gusto mo ba mag-imbento ako ng kalokohan?
454
00:31:17,160 --> 00:31:19,079
Hindi, gusto ko lang ang totoo.
455
00:31:19,080 --> 00:31:21,439
Eh di maniwala ka sa ’kin, gago.
456
00:31:21,440 --> 00:31:23,800
Ang daming hindi nagtutugma.
457
00:31:24,640 --> 00:31:26,880
Hanapin niyo kung sino ang gumawa nito.
458
00:31:27,520 --> 00:31:30,119
So ginawa namin ang interview
para sa immunity offer,
459
00:31:30,120 --> 00:31:32,920
at sinabi niyang pag-iisipan pa nila
460
00:31:33,960 --> 00:31:36,560
tapos tumawag sila at sinabi,
461
00:31:37,120 --> 00:31:39,439
"Inilipat si Richard sa UMED.
462
00:31:39,440 --> 00:31:43,439
Nahimatay siya sa selda, mukhang malala."
463
00:31:43,440 --> 00:31:45,519
Sa Utah, sinabing namatay na
ang top suspect
464
00:31:45,520 --> 00:31:48,360
sa pagkawala ng 14-anyos
na si Elizabeth Smart,
465
00:31:49,400 --> 00:31:53,519
Inatake raw, stroke o aneurysm
sa loob ng kanyang selda.
466
00:31:53,520 --> 00:31:55,920
Anong lihim ang dala niya sa kamatayan?
467
00:32:00,400 --> 00:32:02,240
Sobra ang pagka-dismaya ko.
468
00:32:03,720 --> 00:32:06,800
’Yong pinaka-suspect namin, patay na.
469
00:32:07,800 --> 00:32:10,160
Lahat ng alam niya,
baon na niya sa libingan.
470
00:32:11,920 --> 00:32:15,120
Wala kaming lead. Napakahirap.
471
00:32:16,680 --> 00:32:20,479
Bilang pulis, kailangan mong magtayo
ng pader sa emosyon,
472
00:32:20,480 --> 00:32:23,439
pero unti-unting gumuho ang pader ko,
473
00:32:23,440 --> 00:32:27,960
at lalo akong naging invested sa
kaso ni Elizabeth.
474
00:32:30,760 --> 00:32:35,080
Tumawag si Cory, may aneurysm
daw si Richard.
475
00:32:36,000 --> 00:32:37,360
Para akong natulala.
476
00:32:38,640 --> 00:32:43,200
Kung may ginawa siya kay Elizabeth,
baka hindi na namin malaman.
477
00:32:45,360 --> 00:32:48,120
Palagi kong sinasabi kina Ed at Lois,
"Wag kayong susuko."
478
00:32:49,880 --> 00:32:52,000
Pero sa totoo lang…
479
00:32:54,080 --> 00:32:56,519
malakas ang pakiramdam ko,
480
00:32:56,520 --> 00:32:59,600
di na magiging maganda
ang resulta ng kaso.
481
00:33:05,600 --> 00:33:08,719
Parang talo na talaga kami sa laban,
482
00:33:08,720 --> 00:33:15,280
pero may part sa ’kin na sinasabing
buhay pa si Elizabeth.
483
00:33:19,440 --> 00:33:22,919
No'ng Linggo, pag-uwi namin
galing simbahan,
484
00:33:22,920 --> 00:33:26,400
binasa namin ni Lois
ang mga pinadalang sulat,
485
00:33:27,320 --> 00:33:29,440
tapos nakatulog kami.
486
00:33:38,160 --> 00:33:42,920
Napanaginipan ko bumalik na si Elizabeth.
487
00:33:50,200 --> 00:33:51,680
Diyos ko.
488
00:33:52,840 --> 00:33:55,280
Tapos na ang lahat.
489
00:33:56,160 --> 00:33:58,880
Nandito siya, at okay siya.
490
00:34:00,520 --> 00:34:06,960
Ang saya. Sobrang saya, di ko mapaliwanag.
491
00:34:11,920 --> 00:34:15,520
Kung may isa akong hiling
sa buong buhay ko,
492
00:34:17,040 --> 00:34:19,760
sana makabakik na si Elizabeth.
493
00:34:22,600 --> 00:34:25,199
Kaya iniisip ko, kung nandiyan pa siya,
494
00:34:25,200 --> 00:34:28,440
at kung anong impiyerno
ang dinaranas niya,
495
00:34:29,400 --> 00:34:32,840
hinding-hindi kami susuko.
496
00:34:44,240 --> 00:34:46,959
Ang Mormons ang mukha ng Salt Lake,
497
00:34:46,960 --> 00:34:49,560
pero sa likod niyan,
may ibang kultura din.
498
00:34:56,080 --> 00:34:59,440
Madalas ang underground dance parties
no'ng panahon na 'yon.
499
00:35:01,160 --> 00:35:04,119
Taong 2002,
500
00:35:04,120 --> 00:35:07,960
halos may house party kada Sabado.
501
00:35:09,000 --> 00:35:13,399
Siyempre may alak, weed, mushroom tea…
502
00:35:13,400 --> 00:35:15,600
Sikat pa no'n ang acid.
503
00:35:17,840 --> 00:35:19,799
Isang gabi gaya ng dati,
504
00:35:19,800 --> 00:35:24,560
may dumating na tatlong tao.
505
00:35:26,680 --> 00:35:31,200
Isang lalaki at dalawang babae,
lahat naka-puting gown,
506
00:35:31,840 --> 00:35:36,160
may takip ang mukha ng mga babae
at mata lang ang kita.
507
00:35:39,320 --> 00:35:42,320
’Yong isa, kulay bluish-gray ang mata.
508
00:35:53,000 --> 00:35:57,600
Pagkatapos ma-kidnap si Elizabeth,
takot na takot akong matulog.
509
00:35:58,680 --> 00:36:01,799
Si Daddy ang nag-aayos ng kama ko
510
00:36:01,800 --> 00:36:05,799
at habang naghihintay,
nagbabasa ako ng mga libro
511
00:36:05,800 --> 00:36:11,880
o iniisip ko kung sino ba
ang kumuha kay Elizabeth.
512
00:36:14,520 --> 00:36:18,640
Isang gabi, mga apat na buwan na
mula no'ng dinukot siya,
513
00:36:20,320 --> 00:36:23,360
binabasa ko ang Guinness World Records.
514
00:36:30,520 --> 00:36:33,200
At may bigla na lang akong naisip…
515
00:36:39,280 --> 00:36:40,600
sa mga sandaling 'yon…
516
00:36:48,080 --> 00:36:50,080
may pangalang pumasok sa isip ko…
517
00:36:52,400 --> 00:36:54,119
at alam ko na agad,
518
00:36:54,120 --> 00:36:57,240
siya ang lalaki sa kuwarto ko,
June 2002.
519
00:36:58,440 --> 00:37:00,640
Siya ang dumukot kay Elizabeth.
520
00:37:04,600 --> 00:37:07,399
Noon, normal lang
ang mga taong naka-robe.
521
00:37:07,400 --> 00:37:10,359
Panahon ’yon ng self-expression.
522
00:37:10,360 --> 00:37:12,159
"Pasok, ano'ng ginagawa mo?"
523
00:37:12,160 --> 00:37:14,120
"Ano'ng kuwento mo? Gusto mo ng drink?"
524
00:37:15,720 --> 00:37:19,280
Sabi ng lalaki, "Ako pwedeng uminom,
pero ang mga babae, hindi."
525
00:37:20,920 --> 00:37:25,840
May dating siyang parang lider.
Akala mo kung sino.
526
00:37:27,880 --> 00:37:32,039
Humarap ako sa babaeng
nasa kanan ko, mas bata siya.
527
00:37:32,040 --> 00:37:33,799
"Ano'ng ginagawa mo? 'Tong lalaking…"
528
00:37:33,800 --> 00:37:39,039
"Mukhang dominante
’yong lalaking kasama mo."
529
00:37:39,040 --> 00:37:43,999
Tapos sabi no'ng isa pang babae
parang ganito,
530
00:37:44,000 --> 00:37:47,479
"Di mo siya pwedeng kausapin."
531
00:37:47,480 --> 00:37:51,039
Ang taray niya, kaya doon na 'ko umalis.
532
00:37:51,040 --> 00:37:53,999
Sabi ko, "Oh my god, bahala na sila…"
533
00:37:54,000 --> 00:37:55,600
Akala ko mga baliw sila.
534
00:38:19,480 --> 00:38:25,600
ELIZABETH
535
00:38:33,640 --> 00:38:34,960
SEPTEMBER
536
00:38:35,720 --> 00:38:39,880
JUNE 5
537
00:38:40,640 --> 00:38:45,160
DAY 1
538
00:38:53,760 --> 00:38:55,039
Simulan na natin?
539
00:38:55,040 --> 00:38:55,960
Okay.
540
00:38:56,800 --> 00:39:01,119
No'ng summer ng 2002, 14 years old ako.
541
00:39:01,120 --> 00:39:06,159
Sobrang saya ko na iiwan ko
na ang junior high.
542
00:39:06,160 --> 00:39:09,200
Pag iniisip ko 'yon, ang daming masaya…
543
00:39:10,080 --> 00:39:12,240
masasayang alaala, masaya sa pakiramdam.
544
00:39:19,920 --> 00:39:23,839
No'ng gabing 'yon,
naalala ko ang boses ng lalaki.
545
00:39:23,840 --> 00:39:27,079
"May kutsilyo ako sa leeg mo.
Wag kang mag-iingay"
546
00:39:27,080 --> 00:39:28,600
"Tumayo ka at sumama ka sa 'kin."
547
00:39:30,480 --> 00:39:32,120
Takot na takot ako.
548
00:39:33,640 --> 00:39:36,600
Sasaktan ba niya 'ko?
Papatayin ba niya 'ko?
549
00:39:40,400 --> 00:39:44,360
Umaasa ako na magigising parents ko,
pero walang dumating.
550
00:39:48,280 --> 00:39:52,760
Dinala niya ako sa backyard namin.
551
00:39:56,560 --> 00:39:58,439
Pumasok kami sa isang trail,
552
00:39:58,440 --> 00:40:01,320
at naisip ko, "Saan niya 'ko dadalhin?"
553
00:40:03,400 --> 00:40:07,760
Nag-aalala 'ko na baka mawala
na ang chance kong makatakas.
554
00:40:10,360 --> 00:40:14,159
Tinanong ko siya
kung rape 'to at papatayin ako,
555
00:40:14,160 --> 00:40:17,320
kasi feeling ko 'yon talaga
ang balak niya.
556
00:40:19,040 --> 00:40:23,599
Tapos… gusto ko gawin niya na lang
malapit sa bahay namin
557
00:40:23,600 --> 00:40:25,240
para mahanap ako ng parents ko.
558
00:40:28,240 --> 00:40:30,320
Ngumiti lang siya
ng sobrang nakakakilabot,
559
00:40:30,920 --> 00:40:35,120
tapos tiningnan niya ako at sabi,
"Hindi pa ngayon."
560
00:40:38,880 --> 00:40:43,400
Pagdating namin sa may mga puno…
561
00:40:47,160 --> 00:40:50,920
may babaeng lumabas mula sa tent.
562
00:41:01,920 --> 00:41:04,560
May sumigaw ng pangalang Hephzibah,
563
00:41:05,160 --> 00:41:09,480
at lumapit siya sa 'kin at niyakap ako.
564
00:41:12,160 --> 00:41:15,079
Ibang-iba ang itsura niya
sa kahit sinong nakita ko.
565
00:41:15,080 --> 00:41:21,360
Nakasuot siya ng mahabang tunic,
tapos may headdress.
566
00:41:25,680 --> 00:41:27,719
At tinanggal niya ang sapatos ko,
567
00:41:27,720 --> 00:41:30,240
tapos sinimulan niyang hugasan
ang dumi sa paa ko.
568
00:41:32,360 --> 00:41:35,960
Tapos sinubukan niyang hubarin
ang pajama ko.
569
00:41:37,160 --> 00:41:39,919
Naalala kong hinawakan
ko talaga ang mga butones,
570
00:41:39,920 --> 00:41:43,279
sabi niya, "Kung ayaw mong bihisan kita,
papapasukin ko siya rito,
571
00:41:43,280 --> 00:41:45,840
at siya ang magtatanggal ng suot mo."
572
00:41:48,840 --> 00:41:52,160
Binigyan niya ako ng robe,
gaya ng suot niya.
573
00:41:53,240 --> 00:41:55,999
Kinuha niya ang pajama at underwear ko,
574
00:41:56,000 --> 00:41:58,200
tumayo siya at lumabas ng tent.
575
00:42:05,000 --> 00:42:07,080
Naalala ko 'yong pakiramdam na…
576
00:42:09,240 --> 00:42:11,560
parang darating na ang katapusan ko.
577
00:42:14,400 --> 00:42:15,600
Umiiyak ako.
578
00:42:17,760 --> 00:42:18,880
Takot na takot ako.
579
00:42:20,360 --> 00:42:23,359
Ito ang eksaktong sinabi niya,
580
00:42:23,360 --> 00:42:27,239
"Sa oras na ito,
tinatalaga kitang maging asawa ko,
581
00:42:27,240 --> 00:42:30,239
sa harap ng Diyos
at ng mga anghel bilang saksi."
582
00:42:30,240 --> 00:42:31,760
Sumigaw ako ng, "Ayoko."
583
00:42:33,080 --> 00:42:35,479
Tiningnan niya ako, at sabi niya,
584
00:42:35,480 --> 00:42:39,080
"Kapag sumigaw ka pa ng ganyan ulit,
papatayin kita."
585
00:42:39,720 --> 00:42:43,720
"Para di ka sumigaw, pwede kong takpan
ang bibig mo ng duct tape."
586
00:42:44,960 --> 00:42:48,719
Sinubukan kong ipaliwanag
sa kanya na di tama 'to.
587
00:42:48,720 --> 00:42:51,399
Di niya ako pwedeng basta
kidnapin tapos pakasalan.
588
00:42:51,400 --> 00:42:54,719
Hindi ito legal. 14 years old lang ako.
589
00:42:54,720 --> 00:42:59,239
At isa lang lagi ang sagot niya sa lahat,
590
00:42:59,240 --> 00:43:01,920
"Panahon na para tuparin natin
ang ating kasal."
591
00:43:05,240 --> 00:43:08,759
Naisip ko, kung matagalan ko lang
siya ng kaunti,
592
00:43:08,760 --> 00:43:10,240
may magliligtas sa 'kin.
593
00:43:15,080 --> 00:43:17,920
Pero itinulak niya ako sa lupa.
594
00:43:18,840 --> 00:43:22,879
Sobrang inosente ng buhay ko.
595
00:43:22,880 --> 00:43:25,999
Akala ko pag tumagilid at humarap
ako sa lupa,
596
00:43:26,000 --> 00:43:28,120
hindi niya na 'ko magagalaw.
597
00:43:33,680 --> 00:43:35,680
Walang kuwenta kahit ano'ng gawin ko.
598
00:43:37,400 --> 00:43:40,400
Sa huli, ni-rape niya 'ko.
599
00:43:43,160 --> 00:43:48,120
Naalala ko ang sakit.
Nakiusap akong tumigil siya.
600
00:43:52,920 --> 00:43:55,360
No'ng natapos na siya,
601
00:43:56,120 --> 00:44:01,319
tumayo siya at parang ngumiti,
parang normal lang ang ginawa niya,
602
00:44:01,320 --> 00:44:03,600
tapos lumabas siya ng tent.
603
00:44:04,160 --> 00:44:08,959
Iniwan niya akong nakahandusay sa lupa.
604
00:44:08,960 --> 00:44:10,799
At ako…
605
00:44:10,800 --> 00:44:15,439
Naalala ko sobrang sakit ng katawan ko.
606
00:44:15,440 --> 00:44:19,440
Pagtingin ko, may dugo
na tumutulo sa hita ko.
607
00:44:21,680 --> 00:44:24,360
Tapos parang nawalan ako ng malay.
608
00:44:32,680 --> 00:44:37,640
Ang sunod na naalala ko,
may naramdaman ako sa ankles ko.
609
00:44:38,920 --> 00:44:42,639
Nakiusap ako sa kanya
na wag na akong talian,
610
00:44:42,640 --> 00:44:44,439
na di ako tatakas.
611
00:44:44,440 --> 00:44:46,839
Sabi niya, "Alam kong di ka tatakas,
612
00:44:46,840 --> 00:44:49,200
pero iniiwas kita sa tukso."
613
00:44:53,080 --> 00:44:57,320
'Yong lalaking dumukot sa 'kin…
mukha siyang Rasputin.
614
00:44:59,920 --> 00:45:03,919
Sabi niya Emmanuel David Isaiah
ang pangalan niya.
615
00:45:03,920 --> 00:45:08,880
At ang babae, Hephzibah Eladah Isaiah.
616
00:45:09,640 --> 00:45:14,200
At may sarili silang banal na kasulatan.
617
00:45:17,560 --> 00:45:22,240
Sabi niya, iniutos daw ng Diyos
na kumuha ng pitong batang babae.
618
00:45:23,840 --> 00:45:25,720
At ako raw ang una sa pito.
619
00:45:27,800 --> 00:45:32,600
Sabi niya, baka maging asawa
niya rin ang kapatid ko.
620
00:45:35,640 --> 00:45:37,480
O ang pinsan kong si Olivia.
621
00:45:38,800 --> 00:45:41,800
Takot na takot ako.
622
00:45:45,400 --> 00:45:48,200
Iniisip ko kung gising na ang pamilya ko.
623
00:45:49,440 --> 00:45:51,480
Kung alam na ba nilang nawawala na 'ko.
624
00:45:52,000 --> 00:45:55,080
Graduating na kaya 'yong ibang
classmates ko ngayon?
625
00:45:56,200 --> 00:45:59,240
Lumaki ako sa relihiyosong pamilya.
626
00:45:59,920 --> 00:46:05,480
Ilang beses sa 'kin tinuro
ang "bawal makipag-sex bago magpakasal."
627
00:46:07,760 --> 00:46:12,319
Pero walang nagturo sa ’kin
kung ano'ng pinagkaiba
628
00:46:12,320 --> 00:46:17,520
ng consensual sex, intimacy, sa rape.
629
00:46:21,240 --> 00:46:23,079
Nakaramdam ako ng sobrang hiya.
630
00:46:23,080 --> 00:46:25,240
Pakiramdam ko, marumi na 'ko.
631
00:46:26,400 --> 00:46:29,919
Inisip ko, kung malaman ng pamilya
ko ang nangyari sa 'kin,
632
00:46:29,920 --> 00:46:31,799
tatanggapin pa ba nila ako?
633
00:46:31,800 --> 00:46:34,720
Baka mas mabuti pa kung hindi
na lang ako matagpuan ulit.
634
00:46:42,840 --> 00:46:45,319
Nagpakalat ng nationwide manhunt
ang mga awtoridad.
635
00:46:45,320 --> 00:46:48,319
Libu-libong volunteers ang tumulong
para hanapin ang bata.
636
00:46:48,320 --> 00:46:49,639
Binuo 'to ni Debbie Norris.
637
00:46:49,640 --> 00:46:56,239
Habang tumatagal, may newspaper
o missing posters siyang inuuwi.
638
00:46:56,240 --> 00:46:58,679
At ang naaalala ko talaga na sinabi niya,
639
00:46:58,680 --> 00:47:00,759
"Buong Salt Lake, hinahanap ka."
640
00:47:00,760 --> 00:47:04,519
"Halos lahat ng bintana sa Salt Lake,
may picture mo."
641
00:47:04,520 --> 00:47:08,920
"Pero di ka nila mahahanap,
kasi hawak kita"
642
00:47:13,000 --> 00:47:15,839
Pero isang araw, bigla ko na lang narinig
643
00:47:15,840 --> 00:47:17,959
na tinatawag ang pangalan ko.
644
00:47:17,960 --> 00:47:19,160
Elizabeth!
645
00:47:20,040 --> 00:47:23,600
Mahina lang, pero narinig ko pa rin.
646
00:47:28,760 --> 00:47:32,480
Dinala ako ni Emmanuel sa loob ng tent,
hinugot ang kutsilyo niya.
647
00:47:34,280 --> 00:47:36,319
"Sino mang pumasok dito sa kampo,
648
00:47:36,320 --> 00:47:40,200
'tong kutsilyo ang gagamitin ko
para patayin sila at kasalanan mo."
649
00:47:46,920 --> 00:47:49,080
Ilang beses ko lang narinig
ang pangalan ko.
650
00:47:49,960 --> 00:47:52,800
Tapos nawala na, di ko na ulit narinig.
651
00:48:06,680 --> 00:48:11,360
Di na bago na magising
habang nira-rape niya ako.
652
00:48:13,920 --> 00:48:16,920
Dati, di pa 'ko nakakahawak
ng kamay ng lalake
653
00:48:17,520 --> 00:48:21,240
ngayon, araw-araw akong ginagahasa,
ilang beses sa isang araw.
654
00:48:26,440 --> 00:48:30,080
Pagkatapos, magdadasal siya
ng mga 45 minutes.
655
00:48:31,800 --> 00:48:36,160
Ginagamit niya ang Diyos
para i-justify ang ginagawa niya.
656
00:48:38,200 --> 00:48:43,880
Gusto niya ang kapangyarihan.
Ang pakiramdam na siya ang may kontrol.
657
00:48:47,560 --> 00:48:49,920
Araw-araw, binabastos niya ako.
658
00:48:50,520 --> 00:48:53,240
At 'yong babae, si Hephzibah,
kinokunsinte siya.
659
00:48:55,000 --> 00:48:58,599
Pag bumababa kami sa bukal para
kumuha ng tubig,
660
00:48:58,600 --> 00:49:02,600
hinahawakan niya ang lubid
na para niya 'kong nilalakad na aso.
661
00:49:05,240 --> 00:49:10,240
Pinainom niya ako ng beer
hanggang sa malasing ako.
662
00:49:11,040 --> 00:49:14,360
At hinahayaan niya lang ako,
nakadapa sa sariling suka.
663
00:49:17,600 --> 00:49:19,399
Madalas niya akong takutin,
664
00:49:19,400 --> 00:49:24,320
sabi niya pag di ko ginawa ang gusto niya,
665
00:49:24,920 --> 00:49:26,519
papatayin niya ako.
666
00:49:26,520 --> 00:49:30,280
At kung di niya 'ko papatayin,
pamilya ko ang papatayin niya.
667
00:49:34,240 --> 00:49:37,320
Palagi kong iniisip
kung ano'ng ginagawa ng pamilya ko.
668
00:49:40,760 --> 00:49:45,879
Iniisip ko 'yong mom ko
na nagmamaneho sa paligid
669
00:49:45,880 --> 00:49:48,559
gamit 'yong gold station wagon niya,
hinahanap ako.
670
00:49:48,560 --> 00:49:49,920
Good morning, Edward.
671
00:49:51,360 --> 00:49:54,880
Pag naiisip ko ang dad ko,
lagi lang siyang may kakaibang…
672
00:49:55,480 --> 00:49:57,879
di ko alam, kislap sa mata.
673
00:49:57,880 --> 00:50:01,840
Pinaparamdam sa 'kin
na espesyal talaga ako.
674
00:50:05,720 --> 00:50:08,360
Sinubukan kong alalahanin lahat.
675
00:50:09,560 --> 00:50:13,440
Gusto kong buhayin sila sa alaala ko.
676
00:50:22,280 --> 00:50:27,040
Na-realize ko na may rason
para mabuhay pa.
677
00:50:35,920 --> 00:50:36,760
JUNE 5
678
00:50:38,600 --> 00:50:40,080
OCTOBER 12
679
00:50:42,400 --> 00:50:45,359
Lumabas kami ni Lois no'ng gabing ’yon.
680
00:50:45,360 --> 00:50:46,800
Pag-uwi namin,
681
00:50:47,960 --> 00:50:51,440
sabi ni Mary Katherine,
"Feeling ko alam ko na kung sino."
682
00:50:56,760 --> 00:50:59,880
Tapos sabi niya, "Si Emmanuel."
683
00:51:00,880 --> 00:51:03,920
Sabi ko, "Emmanuel?"
684
00:51:06,160 --> 00:51:07,480
Tumawag si Ed.
685
00:51:08,320 --> 00:51:11,200
"Di ka maniniwala,
alam na ni Mary Katherine kung sino."
686
00:51:12,360 --> 00:51:13,640
Emmanuel.
687
00:51:14,600 --> 00:51:17,680
Sabi ko, "Okay. Sino si Emmanuel?"
688
00:51:20,080 --> 00:51:23,959
Sabi mo nakilala mo siya sa kalye.
Naalala mo kung anong kalye ’yon?
689
00:51:23,960 --> 00:51:28,800
Sa downtown. Sa lugar na madalas
puntahan ng mga homeless.
690
00:51:30,240 --> 00:51:34,280
No'ng isang taon kasi, isinama ni Lois
ang mga bata sa downtown.
691
00:51:34,840 --> 00:51:37,399
At nakita nila ’tong homeless guy
692
00:51:37,400 --> 00:51:39,959
na nangangaral ng salita ng Diyos.
693
00:51:39,960 --> 00:51:42,760
Kailan mo siya ulit nakita?
694
00:51:43,720 --> 00:51:45,720
Siguro no'ng pumunta siya sa bahay namin.
695
00:51:47,440 --> 00:51:51,359
Sabi ni Lois sa kanya, "Ito ang business
card ni Ed kung kailangan mo ng trabaho."
696
00:51:51,360 --> 00:51:54,000
At tumulong siya sa gawaing bahay noon.
697
00:51:57,480 --> 00:52:00,399
Parang "aha" moment ’yon para sa ’min.
698
00:52:00,400 --> 00:52:03,879
Ang saya-saya namin. May idea na kami.
699
00:52:03,880 --> 00:52:07,760
Si Emmanuel ba talaga ang lalaki
sa kuwarto mo?
700
00:52:08,640 --> 00:52:10,960
Di ako sigurado. Pwede.
701
00:52:13,000 --> 00:52:15,480
Di ka sigurado, pero pwede?
702
00:52:16,160 --> 00:52:18,079
Inulit ang interview kay Mary Katherine.
703
00:52:18,080 --> 00:52:21,679
Sa totoo lang, ang memory niya
na si Emmanuel ang dumukot,
704
00:52:21,680 --> 00:52:26,200
di agad pinaniwalaan ng mga imbestigador.
705
00:52:27,920 --> 00:52:31,639
Galing lang sa voice identification,
na ebidensiya naman,
706
00:52:31,640 --> 00:52:34,319
pero hindi raw masyadong matibay.
707
00:52:34,320 --> 00:52:36,519
Saka, ang interaction ni Emmanuel
sa pamilya,
708
00:52:36,520 --> 00:52:40,519
kaunti lang naman at matagal na.
709
00:52:40,520 --> 00:52:43,880
Kaya may duda rin kung tama pa ba
ang naalala niya.
710
00:52:44,400 --> 00:52:46,399
{\an8}Di kami sigurado kung sino
ang nakita niya,
711
00:52:46,400 --> 00:52:48,600
{\an8}o kung sigurado siya sa nakita niya.
712
00:52:49,280 --> 00:52:51,919
Parang ang daming bagong hinala
713
00:52:51,920 --> 00:52:55,560
o breaking news sa kaso,
pero di naman talaga.
714
00:52:57,400 --> 00:53:02,359
Seryoso, ano pa bang kailangan?
715
00:53:02,360 --> 00:53:07,519
May batang nando’n mismo sa kuwarto,
716
00:53:07,520 --> 00:53:11,159
nakita kung pa'no kinuha ang kapatid niya,
717
00:53:11,160 --> 00:53:15,200
tapos nagsabi,
"Sa tingin ko siya ang gumawa."
718
00:53:17,880 --> 00:53:20,720
Pero di pa rin sila kumbinsido.
719
00:53:21,480 --> 00:53:23,959
Di lumabas si Emmanuel
sa kahit anong listahan
720
00:53:23,960 --> 00:53:25,480
ng mga taong iniimbestigahan.
721
00:53:26,360 --> 00:53:28,639
Nando'n siya
ng mga tatlong oras isang araw
722
00:53:28,640 --> 00:53:31,000
at ni hindi na bumalik para kunin
ang bayad niya.
723
00:53:32,080 --> 00:53:34,800
Pero sinimulan naming sundan ang lead.
724
00:53:36,600 --> 00:53:39,680
Kahit ano na makakatulong
para mahanap si Elizabeth.
725
00:53:45,160 --> 00:53:47,480
Dinala ng mga pulis ang sketch artist,
726
00:53:48,120 --> 00:53:52,200
at nilarawan namin
kung ano ang hitsura no'ng lalaki,
727
00:53:53,560 --> 00:53:56,520
at ginuguhit niya habang nagsasalita kami.
728
00:53:57,720 --> 00:54:01,119
Sobrang hopeful ko no'n
na baka sa pagkalat ng drawing na ’yon,
729
00:54:01,120 --> 00:54:03,360
mahanap na si Emmanuel.
730
00:54:04,360 --> 00:54:09,880
Sobrang mahalaga na mailabas
sa publiko ang impormasyon.
731
00:54:12,200 --> 00:54:14,400
Oo, umaabante na tayo.
732
00:54:15,280 --> 00:54:16,960
Hanapin natin ang taong ’to.
733
00:54:18,240 --> 00:54:19,680
Pero ang mga pulis, "Hindi."
734
00:54:21,840 --> 00:54:23,680
"Hindi pwedeng ilabas ’to."
735
00:54:24,440 --> 00:54:27,679
Sa tingin daw nila,
kapag naging public ito,
736
00:54:27,680 --> 00:54:30,560
baka matakot at tumakas ang gumawa.
737
00:54:32,360 --> 00:54:36,480
Pero ngayon, alam na namin ang pangalan
at may sketch na kami.
738
00:54:37,120 --> 00:54:41,680
{\an8}Katamtaman ang taas, payat,
maitim ang buhok, malinis ang mukha.
739
00:54:43,760 --> 00:54:45,559
NOVEMBER
740
00:54:45,560 --> 00:54:46,719
OCTOBER
741
00:54:46,720 --> 00:54:47,840
SEPTEMBER
742
00:54:50,280 --> 00:54:53,600
Nag-away nang malala
si Emmanuel at si Hephzibah.
743
00:54:54,760 --> 00:54:58,759
Galit siya kasi si Emmanuel bumababa
sa Salt Lake para kumuha ng pagkain,
744
00:54:58,760 --> 00:55:03,160
habang kami nagtatago,
gutom na gutom sa bundok.
745
00:55:04,040 --> 00:55:09,480
Kaya nag-decide kami
na bababa na rin kami sa Salt Lake.
746
00:55:12,560 --> 00:55:16,560
May chance na makilala ako.
Baka makatakas ako.
747
00:55:22,520 --> 00:55:25,680
Habang bumababa kami,
may nakita akong mga tao.
748
00:55:27,240 --> 00:55:29,680
Baka ito na ang chance ko para maligtas?
749
00:55:31,160 --> 00:55:34,199
Pero kung ako ang nasa taas ng bundok,
750
00:55:34,200 --> 00:55:37,520
at may makitang tatlong tao
na mukhang kakaiba,
751
00:55:39,640 --> 00:55:42,600
di ko rin siguro sila papansinin.
752
00:55:45,240 --> 00:55:49,320
Naisip kong sumigaw,
753
00:55:49,960 --> 00:55:52,279
pero 14 lang ako no'n.
754
00:55:52,280 --> 00:55:56,480
Ilang buwan na 'kong naabuso.
755
00:55:58,040 --> 00:56:02,920
Pag di ako sumunod, nirarape ako.
Pati pagkain, pinagkakait sa 'kin.
756
00:56:03,880 --> 00:56:09,320
Kaya no'ng nagtangka akong tumakas,
gusto ko, sigurado na.
757
00:56:14,440 --> 00:56:18,080
Nakababa rin kami mula sa bundok.
758
00:56:19,160 --> 00:56:21,599
Alam ko kung nasaan kami.
759
00:56:21,600 --> 00:56:24,680
Familiar sa 'kin lahat
ng lugar sa paligid.
760
00:56:25,800 --> 00:56:28,880
Alam ko kung gaano katagal bago makauwi.
761
00:56:30,680 --> 00:56:32,720
Kaya kong lakarin. Pwedeng takbuhin.
762
00:56:38,360 --> 00:56:41,880
Pero sobrang tagal ko nang nawala.
763
00:56:45,360 --> 00:56:48,480
Parang nasa ibang katawan ako
habang nakikita ko lahat.
764
00:56:50,240 --> 00:56:53,640
Parang nasa ibang mundo.
765
00:56:57,040 --> 00:57:00,800
Lumalakad ako sa lugar na dati
sobrang ligtas,
766
00:57:04,080 --> 00:57:08,040
pero ngayon, puno ng panganib.
767
00:57:12,600 --> 00:57:16,960
Pumunta kami sa Salt Lake Library
para maghanap ng mga mapa.
768
00:57:20,560 --> 00:57:24,760
Biglang lumapit ang isang lalaki.
769
00:57:26,920 --> 00:57:30,760
"Homicide detective ako,
may mga kailangan akong itanong"
770
00:57:33,000 --> 00:57:36,799
"Gusto ko lang masiguro
na di siya ang hinahanap naming babae."
771
00:57:36,800 --> 00:57:38,120
"Pwedeng patingin ng mukha?"
772
00:57:41,360 --> 00:57:43,439
Sabi ni Emmanuel,
"Pasensiya na, di pwede."
773
00:57:43,440 --> 00:57:46,960
"Labag ’yon sa paniniwala namin."
"Labag ’yon sa relihiyon namin."
774
00:57:47,480 --> 00:57:52,479
"Ang tanging makakakita sa mukha niya
ay ang future husband
775
00:57:52,480 --> 00:57:54,240
at ako, ang ama niya."
776
00:57:56,800 --> 00:57:58,800
Gusto ko nang sumigaw.
777
00:57:59,920 --> 00:58:02,600
Pero hinawakan ako ni Hephzibah sa binti.
778
00:58:11,120 --> 00:58:13,960
At sa huli, ang detective…
779
00:58:16,000 --> 00:58:17,480
naniwala.
780
00:58:20,480 --> 00:58:24,799
Di ko pa rin naramdamang ligtas
akong sumigaw.
781
00:58:24,800 --> 00:58:28,720
At nawala ang pagkakataong ’yon.
782
00:58:34,640 --> 00:58:38,479
Pagkatapos ng confrontation
sa homicide detective,
783
00:58:38,480 --> 00:58:43,080
nagmadaling bumalik si Emmanuel sa bundok.
784
00:58:43,880 --> 00:58:48,720
Sobrang… balisa siya.
785
00:58:50,560 --> 00:58:55,320
At nagdesisyon siya na kailangan
naming umalis ng Salt Lake City.
786
00:58:59,720 --> 00:59:05,119
Habang papalayo kami sa Salt Lake,
iniisip ko ang kapatid ko.
787
00:59:05,120 --> 00:59:09,240
Ano kaya ginagawa niya?
Sa kuwarto pa ba siya natutulog?
788
00:59:12,400 --> 00:59:14,999
Na-realize ko,
baka di ko na sila makita ulit.
789
00:59:15,000 --> 00:59:19,320
Baka di na talaga ako makauwi.
Baka hindi na…
790
00:59:20,680 --> 00:59:22,840
Baka dito na talaga ang wakas.
791
00:59:24,960 --> 00:59:27,119
Gusto ko lang sabihin sa kanila,
792
00:59:27,120 --> 00:59:31,080
"Buhay pa 'ko. Wag kayong titigil
sa paghahanap sa’kin."
793
00:59:32,280 --> 00:59:33,839
OCTOBER
794
00:59:33,840 --> 00:59:35,359
NOVEMBER
795
00:59:35,360 --> 00:59:36,480
DECEMBER
796
00:59:37,040 --> 00:59:40,040
Mabait pareho si Mom at Dad.
797
00:59:41,160 --> 00:59:43,480
Sobrang understanding at considerate.
798
00:59:44,520 --> 00:59:47,319
Pasko ng 2002,
799
00:59:47,320 --> 00:59:51,800
pilit naming pinapakitang okay lang kami.
800
00:59:52,480 --> 00:59:57,000
Ginawa lahat ni Mom
para maging normal hangga't maari.
801
00:59:57,480 --> 01:00:01,400
Pero ako, ang iniisip ko,
di na namin siya makikita ulit.
802
01:00:03,360 --> 01:00:07,199
Anim na buwan na simula nang mawala
ang 14-anyos na si Elizabeth Smart
803
01:00:07,200 --> 01:00:10,239
naglaho sa loob ng bahay
nila sa Salt Lake City, Utah.
804
01:00:10,240 --> 01:00:15,600
Naalala ko, isang araw nasa temple ako
at narinig kong may nagsabi,
805
01:00:17,000 --> 01:00:18,600
"Grabe, si Ed Smart,
806
01:00:19,360 --> 01:00:22,079
akala niya buhay pa si Elizabeth."
807
01:00:22,080 --> 01:00:25,759
Ang pakiramdam namin,
tumitigil na raw ang imbestigasyon?
808
01:00:25,760 --> 01:00:29,520
Hindi, di tumigil. Hindi 'to titigil.
809
01:00:32,240 --> 01:00:34,119
Pagtapos ng 2002,
810
01:00:34,120 --> 01:00:38,680
in-offeran ako ng position
bilang chief of police sa Ketchum, Idaho.
811
01:00:41,920 --> 01:00:43,319
Kinausap ko sina Ed at Lois,
812
01:00:43,320 --> 01:00:46,040
sinabi kong ayokong iwan
ang kaso sa kalagitnaan.
813
01:00:48,040 --> 01:00:52,199
Sa Idaho, pag-uwi ko galing trabaho,
bubuksan ko agad ang laptop ko,
814
01:00:52,200 --> 01:00:55,599
at pag-aaralan lahat ng leads,
815
01:00:55,600 --> 01:01:00,240
at umaasang may makikita pa
na di pa nakita no'n.
816
01:01:02,480 --> 01:01:04,240
Na-obsessed na 'ko.
817
01:01:05,120 --> 01:01:06,639
Minumulto ako nito.
818
01:01:06,640 --> 01:01:11,520
Ayokong dalhin ang misteryong ito
hanggang sa libingan.
819
01:01:15,080 --> 01:01:18,039
Buti na lang, handa ang pamilya
na gawin ang lahat
820
01:01:18,040 --> 01:01:19,560
para maibalik si Elizabeth.
821
01:01:22,520 --> 01:01:24,039
Sa pagkamatay ni Richard Ricci,
822
01:01:24,040 --> 01:01:26,719
ang imbestigasyon
sa pagdukot kay Elizabeth smart
823
01:01:26,720 --> 01:01:28,520
ay tila huminto.
824
01:01:29,600 --> 01:01:33,279
Libu-libong oras ang ginugol
ng mga pulis para hanapin si Elizabeth,
825
01:01:33,280 --> 01:01:37,199
marahil pinakamalaking effort
sa kasaysayan ng Utah.
826
01:01:37,200 --> 01:01:40,080
Pakiramdam namin, tapos na sila
at nahanap na ang suspect,
827
01:01:41,280 --> 01:01:42,600
{\an8}Richard Ricci.
828
01:01:45,160 --> 01:01:49,440
Pero kami, gusto na naming sumigaw,
829
01:01:50,200 --> 01:01:51,880
"Paano naman si Emmanuel?"
830
01:01:53,680 --> 01:01:58,119
May witness kang nasa kuwarto mismo,
831
01:01:58,120 --> 01:02:00,520
na nagsabing, "Hindi si Richard Ricci."
832
01:02:01,960 --> 01:02:03,280
"Si Emmanuel."
833
01:02:04,600 --> 01:02:06,880
Gusto naming mahanap ang taong ’to.
834
01:02:08,720 --> 01:02:11,519
Walong buwan,
di kami nakikialam sa mga pulis,
835
01:02:11,520 --> 01:02:15,280
kahit maraming dahilan para magalit kami.
836
01:02:16,280 --> 01:02:19,480
Pero ngayon, di na namin
pwedeng ipaubaya lang lahat sa kanila.
837
01:02:20,000 --> 01:02:21,719
Ito ang pinakamalaking lead namin.
838
01:02:21,720 --> 01:02:26,279
May update na sa kaso
ng pagdukot kay Elizabeth Smart.
839
01:02:26,280 --> 01:02:31,079
Alam ko sa puso ko, may isang tao diyan
840
01:02:31,080 --> 01:02:33,639
na may alam tungkol dito.
841
01:02:33,640 --> 01:02:35,560
Kaya pinalabas namin sa press ang sketch.
842
01:02:36,560 --> 01:02:38,600
Pagkalabas noon, dumami ang nagkainteres.
843
01:02:41,240 --> 01:02:44,439
Minsan, kailangan lang ng isang taong
may kaunting impormasyon
844
01:02:44,440 --> 01:02:46,360
at tatapos ng lahat.
845
01:02:48,480 --> 01:02:51,079
Ilang araw matapos ang press conference,
846
01:02:51,080 --> 01:02:55,679
may tumawag sa 'kin,
baka kilala niya raw si Emmanuel.
847
01:02:55,680 --> 01:02:59,280
Nabasa niya sa Deseret News,
nakita niya ang sketch.
848
01:02:59,800 --> 01:03:01,560
Sabi niya, kinilabutan siya.
849
01:03:04,080 --> 01:03:08,280
Baka ito ang bayaw niya.
850
01:03:17,680 --> 01:03:22,119
Personally, magugulat ako kung totoo ’yon,
851
01:03:22,120 --> 01:03:25,040
Pero… medyo baliw kasi siya…
852
01:03:26,760 --> 01:03:30,279
kaya posibleng siya nga.
853
01:03:30,280 --> 01:03:36,480
May teepee raw siya sa bundok
854
01:03:38,080 --> 01:03:42,119
pero ni minsan, di niya
pinakita sa pamilya kung saan.
855
01:03:42,120 --> 01:03:43,239
Okay.
856
01:03:43,240 --> 01:03:45,879
Kung totoo nga,
at may kinalaman siya dito,
857
01:03:45,880 --> 01:03:48,640
may chance pa talaga
na buhay pa si Elizabeth.
858
01:03:50,520 --> 01:03:51,520
Grabe.
859
01:03:52,040 --> 01:03:53,160
Parang ito na nga.
860
01:03:54,440 --> 01:03:59,000
Naisip namin, ito ang main suspect
at dapat hanapin na ang hayop na 'to.
861
01:04:01,200 --> 01:04:05,199
Lahat ng sinabi ng lalaking ’yon,
tugmang-tugma.
862
01:04:05,200 --> 01:04:07,400
Nag-send ng picture si Tom.
863
01:04:12,720 --> 01:04:15,359
Si Emmanuel nga.
864
01:04:15,360 --> 01:04:17,400
Brian David Mitchell.
865
01:04:25,360 --> 01:04:26,280
May tumawag sa ’kin.
866
01:04:27,440 --> 01:04:30,359
Tiningnan ko agad
si Brian David Mitchell sa computer
867
01:04:30,360 --> 01:04:32,519
at nalaman kong, sa di inaasahan,
868
01:04:32,520 --> 01:04:35,919
na-aresto siya dati
dahil sa pagnanakaw ng beer sa Albertsons.
869
01:04:35,920 --> 01:04:39,639
Buti na lang, kinuhaan siya ng picture
870
01:04:39,640 --> 01:04:41,760
no'ng inaresto sa pag-shoplift.
871
01:04:46,400 --> 01:04:51,520
Naka-robe siya,
parang itinerant fundamentalist preacher.
872
01:04:54,000 --> 01:04:56,800
Mahaba ang robe at balbas.
873
01:04:59,080 --> 01:05:02,639
At ang nakakagulat, ’tong picture na ’to,
874
01:05:02,640 --> 01:05:05,640
kinuha no'ng panahong na-kidnap
si Elizabeth.
875
01:05:07,480 --> 01:05:10,440
Ibig sabihin… nakuha na siya
at pinakawalan pa.
876
01:05:12,440 --> 01:05:14,840
Sobrang nakakadismaya talaga.
877
01:05:16,560 --> 01:05:20,159
Pagkakita ko ng litrato niya, naisip ko,
kilala ko ’tong lalaking ’to.
878
01:05:20,160 --> 01:05:23,000
Madalas ko siyang makasalubong
na namamalimos.
879
01:05:23,560 --> 01:05:27,879
Lagi siyang may kasama na babae
na palaging may hawak na manika,
880
01:05:27,880 --> 01:05:29,880
weird talaga.
881
01:05:33,560 --> 01:05:37,919
Kaya gumawa ako ng flyer
na pwedeng ipamigay sa buong bayan.
882
01:05:37,920 --> 01:05:42,200
May tatlo o apat ako na litrato niya,
nakasulat na "Wanted for questioning."
883
01:05:44,680 --> 01:05:47,360
Biglang ginanahan ang pamilya niya.
884
01:05:49,680 --> 01:05:52,360
Todo na ang paghahanap sa lalaking ’to.
885
01:05:54,760 --> 01:05:58,319
Dumami ang leads, at nasundan namin
886
01:05:58,320 --> 01:06:00,840
ang galaw ni Brian
nitong nakaraang ilang taon.
887
01:06:03,920 --> 01:06:06,960
Kinasal siya kay Wanda Barzee.
888
01:06:09,560 --> 01:06:13,680
Nag-travel sila nang magkakasama
sa iba’t ibang lugar sa U.S.
889
01:06:14,200 --> 01:06:17,080
nangangaral ng mabuting balita
ayon sa sarili nilang bersyon.
890
01:06:20,200 --> 01:06:22,880
Naniniwala siyang siya’y propeta ng Diyos.
891
01:06:23,440 --> 01:06:28,240
Pero nitong mga nakaraang taon,
parang unti-unti siyang nababaliw.
892
01:06:30,440 --> 01:06:33,560
Tumawag ang ex-wife ni Brian Mitchell,
893
01:06:34,720 --> 01:06:38,920
at nag-usap kami ng dalawang oras
tungkol sa kanya.
894
01:06:41,600 --> 01:06:44,080
Doon namin nalaman
kung gaano siya kadelikado.
895
01:06:46,880 --> 01:06:49,079
Takot daw siya sa daga,
896
01:06:49,080 --> 01:06:51,919
kaya pumatay siya ng marami
at nilagay sa oven,
897
01:06:51,920 --> 01:06:54,480
tapos pagbukas niya ng stove,
puro patay na daga.
898
01:06:56,000 --> 01:07:00,400
May mga naunang paratang din
na nangmomolestiya siya ng mga bata.
899
01:07:04,960 --> 01:07:08,680
Ang sakit isipin kung ano na
ang pinagdadaanan ni Elizabeth.
900
01:07:09,600 --> 01:07:12,319
Isa lang ang layunin namin
901
01:07:12,320 --> 01:07:15,080
mahanap at maibalik si Elizabeth.
902
01:07:18,680 --> 01:07:22,319
Hinahabol namin siya.
Walang awa sa puntong ito.
903
01:07:22,320 --> 01:07:23,880
Kailangan na siyang mahanap.
904
01:07:24,840 --> 01:07:27,399
Nagpamigay kami ng mga flyers,
905
01:07:27,400 --> 01:07:33,079
tapos sabi ng anak ko nakita
raw sila ng mga friends niya
906
01:07:33,080 --> 01:07:35,280
sa Souper Salad.
907
01:07:37,280 --> 01:07:40,840
Pumunta kami roon,
kinausap ang isa sa mga waitress.
908
01:07:42,240 --> 01:07:45,679
"Feeling namin baka ito
ang kumuha kay Elizabeth."
909
01:07:45,680 --> 01:07:47,959
Sabi niya,
"Ay oo, ang mga Jesus people."
910
01:07:47,960 --> 01:07:51,320
"Pag dumarating sila, laging tatlo sila."
911
01:07:54,600 --> 01:07:56,360
"Isa sa kanila babae."
912
01:07:58,480 --> 01:07:59,840
Laging may belo ’yong babae,
913
01:08:00,760 --> 01:08:04,120
pero siyempre, para kumain, kailangan
tanggalin ang belo kahit papano.
914
01:08:05,280 --> 01:08:09,680
Sabi ng waitress,
"Tom… Feeling ko si Elizabeth ’yon."
915
01:08:10,760 --> 01:08:15,320
Parang sinampal ako ng katotohanan.
916
01:08:16,480 --> 01:08:20,080
Napaluhod ako.
Sabi ko, "Diyos ko, buhay siya."
917
01:08:28,120 --> 01:08:31,040
Ang publiko ang pinakamatinding resource.
918
01:08:33,640 --> 01:08:36,920
Maraming tao ang nagsabing
nakita nila siya.
919
01:08:40,000 --> 01:08:42,080
May nalaman kami
na nagpunta sila sa party.
920
01:08:44,680 --> 01:08:46,600
Kinilabutan akong isipin,
921
01:08:47,280 --> 01:08:49,840
di mo naman kasi
inaasahang kidnapping 'yon.
922
01:08:51,320 --> 01:08:56,480
Ang tanga-tanga ko. Para akong bulag.
923
01:08:59,160 --> 01:09:01,520
Palapit na palapit ang liwanag.
924
01:09:03,640 --> 01:09:05,760
Siya 'yon, at buhay siya.
925
01:09:09,240 --> 01:09:13,640
Pero simula no'ng October,
wala nang kumpirmadong sightings sa kanya.
926
01:09:14,760 --> 01:09:16,200
SALT LAKE CITY
927
01:09:17,280 --> 01:09:20,560
SAN DIEGO
928
01:09:22,520 --> 01:09:25,999
MARCH 2003
929
01:09:26,000 --> 01:09:29,600
9 NA BUWAN MULA NANG KIDNAPPING
930
01:09:31,840 --> 01:09:37,840
Pumunta raw sila sa Lakeside,
malapit sa San Diego.
931
01:09:39,040 --> 01:09:43,200
Matagal din akong nakulong sa kampo.
932
01:09:50,360 --> 01:09:52,240
Sobrang trauma ang ma-rape.
933
01:09:53,600 --> 01:09:57,640
Pero minsan, naiisip ko rin,
baka mas malala pa ang makinig sa kanya.
934
01:10:00,920 --> 01:10:04,599
Wala siyang tigil magsalita
kung gaano siya ka-special,
935
01:10:04,600 --> 01:10:09,919
gaano kahirap ang mga bagay na ’to
na kung sa ibang sitwasyon
936
01:10:09,920 --> 01:10:13,319
alam niyang mali, at ayaw niyang gawin.
937
01:10:13,320 --> 01:10:15,960
Pero kailangan niyang gawin
kasi utos daw ng Diyos.
938
01:10:19,280 --> 01:10:23,359
Isang gabi, nagsimula siyang magkuwento
tungkol sa mga lugar na pupuntahan namin
939
01:10:23,360 --> 01:10:27,879
mga malalayong lugar
gaya ng New York, Boston,
940
01:10:27,880 --> 01:10:32,119
Naisip ko habang nakaupo,
nakikinig sa usapan nila
941
01:10:32,120 --> 01:10:36,480
kapag napunta kami
sa isa pang malaking siyudad,
942
01:10:37,160 --> 01:10:39,360
hindi na talaga ako mahahanap.
943
01:10:42,400 --> 01:10:44,680
Kaya naglakas loob ako.
944
01:10:46,320 --> 01:10:48,600
"May pakiramdam ako."
945
01:10:49,320 --> 01:10:53,680
"Tingin ko… baka…
946
01:10:54,920 --> 01:10:57,560
parang… kailangan nating bumalik sa
Salt Lake."
947
01:10:59,000 --> 01:11:03,120
"Alam kong hindi talaga ako
kinakausap ng Diyos,
948
01:11:03,720 --> 01:11:06,359
pero kung tatanungin mo Siya,
949
01:11:06,360 --> 01:11:09,719
sigurado 'kong kukumpirmahin niya sa 'yo
kung 'yon man ang tamang landas
950
01:11:09,720 --> 01:11:16,680
dahil tunay kang lingkod Niya
at tunay kang propeta."
951
01:11:19,000 --> 01:11:22,280
Tumingin lang siya sa akin, tapos sabi,
"Ah, ngayon…"
952
01:11:23,160 --> 01:11:26,359
"Magsisimula ang pagtulong
ng Diyos sa 'yo."
953
01:11:26,360 --> 01:11:29,800
"Ngayong kinikilala mo na
ang kawalan mo ng halaga,
954
01:11:31,560 --> 01:11:33,680
kailangan na nating bumalik sa Salt Lake."
955
01:11:34,600 --> 01:11:37,439
MARCH 12
956
01:11:37,440 --> 01:11:41,359
Kung pwede kayong tumulong hanapin
si Brian David Mitchell,
957
01:11:41,360 --> 01:11:45,720
tawagan niyo kami sa 1-800-CRIME-TV.
958
01:11:48,720 --> 01:11:53,680
Bumaba kami ng bus sa Sandy,
south ng Salt Lake.
959
01:11:55,160 --> 01:11:56,600
Naka-disguise ako.
960
01:11:57,160 --> 01:12:01,280
Sabi ni Emmanuel
ibabalik niya ako sa bundok,
961
01:12:02,120 --> 01:12:06,400
at di na raw ako pwedeng bumaba uli.
962
01:12:08,880 --> 01:12:09,919
911.
963
01:12:09,920 --> 01:12:14,040
"Sino'ng tatawagan ko kung sa tingin ko
nakita ko ang Emmanuel na hinahanap nila?"
964
01:12:18,280 --> 01:12:22,080
2003, patrol sergeant ako sa
Sandy Police Department.
965
01:12:23,280 --> 01:12:26,759
Narinig ko sa dispatch may tumawag,
966
01:12:26,760 --> 01:12:29,359
posibleng sighting ni Elizabeth Smart
967
01:12:29,360 --> 01:12:31,480
may kasamang tatlong tao sa State Street.
968
01:12:33,400 --> 01:12:36,519
Sanay na kami sa mga maling tip
no'ng mga nakaraang buwan,
969
01:12:36,520 --> 01:12:38,639
at lahat 'yon, napag-alamang di totoo.
970
01:12:38,640 --> 01:12:43,280
Kaya sa totoo lang,
di rin ako masyadong umasa.
971
01:12:45,040 --> 01:12:47,120
Naglakad kami sa sidewalk.
972
01:12:49,520 --> 01:12:52,159
May sasakyan ng pulis
na huminto sa tabi namin.
973
01:12:52,160 --> 01:12:54,480
Tapos dumating pa ang ibang pulis.
974
01:12:56,760 --> 01:13:00,160
Sinimulan nilang tanungin
ang mga kasama ko.
975
01:13:00,920 --> 01:13:03,960
Wala raw ID o kahit ano ang tatlo.
976
01:13:05,120 --> 01:13:06,800
Mensahero raw sila ng Diyos.
977
01:13:08,560 --> 01:13:12,920
’Yong babae, naka-disguise talaga.
Napakapangit ng wig niya.
978
01:13:13,920 --> 01:13:17,440
Di makasagot ng maayos.
Halatang sobrang kaba.
979
01:13:17,960 --> 01:13:20,799
Dinala namin ang batang babae dito,
980
01:13:20,800 --> 01:13:24,360
pinaghiwalay namin silang tatlo,
mga ten yards ang layo.
981
01:13:25,640 --> 01:13:29,080
’Yong isang officer,
sobrang pursigido sa pagtatanong.
982
01:13:29,680 --> 01:13:32,279
"May isang babae,
sobrang tagal niya ng nawawala."
983
01:13:32,280 --> 01:13:35,039
"Di sumuko ang pamilya niya.
Di mo ba gustong umuwi?"
984
01:13:35,040 --> 01:13:36,800
At siyempre, gusto ko.
985
01:13:38,400 --> 01:13:41,799
Pero nando'n lang
ang mga dumukot sa 'kin.
986
01:13:41,800 --> 01:13:43,080
Takot na takot ako.
987
01:13:44,760 --> 01:13:48,600
Kailangan kong sumagot
sa pinaka-safe na paraan.
988
01:13:49,360 --> 01:13:52,439
Sabi ko, "Para sa bayan na ’to,
989
01:13:52,440 --> 01:13:56,080
at para sa pamilya mo,
sabihin mo lang na ikaw si Elizabeth."
990
01:13:57,840 --> 01:14:00,279
Tiningnan niya ako sa mata at sinabi,
"Thou sayeth."
991
01:14:00,280 --> 01:14:02,160
Di ko pa narinig ang mga salitang ’yon.
992
01:14:03,160 --> 01:14:05,320
Pero sabi ko,
"Sa tingin ko oo 'yan."
993
01:14:06,680 --> 01:14:10,000
Pinaupo ko siya sa likod
ng police car ni Officer Jones.
994
01:14:13,920 --> 01:14:15,920
Sa mga oras na 'yon, umiyak na siya.
995
01:14:26,840 --> 01:14:30,359
May tumawag, "Magpakita ka ngayon na."
996
01:14:30,360 --> 01:14:35,120
"Wag ka titigil, wala kang gagawin.
Basta pumunta ka dito."
997
01:14:39,080 --> 01:14:41,000
Dumating ako sa lugar.
998
01:14:41,520 --> 01:14:43,440
Pumasok ako sa isang pinto,
999
01:14:44,200 --> 01:14:48,399
at may hanay ng mga pulis
na naka-atensyon.
1000
01:14:48,400 --> 01:14:52,159
Habang dumadaan ako, sinasabi nila,
1001
01:14:52,160 --> 01:14:55,879
"God bless you, Mr. Smart.
Sana maging okay ang lahat."
1002
01:14:55,880 --> 01:14:57,999
Halos lahat gano'n ang sinasabi.
1003
01:14:58,000 --> 01:15:02,080
Pagliko ko sa dulo,
nandoon si Cordon Parks.
1004
01:15:03,200 --> 01:15:06,400
Sabi niya, "Ed,
1005
01:15:07,440 --> 01:15:10,080
sa tingin namin nahanap na namin
si Elizabeth."
1006
01:15:16,800 --> 01:15:21,400
Para akong… sasabog sa kaba.
1007
01:15:22,880 --> 01:15:25,560
Binuksan namin ang dilaw na pinto,
1008
01:15:29,440 --> 01:15:32,280
at nandoon sa sofa ang isang dalaga.
1009
01:15:34,480 --> 01:15:41,160
Di na siya ang batang babae na huling
nakita ko siyam na buwan na ang nakalipas.
1010
01:15:42,000 --> 01:15:44,039
Batang babae lang siya,
1011
01:15:44,040 --> 01:15:47,719
at ngayon dalaga na ang nasa harap ko.
1012
01:15:47,720 --> 01:15:52,599
Sunog ang mukha niya sa araw, namamaga,
1013
01:15:52,600 --> 01:15:55,120
naka-braid ang buhok niya.
1014
01:15:56,880 --> 01:15:59,839
Sobrang bilis ng takbo ng isip ko.
1015
01:15:59,840 --> 01:16:04,400
Tinanong ko,
"Elizabeth, ikaw ba talaga ’yan?"
1016
01:16:07,960 --> 01:16:10,280
Sumagot siya, "Yes, Dad."
1017
01:16:14,360 --> 01:16:18,760
At niyakap ko ang himala ko.
1018
01:16:23,080 --> 01:16:24,599
Medyo natagalan akong sumagot,
1019
01:16:24,600 --> 01:16:27,160
kasi inisip ko, baka mapahamak ako.
1020
01:16:29,040 --> 01:16:34,599
Pero andoon na si Daddy at
poprotektahan niya ako.
1021
01:16:34,600 --> 01:16:38,399
At kahit ano'ng mangyari,
di niya ako iiwan.
1022
01:16:38,400 --> 01:16:40,480
Ligtas na ako.
1023
01:16:46,840 --> 01:16:49,719
Naalala ko, bigla akong pinauwi sa school.
1024
01:16:49,720 --> 01:16:53,760
Sabi ng kuya kong si Charles,
baka raw nahanap na nila siya.
1025
01:16:55,000 --> 01:17:00,200
May kakaibang excitement at saya.
1026
01:17:02,080 --> 01:17:05,640
Parang hindi kami makapaniwala
na andito na siya.
1027
01:17:06,800 --> 01:17:11,560
Sobrang excited akong makita
ang mga kapatid ko.
1028
01:17:12,240 --> 01:17:16,680
Si Mommy, hinahawakan lang ang mukha ko,
at umiiyak kaming lahat.
1029
01:17:26,720 --> 01:17:28,800
Gusto kong sumigaw sa sobrang saya.
1030
01:17:30,800 --> 01:17:34,799
Di ko maipaliwanag
kung gaano ako ka-grateful
1031
01:17:34,800 --> 01:17:37,440
nang malaman kong nahanap na siya.
1032
01:17:40,000 --> 01:17:41,000
Tapos na.
1033
01:17:45,280 --> 01:17:46,920
Nang nakita ko uli ang pamilya ko…
1034
01:17:51,040 --> 01:17:54,879
naalala ko na kahit
ano'ng nangyari sa 'kin,
1035
01:17:54,880 --> 01:17:59,000
hindi no'n nabawasan ang halaga ko.
1036
01:18:01,080 --> 01:18:04,920
Hindi kayang sirain 'yon ng mga halimaw.
1037
01:18:11,960 --> 01:18:16,039
Utah’s miracle. Ligtas si Elizabeth Smart
matapos ang siyam na buwan.
1038
01:18:16,040 --> 01:18:19,279
{\an8}15-anyos na si Elizabeth Smart,
natagpuan na at ligtas.
1039
01:18:19,280 --> 01:18:22,079
280 days matapos ang kidnapping.
1040
01:18:22,080 --> 01:18:24,999
- Parang bumangon mula sa kamatayan.
- Isang kuwento ng himala.
1041
01:18:25,000 --> 01:18:27,719
{\an8}Umiiyak ang buong bansa.
1042
01:18:27,720 --> 01:18:30,000
Nagbubunyi ang mga tao sa Salt Lake City.
1043
01:18:30,600 --> 01:18:33,480
Totoo ’to.
1044
01:18:36,360 --> 01:18:38,159
Lahat ay tumulong. Lahat ay nagdasal.
1045
01:18:38,160 --> 01:18:42,239
Salamat sa Diyos,
sa lahat ng sumali sa paghahanap.
1046
01:18:42,240 --> 01:18:43,599
Sa kasaysayan ng mundo,
1047
01:18:43,600 --> 01:18:46,759
walang batang babae na mas pinagdadasal
pa kaysa kay Elizabeth.
1048
01:18:46,760 --> 01:18:48,919
Salamat sa pagsagot
sa mga panalangin namin.
1049
01:18:48,920 --> 01:18:50,000
Salamat.
1050
01:18:50,520 --> 01:18:52,920
Si Mary Katherine ang hero namin.
1051
01:19:00,480 --> 01:19:03,040
Naalala ko, sobrang saya kong makauwi.
1052
01:19:04,640 --> 01:19:07,039
Ilang beses akong nagising
no'ng gabing 'yon,
1053
01:19:07,040 --> 01:19:10,359
nakatayo lang si Mom at Dad
1054
01:19:10,360 --> 01:19:12,040
sinisigurado na nando'n pa rin ako.
1055
01:19:17,360 --> 01:19:21,760
May tumawag sa phone ko. Isang detective
ang nagsabi, "Cory, nahanap na siya."
1056
01:19:22,600 --> 01:19:27,280
Di ko maipaliwanag
ang naramdaman kong ginhawa.
1057
01:19:28,840 --> 01:19:34,200
Sumabay ako sa crew ng CBS News
paakyat sa camp.
1058
01:19:40,080 --> 01:19:45,520
Tumayo ako sa gilid…
parang gusto kong masuka.
1059
01:19:51,080 --> 01:19:57,599
Parang nabigo ko siya.
Kung mas napaaga namin siyang nakita,
1060
01:19:57,600 --> 01:20:00,120
baka nabawasan sana ang sakit
na naranasan niya.
1061
01:20:01,320 --> 01:20:05,759
Bilang pulis, kailangan naming tanggapin
na hindi namin alam lahat,
1062
01:20:05,760 --> 01:20:08,320
at di pwedeng magpanggap na alam namin.
1063
01:20:09,360 --> 01:20:12,719
Buti na lang talaga, ’tong pamilya niya,
di sumunod sa mga payo
1064
01:20:12,720 --> 01:20:17,040
ng mga pulis na wag i-release ang sketch.
1065
01:20:23,200 --> 01:20:26,720
Ito ang kaso na sobrang kakaiba
'yong taong may kinalaman dito.
1066
01:20:30,120 --> 01:20:32,159
Di ako nagsinungaling. Lahat ng sinabi ko—
1067
01:20:32,160 --> 01:20:35,079
Sabihin mo na ang totoo.
Paano mo nadala si Elizabeth sa ’yo?
1068
01:20:35,080 --> 01:20:36,439
Sabihin mo ngayon ang totoo.
1069
01:20:36,440 --> 01:20:39,079
Sa kapangyarihan ng Diyos,
pinadala siya sa 'min.
1070
01:20:39,080 --> 01:20:41,039
Lagi na lang, pag malapit na kami
1071
01:20:41,040 --> 01:20:44,399
sa aktwal na pag-amin ng isang krimen,
1072
01:20:44,400 --> 01:20:47,119
bigla siyang magsesermon.
1073
01:20:47,120 --> 01:20:49,039
- Lingkod ako ng Panginoon.
- Hindi.
1074
01:20:49,040 --> 01:20:51,639
Ginawa ko lang ang inutos sa 'kin.
1075
01:20:51,640 --> 01:20:53,239
Magaling siya umiwas.
1076
01:20:53,240 --> 01:20:55,200
Lumayo ka, Satanas!
1077
01:20:56,240 --> 01:20:58,639
Lumayo ka, Satanas!
1078
01:20:58,640 --> 01:21:01,279
Di ako si Satanas. Nandito ako.
Si Cordon Parks.
1079
01:21:01,280 --> 01:21:03,319
Lumayo ka, Satanas!
1080
01:21:03,320 --> 01:21:05,279
At gusto ko ng matinong paliwanag—
1081
01:21:05,280 --> 01:21:07,480
Lumayo ka, Satanas!
1082
01:21:08,320 --> 01:21:11,200
Isang pedophile si Brian David Mitchell
1083
01:21:11,800 --> 01:21:15,799
na ginagamit ang Diyos para
bigyang-katwiran
1084
01:21:15,800 --> 01:21:18,040
ang mga kasalanan niya.
1085
01:21:19,000 --> 01:21:21,599
Sa tingin ko hindi siya baliw.
1086
01:21:21,600 --> 01:21:25,120
Nagpapanggap lang siya at gumana 'yon.
1087
01:21:26,800 --> 01:21:30,600
Paulit-ulit na dine-delay ng judge
ang trial niya.
1088
01:21:34,640 --> 01:21:37,240
Ang tagal ng buong kaso.
1089
01:21:38,880 --> 01:21:42,600
Pero nagbigay rin 'to
kay Elizabeth ng oras.
1090
01:21:44,240 --> 01:21:46,240
Oras para maghilom.
1091
01:21:51,320 --> 01:21:53,200
- Hello.
- Hi.
1092
01:21:58,600 --> 01:22:01,919
Sobrang nag-aalala ang pamilya ko,
1093
01:22:01,920 --> 01:22:05,799
gusto nilang matulungan
akong maka-recover,
1094
01:22:05,800 --> 01:22:09,160
at mabuo uli ang buhay ko.
1095
01:22:11,520 --> 01:22:14,519
Pero no'ng una, takot ako sa mga lalaki.
1096
01:22:14,520 --> 01:22:17,599
Takot ako sa maraming bagay,
1097
01:22:17,600 --> 01:22:21,719
at hanggang sa pagbabalik ko,
walang nagbabanggit
1098
01:22:21,720 --> 01:22:23,879
tungkol sa rape o abuse.
1099
01:22:23,880 --> 01:22:27,079
Parang, di 'to normal na conversation,
1100
01:22:27,080 --> 01:22:30,999
kaya sobra akong nahihiya sa mga nangyari,
1101
01:22:31,000 --> 01:22:32,960
kahit alam kong wala akong kasalanan.
1102
01:22:33,960 --> 01:22:37,199
Naiisip ko, "Dapat tumakbo ako noon.
Dapat ganito ang ginawa ko…"
1103
01:22:37,200 --> 01:22:41,200
Sayang wala dito ang harp mo ngayon.
1104
01:22:42,520 --> 01:22:43,559
Ah, okay lang.
1105
01:22:43,560 --> 01:22:45,599
Bihira naman tayong magkita, di ba?
1106
01:22:45,600 --> 01:22:47,639
Gusto mo ako na lang
mag-play ng folk harp?
1107
01:22:47,640 --> 01:22:50,999
Ikaw naman ang tumugtog ng folk harp.
Lagi na lang ako.
1108
01:22:51,000 --> 01:22:53,919
- Fish and chips ba 'to?
- Oo, fish and chips din ’to.
1109
01:22:53,920 --> 01:22:57,439
Pagbalik ni Elizabeth, masaya kami.
1110
01:22:57,440 --> 01:23:03,359
Pero ang hirap din
subukang bumalik sa normal.
1111
01:23:03,360 --> 01:23:05,080
Pero ano nga ba ang normal?
1112
01:23:05,920 --> 01:23:08,960
Lagi kaming may bonding.
1113
01:23:12,720 --> 01:23:17,120
Malaking bagay ang tulong ni
Mom sa pagproseso ko sa lahat ng nangyari.
1114
01:23:18,760 --> 01:23:21,960
Pero gusto na rin
niyang bitawan ang lahat.
1115
01:23:23,480 --> 01:23:28,079
No'ng Pasko,
ang dami kong binili na stuffed animals,
1116
01:23:28,080 --> 01:23:30,439
tapos tinapon mo silang lahat
sa isang bag.
1117
01:23:30,440 --> 01:23:33,599
Pero kung ire-rewind mo ng kaunti,
1118
01:23:33,600 --> 01:23:37,079
sabi ni Mom di ako pwedeng gumalaw
hangga't di malinis ang kuwarto.
1119
01:23:37,080 --> 01:23:38,960
Wala akong magawa.
1120
01:23:40,240 --> 01:23:43,559
Sa totoo lang,
ang pinakamalaking tulong
1121
01:23:43,560 --> 01:23:46,640
ang oras kasama ang pamilya.
1122
01:23:50,200 --> 01:23:54,480
Pero ang kaso, di pa rin natatapos.
1123
01:23:56,040 --> 01:23:57,839
2003
1124
01:23:57,840 --> 01:24:00,520
Pakiramdam ko parang talo
ako sa laban na 'to.
1125
01:24:02,000 --> 01:24:06,040
Halos isang dekada na,
kailangang matapos na.
1126
01:24:07,600 --> 01:24:09,159
Wala akong pakialam sa hirap.
1127
01:24:09,160 --> 01:24:12,719
Kahit araw-araw pa 'kong umupo sa korte,
1128
01:24:12,720 --> 01:24:15,600
kung ’yon ang kailangan
para matapos na ’to, gagawin ko.
1129
01:24:16,200 --> 01:24:17,479
NOVEMBER 10, 2010
1130
01:24:17,480 --> 01:24:21,279
Si Elizabeth mismo ang tumestigo,
detalyado, matapang at buo ang testimonya
1131
01:24:21,280 --> 01:24:22,920
sa pinagdaanan niya.
1132
01:24:27,000 --> 01:24:29,959
Ayoko na sana siyang harapin.
1133
01:24:29,960 --> 01:24:32,439
Pero kung makakalaya pa siya,
1134
01:24:32,440 --> 01:24:35,240
sigurado akong may iba pa
siyang mabibiktima.
1135
01:24:36,480 --> 01:24:39,720
Kaya no'ng dumating na ’yong hatol,
1136
01:24:40,600 --> 01:24:43,359
na guilty…
1137
01:24:43,360 --> 01:24:47,200
parang, "Oras na, sobrang salamat."
1138
01:24:48,040 --> 01:24:51,520
"Tapos na. Pwede ko na ’tong bitawan."
1139
01:24:53,320 --> 01:24:56,879
Sobrang saya ko na makapagsalita ngayon
sa harap ng buong bansa,
1140
01:24:56,880 --> 01:24:58,599
at magbigay pag-asa
sa ibang biktima.
1141
01:24:58,600 --> 01:25:01,199
Pwede tayong magsalita.
At pakikinggan tayo.
1142
01:25:01,200 --> 01:25:04,119
Si Brian David Mitchell ay guilty
sa kasong kidnapping
1143
01:25:04,120 --> 01:25:07,519
at pag-transport sa menor de edad
para sa sexual abuse.
1144
01:25:07,520 --> 01:25:12,880
Habambuhay na pagkakakulong
at walang parole.
1145
01:25:13,680 --> 01:25:15,639
Si Wanda Barzee, guilty rin sa kidnapping
1146
01:25:15,640 --> 01:25:18,599
at sa pag-transport sa menor de edad
para sa sexual abuse.
1147
01:25:18,600 --> 01:25:21,679
15 taon ang hatol.
1148
01:25:21,680 --> 01:25:24,760
Nakalaya siya 2018.
1149
01:25:28,360 --> 01:25:33,000
Minsan iniisip ko, ano kaya ang buhay ko
kung di ako dinukot?
1150
01:25:35,280 --> 01:25:38,599
Pangarap ko talaga noon,
mahanap ang taong magmamahal sa 'kin,
1151
01:25:38,600 --> 01:25:40,320
ang taong mamahalin ko rin.
1152
01:25:42,000 --> 01:25:42,920
At…
1153
01:25:43,720 --> 01:25:47,080
At natupad naman. Nahanap ko siya.
1154
01:25:48,600 --> 01:25:52,000
Nagpakasal kami at may pamilya na kami.
1155
01:25:57,040 --> 01:26:01,800
Habang tumatagal, nagsimula na 'kong
magsalita sa publiko tungkol sa nangyari.
1156
01:26:04,440 --> 01:26:07,639
Parang kailangan na may patutunguhan 'to.
1157
01:26:07,640 --> 01:26:10,520
Kailangan may mabuting
maidulot ’to sa mundo.
1158
01:26:11,120 --> 01:26:13,239
Lahat tayo may choice.
1159
01:26:13,240 --> 01:26:17,439
Pwede tayong manatiling nakahiga,
nakatalukbong ang kumot,
1160
01:26:17,440 --> 01:26:19,560
{\an8}o pwede tayong bumangon.
1161
01:26:23,800 --> 01:26:26,999
Pwedeng pag-usapan
ang mga bagay na nakasakit sa 'kin
1162
01:26:27,000 --> 01:26:30,720
at mga bagay na nahirapan ako lagpasan.
1163
01:26:31,440 --> 01:26:35,239
Gusto kong malaman ng ibang survivors,
wala silang dapat ikahiya.
1164
01:26:35,240 --> 01:26:37,279
Gusto ko malaman niyo na di kayo nag-iisa,
1165
01:26:37,280 --> 01:26:41,199
may mga taong nakaranas rin ng katulad
sa nangyari sa kanila
1166
01:26:41,200 --> 01:26:42,800
at nakakaintindi sa kanila.
1167
01:26:45,440 --> 01:26:50,800
Habang tumatagal, nare-realize ko,
matatag pala ko kaysa sa inaakala ko.
1168
01:26:54,600 --> 01:26:55,960
Matagal ang proseso.
1169
01:27:01,880 --> 01:27:04,080
May good days, may bad days.
1170
01:27:05,760 --> 01:27:10,120
Pero ngayon, mas maayos na ang relasyon
ko sa sarili ko.
1171
01:27:11,400 --> 01:27:13,559
Dati, ang boses sa utak ko,
1172
01:27:13,560 --> 01:27:15,720
"Dapat ganito ang ginawa ko…"
1173
01:27:16,320 --> 01:27:18,599
Ngayon, "Makakaya mo ’to."
1174
01:27:18,600 --> 01:27:20,880
"Matatapos mo ’to. Malakas ka.
Magpatuloy ka."
1175
01:27:25,720 --> 01:27:28,560
Kaya mong mabuhay,
kahit ano'ng dumating sa buhay mo.
1176
01:27:34,320 --> 01:27:38,319
Ang Elizabeth Smart Foundation ay patuloy
na lumalaban para sa pagbabago
1177
01:27:38,320 --> 01:27:41,560
at sa mga biktima
laban sa sexual violence.
1178
01:27:42,080 --> 01:27:45,479
Kung ikaw o may kilala kang naabuso,
1179
01:27:45,480 --> 01:27:49,200
may impormasyon at materyales dito sa
www.wannatalkaboutit.com
1180
01:29:19,240 --> 01:29:24,720
Nagsalin ng Subtitle: Anna Doroteo