Downloaded from YTS.BZ
Official YIFY movies site: YTS.BZ
Si Garry Kasparov, isang superstar, ang Napoleon ng chess.
Malayo sa itsura ng isang mahilig sa libro.
- Matindi ang karisma. - Maangas at diretso magsalita.
Siya ang pinakakontrobersyal na champion sa lahat.
Walang makakatalo sa kanya.
- Napaka-confident mo, ano? - Dapat confident ako.
At world champion ako.
Psychological warfare ang chess.
Determinasyon ko laban sa determinasyon mo.
Ito ang pinakamatinding kompetisyon
sa pinakapurong anyo nito.
Pag nanalo ka, mas magaling ka.
- Mas mabuti kang tao? - Oo, at sa lahat.
Kailangan ko ng bagong challenge, kaya ako lumalaban sa computer.
Tinatanggap ko kahit anong hamon.
Ang 12-year-old na estudyante mula Hungary, na si Judit Polgár,
ay nanalo sa isang international chess tournament at nakagawa ng kasaysayan.
Noong una, minamaliit ako ng lahat.
Sinasabi nila, "Babae ka, bata ka lang, ba't ka nandito?"
Pero mental sport ang chess.
At kailangan mong magtiwala sa sarili mo.
Si Judit ang pinakamagaling sa edad niya, lalaki man o babae,
sa buong kasaysayan ng chess.
Si Judit ang pinakabata na naging international chess master.
Nakuha niya ang titulong ito ng tatlong taon na mas maaga
kaysa kina Bobby Fischer at Garry Kasparov.
Noong 1994,
unang beses nakalaro ni Judit Polgár si Garry Kasparov.
Ito ang unang pagkakataon sa kasaysayan ng chess
na ang number one na babaeng chess player
ay makakalaban ang pinakamagaling na lalaking player sa mundo.
Excited ang mga tao rito,
pero nag-aalala rin sila.
Ilalampaso kaya siya?
Walang katapusan ang posibilidad sa chess.
Kailangang handa ka sa maling tira,
pero pagkatapos, huminga ka lang at bumalik sa laban.
Palagi kang may bagong pagkakataon, bagong oportunidad.
Parang buhay natin, kailangan mo lang maging matatag.
Hindi pa tapos ang laban hangga't hindi pa talaga ito tapos.
NAGULAT ANG MUNDO
NO.1 SA WOMEN'S WORLD RANKINGS
SIYA SI JUDIT POLGÁR
Noong bata ako, pangarap kong makalaro ang pinakamagagaling na player
sa pinakamalalaking tournament sa mundo.
Pero parang imposible ang mga pangarap na 'yon.
Dahil sa kung sino ako
at kung saan ako nanggaling.
Ngayon, komunista ang gobyerno ng Hungary.
Isang modernong totalitarian state.
Tinanggal ang freedom of speech.
Bagsak ang ekonomiya, mataas ang inflation at unemployment.
Milyon-milyong mga Hungarian ang dumodoble-kayod para lang mabuhay.
Ang pinakamataas na suicide rate sa Europe.
Nang ipanganak ang tatlo kong anak,
sobrang hirap ng buhay nammin.
AMA NI JUDITH
Nakatira kami sa isang sirang bahay sa distrito ng mga manggagawa.
Basa ang mga pader mula kisame hanggang sa sahig.
Gusto ko ng magandang buhay para sa mga anak ko.
Sinimulan kong pag-aralan ang talambuhay ng mga genius.
Mahigit yata sa 400 na libro sa mga
pinaka-maimpluwensyang tao sa mundo ang pinag-aralan niya.
Naintindihan niya na sila ay nade-develop, hindi basta ipinanganak
basta tama ang edukasyon nila.
Lahat sila nag-umpisa sa edad na lima
at pinag-aralan ang isang larangan ng walo hanggang siyam na oras araw-araw.
At si László Polgár at ang asawa niyang si Klára,
ay nagdesisyon na magpapalaki sila ng mga batang henyo
gamit ang eksperimentong ito.
MALUPIT NA AMA NA PINIPILIT ANG ANAK SA CHESS
Marami ang nagsasabi na parang child abuse na ito,
na may ginagawa siyang makakaapekto sa kanila kalaunan.
Hindi ako nagduda na ang eksperimentong ito ay hahantong sa tagumpay.
Noong una, hindi ko alam kung tama siya.
INA NI JUDIT
Sinasabi ko sa inyo ang totoo.
Pero mahal ko ang asawa ko,
at gusto ko ang deya niya.
Kaya, bakit hindi?
Bakit chess?
Napakasimple. Ang chessboard, madali lang makuha.
At napakamura.
Ang kapatd kong si Susan, pitong taon ang tanda niya sa 'kin.
At mas matanda si Sofia ng isa't kalahating taon.
Kaya naglalaro na talaga sila ng chess.
At noong five years old na 'ko, nag-umpisa na 'ko mag-training sa chess.
Ang pundasyon ng chess, napakahalaga nito.
Una, kailangang alam mo kung paano gumagalaw ang mga piyesa.
May anim na klase ng piyesa. Ang knight, bishop, rook, pawn…
Mga bagong diskarte.
Sicilian Defense, Berlin Defense.
Pag binitawan mo na 'yong piyesa, hindi mo na ito pwedeng ilipat pa.
Para sa mga magulang ko, sayang ang oras,
'yong sa academics, para pumasok pa sa school.
Kaya homeschooled kami.
Gumawa ng card system ang papa ko, parang 'yong sa mga library.
Sa bawat card, may mga diskarte at taktika.
Kailangan nating makabisado ang daan-daang libong mga cards.
At gumawa ang papa ko ng isang espesyal na dingding
na may 30 na chessboards.
Mga chess puzzle.
Kailangan naming isulat 'yong solusyon.
Mahirap lang kami.
Anumang perang meron kami, napupunta 'yon sa chess coaching, training.
May isang trainer ng 10:00 hanggang 1:00.
Iba sa 2:00 hanggang 5:00.
At iba ulit sa 5:00 hanggang 9:00.
Bale buong araw ay puro sa chess.
At wala kang Sabado, Linggo, birthday, mga celebration.
Araw-araw puro trabaho.
Pero nag-enjoy pa rin ang mga anak ko.
Noong six-years-old ako, sumali ako sa una kong tournament
sa lugar kung saan kami nakatira.
At malinaw pa sa 'kin ngayon, may maliit na magnetic chess set
bilang first prize.
Gustong-gusto kong maipanalo 'yon.
Kadalasan, mahiyain akong bata.
Pero pag naglalaro ako ng chess,
'yon ang mundo ko.
Isa akong killer, attacker, at agresibo ako.
Lahat black or white lang.
Gusto kong talunin ang kalaban ko. Gusto kong umatake.
Gusto kong isakripisyo lahat para lang maka-checkmate.
Nanalo ako sa una kong tournament.
At nakuha ko 'yong maliit na magnetic chess set.
'Yong nararamdaman ko pag nananalo sa laro,
napakalakas no'n.
Pagkatapos no'n, malinaw na sa 'kin na magiging chess player ako.
Wala na akong ibang gusto gawin.
At kung gusto mong maging pinakamagalling, kailangang dumaan ka rin sa mga hamon.
Para patunayan ang eksperimento niya,
gusto ng papa ko na maglaro kami
sa matitinding kompetisyon, na ibig sabihin, lalaki ang mga kalaban.
Pero nang sumali kami para lumaban sa mga lalaki,
ang tingin nila sa 'min parang pupunta kami sa buwan.
Dominado ng kalalakihan ang larong chess.
Men's club talaga siya.
Mahigpit ang segregation noon.
Bawal maglaro ang mga babae sa mga panlalaking tournament.
Hindi nirerespeto ang mga babaeng chess player.
- Mahina ba sa chess ang mga babae? - Hindi sila magaling mag-chess.
Hindi lang siguro sila matalino.
Sa lahat ba ng babae, sa tingin mo?
Siguro.
Wala pang naging magaling na babaeng chess player.
TANGA BA ANG MGA BABAE?
Kailangan ng purong lakas ng isipan para maintindihan ang chess
at makapag-isip nang malalim sa laro.
At kailangan ang personalidad para maging magaling sa laro.
May mga patunay na wala nito pareho ang mga kababaihan.
'Yong maling kaisipan na 'yon,
gusto namin ng mga kapatid ko na baguhin 'yon.
Kung makakasali kami sa mga tournament,
maipapakita namin sa mundo na kaya namin.
Sa Hungary, bilang isang komunistang bansa,
kailangan mo ng permiso para pumunta sa ibang bansa
para maglaro sa mga tournament.
Dapat malakas ka sa kanila.
Kung may magandang ideya ka at gusto mong maging iba,
pina-homeschooled mo ang mga anak mo,
pinapalaban sa mga lalaki,
hindi ito suportado ng komunistang gobyerno.
Di tulad ng ibang babae, madalas di kami makaalis sa Eastern Bloc.
Sa komunistang rehimen, kapag hindi mo ginawa ang sinasabi sa 'yo,
magbabayad ka, at baka buong pamilya mo pa ang pagbabayarin.
Minsan dumating 'yong mga pulis
na may mga machine gun
at ginising kami sa umaga.
Nangyari 'yong dumating sila
para ipasok kami sa mental house
o sa kulungan.
At sinabi pa nila na kukunin nila 'yong mga bata sa 'min.
Kukunin nila 'yong mga bata sa 'min.
Isipin mo 'yon.
Gustong patunayan ng papa ko ang experiment niya.
At handa siyang lumaban para mabuhay sa paraang pinangarap niya.
Sasabihin niya, "Bumalik ka sa chessboard."
Ang tanging sagot lang ay ang magsusumikap ka at pakitaan mo sila ng resulta.
Madalas, pinapayagan lang kaming maglaro sa Hungary at sa Eastern Europe.
Lumalaban ako sa mga matatanda at sunod-sunod ang panalo ko.
Kailangan ko ng bagong challenge.
Napakaraming blind chess ang nilaro ko.
Pawn sa E4.
Knight sa C3.
Knight sa F7.
Checkmate.
Goal ko 'yong manalo sa bawat laro.
At ang pangarap ko ay ang makapasok sa top ten sa buong mundo
at maging isa sa pinakamagaling.
Noong panahong 'yon, ang pinakamagaling ay si Garry Kasparov ng Soviet Union.
Bata pa lang ako iniidolo ko na siya.
At ngayon, may tayong chess champion. Siya si Garry Kasparov,
ang pinakabatang chess champion sa buong mundo.
Magtitipon-tipon kami,
panonoorin ang laro niya, at marami kaming matututunan.
Si Kasparov, parang si Larry Bird o si Michael Jordan pag kalaro mo.
Walang tigil na pagsisikap at walang pagod sa sarili.
Ang pinakamagaling sa kahit anong speed.
Wala akong ibang nakikita na pwedeng umagaw ng titulo sa 'kin
maliban kung, alam mo na, sinisira ko ang sarili ko.
Inaaral kong mabuti ang mga ideya, mga opening, 'yong nilalaro niya.
Ginagaya ko rin 'yon.
Agresibo siya.
Agresibo rin ako.
Hinahangaan ko talaga siya.
Pinapangarap ko na makalaban siya.
Base sa kuwento ng pamilya,
natuklasan ko ang chess noong five and a half years old ako.
Isang gabi noong winter sa siyudad ng Baku, sa Azerbaijan,
sa timog ng USSR, sa siyudad kung saan ako ipinanganak at lumaki.
Pinapanood ko ang mga magulang na sagutan ang isang chess puzzle galing sa diyaryo.
At nabighani ako sa hiwaga ng laro.
64 na mga square lang, 32 na piyesa.
Nilamon agad ako ng laro.
Naging passion ko na.
Parang itinadhana talaga.
Sa Soviet Union, itinuturing na politikal na sandata ang chess.
Para maipakita ang intelektwal na kalamangan
ng komunistang rehimen laban sa Kanluran.
May malawak na network
para makilala ang magagaling na player
at tulungang ma-develop ang talent nila.
Natulungan ako nitong umangat, dahil nadiskubre kaagad ang talent ko.
MAGANDANG KINABUKASAN PARA SA BATA ISANG BITUIN MULA SA SILANGAN
KASPAROV, MAGIGING CHAMPION?
Ang Soviet chess ay ang mismong chess.
Sila ang namamayagpag sa chess.
At sa kanila galing ang mga lalaki at babaeng champion taon-taon.
Kung gusto mong matuto ng chess mula sa magagaling,
sa Soviet chess school talaga.
Kinokontrol nila ang tuktok ng mundo sa chess.
Noong panahong iyon, nananalo na si Susan sa mabibigat na kompetisyon.
At noong 1984, sa women's ranking, si Susan ang number one sa buong mundo.
Kaya nagsimula na siyang makilala ng buong mundo.
Balita ngayong gabi…
Susan Polgár ng Hungary.
Si Susan ang pinakamagaling…
- Pinakamagaling na babaeng player… - Pinakamataas na ranking sa lahat.
Nakakatuwa 'yon kasi, kahit na sinubukan nila akong itulak pababa,
hindi sila nagtagumpay.
Tinawag siya ng isang eksperto bilang Mozart ng chess.
Magaling din ang dalawa niyang kapatid.
Pumunta ang mga mamamahayag sa Hungary para mag-interview.
Hindi nila maintindihan kung bakit
ang number one female player sa buong mundo
ay hindi pinapayagang umalis ng Eastern Bloc.
Sinabi ng mga mamamahayag na kung ang mga awtoridad
ay hindi titigilan ang diskriminasyon sa pamilyang Polgár,
magsisimula sila ng pandaigdigang laban kontra Hungary
para sa paglabag sa karapatang pantao.
TATLONG MAGKAKAPATID SA BUDAPEST SUSUBUKAN ANG MALE CHESS
Sa isang punto, ang gobyerno ng Hungarian
ay naramdaman ang sobrang pressure mula sa mga media.
Kalaunan, pumayag silang i-release ang mga passport namin
at pwede na kaming bumiyahe sa West.
Sobrang excited namin.
Pangarap kong ipakita sa buong mundo kung gaano kami kagaling.
Ngayon pwede na.
Sa Chess Olympiad noong 1988, may mahigit 100 na bansa ang sumali.
Nagpapadala ang bawat bansa ng pinakamagaling nilang player.
Nagdesisyon ang Hungarian captain na kaming tatlong magkakapatid 'yon,
at ang pang-apat na sasama sa Olympiad, ay si Ildikó Mádl.
Kakaiba na maglalaro kami sa Women's Olympiad
at lumaban lang sa mga babae.
Pero itinuloy namin.
Sa wakas, maipapakita na namin ang kakayahan namin.
Talagang buong mundo na ang kalaban namin.
Ngayong gabi, sa ngalan ng FIDE, welcome sa 8th Chess Olympiad.
Ang Chess Olympiad ay ang Olympics ng chess.
Ito ang pinakamalaking team competition, ang pinakaprestihiyosong kaganapan.
Lahat sumasali do'n.
Para maglaro sa team event, at manalo bilang pinakamagaling na bansa sa chess.
May dalawang section.
Ang men's competition, at ang Women's Olympiad.
Araw-araw sa loob ng dalawang linggo, lalaban ang isang bansa sa ibang bansa.
Tapos kinabukasan, ibang bansa ulit.
At ang pinakamalaking puntos mo kada laban ay three points.
Ang pinakamataas ang mananalo ng Olympic gold.
Pagpasok pa lang sa tournament hall, parang, kakaiba na.
Mga bata pa kami.
'Yon ang unang beses na nakita namin ang pinakamagagaling sa mundo ng chess.
Nandoon si Kasparov.
Nakita ko si Susan na kausap si Garry Kasparov
at kami ni Sofia, para kaming,
humahagikgik at nakangiti.
Na, "Wow, kinakausap na tayo ni Kasparov."
Ang daming kontrobersiya sa pagpili sa mga Polgár.
Napakabata ng team nila.
Mga teenager na lumalaban sa pinaka- magagaling na player sa buong mundo.
Maganda 'yong ideya nila, pero pinagtawanan lang sila at sinabing,
"Okay, 'yan na 'yong Soviet team."
Sila ang namamayagpag sa chess.
Mahigit 30 years na silang di pa natatalo sa Olympiad.
Walang makakatalo sa kanila.
Mga players, maupo na po kayong lahat.
Pumasok ako sa playing hall.
Naupo ako.
Naglaro ako sa board one.
Si Judit nasa board two, katabi ko.
At sa thrid board, nagsasalitan kami ni Ildikó Mádl.
Inaayos ko 'yong mga piyesa.
Nanginginig ang binti ko dahil sa kaba ko,
at iniisip ko kung mentally prepared ba ako
para lumaban sa pinakamagagaling sa buong mundo.
Tumataas ang tensyon.
Pero nang magsimula na ang laro, ibang-iba na ang mindset ko.
Hindi ko na pinapansin lahat ng nangyayari sa labas ng chessboard
at nakatutok lang ako sa laro.
Nakatutok lang talaga ako sa laban.
At isa-isa kong napanalunan ang mga laro ko.
Oo, sobrang nakakatuwa siya.
Matapos manalo ni Judit sa mga unang laro niya, natatakot na sa kanya mga tao.
Alam namin na pag naglalaro siya, malaki ang tsansa na mananalo kami.
Hindi kami sanay makakita ng mga batang babae na magagaling maglaro ng chess.
Sobrang kakaiba.
Nando'n siya nakaupo, isang 12-years-old na babae na naka-ponytail,
at nangingibabaw siya.
Ginawa niyang biktima ang mga kalaban.
Grabe 'yong epekto kaya bigla na lang daan-daang tao ang bumisita sa tournament.
May parang Polgár mania.
Kakaibang pangyayari ang mga Polgár sa chess.
Napakagaling nila.
Si Judit, 12 pa lang, ang pinakamagaling na player sa edad niya.
Si Judit ang pinakatalentado.
Sana kasing-galing ko siya noong nasa edad niya ako.
Marami siyang pagkakataon para maging unang women's world champion.
Walang duda 'yon.
Ang chess na nilalaro niya, ang enerhiya sa likod ng bawat tira ay
hindi pa nakita sa female chess.
Maayos 'yong nilaro ko.
Pero, siyempre, magaling din maglaro ang mga Soviet.
Kailangan ng mga Polgár ng himala para maagawan ang mga babaeng Russian
ng medalya na itinuturing nila bilang pribadong pag-aari nila.
N aalala ko 'yong teammate namin, si Ildikó Mádl, sabi niya,
"Kung ibibigay na nila 'yong silver, pipirma na 'ko."
Naniniwala si Judit na kaya kami pumunta do'n ay dahil para sa ginto.
Lumakas ang loob naming lahat.
Panalo lagi si Judit sa mga laro niya.
At si Susan, Ildikó, at ako, kinakaya naman namin ang mga laban namin.
Last round na,
at grabe 'yong tensyon dahil dito nakasalalay lahat
kung makaka-gold medal kami o hindi.
Hindi naniwala ang karamihan na mapapatalsik ang mga Soviet sa trono.
Mabilis akong nanalo.
Tabla si Ildikó Mádl sa laban.
Umabot lahat sa laro kung saan kailangang lumaban ni Susan kay Pia Cramling,
isa sa pinakamagaling na babaeng player.
Nakakatakot, pero sinubukan ko lang na gawin ang pinakamagandang tira na kaya ko.
Hanggang sa dulo,
hindi malinaw kung makukuha namin ang gold medal.
Pagkatapos ng huling round, alam na naming naka-gold kami.
Sobrang saya namin.
Sa total na 33 points,
ang Hungarian team ay nakapagtala ng bagong record.
Sumali si Judit at talagang nilampaso niya lahat.
Wala siyang talo.
Sobrang galing.
Napatunayan nito sa mundo kung sino ang mga Polgár.
Gold medal para sa Team Hungary.
Naramdaman namin na sumusuporta sa 'min ang buong mundo.
Napakasarap ng pakiramdam na 'yon na hindi namin halos nararanasan sa 'ming bansa.
Pagbalik namin galing Thessaloniki papuntang Budapest airport,
parang isang di inaasahang sitwasyon.
Inaabangan kami ng mga tao.
GOLD MULA THESSALONIKI
Saludo sa mga babaeng ito!
Nabago ng Chess Olympiad ang buhay namin.
Umalis kami bilang black sheep at umuwi bilang golden girls.
Kinilala ng bansang Hungary ang pamilya Polgár
sa unang pagkakataon.
Inimbitahan kami sa Parliament.
Nakipag-celebrate sa 'min ang presidente.
Masaya na ba si László Polgár ngayon?
Magsisinungaling ako kung hindi.
Ang gobyerno at ang chess federation, nagbago ang tono nilang lahat.
Parang lahat ng ginagawa namin, tama.
Nagbabago na lagay ng politika.
Malapit nang bumagsak ang Berlin Wall.
Dahil do'n at sa panalo namin sa Olympiad,
mas madali na para sa amin ang bumiyahe.
Maraming tournament ang ipinanalo ni Judit sa taon na 'yon
at di nagkaka-inggitan ang magkakapatid.
Naniwala kaming lahat na langit ang limitasyon niya.
Kailan magkakaroon ng babaeng world champion?
Baka nakaupo siya sa tabi ko.
Hindi ko alam.
Di pa nakakita ang mundo ng ganito.
Mas gumagaling siya sa bawat tournament.
Nakakatakot ito.
Umangat ng 200 ang rating ko sa loob ng kalahating taon, na sobrang laki no'n.
Sa chess, may rating system tayo.
Medyo simple lang.
Parehong may rating ang dalawang player na naglalaro.
Kung matalo mo ako, makakakuha ka ng puntos at mababawasan naman ako.
Kaya noong 12-years-old ako, naging number one player ako sa buong mundo.
Pero hindi ako tumitigil.
12-years-old ang best female chess player.
Gusto kong maging grandmaster at
tumaas pa ang rating ko.
Para maging grandmaster, kailangang umabot ka sa 2500 o mas mataas pa
at kailangan mo ring galingan
sa tatlong mahihirap na kompetisyon.
TINATALO NA NIYA ANG MGA MATATANDANG GM
Si Judit, hinihigitan niya 'yong mga record.
Kaya talagang nabaliw ang mundo
sa posibilidad na baka ma-break niya ang 33 taong rekord ni Bobby Fischer
bilang pinakabatang nakakuha ng titulong grandmaster.
Kada buwan, nasa magasin ang picture niya.
Lahat nakasubaybay sa kanya.
TUMABI KA NA, FISCHER. HETO NA SI JUDIT POLGÁR
At noong 1991, sumali ako sa Hungarian Super Championship.
15 years at 4 months old ako no'n.
NAGING GRANDMASTER SI BOBBY FISCHER SA EDAD NA 15 TAON AT 6 NA BUWAN
Ito na ang huling pagkakataon ko para basagin ang record ni Bobby Fischer.
Ito ang pinakamahirap na Hungarian championship.
Nando'n lahat ng magagaling na Hungarian.
Siyempre, hindi nila iniisip na contender ako.
Maganda ang nilalaro ko.
Nabigla ang mga tao.
HULING ROUND
Last round na.
Itim ang hawak ko laban sa Hungarian grandmaster na si Tibor Tolnai.
At kailangan niya lang ng draw kay Tibor Tolnai para maging grandmaster.
Pero para manalo sa tournament at maging Hungarian champion,
kailangan niyang manalo. Kaya medyo napapa-isip siya.
Kailangan niyang mamili kung okay na siya sa draw at maging grandmaster,
o susubukang manalo para makuha pati ang championship.
Karamihan sa mga player makukuntento na sa draw, bibitawan na 'yong championship,
pero makukuha ang grandmaster title, at makakagawa ng kasaysayan.
Pag natalo siya, pareho niyang hindi ito makukuha.
Mahihina sila sa chess.
Hindi lang siguro sila matalino.
Gusto kong talunin ang record ni Bobby Fischer,
pero gusto ko ring manalo sa event.
Pinili niya 'yong mas delikado.
Sobrang kinabahan ako para sa kanya.
Taktical 'yong nilalaro ko, sobrang kumplikado no'ng mga posisyon.
Binabasag ko 'yong gitna.
Sa isang punto, tumira ako ng isang tirang di inaasahan ng kalaban ko.
Mula sa gilid, tumalon ako sa C4 gamit ang kabayo ko.
Ngayon, pwede kong kainin 'yong pawn niya.
Hindi niya pwedeng kainin 'yong kabayo ko kasi kakainin ko rin siya,
at makakapag-double attack pa ako sa queen at bishop niya,
at do'n na masisira ang depensa niya.
Minsan, kayang magbago ang laro sa isang tira lang.
At pagkatapos ng ilan pang tira…
Nanalo ako.
Naging grandmaster ako noong 15 years at 4 months old ako,
at natalo ang record ni Bobby Fischer.
PINAKABATANG GRANDMASTER
Di mo matatawaran ang kahalagahan ng panalong ito.
Si Judit ang pinakabata sa lahat, lalaki man o babae,
na naging grandmaster.
Isang 15 years old, nanalo sa national championship
at naging grandmaster,
parang isang fairy tale.
Napakaimportante ng pagiging grandmaster.
Nagkaroon ako ng kumpiyansa sa sarili na kaya ko ang gano'n kagaling na player…
Pero ngayon, ang iniisip ko ay,
"Ano'ng susunod?"
Linares tournament, ang pinakamaimportante sa buong mundo.
Ang Linares ay ang Wimbledon ng chess.
Taon-taon, nagkikita kami sa Linares para malaman kung sino ang pinakamagaling.
Ito ang unang beses sa kasaysayan ng chess
na may kasamang babae sa pinakamagagaling na lalaking player.
'Yon ang una kong elite tournament.
Naglalaban-laban ang pinakamagagaling.
Kasama si Garry Kasparov.
Mahirap ang paghahanda para sa gano'ng tournament,
pero alam na namin 'yon, kaya may ilang buwan ako para mag-aral.
Napakaimporante para sa kanya na maging handa sa kompetisyon.
Ang mga paiba-ibang opening ni Kasparov ay kailangang pag-aralan
at gawan ng counter.
Medyo kinabahan ako at curious kung paano ako makikipaglaro
kung lahat ng ibang player ay itinuturing na mas magaling sa 'kin.
Sinabi ni Kasparov sa isang interview
na "Maganda na kasali si Judit sa Linares tournament."
At sabi niya, "Sa ganitong paraan, malalaman natin ang tunay niyang lakas."
Ang totoo, hindi ko alam kung ano'ng ibig sabihin niya sa, "tunay na lakas."
Gagalingan ko.
Tingin mo, matatalo mo siya?
Lagi akong nangingibabaw sa Linares.
Nanalo ako sa Linares noong 1992, 1993. At ang taas ng score ko.
KASPAROV PANALO SA LINARES
At noong 1994,
kumpiyansa ako dahil ako pa rin ang pinakamagaling sa chess.
Napakahalaga ng sandaling 'yon
dahil sa unang pagkakataon,
ang world champion, si Garry Kasparov,
ay makakaharap ang pinakamagaling na babaeng player sa mundo.
Noon, hindi pa nangyari na ang isang babaeng player
ay lalaban sa top male player dahil wala sila sa parehong kompetisyon.
Makasaysayang sandali ito.
'Yon ang unang tournament niya sa gano'ng level.
Magaling siya, pero…
Oo, pero babae pa rin siya. Kaya kailangan niyang patunayan.
Dumating si Kasparov mga 30 seconds bago mag-umpisa ang laro…
at nakatayo lahat ng photographer sa harap niya, sunod-sunod ang mga flash.
Kita mo sa kanya 'yong kumpiyansa
na "Alam ko ang ginagawa ko, handa ako,
tatalunin kita."
Pakiramdam mo gusto ka niyang kainin nang buhay.
Ang unang laban naming dalawa.
Maraming pwedeng mangyari.
White 'yong hawak kong piyesa.
Iisa lang ang opening ko,
1. e4.
Ang King's Pawn.
Alam na alam ko na pag nakalaban ko si Kasparov,
Sicilian Defense ang gagamitin niya
dahil expert siya do'n.
Palaban ang Sicilian Defense.
Nag-aagawan ang mga player sa kontrol ng gitna ng board
at humahantong ito sa isang napaka-dynamic na istilo ng laro.
At mabilis na nagbukas ang laro.
Nakapagdesisyon na si Judit na gusto niyang maging sobrang agresibo
at dalhin ang queen niya malapit sa king ni Kasparov.
Magkalinya ang queen at ang black king,
pero di ka basta pwedeng umatake sa king.
Di papayag ang kalaban mo na basta na lang sila talunin.
Kaya dapat maging maingat ang galaw mo.
Si Judit ay hindi gano'n kaingat noong bata pa siya.
Gusto niya lang lumusob agad at talunin ka.
Laban kay Kasparov, paniguradong mahirap 'yon.
Nagsimulang gumalaw si Judit ng mga tirang wala sa plano
dahil di siya makahanap ng paraan para umatake,
at nawawalan na siya ng kontrol.
Mula sa umpisa, talo na ako ni Kasparov.
Magaling ang mga tira niya.
Masyado akong maraming iniisip.
Ang daming oras ko ang nagamit.
Palala nang palala.
Ramdam mong hindi na ito interesting para sa mga nanonood.
Naglalabas-masok ang mga tao.
Pero siyempre, di ka susuko.
Tapos umabot kami sa move 36,
at may kakaibang nangyari.
Nilipat ni Kasparov ang kabayo niya sa C5.
Isa itong malaking pagkakamali.
Pwede kong ilipat ang bishop ko
at makaka-double attack ako
sa queen at rook niya
at hindi mo magagawang depensahan pareho.
Bago ang tirang ito, alam kong talo na 'ko.
Pero sa puntong ito, napagtanto ko
pwede pa kaming mag-draw.
Di ako makapaniwala na kalaro ang pinakamagaling sa buong mundo
at ito ang nangyayari.
Pero nang bitawan niya ito, mabilis niyang pinulot 'yong piyesa
at ibinalik sa dating puwesto para tumira ng iba.
Sobrang nagulat ako.
Ilegal ang ginawa ng kalaban ko.
Napakaimportante ng touch-move rule sa chess.
Pag binitawan mo na ang isang piyesa, 'yon na ang tira mo.
Pag tumira ka pa ng iba,
hindi na patas 'yon, pandaraya na 'yon.
Pero si Judit lang ang nakakita.
Tumingin ako sa paligid na parang, "Ano ba, ano'ng nangyayari?"
Walang nagsalita, at hindi ko alam kung ano'ng gagawin ko.
Kaya naisip ko kung walang nagsasalita,
baka siguro…
wala akong dapat sabihin.
Baka sa anggulo ko lang kaya nakita ko 'yon.
At alam mo na, isang 17-year-old na baguhan
laban sa world champion.
Baka sa susunod, hindi na ako imbitahan pag ginawa ko 'to.
At paano ko mapapatunayan?
Salita ko laban sa salita niya.
Kapag nagbintang siya na ginawa 'yon
at itinanggi ito ni Kasparov,
magmumukha siyang spoiled brat
na natalo sa laro
at hindi ito matanggap
kaya pinagbintangan siya na may maling ginawa.
Nagkataong nando'n ang crew ng isang Spanish TV,
pero walang cameraman sa likod ng kamera.
Kaya hindi ito nakunan.
Ipinagpatuloy niya ang laro.
At ang patakaran, pag nagpatuloy ang laro, huli na para magreklamo at magprotesta.
Pagkatapos no'n, maganda 'yong mga tira niya.
At maganda niyang posisyon ay nagbunga ng panalo…
at tapos na.
MAGALING NA BATANG BABAE BIGONG TALUNIN SI KASPAROV
Sobrang sama ng loob ko.
Pagkatapos ng laro, pumunta ako sa restaurant para kumain.
'Yon ang ginawa namin pagkatapos ng tournament.
Biglang lumapit 'yong arbiter sa mesa
at tinanong niya ako, "May maitutulong ba ako?"
At sabi ko, "Dahil nagtatanong ka,
interesado akong malaman
kung 'yong camera na nasa 15 meters ang layo,
kung may nairekord ba sila."
Biglang lumaki 'yong kwento,
at si Garry Kasparov alam niya 'yong nangyayari,
at naiinis na siya dahil dito.
Nag-iikot siya, sinasabi sa mga tao, "Kailangang may gawin dito."
Sabi niya, "Kailangan mong isulat 'to," "Ito 'tong kahihiyan."
Walang nagduda kay Kasparov. Isa siyang respetadong player ng chess.
Pero tinanong ko pa rin siya, "Ano sa tingin mo? Binitawan mo ba?"
At sabi niya,
"Ewan ko, hindi ko alam. Hindi, pero hindi ko alam."
Nagbigay ng press release 'yong organizer ng event…
HUWARANG SPORTMAN SI MR. KASPAROV
…na nagsasabing pinakamatapat na player si Kasparov.
At sa isang punta, may balita
na 'yong film crew ay pabalik na sa Linares.
Ang nangyari, matapos bumalik ang camera crew sa Madrid,
napagtanto nilang di pala sinasadyang hindi napatay 'yong camera…
at umaandar pa 'yong film.
So pinakita no'ng TV crew 'yong footage.
At malinaw na binitawan nga niya 'yong piyesa,
at hinawakan ito ulit at ibinalik.
Naalala ko 'yong gulat niya. 'Yong gulat niya do'n sa video.
Hindi rin makapaniwala si Judit sa nangyayari.
Masaya ako na napatunayan sa video 'yong naramdaman ko.
Pero wala na rin itong gamit sa 'kin,
dahil kapag pumirma ka na sa scoresheet pagkatapos ng laro,
wala ka ng mababago pa.
Di inakala ng lahat na magagawa ito ng world champion
dahil iniisip niya na mas nakakahiya
na matalo ng isang babae.
At ang problema, nagtiwala ako sa kalaban ko.
At hindi dapat.
Oo, may konting kontrobersiya, at ako…
Naniniwala ako na hindi ko naramdaman na binitawan ko 'yong piyesa.
Hindi ko gagawin 'yon. Parang one-point…
Kung titingnan mo 'yong video, halos one-tenth lang ng isang segundo.
Hindi ko naramdaman na may nagawa akong mali.
Maliban kung gagawin mo ng slow motion, hindi mo mararamdaman.
Subukan mo 'yong one-tenth ng isang segundo kung mararamdaman mo.
Di naman ako matatalo do'n sa laban, magiging draw lang 'yon, pero,
hindi pa rin maganda na di ako mananalo.
ANG NANGYARI SA LINARES
Bale nasira nito 'yong tournament ko
dahil buong tournament akong nape-pressure sa mga taong nagpapaalala sa 'kin.
PAGLABAG SA PATAKARAN
Nagkaro'n ng iskandalo at kumalat ito.
Ang mga champion ay nandadaya.
At least hindi mo masasabi
base sa mga picture na makikita natin.
Makikita mo na may ginawa ang champion na talagang ipinagbabawal.
KITA SA VIDEO ANG BILIS NG KAMAY
Naging malaking drama ito.
MAS MABILIS SA MATA
Isa ito sa pinakasikat na insidente sa chess, sigurado 'yon.
Si Judit, siyempre, sobrang sama ng loob.
Pero 'yong ginawa niya…
ay kahanga-hanga para sa batang babae sa edad niya, lalo na sa posisyon niya.
Sa huling araw, lumapit siya kay Kasparov sa lobby ng hotel
at sabi niya, "Paano mo nagawa sa 'kin ito?"
Kung hindi mo pa nakita si Garry Kasparov nang personal,
hindi mo masyado hahanga kung gaano katapang 'yon,
dahil hindi siya basta-basta.
Gusto ko ng paliwanag ni Garry.
Tapos nainsulto siya
na medyo pinahiya ko siya sa harap ng ibang tao.
Tinanong ko tungkol dito sa isang interview,
at sabi niya, "Dapat matuto siya ng kagandahang asal."
Galit na galit siya, at tatlong taon silang di nag-usap.
Pagkatapos ng laro, may mga usap-usapan at mga katanungan
mula sa mga mamamahayag at pamilya nila.
Masakit sa ulo pag-usapan 'yon.
Kahit nagkamali siya,
talo pa rin ako, naiintindihan ko 'yon.
Ang sama lang sa pakiramdam.
Hindi ko sila pinapagalitan
pag di sila nananalo.
Pero hindi pa rin maganda ang matalo.
Hindi ikinakaila ng papa ko na gusto niya kaming magtagumpay
para patunayan ang eksperimento niya,
na may magagawa siya para sa kanyang mga anak.
Pagkatapos nito, sinabi niya na dapat lumaban ulit kami
sa Women's Chess Olympiad.
Akala ko malinaw na, na kami ang pinakamagaling sa women's competitions.
Gusto kong patunayan ang sarili ko sa mga lalaki.
At mula noon, nagsimula na akong gumawa ng ilang desisyon para sa sarili ko.
Minsan importanteng sabihin ng mga magulang ang gusto nilang sabihin,
at gawin mo ang gusto mo.
Noong taong iyon, nakita kong naglaro si Judit sa Madrid tournament,
at napakagaling niya do'n.
Tinalo niya ang mga malalakas na player,
at ang hindi ko makakalimutan
ay ang reaksyon ng mga lalaking player pag natatalo sila.
May apat na laro na hindi nag-resign 'yong kalaban, hindi rin nakipag-kamay.
Sagrado lahat ng 'yon sa chess.
'Yon dapat ang ginagawa, pero bigla na lang silang umaalis.
Nakakahiya.
ALAM NG TEENAGER KUNG PAANO MAKABAWI
PANALO SI JUDIT POLGÁR SA MADRID
Paano ang reaksyon ng mga lalaking player ng chess kapag natatalo mo sila?
Madalas akong lumaban para makuha ang respeto ng mga elite,
at mga world champion.
Ang iba sa kanila ay nag-aalinlangan na nabibilang ako do'n.
Ano ang kailangan para maging isa siya sa talagang top player?
Tingin ko magiging napakahirap.
Kailangang lagi siyang suwerte.
Isa sa mga magaling na grandmaster, si Viktor Korchnoi,
sinabi niya na coffeehouse player ako.
Hindi niya ako sineseryoso.
"Matatalo niya lang ako kung hindi ako interesadong maglaro.
At hindi ako interesado ngayon."
Kailangan kong patunayan ng maraming beses kaysa sa kung isa akong lalaki.
Nagkaroon na ba tayo ng world champion na babae?
- Women's world champions. - Bakit?
Kung iisipin natin, ito ang tamang sport para mangibabaw ang mga babae.
May mga patunay na nagsasabing hindi.
Pero si Judit Polgár ng Hungary.
Iba si Judit,
pero kahit siya kulang sa fighting spirit sa buong laban.
Noong 1996, nagkaroon ng invitational event sa Dos Hermanas.
Bago 'yong mga laro,
kasama ko ang mama ko, pinindot namin 'yong elevator,
huminto ang elevator, bumukas ang pinto, at nandoon si Kasparov at ang coach niya.
Nakakatawa ang eksenang 'yon dahil may kaunting tensyon sa isa't isa
ng ilang taon matapos ang insidente.
Sabi ng mama ko, "Sige, sumakay ka sa na."
Pumunta ako sa laban na iniisip ko na bibigyan ko siya ng magandang laban.
Puti ulit ang hawak ko.
May lamang na ako.
Unang tira, 1. e4.
At Sicilian ulit.
Pero mula do'n, grabe 'yong laro.
Umatake agad si Judit. Inatake niya 'yong queen.
Tapos nag-check siya sa king, at kinailangang kumilos nito.
Tapos umatake 'yong bishop.
Alam kong magiging agresibo siya,
pero nagulat ako.
Parang may energy ball si Judit,
alam mo 'yon, parang kulog
na pwedeng sumabog.
Umatake talaga si Judith mula umpisa, at agresibo siya,
sinakop niya 'yong mga space.
Tapos middle game na.
Mag-iisip ka talaga sa middle game
at lagi mong sinusubukang linlangin ang kalaban.
Dito nangyayari ang drama at aksyon.
Mas pinahirap ni Kasparov ang laban.
Buong tapang niyang inabante ang rook niya sa gitna ng board,
at inatake 'yong queen at bishop nang sabay.
Dogfight na ito.
Medyo kabado siya sa puntong ito, at patuloy siyang pinapahirapan ni Garry.
Kasama sa intensity ay kung gaano katagal ang laro.
Parang pusa at daga.
Nakagawa siya ng winning position,
pero nakakas ako, tapos isa na namang winning position.
Nag-umpisa na akong magkamali sa laro.
Magaling 'yong nilaro ni Garry at nakontrol na niya 'yong laro.
Kinakalkula ko, walo o sampung tira para malaman ko kung paano ako makakabawi.
Pero tira na ni Kasparov, at matapang niyang inilagay ang rook niya
kahilera ng king niya.
Mukhang makakainan siya dito, baka mapa-resign na siya.
Isa sa karaniwang kahinaan ng mga babaeng player
ay nagpapanic sila pag inaatake sila.
Pag nakitang may banta, nagpa-panic na.
Sa ngayon, kailangan mong magdesisyon kung ano ang gagawin mo.
At tumatakbo ang oras.
Di pinansin ni Judit ang banta.
Nag-counter siya, kumain ng pawn.
Lamang na siya ngayon ng pawn.
Hindi siya nag-panic sa atake ko, mas naging agresibo pa siya lalo.
Magaling ang depensa niya.
Pinapahirapan niyang manalo ang kalaban.
Tumagal ng ilang oras ang larong 'to.
At nakahanap ako ng di inaasahang ideya.
Nag-check siya sa black king at nag-sacrifice ng rook.
Para itong kulog sa asul na langit.
Hindi ito inaasahan ni Garry.
At biglang hindi na gano'n kadali manalo ng posisyon niya.
Umaasa lang si Judit sa mga tricks para manatiling buhay sa laban.
At pagkatapos ng anim na oras, umabot na sila sa dulo.
ANG ENDGAME
Sa endgame, wala ng kaming mga queen, wala na kaming masyadong pang-atake.
Ito ang huling parte ng laro.
Umabot siya sa isang endgame na madalas ay nagiging draw.
May kabayo at rook si Kasparov.
May rook lang siya. At tabla na 'yon.
Siguradong draw na 'yon.
Kahit nakapikit ka, kaya mong gawing draw ang laban.
Pero bawal siya magkamali,
at masasabi kong hindi siya gano'n kagaling sa endgame.
Gusto pang tumira ng ilang moves ni Kasparov, para ma-test ako.
Hindi 100% tama 'yong mga tira niya, pero di siya sumuko.
Napagtanto ko na mas marami siyang alam sa 'kin sa theoretical endgame na 'to.
Pagkatapos ng ilan pang tira,
nagkamali na si Judit.
At wala ng takas ang king ko.
Ang masama dito ay ang ganda ng pinakita niya
at umabot pa siya sa ending na dapat safe na, pero nagkamali siya.
Isipin mo 'yong parang nakaligtas ka sa mga suntok ni Mike Tyson
ng walong round, o sampung round.
Tumatagal ng ilang oras ang chess, at pagkatapos ng maraming oras,
babagsak ka sa pressure.
At 'yan ang ginagawa sa 'yo ng malalakas na player.
Isa itong test na hindi naman gano'n kahirap,
pero bumagsak siya dahil sa pressure.
Ang pangit ng talong 'yon.
Napakalaki no'ng pagkakamali ko.
Kaya hindi ako masaya, lalo na pagkatapos ng laro.
NAGULO SA PAG-ATAKE NI KASPAROV
MALUNGKOT BA SA ITAAS?
Pagkatapos ng laban ko kay Kasparov noong 1996,
ilang beses pa kaming naglaban.
Gusto ko siyang kalaro dahil komportable ako sa style ng laro niya.
Sobrang agresibo si Judit. Napakalakas ng gano'ng istilo ng laro.
Mahilig din akong umatake, pero mas may karanasan.
Kaya 'yong mga pag-atake niya, mas nakakasama sa kanya.
Kailangan mong maintindihan na si Garry Kasparov ang itinuturing na
pinakamagaling na chess player sa buong kasaysayan.
So hindi lang basta champion ang nakakalaro ni Judit,
nakikipagsabayan siya sa pinakamagaling na chess player sa lahat.
Naramdaman ko 'yon noong kalaro ko si Kasparov na kahit nakaupo lang
bago tumira ng kahit ano,
na mas magaling siya.
Pakiramdam ko, formality na lang,
pero kailangan pa rin naming maglaro, kahit mananalo rin naman siya.
Alam mo, nasa kalakasan ko ako no'n, at isa siya sa mga player
na dahil sa istilo ng laro niya,
at 'yong medyo di sila komportable na kalaro ako,
hindi nakatulong 'yon, isa siya sa mga… marami.
'Yong paraan ng paglalaro niya ay hindi angkop
sa pinakamainam na paraan laban kay Garry Kasparov sa pinakamaganda kong taon.
Nahihirapan ka kay Kasparov?
Oo, hindi maganda ang score ko.
Dahil ba mataas ang respeto mo sa kanya kaya di mo maitodo ang laro mo?
Ewan ko, baka hindi ko namamalayan.
Pag talo ka,
hindi sa lahat ng oras pareho ang mararamdaman mo.
Minsan pag talo ka at maganda 'yong nilaro ng kalaban mo
at magaling 'yong mga ginawang diskarte,
di masama ang loob mo.
Kay Kasparov, frustrated ako
dahil di ko siya mabigyan ng matinding laban.
Para sa 'kin, parang hindi siya matatalo, superhuman.
Kailangan ko siyang bigyan ng matinding laban,
pero paano ko gagawin 'yon?
Sa chess, makikita mong maraming player ang masyadong nakatutok sa laro,
masyadong nahuhumaling,
na nawala na 'yong isang importanteng bagay na higit pa sa laro.
'Yong halaga nito sa buhay.
Sa tingin ko, gusto ng papa ko na manalo para patunayang tama siya,
na ang paniniwala niya ay
"Siguradong magiging matagumpay ito."
Sinasabi niya na ang susunod na dalawang taon
ang magiging umpisa ng lahat ng tagumpay.
At gusto niyang magtuloy-tuloy pa ako,
mag-focus para makapasok sa top ten at mag-invest sa maraming energy.
Sa loob ng maraming taon, sa proyektong sinimulan niya,
ang mga tao, iniisip nila kung mabuting tao ba siya.
Marami ang nagsasabing ginagawa niya ito dahil sa sarili niyang pride
at hindi para sa mga anak niya.
ISANG MAPAGKALINGANG AMA
Maraming tao ang may mga tanong, "Ano'ng nangyayari sa mga bata?"
"Sinisira ba ng mga magulang ang buhay nila?"
Naiintindihan ko ang lifesytle ko ay iba sa mga kaedad ko
dahil puro lang ako aral ng chess.
Siyempre, naisip ko rin minsan na mas madali
kung manonood lang ako ng pelikula o makikipaglaro sa mga kaibigan ko.
Sa maraming taon, naubos ang buong oras ko sa paghahanda o pakikipag-compete.
Parang hindi pa sapat.
Kahit na 64 squares lang ang chessboard.
Marami pang meron sa buhay maliban do'n.
Masaya ako, pero paglagpas ko ng 20,
ayos lang sa kanya kung chess lang ang buhay ko.
Pero gusto ko na may iba pa akong gawin sa buhay ko,
hindi lang sa chessboard.
Madalas mga nagkataon lang ang nagkakatotoo.
Naging beterinaryo ako pagkatapos maka-graduate,
at may pumasok na babaeng pula ang buhok na kamukhang-kamukha ni Judit Polgár.
Isang araw, mga 23 years old na 'ko no'n,
dinala ko ang aso namin sa vet.
Napakabait ng doktor, palangiti
at madaldal.
At medyo natagalan 'yong pag-check up niya.
Noong oras na 'yon, di ko sinunod 'yong protocol, at nag-suggest ako sa kanya,
"Bakit hindi tayo maglaro ng tennis?"
Ano ang dahilan kung bakit nahuhulog ang lalaki sa isang babae?
Sa nagdaang ilang libong taon, hindi madaling sagutin ang tanong na 'yan.
Sa mga nakangiti niyang mga mata at sa pula niyang buhok,
may kung anong apoy na meron sa kanya, may enerhiya, at
mula sa umpisa, sinasabi niya ang gusto niyang sabihin.
Para sa 'kin, napaka-sexy no'n.
Nagsimula kaming mag-date, medyo naging madalas, tapos
may pupuntahan akong event, at
nanalo ako sa tournament, na sobrang in love.
Pagkatapos no'n, nagsama na kami.
Noong ikinasal na si Judit,
natigil na 'yong tungkulin ko bilang manager niya.
'Yong papa ko,
naramdaman ko nang kaunti na medyo nalungkot siya.
Sa totoo lang, parang ayokong magbigay ng opinyon sa bagay na 'to.
Wala na akong masyadong impluwensya sa mga anak kapag lumaki na sila.
Dahil ang mga asawa nila dinala sila sa ibang direksyon.
Kaya natapos na 'yong tungkulin ko bilang manager.
Medyo nasaktan ako. Medyo kakaiba ito.
Pero sabi ko, si Judit na ang bahalang
magdesisyon sa gagawin niya sa buhay niya.
TAONG 2000, SI JUDITH ANG NUMBER ONE WOMAN CHESS PLAYER SA BUONG MUNDO
NG 11 NA MAGKAKASUNOD NA TAON.
PANG-32 ANG OVERALL RANKING NIYA.
Gusto ng mahal ko ng strawberry at inorder niya ito.
Oo, at kakainin ko rin ang sa 'yo.
Noong kinasal kami, malapit ko ng marating ang 2700 rating,
na itinuturing noon na pasok sa top 10.
Pero hindi ako magawang makatawid do'n.
May ilang event na maganda ang nilaro ko, na nakakuha ako ng ilang puntos,
tapos sa kasunod na tournament nawala ito lahat.
At kay Gustáv, natuto ako ng ibang diskarte.
Noong naging parte ako ng buhay niya, may sinabi ako sa kanya.
Sa chess, may panalo, may pagkatalo,
at may pangatlong resulta,
'yong draw.
Sinasabi niya na mas mabuti ang draw kaysa matalo.
Kapag natalo ka ng kalaban mong kapareho mo ng rating, mawawalan ka ng puntos.
Kung naging tabla, hindi ka mababawasan.
May mga laro noon na iba ang ginagawa ko.
Lalaban ako at gusto kong manalo.
At sa puntong 'yon, sabi ko,
"Sige, kung wala akong ideya na sa tingin ko ay pwede,
okay din na maging draw ang resulta."
Siya pa rin ang isa sa pinakamagaling umatake,
pero nabawasan na ang mga talo niya,
at nag-umpisang tumaas ang rating niya.
Matapos ang pagbabagong ito, noong 2001 sa Linares,
nando'n siyempre, ang malaking rematch nina Judit at Kasparov.
Ito ang tournament kung saan nangyari ang touch-move controversy
at makalipas ang ilang taon, heto ulit sila.
Noong panahong 'yon, may nagsasabing makaluma ang style ko,
pero gumana siya.
Pero ako pa rin ang number one player, at magaling pa rin ako,
lalo na noong 2001, ang galing ko do'n.
'Yong expectations kay Judit ay hindi mababa, pero hindi rin mataas.
May malinaw akong diskarte sa larong ito.
Isang diskarte kung saan kakabahan siya, mag-aalala.
At sasagi sa isip niya na matatalo siya sa laro.
Nag-umpisa na 'yong laban.
Puti kay Judit at itim kay Garry.
Alam ko na hindi gusto ni Kasparov pag inaatake ang king niya.
Sabi ko, "Kahit ano'ng mangyari, aatakihin ko ang king niya."
Pinili ni Judit na mag-castle sa kaliwang ng board
at nag-castle naman si Garry Kasparov sa kabilang side ng board.
Sa ganitong posisyon sa chess
ibig sabihin, pareho silang aatake.
Karera 'to kung sino ang mauuna sa king ng kalaban.
Halos sa umpisa pa lang, nag-sacrifice na ako ng pawn.
Tinanggap ni Kasparov 'yong sacrifice,
at dahil do'n, nasa magandang puwesto na 'yong bishop ni Judit.
Lugi siya sa bilang, pero maganda ang posisyon niya.
Medyo nagulat si Kasparov, pero naintindihan niya kung bakit.
Umabante ng pawn sa gitna si Kasparov.
Inaatake niya 'yong bishop ko,
at natural lang na ilalayo ko ito.
Pero nagdesisyon siya na i-sacrifice 'yong isang bishop.
Luging-lugi ako sa bilang,
pero sinabi ko pa rin, "Aatakehin ko ang king niya,
aatakehin ko ang king niya."
Sa puntong ito, tumingin ako sa paligid.
Puno ang tournament hall dahil sobrang exciting ng laban.
Tingin ko feeling ni Kasparov may advantage siya.
Matindi 'yong laban, pero komportable ako.
Maraming oras ang nagamit ni Kasparov.
Matapos ang ilang minuto, 'yong pinaka-logical na tira ang ginawa niya.
At kaagad-agad, nang di masyado nag-iisip, inabante ko 'yong pawn ko.
Psychologically, nakakagulat 'yon.
Sina-sacrifice niya lahat para lang maka-atake.
At pagkatapos noon, napagtanto niya na hindi siya gano'n kasimple.
Akala ko nananalo ako, pero matindi 'yong naging atake niya.
Hinubad niya 'yong jacket niya, tumayo siya, at pinatong ito sa upuan.
Tapos hinubad niya 'yong relo niya, at nilagay ito sa gilid.
Nakakatuwang makita na nag-aalala si Garry.
Maraming beses na akong nanalo kay Judit, pero sa tournament na 'to,
kailangan ko lang makaligtas.
Kailangan ng magic ni Garry para makaligtas sa larong ito.
Kinailangang mag-sacrifice ni Kasaparov ng piyesa para lang maka-atake kay Judit.
Open na open 'yong king niya,
na ang magagawa niya lang ay hayaang makapag-check 'yong puting king.
At dito, nagdesisyon si Garry na sapat na ito.
At ang nakakabilib, kakaiba,
at wild na attacking game na ito ay nauwi sa perpetual check.
Naipilit ni Judith ang draw.
Sa Linares, si Judit lang ang hindi natalo ni Kasparov.
KASPAROV AT JUDIT POLGÁR NAUWI SA DRAW
Siya lang 'yong player do'n na naka-survive
mula sa number one sa buong mundo.
Sa pagtatapos ng tournament, nagkausap kami,
at malinaw na nirespeto niya ang laro ko,
kahit na siya ang pinakamagaling noong panahong 'yon.
Malinaw na kagaya namin siya.
Isa siyang top player.
Ang sarap sa pakiramdam ng larong 'yon sa Linares.
Napakaganda ng laban. Pinahirapan ko siya.
Pero, hindi ko pa rin siya matalo-talo.
May kulang pa rin.
Ang tanging paraan para matalo ang isang tao tulad ni Garry Kasparov,
ay kung maniniwala ka
na kaya mong pabagsakin ang idolo mo sa sarili niyang laro.
Kung hindi ka maniniwala na magka-level kayo,
wala kang tsansa na manalo sa laro.
Nandito kami ngayon sa training camp, na nasa likod ang Adriatic.
Kumusta ang Adriatic?
Maganda siyang tingnan kasi gusto kong tumalon.
Sa sumunod na taon, noong 2002, nakita ko si Kasparov sa isang tournament.
Inalok niya akong dalawin siya para sa isang training session sa Croatia.
Sa maraming players, laging merong mga, nakakaalitan.
So, kay Judit, lagi siyang
may respeto.
Kaya nag-suggest ako na magtutulungan kami.
Isa siya sa pinakamagaling. Makakapagbigay siya ng bagong ideya.
Judit.
Siyempre, sobrang saya ko sa imbitasyon.
Pumunta kami ng asawa ko sa villa nila.
At napakasaya ng linggong 'yon.
Napakagandang experience. Maayos ang pangangatawan ni Kasparov.
Marami akong natutunan kung ano ang ginagawa niya sa laban.
Kung anong klaseng ideya ang sineseryoso niya,
o 'yong mga tira na pinag-aaralan ko,
pero di niya pinapansin kasi wala naman itong katuturan.
Nagulat din ako na hindi nagtatrabaho ng buong araw si Kasparov.
May session kami ng chess sa hapon.
At sa umaga, iba ang ginagawa namin.
Halimbawa, pupunta kami sa beach para mag-banana boat.
Parang patakaran 'yon. Kaya, lahat dapat sumakay sa banana boat.
Nanalo ako sa kompetisyon
dahil mag-isa lang ako na hindi nahulog sa tubig.
Madalas, kapag nasa malayo ka,
iba ang tingin mo do'n sa champion.
Sa ugali niya.
At pag napunta ka sa isang friendly environment,
at araw-araw, mula umaga hanggang gabi kasama mo siya,
mag-iiba ang tingin mo sa kanya.
Mas nakita namin ang kabaitan niya.
Walan na 'yong pakiramdam na parang may diyos sa kabilang side mo.
Totoong tao ang nakaupo sa harap niya.
Sa puntong ito, 14 beses na silang naglaban.
Hindi pa natatalo si Garry Kasparov.
Mahirap makalaban si Garry Kasparov.
Parang lumalaban ka kay Federer noong prime niya.
Lahat natatalo ni Garry.
Garry Kasparov.
Ako lang siguro 'yong player na hindi pa niya natatalo.
Tinalo niya na si Kramnik, Anand, lahat ng iba pa.
Kaya ako lang 'yong, alam mo na, buo pa 'yong depensa ko.
Katahimikan po. Mag-uumpisa na ang round.
Sa mga arbiter, pakisimulan na ang laban.
Sa sumunod naming laban, white ang hawak kong piyesa.
Tumira ako, 1. e4, sa harap ng king, dalawang square sa unahan.
Hindi na ito bago kay Kasparov
dahil ito na ang nilalaro ko mula pa no'ng bata pa ako.
At nagulat ako sa naging tira niya.
Nagulat ang lahat kay Garry sa pagtira niya ng pawn sa e5.
Sa mga laban nila, Sicilian ang nilalaro niya.
Matindi ang mga larong 'yon.
Pero dito, nagpasya si Garry na gumamit ng Berlin Defense.
Lahat tayo, may mga lakas at kahinaan.
Napakaagresibong player ni Judit.
At 'yong opening ko na 'yon ay para dumepensa.
Ibang klaseng laban ang gustong mangyari ni Kasparov,
isang mas mabagal at mas detalyado.
Hindi ko talaga gusto 'yon.
Ano'ng mangyayari dito?
Wala na 'yong mga reyna sa umpisa pa lang ng laban.
Sa isang banda, hindi ako maka-atake, pero hindi rin siya maka-atake.
Umabante ng pawn si Garry sa kingside, gano'n din si Judit.
Hindi ito agresibo.
Napakadiskarte.
Sinimulan kong buuin ang posisyon ko.
At tumira ako ng kabayo.
Medyo dumepensa rito si Kasparov.
Medyo umaatake na si Judit,
naglagay siya ng pressure sa gitna.
Nakita kong na-realize ni Kasparov maaaring magkaroon ng malaking problema.
Gusto siyang labanan ni Garry sa dulo.
Pero medyo hindi na nagiging komportable ang itim.
Kada tira, dinadagdagan ko ang pressure sa kanya.
Pakiramdam ko napakaganda ng posisyon ko.
Parang dapat manalo ako rito.
Paano nangyari 'to?
Pero siyempre, kapag lamang ka,
at napakaganda ng nilalaro mo,
medyo kinakabahan ka.
Bata pa lang ako,
pangarap ko ng manalo laban sa kanya.
Pero hindi ko magawa.
At habang nakaupo ako do'n, sinabi ko sa sarili ko,
"Wag kang pumayag sa draw."
"Lumaban ka hanggang sa huli."
ANG ENDGAME
Parami nang parami ang kinakain kong piyesa niya.
Tapos tumira ako ng rook sa gitna,
at naging alanganin na 'yong king niya.
'Yong mga rook, ang ganda ng pwesto, inuubos 'yong mga pawn.
Patuloy akong nag-training para sa endgame ko.
May mga pattern mula pagkabata ko na nakikita kong lumalabas,
'yong natutunan ko noong 8 o 9 ako.
Ramdam kong wala na halos siyang laban.
Isa 'to sa pinakamagaling na player sa kasaysayan ng chess,
o baka siya mismo ang pinakamagaling.
Iisipin mong makakagawa siya ng paraan para makalusot dito.
Pero master class ang ipinakita ni Judit.
Medyo tumahimik.
Bigla kong napagtanto na sa loob ng isa o dalawang tira,
wala ng magiging laban pa si Kasparov,
dahil wala nang pag-asa.
At dumating na nga ang sandaling 'yon.
Inabot niya ang kamay niya.
Judit Polgár, ang genius sa pag-atake,
tinalo si Kasparov sa isang mahirap at detalyadong endgame.
Ito ang tanging pagkakataon sa kasaysayan na natalo ng babaeng player
ang pinakamalakas, at pinakamagaling na player sa lahat.
At hindi lang niya basta tinalo, nilampaso pa niya ito.
Hindi niya binigyan ng pagkakataon.
Sa puntong 'yon, matagal ng nakalimutan ang 12-year-old na babaeng naka-ponytail.
Ibig kong sabihin, isa lang siya sa pinakamagaling na player sa mundo.
Hindi ko talaga maipaliwanag
kung gaano kahalaga ang moment na 'to sa aming mga kababaihan,
kasi akala namin, "Sandali lang, kaya namin 'yan."
KAYA NAMIN TULAD NG MGA LALAKI
Bilang batang babae, napakalaking inspirasyon nito sa 'kin.
Pinatunayan nito na ang imposible ay posible.
JUDIT POLGÁR, ANG REYNA NG CHESS
Siyempre, hindi 'yon ang gusto kong scenario.
Siya ay…
Ginalingan niya, kaya ako natalo sa laro.
Heto ang ating bayani, ang tumalo kay Kasparov.
Ano ang propesyonal na opinyon mo? Satisfied ka ba?
- Oo. - Oo, tuloy mo lang!
- No comment. - Wag ka nga!
Wala pa akong narinig na gano'n.
Matagal ko ng pangarap, na balang araw,
mananalo ako kay Garry Kasparov.
Sobrang saya ko.
NATUPAD NIYA ANG PANGARAP NG ISANG BATA NA TALUNIN SI KASPAROV
Tinalo ni Judit si Kasparov.
JUDIT POLGÁR, PANALO KAY KASPAROV
Wala ang pamilya ko at mga kapatid ko ro'n,
pero tinawagan ko sila agad para ibalita 'yong nangyari.
Sobrang saya namin.
Buong buhay naming hinintay 'yon, at nagawa niya ito.
'Yong pangarap ko noong apat na taon pa lang ako, medyo natupad ko 'yong iba,
pero siya, dinala niya sa ibang level.
Sobrang proud ako sa kanya.
Sobrang saya ng papa ko.
Feeling ko nagtatalon siya sa tuwa.
Napakalaking achievement para sa kanya no'n,
kaya naramdaman ko na
gumana 'yong experiment namin.
Pero masasabi mo lang na si Judit ay isa sa pinakamagaling na player sa mundo.
Para maging number one sa mga top players sa buong mundo,
kailangan niyang magtrabaho ng tatlo o apat na oras kada araw.
Masaya lang akong makitang masaya si Judit.
KINUHA NG REYNA ANG LAHAT
'Yong moment na 'yon, naramdaman ko na
sa isang laro, sa isang event…
Kaya kong talunin kahit sino.
NOONG 2023, ISANG TAON MATAPOS TALUNIN SI KASPAROV,
NAKAPASOK SI JUDIT SA TOP TEN NG LAHAT NG PLAYER.
SIYA PA RIN ANG NAG-IISANG BABAE NA NAKAGAWA NITO.
Si Judit ang pinakamagaling na babaeng chess player sa buong kasaysayan.
Walang duda do'n.
Binago niya ang chess.
PINAKAMAGALING NA BABAE MAG-ISA PA RIN SA ITAAS
Parang isa siyang himala dahil isa siyang guinea pig
ng mga ideya ng kanyang ama at ina.
At dahil sa nakamit niya lahat ng mga bagay na pinangarap niya,
at nanatili pa rin siya bilang isang normal at mabuting tao,
parang isang himala 'yon.
Walang halong bola, pero masasabi natin na may nagawa siyang nagpabago sa lahat.
Pinatunayan niyang kayang maging top competitor ng isang babaeng player.
Iyon ay isang bagay na marami sa atin,
sa totoo lang, kasama na ako, na di ko iisiping posible.
NANG MAGRETIRO SI JUDIT NOONG 2014, SIYA ANG TOP-RANKED NA BABAE SA MUNDO
MULA 12-YEARS OLD SIYA, HINAWAKAN NIYA ANG POSISYONG IYON NG 26 YEARS.
Kung babalikan mo ang mga nagdaang taon, bilang parte ng experiment na 'yon,
ano'ng nararamdaman mo?
Siyempre, sa isang banda,
hindi maganda na maging parte ng isang experiment.
Di ko naramdaman na isa akong genius.
Alam ko ang mga bagay na kaya ko,
na talagang 95% ng pinaghirapan at dedikasyon ko 'yon.
At mula 'to sa mga magulang ko.
Ang papa ko, siyempre, siya ang nagpakita sa 'kin ng kagandahan ng chess.
Pati na rin ang kaya kong gawin.
Na kaya kong maging mahusay.
Kailangang may magtiwala sa 'yo.
At kailangan mong magtiwala sa sarili mo.
Sa tingin ko, ang pinakaimportante ay dapat mula ngayon,
kailangan mong maging mas mahusay kaysa sa kahapon.
At bukas, subukan mong mas galingan pa.
Wag kang susuko.
At lumaban ka lagi hanggang dulo.
Nagsalin ng Subtitle: M. Zafe