1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.BZ
2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.BZ
3
00:00:12,583 --> 00:00:16,124
Garri Kasparow, supergwiazda,
Napoleon szachów.
4
00:00:16,125 --> 00:00:18,332
Nie jest typem mola książkowego.
5
00:00:18,333 --> 00:00:20,957
- Charyzmatyczny.
- Ekstrawagancki i otwarty.
6
00:00:20,958 --> 00:00:23,374
{\an8}Wywołał więcej kontrowersji
i zwrotów akcji
7
00:00:23,375 --> 00:00:25,165
{\an8}niż jakikolwiek inny mistrz.
8
00:00:25,166 --> 00:00:27,541
Nie pokona go ani człowiek, ani maszyna.
9
00:00:28,041 --> 00:00:30,666
- Jest pan bardzo pewny siebie.
- Oczywiście.
10
00:00:33,041 --> 00:00:34,499
Jestem mistrzem świata.
11
00:00:34,500 --> 00:00:36,332
{\an8}MISTRZ ŚWIATA W SZACHACH
12
00:00:36,333 --> 00:00:38,832
{\an8}Szachy to wojna psychologiczna.
13
00:00:38,833 --> 00:00:40,833
Moja siła woli przeciw twojej.
14
00:00:41,416 --> 00:00:44,249
To najtrudniejszy rodzaj rywalizacji
15
00:00:44,250 --> 00:00:45,874
w najczystszej formie.
16
00:00:45,875 --> 00:00:47,540
Kto wygra, ten jest lepszy.
17
00:00:47,541 --> 00:00:50,582
- Jest lepszym człowiekiem?
- Po prostu jest lepszy.
18
00:00:50,583 --> 00:00:52,790
Grałem z komputerem, bo chcę wyzwań.
19
00:00:52,791 --> 00:00:54,708
Podejmuję każde nowe wyzwanie.
20
00:00:58,791 --> 00:01:01,915
Dwunastoletnia Węgierka Judit Polgár
21
00:01:01,916 --> 00:01:05,750
wygrała ważny
międzynarodowy turniej szachowy.
22
00:01:07,416 --> 00:01:11,499
{\an8}Początkowo wszyscy mnie lekceważyli.
23
00:01:11,500 --> 00:01:14,583
„Jesteś małą dziewczynką,
czego tu szukasz?”
24
00:01:15,916 --> 00:01:18,290
Ale szachy to sport umysłowy.
25
00:01:18,291 --> 00:01:20,416
Trzeba wierzyć w siebie.
26
00:01:21,000 --> 00:01:24,624
Judit jest najlepszą szachistką
w swojej grupie wiekowej
27
00:01:24,625 --> 00:01:26,499
w całej historii szachów.
28
00:01:26,500 --> 00:01:30,040
To najmłodsza międzynarodowa
mistrzyni szachowa w historii.
29
00:01:30,041 --> 00:01:32,415
Zdobyła tytuł trzy lata wcześniej
30
00:01:32,416 --> 00:01:35,708
niż tacy mistrzowie
jak Bobby Fischer i Garri Kasparow.
31
00:01:38,125 --> 00:01:39,708
W 1994 roku
32
00:01:40,541 --> 00:01:44,708
{\an8}Judit Polgár miała pierwszy raz w życiu
zagrać z Garrim Kasparowem.
33
00:01:46,875 --> 00:01:50,082
Po raz pierwszy w historii szachów
34
00:01:50,083 --> 00:01:53,333
najlepsza szachistka na świecie
35
00:01:54,000 --> 00:01:57,833
{\an8}miała zmierzyć się
z najlepszym szachistą na świecie.
36
00:01:58,458 --> 00:02:01,916
Publika była tym zafascynowana,
37
00:02:02,708 --> 00:02:04,666
ale również zestresowana.
38
00:02:10,625 --> 00:02:12,458
Czy on ją zmiażdży?
39
00:02:47,416 --> 00:02:51,125
KRÓLOWA SZACHÓW
40
00:03:03,458 --> 00:03:06,583
Szachy to nieskończone możliwości.
41
00:03:12,708 --> 00:03:16,332
{\an8}Trzeba być gotowym na to,
że można popełnić błąd,
42
00:03:16,333 --> 00:03:20,041
{\an8}a potem się uspokoić i wrócić do gry.
43
00:03:22,500 --> 00:03:25,208
Zawsze są nowe szanse, nowe możliwości.
44
00:03:26,416 --> 00:03:30,291
Tak jak w życiu,
trzeba być bardzo odpornym.
45
00:03:35,208 --> 00:03:38,000
Gra trwa, dopóki się nie skończy.
46
00:03:39,541 --> 00:03:40,999
SZACHIŚCI W SZOKU
47
00:03:41,000 --> 00:03:42,957
NAJLEPSZA WŚRÓD KOBIET
48
00:03:42,958 --> 00:03:44,125
ZAPAMIĘTAJCIE JĄ
49
00:03:45,583 --> 00:03:49,790
Gdy byłam mała, marzyłam o tym,
żeby grać przeciw najlepszym
50
00:03:49,791 --> 00:03:51,791
w największych turniejach świata.
51
00:03:53,666 --> 00:03:56,750
Wydawało się to niemożliwe
52
00:03:58,291 --> 00:04:00,125
ze względu na to, kim byłam
53
00:04:00,750 --> 00:04:02,333
i skąd pochodzę.
54
00:04:04,916 --> 00:04:07,333
Na Węgrzech rządzą komuniści.
55
00:04:07,750 --> 00:04:09,665
BUDAPESZT, WĘGRY
LATA 70.
56
00:04:09,666 --> 00:04:11,832
Nowoczesne państwo totalitarne.
57
00:04:11,833 --> 00:04:13,707
Zniesiono wolność słowa.
58
00:04:13,708 --> 00:04:16,290
Słaba gospodarka, inflacja, bezrobocie.
59
00:04:16,291 --> 00:04:20,040
Miliony Węgrów wykonują po kilka prac,
by się utrzymać.
60
00:04:20,041 --> 00:04:21,916
Najwięcej samobójstw w Europie.
61
00:04:24,541 --> 00:04:26,790
Gdy urodziły się moje trzy córki,
62
00:04:26,791 --> 00:04:28,874
byliśmy bardzo biedni.
63
00:04:28,875 --> 00:04:30,707
{\an8}OJCIEC JUDIT
64
00:04:30,708 --> 00:04:34,790
{\an8}Mieszkaliśmy w obskurnym domu
w dzielnicy robotniczej.
65
00:04:34,791 --> 00:04:37,750
Ściany były zawilgotniałe
od sufitu po podłogę.
66
00:04:39,416 --> 00:04:42,208
Chciałem, żeby moje córki
miały lepsze życie.
67
00:04:43,083 --> 00:04:48,707
Zacząłem czytać biografie geniuszy.
68
00:04:48,708 --> 00:04:51,207
{\an8}Przeczytał ponad 400 książek
69
00:04:51,208 --> 00:04:53,832
{\an8}o najbardziej wpływowych ludziach świata,
70
00:04:53,833 --> 00:04:55,958
{\an8}żeby zaobserwować wzorce.
71
00:04:56,833 --> 00:05:01,750
{\an8}Rozumiał, że geniusza można stworzyć,
jeśli się go odpowiednio wyszkoli.
72
00:05:02,375 --> 00:05:04,915
Wszyscy zaczynali w wieku pięciu lat
73
00:05:04,916 --> 00:05:10,958
i zgłębiali jedną dziedzinę
przez osiem-dziewięć godzin dziennie.
74
00:05:12,041 --> 00:05:16,124
László Polgár i jego żona,
Klára, postanowili,
75
00:05:16,125 --> 00:05:18,957
że przeprowadzą
na swoich córkach eksperyment
76
00:05:18,958 --> 00:05:20,790
i wychowają je na geniuszki.
77
00:05:20,791 --> 00:05:23,582
DESPOTYCZNY OJCIEC ZMUSZA CÓRKĘ
DO GRY W SZACHY
78
00:05:23,583 --> 00:05:26,999
{\an8}Ludzie odbierali to niemal,
jakby się nad nimi znęcał.
79
00:05:27,000 --> 00:05:31,541
{\an8}Obawiali się, że to się na nich
odbije w przyszłości.
80
00:05:34,916 --> 00:05:37,582
Nie miałem wątpliwości co do tego,
81
00:05:37,583 --> 00:05:40,541
że ten eksperyment się powiedzie.
82
00:05:42,958 --> 00:05:45,457
{\an8}Początkowo nie wiedziałam, czy ma rację.
83
00:05:45,458 --> 00:05:46,749
{\an8}MATKA JUDIT
84
00:05:46,750 --> 00:05:48,791
{\an8}Mówię prawdę.
85
00:05:49,916 --> 00:05:52,374
Ale kocham mojego męża
86
00:05:52,375 --> 00:05:54,250
i spodobał mi się ten pomysł.
87
00:05:54,958 --> 00:05:56,208
Czemu nie?
88
00:05:57,333 --> 00:05:58,333
Dlaczego szachy?
89
00:05:59,166 --> 00:06:03,915
To proste. Szachownicę łatwo było zdobyć.
90
00:06:03,916 --> 00:06:05,458
I to było bardzo tanie.
91
00:06:09,166 --> 00:06:13,207
{\an8}Moja siostra Susan jest ode mnie starsza
o siedem lat,
92
00:06:13,208 --> 00:06:16,041
a Sofia jest starsza o półtora roku.
93
00:06:16,875 --> 00:06:19,375
Zaczęły grać w szachy szybciej niż ja.
94
00:06:20,750 --> 00:06:24,833
Ja zaczęłam się uczyć,
gdy skończyłam pięć lat.
95
00:06:27,041 --> 00:06:31,083
Podstawy szachów są bardzo ważne.
96
00:06:32,541 --> 00:06:35,499
Trzeba się nauczyć,
jak poruszają się bierki.
97
00:06:35,500 --> 00:06:36,832
Jest sześć rodzajów.
98
00:06:36,833 --> 00:06:38,957
Skoczek, goniec, wieża, pionek…
99
00:06:38,958 --> 00:06:40,290
Nowe otwarcia.
100
00:06:40,291 --> 00:06:41,999
Obrona sycylijska, berlińska.
101
00:06:42,000 --> 00:06:45,583
{\an8}Gdy puści się bierkę,
nie można już jej przestawić.
102
00:06:49,250 --> 00:06:52,290
{\an8}Rodzice uważali,
że z naukowego punktu widzenia
103
00:06:52,291 --> 00:06:55,375
{\an8}wysłanie nas do szkoły
byłoby stratą czasu.
104
00:06:56,041 --> 00:06:57,916
Byłyśmy w edukacji domowej.
105
00:06:59,833 --> 00:07:03,874
{\an8}Tata stworzył system fiszek,
jak w bibliotekach.
106
00:07:03,875 --> 00:07:07,291
Na każdej z nich rozpisane były
strategie i taktyki.
107
00:07:07,875 --> 00:07:11,375
Musiałyśmy zapamiętać ich setki tysięcy.
108
00:07:12,333 --> 00:07:16,332
Tata skonstruował też specjalną ścianę,
109
00:07:16,333 --> 00:07:18,916
na której było 30 szachownic.
110
00:07:19,791 --> 00:07:21,290
Zagadki szachowe.
111
00:07:21,291 --> 00:07:25,000
Musiałyśmy rozpisywać, jak je rozwiązać.
112
00:07:26,375 --> 00:07:27,707
Byliśmy biedni.
113
00:07:27,708 --> 00:07:32,041
Wszystkie pieniądze szły na rozwój
naszych szachowych umiejętności.
114
00:07:33,166 --> 00:07:36,124
Miałyśmy jednego trenera od 10 do 13,
115
00:07:36,125 --> 00:07:38,665
drugiego od 14 do 17,
116
00:07:38,666 --> 00:07:41,415
a trzeciego od 17 do 21.
117
00:07:41,416 --> 00:07:43,708
Cały dzień kręcił się wokół szachów.
118
00:07:45,125 --> 00:07:49,333
Nie było wolnych sobót, niedziel,
urodzin czy świąt.
119
00:07:52,083 --> 00:07:54,416
Każdy dzień był dniem roboczym.
120
00:07:55,541 --> 00:07:58,916
Mimo to dziewczyny świetnie się bawiły.
121
00:08:06,375 --> 00:08:09,791
Gdy miałam sześć lat,
zagrałam w pierwszym turnieju
122
00:08:10,375 --> 00:08:12,333
z mieszkańcami naszego bloku.
123
00:08:13,541 --> 00:08:16,165
JUDIT VS. SĄSIEDZI
124
00:08:16,166 --> 00:08:18,332
Pamiętam bardzo wyraźnie,
125
00:08:18,333 --> 00:08:21,790
{\an8}że główną nagrodą była mała,
magnetyczna szachownica.
126
00:08:21,791 --> 00:08:24,000
{\an8}Bardzo chciałam ją wygrać.
127
00:08:27,958 --> 00:08:30,291
Byłam bardzo nieśmiałym dzieckiem.
128
00:08:31,541 --> 00:08:33,499
Ale gdy grałam w szachy,
129
00:08:33,500 --> 00:08:34,833
byłam w swoim żywiole.
130
00:08:38,541 --> 00:08:42,250
Atakowałam bardzo agresywnie.
131
00:08:42,958 --> 00:08:45,291
Wszystko było czarno-białe.
132
00:08:48,916 --> 00:08:51,707
Chciałam atakować, zniszczyć przeciwnika.
133
00:08:51,708 --> 00:08:55,541
Byłam gotowa poświęcić wszystko,
żeby zamatować.
134
00:09:01,500 --> 00:09:03,333
Wygrałam pierwszy turniej.
135
00:09:04,208 --> 00:09:06,916
Zdobyłam magnetyczną szachownicę.
136
00:09:12,125 --> 00:09:15,416
Uczucie, które towarzyszyło wygranej,
137
00:09:16,041 --> 00:09:18,833
było niezwykle silne.
138
00:09:23,333 --> 00:09:27,749
Wtedy stało się dla mnie jasne,
że zostanę szachistką.
139
00:09:27,750 --> 00:09:29,166
Nie było innej drogi.
140
00:09:30,791 --> 00:09:35,250
Kto chce zostać najlepszy,
musi podejmować wyzwania.
141
00:09:37,416 --> 00:09:39,999
Aby udowodnić, że eksperyment ma sens,
142
00:09:40,000 --> 00:09:42,499
ojciec chciał, żebyśmy grały
143
00:09:42,500 --> 00:09:46,291
z jak najmocniejszymi przeciwnikami,
czyli z mężczyznami.
144
00:09:48,666 --> 00:09:51,000
Gdy chodziłyśmy z nimi grać,
145
00:09:51,750 --> 00:09:55,666
patrzyli na nas,
jakbyśmy chciały polecieć na Księżyc.
146
00:09:57,500 --> 00:10:00,124
Szachy były zdominowane przez mężczyzn.
147
00:10:00,125 --> 00:10:02,207
To była męska zabawa.
148
00:10:02,208 --> 00:10:04,832
Były wyraźne podziały płciowe.
149
00:10:04,833 --> 00:10:09,041
Kobietom nie wolno było
startować w męskich turniejach.
150
00:10:10,416 --> 00:10:15,041
Szachistki nie były poważane,
mówiąc łagodnie.
151
00:10:15,750 --> 00:10:19,165
{\an8}- Kobiety źle grają w szachy?
- Fatalnie.
152
00:10:19,166 --> 00:10:21,250
Chyba po prostu nie są zbyt mądre.
153
00:10:22,375 --> 00:10:24,582
To dotyczy wszystkich kobiet?
154
00:10:24,583 --> 00:10:25,875
Chyba tak.
155
00:10:26,375 --> 00:10:29,957
Nie było jeszcze żadnej dobrej szachistki.
156
00:10:29,958 --> 00:10:32,540
CZY KOBIETY RODZĄ SIĘ GŁUPIE?
157
00:10:32,541 --> 00:10:36,915
Potrzeba zdolności umysłowych,
aby zrozumieć szachy
158
00:10:36,916 --> 00:10:39,332
i mieć głębokie refleksje na temat gry.
159
00:10:39,333 --> 00:10:43,040
{\an8}Oprócz tego, aby osiągnąć sukces,
potrzeba też charakteru.
160
00:10:43,041 --> 00:10:44,124
Dowody wskazują,
161
00:10:44,125 --> 00:10:46,708
że kobiety nie mają ani jednego,
ani drugiego.
162
00:10:47,708 --> 00:10:49,874
To był absurdalny obraz.
163
00:10:49,875 --> 00:10:54,083
Ja i moje siostry pragnęłyśmy
w jakiś sposób go zmienić.
164
00:10:55,458 --> 00:10:57,583
Gdybyśmy mogły jeździć na turnieje,
165
00:10:58,166 --> 00:11:00,875
udowodniłybyśmy światu, że umiemy grać.
166
00:11:04,958 --> 00:11:07,165
Węgry były krajem komunistycznym,
167
00:11:07,166 --> 00:11:10,290
więc potrzeba było
pozwolenia na wyjazd z kraju,
168
00:11:10,291 --> 00:11:12,332
żeby zagrać na turnieju.
169
00:11:12,333 --> 00:11:14,250
Nie można było podpadać władzy.
170
00:11:15,416 --> 00:11:18,666
Każdy kreatywny pomysł,
każde odstępstwo od normy,
171
00:11:19,375 --> 00:11:22,665
organizowanie swoim dzieciom
edukacji domowej,
172
00:11:22,666 --> 00:11:25,082
dziewczynki grające przeciw mężczyznom,
173
00:11:25,083 --> 00:11:28,416
to wszystko nie było
w komunizmie mile widziane.
174
00:11:29,458 --> 00:11:34,916
W przeciwieństwie do innych zawodniczek
nie mogłyśmy opuszczać bloku wschodniego.
175
00:11:35,958 --> 00:11:40,124
W komunistycznym reżimie ten,
kto nie robi, co mu się każe,
176
00:11:40,125 --> 00:11:43,666
poniesie karę.
Może ją ponieść nawet cała rodzina.
177
00:11:45,375 --> 00:11:49,374
Zdarzało się,
że przychodziła do nas policja
178
00:11:49,375 --> 00:11:51,415
z karabinami maszynowymi
179
00:11:51,416 --> 00:11:54,291
i wyciągała nas z łóżek o świcie.
180
00:11:55,583 --> 00:11:58,957
Bywało tak, że przychodzili po nas
181
00:11:58,958 --> 00:12:02,499
i grozili, że zamkną nas w psychiatryku
182
00:12:02,500 --> 00:12:04,583
albo w więzieniu.
183
00:12:05,958 --> 00:12:11,582
Powiedzieli nawet,
że mogą odebrać nam dzieci.
184
00:12:11,583 --> 00:12:14,582
Że mogą odebrać nam dzieci.
185
00:12:14,583 --> 00:12:15,583
Wyobraźcie sobie.
186
00:12:17,875 --> 00:12:21,625
Ojciec zawsze dowodził
słuszności swojego eksperymentu.
187
00:12:22,375 --> 00:12:25,833
Był gotów walczyć o życie,
jakie nam wymarzył.
188
00:12:26,791 --> 00:12:30,457
Zawsze kazał nam wracać do szachownicy.
189
00:12:30,458 --> 00:12:36,041
Odpowiedzią na wszystko
była ciężka praca i idące za nią sukcesy.
190
00:12:39,666 --> 00:12:44,125
{\an8}Mogłyśmy grać tylko na Węgrzech
i w Europie Wschodniej.
191
00:12:46,333 --> 00:12:50,750
Grałam z dorosłymi
i wygrywałam jedną partię po drugiej.
192
00:12:55,416 --> 00:12:57,791
Potrzebowałam nowego wyzwania.
193
00:13:00,708 --> 00:13:03,124
Dużo grywałam na ślepo.
194
00:13:03,125 --> 00:13:03,958
Pionek na E4.
195
00:13:05,750 --> 00:13:07,249
Skoczek na C3.
196
00:13:07,250 --> 00:13:08,458
Skoczek do F7.
197
00:13:09,750 --> 00:13:11,625
Szach mat.
198
00:13:12,875 --> 00:13:15,290
Moim celem było wygrać każdą partię,
199
00:13:15,291 --> 00:13:19,374
a najbardziej marzyłam o wejściu
do pierwszej dziesiątki świata
200
00:13:19,375 --> 00:13:21,124
i byciu jedną z najlepszych.
201
00:13:21,125 --> 00:13:23,165
MŁODA MISTRZYNI DOBRZE KOMBINUJE
202
00:13:23,166 --> 00:13:28,207
Najlepszy na świecie był wtedy
Garri Kasparow ze Związku Radzieckiego.
203
00:13:28,208 --> 00:13:31,708
Przyglądałam się mu od najmłodszych lat.
204
00:13:34,500 --> 00:13:37,207
{\an8}Ukoronowano nowego mistrza szachowego.
205
00:13:37,208 --> 00:13:41,249
Jest nim Garri Kasparow,
najmłodszy mistrz świata w historii.
206
00:13:41,250 --> 00:13:43,125
Siadałyśmy na dywanie
207
00:13:44,416 --> 00:13:47,749
i oglądałyśmy jego partie.
Wiele się z nich uczyłyśmy.
208
00:13:47,750 --> 00:13:50,999
Kasparow jest szachowym
Michaelem Jordanem.
209
00:13:51,000 --> 00:13:54,665
Nieposkromiona ambicja
i niesłabnący wysiłek.
210
00:13:54,666 --> 00:13:56,624
Najlepszy w każdym tempie.
211
00:13:56,625 --> 00:13:59,582
Nie znam nikogo,
kto mógłby odebrać mi ten tytuł,
212
00:13:59,583 --> 00:14:02,333
chyba że sam bym siebie zniszczył.
213
00:14:03,541 --> 00:14:08,124
Bardzo uważnie śledziłam jego pomysły,
otwarcia, sposoby gry.
214
00:14:08,125 --> 00:14:09,500
Naśladowałam je.
215
00:14:11,791 --> 00:14:13,625
Był agresywny.
216
00:14:14,250 --> 00:14:16,458
Ja też byłam agresywna.
217
00:14:17,583 --> 00:14:19,750
Byłam jego wielką fanką.
218
00:14:22,416 --> 00:14:25,250
Marzyłam o tym, żeby się z nim zmierzyć.
219
00:14:32,000 --> 00:14:33,832
Według rodzinnej legendy
220
00:14:33,833 --> 00:14:37,000
{\an8}odkryłem szachy,
gdy miałem jakieś pięć i pół roku.
221
00:14:39,291 --> 00:14:42,666
To był zimowy wieczór
w Baku w Azerbejdżanie,
222
00:14:43,500 --> 00:14:47,374
na południu ZSSR,
gdzie się urodziłem i wychowałem.
223
00:14:47,375 --> 00:14:52,291
Obserwowałem, jak moi rodzice
rozwiązywali zagadkę szachową z gazety.
224
00:14:57,250 --> 00:15:00,957
Tajniki tej gry mnie zafascynowały.
225
00:15:00,958 --> 00:15:03,416
Tylko 64 pola, 32 bierki.
226
00:15:05,250 --> 00:15:08,665
Gra natychmiast mnie wciągnęła.
227
00:15:08,666 --> 00:15:10,750
Stała się moją pasją.
228
00:15:11,541 --> 00:15:13,083
Moim przeznaczeniem.
229
00:15:16,666 --> 00:15:20,750
W Związku Radzieckim
szachy były bronią polityczną.
230
00:15:21,333 --> 00:15:23,124
Sposobem na zademonstrowanie
231
00:15:23,125 --> 00:15:26,625
intelektualnej wyższości komunizmu
nad dekadenckim Zachodem.
232
00:15:28,208 --> 00:15:30,582
Była szeroka sieć organizacji,
233
00:15:30,583 --> 00:15:33,082
które wyłaniały utalentowanych graczy
234
00:15:33,083 --> 00:15:35,375
i pomagały im w rozwoju.
235
00:15:38,208 --> 00:15:42,249
Zacząłem szybko odnosić sukcesy,
bo mój talent został odkryty.
236
00:15:42,250 --> 00:15:43,832
ŚWIETLANA PRZYSZŁOŚĆ UCZNIA
237
00:15:43,833 --> 00:15:45,415
WSCHODZĄCA GWIAZDA
238
00:15:45,416 --> 00:15:46,833
{\an8}PRZYSZŁY MISTRZ ŚWIATA?
239
00:15:47,625 --> 00:15:50,290
{\an8}W świecie szachów
liczyli się tylko Sowieci.
240
00:15:50,291 --> 00:15:53,083
{\an8}Zdominowali tę grę.
241
00:15:53,875 --> 00:15:56,499
Rok po roku
wszyscy mistrzowie i mistrzynie
242
00:15:56,500 --> 00:15:58,875
pochodzili ze Związku Radzieckiego.
243
00:15:59,750 --> 00:16:02,415
Najlepszym wzorem do naśladowania
244
00:16:02,416 --> 00:16:04,416
była radziecka szkoła szachowa.
245
00:16:07,000 --> 00:16:11,708
Wszyscy najwybitniejsi szachiści świata
byli ze Związku Radzieckiego.
246
00:16:16,708 --> 00:16:19,332
Susan grała już wtedy bardzo dobrze
247
00:16:19,333 --> 00:16:21,582
i występowała na poważnych turniejach.
248
00:16:21,583 --> 00:16:27,125
W 1984 roku w rankingu kobiet
została najlepsza na świecie.
249
00:16:27,666 --> 00:16:31,290
Zaczęła odnosić sukcesy
na skalę międzynarodową.
250
00:16:31,291 --> 00:16:32,624
Wiadomości ze świata.
251
00:16:32,625 --> 00:16:34,124
Susan Polgár z Węgier.
252
00:16:34,125 --> 00:16:35,707
Polgár jest najlepszą…
253
00:16:35,708 --> 00:16:38,958
- Najlepsza szachistka…
- Najwyżej w rankingu.
254
00:16:39,708 --> 00:16:42,665
To było bardzo satysfakcjonujące,
255
00:16:42,666 --> 00:16:45,957
że odniosłam sukces,
mimo że wszyscy mi umniejszali.
256
00:16:45,958 --> 00:16:49,249
Jeden z ekspertów nazwał ją
Mozartem szachów.
257
00:16:49,250 --> 00:16:51,500
Jej dwie siostry również są wybitne.
258
00:16:52,541 --> 00:16:56,250
{\an8}Dziennikarze przyjeżdżali na Węgry
i prosili o wywiady.
259
00:16:57,375 --> 00:17:00,540
Nie mogli zrozumieć, jak to możliwe,
260
00:17:00,541 --> 00:17:06,290
{\an8}że pierwsza zawodniczka w rankingach
nie może opuścić bloku wschodniego.
261
00:17:06,291 --> 00:17:08,332
KONFLIKT Z WĘGIERSKIMI WŁADZAMI
262
00:17:08,333 --> 00:17:10,832
Dziennikarze zapowiadali,
263
00:17:10,833 --> 00:17:14,707
że jeśli władze nie przestaną
264
00:17:14,708 --> 00:17:18,707
dyskryminować rodziny Polgárów,
265
00:17:18,708 --> 00:17:23,415
doprowadzą do bojkotu Węgier
przez cały świat
266
00:17:23,416 --> 00:17:26,499
za łamanie praw człowieka.
267
00:17:26,500 --> 00:17:29,874
SIOSTRY Z MOGĄ OBERWAĆ
ZA WEJŚCIE DO MĘSKIEGO ŚWIATA
268
00:17:29,875 --> 00:17:33,040
W pewnym momencie rząd Węgier poczuł,
269
00:17:33,041 --> 00:17:36,333
że presji i niepochlebnych opinii
robi się za dużo.
270
00:17:37,333 --> 00:17:41,124
W końcu wydano nam paszporty
271
00:17:41,125 --> 00:17:43,624
i mogłyśmy pojechać na Zachód.
272
00:17:43,625 --> 00:17:44,750
Cieszyłyśmy się.
273
00:17:46,416 --> 00:17:50,666
Marzyłam o tym,
żeby pokazać naszą siłę całemu światu.
274
00:17:52,208 --> 00:17:53,416
Teraz to możliwe.
275
00:17:53,958 --> 00:17:57,083
SALONIKI, GRECJA
276
00:17:58,208 --> 00:18:03,583
{\an8}W 1988 r. w olimpiadzie szachowej
wzięło udział ponad 100 krajów.
277
00:18:04,166 --> 00:18:07,750
Każdy kraj wysyła
swoich najlepszych reprezentantów.
278
00:18:08,625 --> 00:18:13,290
Węgierski kapitan zadecydował,
że pojedziemy my, trzy siostry,
279
00:18:13,291 --> 00:18:17,250
i czwarta zawodniczka, Ildikó Mádl.
280
00:18:19,291 --> 00:18:23,082
Dziwnie było wystąpić
na olimpiadzie kobiet
281
00:18:23,083 --> 00:18:25,375
i grać tylko z kobietami.
282
00:18:25,916 --> 00:18:27,750
Zrobiłyśmy wyjątek.
283
00:18:28,625 --> 00:18:32,124
W końcu mogłyśmy
pokazać nasze umiejętności.
284
00:18:32,125 --> 00:18:35,125
My kontra reszta świata.
285
00:18:36,166 --> 00:18:41,958
W imieniu FIDE witam państwa
na 28. olimpiadzie szachowej.
286
00:18:44,833 --> 00:18:47,124
Olimpiada szachowa jest jak igrzyska.
287
00:18:47,125 --> 00:18:50,665
To największe
i najbardziej prestiżowe zawody drużynowe.
288
00:18:50,666 --> 00:18:52,957
Są tam dosłownie wszyscy.
289
00:18:52,958 --> 00:18:55,707
Gra się drużynowo, aby rozstrzygnąć,
290
00:18:55,708 --> 00:18:59,208
który kraj jest najlepszy w szachach
na świecie.
291
00:19:00,000 --> 00:19:01,332
Są dwie sekcje.
292
00:19:01,333 --> 00:19:04,958
Olimpiada mężczyzn i olimpiada kobiet.
293
00:19:06,583 --> 00:19:10,540
Codziennie przez dwa tygodnie
każdy kraj mierzy się z innym.
294
00:19:10,541 --> 00:19:13,165
Następnego dnia z kolejnym.
295
00:19:13,166 --> 00:19:16,832
W każdej rundzie
kraj może zdobyć maksymalnie trzy punkty.
296
00:19:16,833 --> 00:19:19,083
Kto uzbiera najwięcej, wygrywa złoto.
297
00:19:20,333 --> 00:19:24,040
Już samo wejście
na salę turniejową zrobiło wrażenie.
298
00:19:24,041 --> 00:19:25,583
Byłyśmy malutkie.
299
00:19:27,375 --> 00:19:32,708
Po raz pierwszy zobaczyłyśmy
śmietankę szachowego świata.
300
00:19:34,125 --> 00:19:36,083
Tam jest Kasparow.
301
00:19:40,000 --> 00:19:43,665
Widziałam, że Susan rozmawiała
z Garrim Kasparowem,
302
00:19:43,666 --> 00:19:48,624
a Sofia i ja tylko się uśmiechałyśmy
i chichotałyśmy.
303
00:19:48,625 --> 00:19:52,333
„Rety, Kasparow z nami gada”.
304
00:19:53,500 --> 00:19:56,540
Wybór sióstr Polgár
wzbudził wiele kontrowersji.
305
00:19:56,541 --> 00:19:57,832
Były młodą drużyną.
306
00:19:57,833 --> 00:20:03,291
Drużyna nastolatek wystąpiła
przeciwko najlepszym zawodniczkom świata.
307
00:20:03,833 --> 00:20:07,207
Były ciekawą nowinką,
ale większość zbywała je śmiechem.
308
00:20:07,208 --> 00:20:09,666
Nie miały szans z drużyną radziecką.
309
00:20:12,541 --> 00:20:14,541
ZSRR zdominował świat szachów.
310
00:20:16,625 --> 00:20:20,290
Kobiety nie przegrały olimpiady
od ponad 30 lat.
311
00:20:20,291 --> 00:20:22,374
Są niepokonane.
312
00:20:22,375 --> 00:20:25,207
RUNDA 1
WĘGRY VS. AUSTRALIA
313
00:20:25,208 --> 00:20:27,958
Gracze proszeni są o zajęcie miejsc.
314
00:20:31,083 --> 00:20:32,875
Wchodzę do sali turniejowej.
315
00:20:33,541 --> 00:20:35,083
Siadam.
316
00:20:36,166 --> 00:20:38,124
Grałam na pierwszej szachownicy.
317
00:20:38,125 --> 00:20:41,790
Judit grała na drugiej, obok mnie.
318
00:20:41,791 --> 00:20:45,125
Na trzeciej Ildikó Mádl i ja
grałyśmy na zmianę.
319
00:20:48,083 --> 00:20:50,082
Rozstawiam bierki.
320
00:20:50,083 --> 00:20:54,582
Nogi trzęsą mi się z nerwów
321
00:20:54,583 --> 00:20:57,915
i zastanawiam się,
czy jestem gotowa psychicznie
322
00:20:57,916 --> 00:21:00,875
na grę z najlepszymi szachistkami świata.
323
00:21:02,875 --> 00:21:04,791
Napięcie rośnie.
324
00:21:13,875 --> 00:21:17,750
Ale gdy zaczyna się gra,
moje nastawienie się zmienia.
325
00:21:20,000 --> 00:21:24,415
Odcinam się od wszystkiego,
co dzieje się poza szachownicą
326
00:21:24,416 --> 00:21:26,333
i skupiam się na grze.
327
00:21:28,750 --> 00:21:30,791
WĘGRY VS. AUSTRALIA
328
00:21:35,333 --> 00:21:37,083
RUNDA 2
WĘGRY VS. FRANCJA
329
00:21:43,083 --> 00:21:44,833
WĘGRY VS. FRANCJA
330
00:21:51,708 --> 00:21:54,790
Podczas rozgrywki
weszłam w stan przepływu.
331
00:21:54,791 --> 00:21:57,457
Wygrywałam jedną partię po drugiej.
332
00:21:57,458 --> 00:22:00,165
WYGRANE / PRZEGRANE
333
00:22:00,166 --> 00:22:03,166
Wzbudziła ogromną sensację.
334
00:22:05,250 --> 00:22:08,457
Po kilku wygranych partiach
335
00:22:08,458 --> 00:22:10,958
ludzie zaczęli bać się Judit.
336
00:22:13,791 --> 00:22:17,958
Wiedzieliśmy, że w każdej partii
ma dużą szansę na wygraną.
337
00:22:19,083 --> 00:22:20,665
WĘGRY
338
00:22:20,666 --> 00:22:22,499
Nie byliśmy przyzwyczajeni,
339
00:22:22,500 --> 00:22:25,375
że tak młode dziewczyny
mogą tak dobrze grać.
340
00:22:26,500 --> 00:22:28,290
To było niezwykłe.
341
00:22:28,291 --> 00:22:33,540
Siedzi sobie taka dwunastolatka
z kucykiem na głowie
342
00:22:33,541 --> 00:22:35,125
i jest niepokonana.
343
00:22:37,333 --> 00:22:41,166
Zmieniała przeciwników w żałosne ofiary.
344
00:22:43,916 --> 00:22:45,165
Efekt był taki,
345
00:22:45,166 --> 00:22:48,916
że nagle setki ludzi
przyszły oglądać turniej.
346
00:22:50,083 --> 00:22:52,290
Siostry Polgár wzbudziły szał.
347
00:22:52,291 --> 00:22:54,832
{\an8}Siostry Polgár to szachowy fenomen.
348
00:22:54,833 --> 00:22:56,749
Są ogromnie utalentowane.
349
00:22:56,750 --> 00:23:00,290
Judit, lat 12,
jest najlepszą szachistką w swoim wieku.
350
00:23:00,291 --> 00:23:02,207
Judit jest najzdolniejsza.
351
00:23:02,208 --> 00:23:05,374
Szkoda, że w jej wieku
nie byłem tak dobry.
352
00:23:05,375 --> 00:23:09,874
Ma duże szanse,
żeby zostać mistrzynią świata kobiet.
353
00:23:09,875 --> 00:23:11,291
Nie wątpię w to.
354
00:23:12,250 --> 00:23:16,540
Sposób, w jaki grała
i energia leżąca u podstaw każdego ruchu
355
00:23:16,541 --> 00:23:19,291
były niespotykane w szachach kobiet.
356
00:23:20,416 --> 00:23:22,000
Grałam bardzo dobrze.
357
00:23:22,500 --> 00:23:25,915
Ale oczywiście Rosjanki
też grały świetnie.
358
00:23:25,916 --> 00:23:29,374
TABELA WYNIKÓW
1. ZWIĄZEK RADZIECKI, 2. WĘGRY
359
00:23:29,375 --> 00:23:33,249
Siostry Polgár muszą dokonać cudu,
żeby odebrać medal Rosjankom,
360
00:23:33,250 --> 00:23:36,415
które traktują go już jak swoją własność.
361
00:23:36,416 --> 00:23:40,249
Pamiętam, jak nasza koleżanka,
Ildikó Mádl, powiedziała,
362
00:23:40,250 --> 00:23:43,541
że gdyby dali nam srebro,
wzięłaby je bez wahania.
363
00:23:44,208 --> 00:23:49,915
Judit cały czas wierzyła,
że przyjechałyśmy tam po złoto.
364
00:23:49,916 --> 00:23:52,291
Udzieliło nam się to.
365
00:24:00,166 --> 00:24:03,125
WĘGRY, RUNDA 11.
SOFIA – REMIS
366
00:24:06,166 --> 00:24:10,540
Judit ciągle wygrywała.
367
00:24:10,541 --> 00:24:14,916
Susan, Ildikó i ja
też dawałyśmy sobie radę.
368
00:24:20,375 --> 00:24:24,165
TABELA WYNIKÓW
1. ZWIĄZEK RADZIECKI, 2. WĘGRY
369
00:24:24,166 --> 00:24:25,999
Nadeszła ostatnia runda.
370
00:24:26,000 --> 00:24:31,124
Napięcie było ogromne,
bo to od niej zależało,
371
00:24:31,125 --> 00:24:33,375
czy zdobędziemy złoto, czy nie.
372
00:24:34,541 --> 00:24:38,583
Większość nie wierzyła,
że można pokonać ZSRR.
373
00:24:42,166 --> 00:24:44,166
Wygrałam bardzo szybko.
374
00:24:44,750 --> 00:24:46,582
Ildikó Mádl zremisowała.
375
00:24:46,583 --> 00:24:47,916
WĘGRY, RUNDA 14.
376
00:24:49,208 --> 00:24:55,207
Wszystko zależało od partii
między Susan a Pią Cramling,
377
00:24:55,208 --> 00:24:57,583
jedną z najlepszych szachistek świata.
378
00:25:01,916 --> 00:25:06,750
Byłam onieśmielona,
ale grałam najlepiej, jak potrafię.
379
00:25:14,041 --> 00:25:16,790
Do ostatniej chwili nie było wiadomo,
380
00:25:16,791 --> 00:25:19,458
czy zdobędziemy złoty medal.
381
00:25:24,625 --> 00:25:28,541
Dopiero po zakończeniu partii
zrozumiałyśmy, że nam się udało.
382
00:25:38,208 --> 00:25:40,291
Byłyśmy bardzo szczęśliwe.
383
00:25:42,375 --> 00:25:44,665
Zdobywszy łącznie 33 punkty,
384
00:25:44,666 --> 00:25:48,165
Węgierki ustanowiły
nowy rekord wszech czasów.
385
00:25:48,166 --> 00:25:52,999
Judit bezlitośnie
położyła wszystkich na łopatki.
386
00:25:53,000 --> 00:25:54,374
Wygrała każdą partię.
387
00:25:54,375 --> 00:25:56,749
To było coś niesamowitego.
388
00:25:56,750 --> 00:26:00,249
Świat przekonał się,
co potrafią siostry Polgár.
389
00:26:00,250 --> 00:26:03,915
Złoty medal zdobywa drużyna Węgier.
390
00:26:03,916 --> 00:26:08,958
Czułyśmy, że cały świat nam kibicuje.
391
00:26:16,208 --> 00:26:18,874
To było bardzo motywujące uczucie,
392
00:26:18,875 --> 00:26:21,833
którego nie doświadczałyśmy
w naszym kraju.
393
00:26:33,291 --> 00:26:38,333
Gdy wracałyśmy z Salonik
i wylądowałyśmy w Budapeszcie,
394
00:26:39,458 --> 00:26:43,166
znalazłyśmy się
w zupełnie niespodziewanej sytuacji.
395
00:26:43,833 --> 00:26:45,291
Ludzie na nas czekali.
396
00:26:48,125 --> 00:26:49,583
{\an8}ZŁOTE SALONIKI
397
00:26:50,625 --> 00:26:52,249
CZAPKI Z GŁÓW!
398
00:26:52,250 --> 00:26:54,583
Ta olimpiada była punktem zwrotnym.
399
00:26:55,083 --> 00:26:59,166
Wyjechałyśmy jako czarne owce,
a wróciłyśmy ze złotem.
400
00:27:03,875 --> 00:27:08,374
Naród węgierski docenił naszą rodzinę.
401
00:27:08,375 --> 00:27:10,500
Po raz pierwszy.
402
00:27:14,958 --> 00:27:17,583
Zaproszono nas do parlamentu.
403
00:27:18,083 --> 00:27:21,958
Świętował z nami sam prezydent.
404
00:27:23,208 --> 00:27:26,457
Czy László Polgár czuje teraz satysfakcję?
405
00:27:26,458 --> 00:27:28,749
Nie będę kłamał, że nie.
406
00:27:28,750 --> 00:27:33,165
Rząd i federacja szachowa
nagle zmienili nastawienie.
407
00:27:33,166 --> 00:27:35,041
Zaczęli nam kibicować.
408
00:27:35,708 --> 00:27:38,165
Sytuacja polityczna się zmieniała.
409
00:27:38,166 --> 00:27:40,874
Wkrótce miał upaść Mur Berliński.
410
00:27:40,875 --> 00:27:43,790
Od czasu naszej wygranej na olimpiadzie
411
00:27:43,791 --> 00:27:47,291
dużo łatwiej nam było podróżować.
412
00:27:49,125 --> 00:27:52,707
Judit wygrała w tamtym roku
całą masę turniejów.
413
00:27:52,708 --> 00:27:55,999
Nie było między nami rywalizacji.
414
00:27:56,000 --> 00:27:59,040
Wierzyliśmy,
że jest w stanie osiągnąć wszystko.
415
00:27:59,041 --> 00:28:01,665
Kiedy kobieta zostanie mistrzynią świata?
416
00:28:01,666 --> 00:28:03,832
Może siedzi właśnie obok mnie.
417
00:28:03,833 --> 00:28:04,875
Nie wiem.
418
00:28:06,416 --> 00:28:08,749
Czegoś takiego jeszcze nie było.
419
00:28:08,750 --> 00:28:10,874
Z każdym turniejem jest coraz lepsza.
420
00:28:10,875 --> 00:28:11,916
Przerażające.
421
00:28:13,708 --> 00:28:18,457
Zdobyłam 200 punktów rankingowych
w pół roku, to było niesamowite.
422
00:28:18,458 --> 00:28:19,957
RANKING JUDIT
423
00:28:19,958 --> 00:28:22,874
Jest coś takiego jak ranking szachowy.
424
00:28:22,875 --> 00:28:24,665
Jest dość prosty.
425
00:28:24,666 --> 00:28:27,500
Każdy zawodnik ma ileś punktów.
426
00:28:28,208 --> 00:28:32,791
Ten, kto wygra, zdobywa punkty,
a ten, kto przegra, je traci.
427
00:28:33,541 --> 00:28:34,874
NAJLEPSZE ZAWODNICZKI
428
00:28:34,875 --> 00:28:36,415
Gdy miałam 12 lat,
429
00:28:36,416 --> 00:28:39,500
zostałam najlepsza na świecie
wśród kobiet.
430
00:28:40,500 --> 00:28:42,250
Nie osiadłam na laurach.
431
00:28:42,875 --> 00:28:45,040
NAJLEPSZA SZACHISTKA MA 12 LAT
432
00:28:45,041 --> 00:28:48,250
Chcę zostać arcymistrzynią
433
00:28:48,791 --> 00:28:50,916
i dalej zwiększać mój ranking.
434
00:28:52,875 --> 00:28:57,290
{\an8}Aby zostać arcymistrzem,
trzeba mieć co najmniej 2500 punktów
435
00:28:57,291 --> 00:29:00,540
i osiągnąć trzy wartościowe rezultaty
436
00:29:00,541 --> 00:29:02,665
w najpoważniejszych turniejach.
437
00:29:02,666 --> 00:29:05,374
JUŻ TERAZ POKONUJE DOROSŁYCH ARCYMISTRZÓW
438
00:29:05,375 --> 00:29:08,665
Judit biła rekord za rekordem.
439
00:29:08,666 --> 00:29:10,915
Świat oszalał na myśl,
440
00:29:10,916 --> 00:29:16,957
że po 33 latach mogłaby
pobić rekord Bobby’ego Fischera
441
00:29:16,958 --> 00:29:21,416
i zostać najmłodszą osobą na świecie
z tytułem arcymistrza.
442
00:29:22,583 --> 00:29:25,583
Co miesiąc jej zdjęcie było
na jakiejś okładce.
443
00:29:26,541 --> 00:29:28,208
Wszyscy ją obserwowali.
444
00:29:29,708 --> 00:29:32,625
SUŃ SIĘ, FISCHER, NADCHODZI JUDIT POLGÁR
445
00:29:34,208 --> 00:29:39,332
W 1991 roku wzięłam udział
w Mistrzostwach Węgier.
446
00:29:39,333 --> 00:29:42,915
Miałam 15 lat i cztery miesiące.
447
00:29:42,916 --> 00:29:46,499
BOBBY FISCHER ZDOBYŁ TYTUŁ ARCYMISTRZA,
MAJĄC 15 I PÓŁ ROKU
448
00:29:46,500 --> 00:29:50,124
To była moja ostatnia szansa,
by pobić rekord Fischera.
449
00:29:50,125 --> 00:29:53,332
JUDIT VS. REKORD FISCHERA
450
00:29:53,333 --> 00:29:55,665
{\an8}2480 PUNKTÓW W RANKINGU
451
00:29:55,666 --> 00:29:57,916
{\an8}Konkurencja była bardzo mocna.
452
00:29:58,625 --> 00:30:01,083
{\an8}Byli tam wszyscy wybitni Węgrzy.
453
00:30:01,875 --> 00:30:04,708
{\an8}Nikt się nie spodziewał, że wezmę udział.
454
00:30:13,541 --> 00:30:14,875
Grałam całkiem nieźle.
455
00:30:16,333 --> 00:30:17,958
Ludzie byli w szoku.
456
00:30:20,875 --> 00:30:22,833
OSTATNIA RUNDA
457
00:30:23,416 --> 00:30:25,082
To była ostatnia runda.
458
00:30:25,083 --> 00:30:27,540
Grałam czarnymi
459
00:30:27,541 --> 00:30:30,291
z węgierskim arcymistrzem
Tiborem Tolnaiem.
460
00:30:33,083 --> 00:30:39,291
Wystarczyło, żeby zremisowała z Tolnaiem,
żeby zdobyła tytuł arcymistrzyni.
461
00:30:42,791 --> 00:30:47,624
Ale żeby wygrać turniej
i zdobyć tytuł mistrzyni Węgier,
462
00:30:47,625 --> 00:30:50,708
musiałaby wygrać. Miała więc dylemat.
463
00:30:57,833 --> 00:31:03,708
Musiała wybrać, czy zadowolić się remisem
i zostać arcymistrzynią,
464
00:31:04,333 --> 00:31:09,583
czy pójść na całość
i spróbować też wygrać mistrzostwa.
465
00:31:10,791 --> 00:31:13,582
Większość szachistów
zadowoliłoby się remisem,
466
00:31:13,583 --> 00:31:15,790
odpuściło tytuł mistrza kraju,
467
00:31:15,791 --> 00:31:20,000
ale zdobyło tytuł arcymistrza
i przeszło do historii.
468
00:31:21,500 --> 00:31:24,375
{\an8}Jeśli przegra, skończy z niczym.
469
00:31:26,875 --> 00:31:28,958
Kobiety fatalnie grają w szachy.
470
00:31:29,833 --> 00:31:31,875
Chyba po prostu nie są zbyt mądre.
471
00:31:33,958 --> 00:31:36,499
Chciałam pobić rekord Bobby’ego Fischera,
472
00:31:36,500 --> 00:31:39,374
ale chciałam też wygrać.
473
00:31:39,375 --> 00:31:41,250
Zaryzykowała.
474
00:31:44,458 --> 00:31:47,083
{\an8}Bardzo się denerwowałam.
475
00:31:50,291 --> 00:31:54,125
Grałam taktycznie,
wybierałam bardzo ostre pozycje.
476
00:31:57,375 --> 00:31:59,666
Przełamywałam centrum.
477
00:32:01,166 --> 00:32:05,291
W pewnym momencie wykonałam ruch,
który zaskoczył mojego przeciwnika.
478
00:32:08,875 --> 00:32:12,916
Przeskoczyłam koniem z boku na C4.
479
00:32:19,166 --> 00:32:22,540
Mój koń zagraża teraz temu pionkowi.
480
00:32:22,541 --> 00:32:27,500
Białe nie mogą zbić mojego konia,
bo bym go odbiła…
481
00:32:29,416 --> 00:32:33,541
a potem mogłabym zaatakować
zarówno królową, jak i gońca.
482
00:32:34,291 --> 00:32:36,625
Pokrzyżowałam mu szyki.
483
00:32:41,500 --> 00:32:44,916
Czasem wystarczy jeden ruch,
żeby zmienić wszystko.
484
00:32:50,583 --> 00:32:52,500
Kilka ruchów później…
485
00:32:56,791 --> 00:32:57,625
Wygrałam.
486
00:33:09,166 --> 00:33:13,624
Zostałam arcymistrzynią,
gdy miałam 15 lat i 4 miesiące.
487
00:33:13,625 --> 00:33:15,125
Pobiłam rekord Fischera.
488
00:33:17,750 --> 00:33:19,874
WĘGIERKA NAJMŁODSZĄ ARCYMISTRZYNIĄ
489
00:33:19,875 --> 00:33:23,749
Nie można zlekceważyć takiego osiągnięcia.
490
00:33:23,750 --> 00:33:28,415
Judit była najmłodszą osobą na świecie,
wśród mężczyzn i kobiet,
491
00:33:28,416 --> 00:33:30,749
która została arcymistrzynią.
492
00:33:30,750 --> 00:33:34,833
To, że 15-latka wygrała mistrzostwa kraju
493
00:33:35,625 --> 00:33:38,457
i jednocześnie została arcymistrzynią,
494
00:33:38,458 --> 00:33:40,916
było historią jak z bajki.
495
00:33:43,666 --> 00:33:47,333
Zdobycie tytułu arcymistrzyni
było bardzo ważne.
496
00:33:49,083 --> 00:33:54,541
Pokonanie gracza tak wysokiego kalibru
dodało mi pewności siebie.
497
00:33:56,583 --> 00:33:59,249
Zaczęłam się zastanawiać,
498
00:33:59,250 --> 00:34:00,250
co dalej.
499
00:34:06,000 --> 00:34:10,291
LINARES, HISZPANIA
500
00:34:12,416 --> 00:34:16,041
Turniej w Linares
to najważniejszy turniej na świecie.
501
00:34:18,708 --> 00:34:21,750
Linares to szachowy Wimbledon.
502
00:34:25,625 --> 00:34:28,332
Spotykaliśmy się w Linares raz do roku.
503
00:34:28,333 --> 00:34:31,624
{\an8}To tam rozstrzygało się, kto jest kim.
504
00:34:31,625 --> 00:34:34,249
Po raz pierwszy w historii szachów
505
00:34:34,250 --> 00:34:39,083
wśród najlepszych szachistów na świecie
znajduje się tak młoda dziewczyna.
506
00:34:39,708 --> 00:34:42,457
To był mój pierwszy elitarny turniej.
507
00:34:42,458 --> 00:34:45,458
Występowali w nim najlepsi zawodnicy.
508
00:34:49,750 --> 00:34:51,250
W tym Garri Kasparow.
509
00:34:53,041 --> 00:34:56,541
Przygotowania do takiego turnieju
są bardzo wymagające,
510
00:34:58,208 --> 00:35:01,916
ale miałam miesiące na naukę.
511
00:35:02,875 --> 00:35:08,582
Bardzo jej zależało na tym,
żeby dobrze się przygotować.
512
00:35:08,583 --> 00:35:12,415
Chciała przeanalizować wszystkie otwarcia,
513
00:35:12,416 --> 00:35:15,541
jakie stosuje Kasparow,
514
00:35:16,083 --> 00:35:19,666
i opracować na nie strategię.
515
00:35:21,541 --> 00:35:26,249
Stresowałam się i zastanawiałam się,
jak sobie poradzę w starciu z graczami,
516
00:35:26,250 --> 00:35:29,250
których uważa się za lepszych ode mnie.
517
00:35:31,125 --> 00:35:32,957
Kasparow powiedział,
518
00:35:32,958 --> 00:35:36,165
że cieszy się, że Judit wystąpi w Linares.
519
00:35:36,166 --> 00:35:40,666
Powiedział też, że dzięki temu
poznamy twoją prawdziwą siłę.
520
00:35:41,583 --> 00:35:45,125
Nie wiem, co rozumie przez prawdziwą siłę.
521
00:35:45,875 --> 00:35:47,874
Dam z siebie wszystko.
522
00:35:47,875 --> 00:35:49,791
Myślisz, że go pokonasz?
523
00:35:56,458 --> 00:35:58,749
Nie miałem sobie równych w Linares.
524
00:35:58,750 --> 00:36:01,874
Wygrałem miażdżąco w 1992 i 1993 roku.
525
00:36:01,875 --> 00:36:03,208
KASPAROW TRIUMFUJE
526
00:36:04,083 --> 00:36:07,290
W 1994 roku byłem spokojny,
527
00:36:07,291 --> 00:36:09,708
bo nadal byłem najlepszy na świecie.
528
00:36:10,958 --> 00:36:13,875
To był niezwykle ważny moment,
529
00:36:14,375 --> 00:36:16,540
bo pierwszy raz w historii
530
00:36:16,541 --> 00:36:20,249
mistrz świata, Garri Kasparow,
531
00:36:20,250 --> 00:36:23,916
miał się zmierzyć
z najlepszą szachistką świata.
532
00:36:24,833 --> 00:36:27,290
To było bezprecedensowe wydarzenie,
533
00:36:27,291 --> 00:36:29,957
żeby arcymistrzyni zagrała z arcymistrzem,
534
00:36:29,958 --> 00:36:32,625
bo kobiety i mężczyźni
nigdy nie grali razem.
535
00:36:33,416 --> 00:36:36,000
To była historyczna chwila.
536
00:36:37,916 --> 00:36:40,082
To był jej pierwszy taki turniej.
537
00:36:40,083 --> 00:36:42,458
Była wybitną zawodniczką, ale…
538
00:36:43,541 --> 00:36:47,208
jako kobieta
i tak musiała wiele udowodnić.
539
00:36:52,625 --> 00:36:55,541
PARTIA 1 – 1994
540
00:37:00,083 --> 00:37:01,999
{\an8}ZAWODNICY
541
00:37:02,000 --> 00:37:06,375
Kasparow przybył
30 sekund przed rozpoczęciem gry.
542
00:37:08,041 --> 00:37:11,708
Wszyscy fotografowie
błyskali w niego fleszami.
543
00:37:16,875 --> 00:37:19,249
Emanuje niesamowitą pewnością siebie.
544
00:37:19,250 --> 00:37:23,083
Jego ciało mówi:
„Wiem, co robię, jestem przygotowany,
545
00:37:23,583 --> 00:37:25,249
pokonam cię”.
546
00:37:25,250 --> 00:37:28,500
Czułam się,
jakby chciał mnie pożreć żywcem.
547
00:37:35,333 --> 00:37:38,500
To było nasze pierwsze starcie.
548
00:37:39,666 --> 00:37:41,458
Wszystko było możliwe.
549
00:37:44,916 --> 00:37:47,207
Grałam białymi.
550
00:37:47,208 --> 00:37:49,125
Zawsze grałam ten sam debiut,
551
00:37:50,375 --> 00:37:51,999
1. e4.
552
00:37:52,000 --> 00:37:54,083
Otwarcie pionem królewskim.
553
00:37:55,208 --> 00:37:58,082
Wiedziałam, że gdy będę grać z Kasparowem,
554
00:37:58,083 --> 00:38:00,582
odpowie obroną sycylijską,
555
00:38:00,583 --> 00:38:02,541
w której jest ekspertem.
556
00:38:03,458 --> 00:38:06,790
Obrona sycylijska jest wojownicza.
557
00:38:06,791 --> 00:38:10,707
Zawodnicy walczą o kontrolę
nad centrum szachownicy,
558
00:38:10,708 --> 00:38:13,500
co prowadzi
do bardzo dynamicznej rozgrywki.
559
00:38:19,833 --> 00:38:22,375
{\an8}Gra otworzyła się dość szybko.
560
00:38:22,958 --> 00:38:27,332
Judit zdecydowała się
na bardzo agresywne zagranie
561
00:38:27,333 --> 00:38:29,750
i postawiła damę blisko króla Kasparowa.
562
00:38:31,291 --> 00:38:32,207
RUCH 14.
563
00:38:32,208 --> 00:38:35,333
Jej dama była
w tym samym rzędzie co czarny król.
564
00:38:36,000 --> 00:38:38,665
Nie można po prostu nawalać w króla.
565
00:38:38,666 --> 00:38:41,250
Silni gracze nie dadzą się znokautować.
566
00:38:43,750 --> 00:38:46,249
Potrzeba odrobiny subtelności.
567
00:38:46,250 --> 00:38:49,290
Ale Judit w młodości
nie była zbyt subtelna.
568
00:38:49,291 --> 00:38:53,166
Chciała od razu
odstrzelić przeciwnikowi łeb.
569
00:38:55,916 --> 00:38:59,375
Ryzykowna strategia w walce z Kasparowem.
570
00:39:01,708 --> 00:39:04,958
Judit zaczęła wykonywać ruchy
bez większego planu,
571
00:39:06,291 --> 00:39:09,166
bo nie mogła znaleźć drogi do ataku,
572
00:39:09,958 --> 00:39:12,416
i straciła kontrolę.
573
00:39:14,958 --> 00:39:18,083
Od samego początku
Kasparow miał nade mną przewagę.
574
00:39:20,291 --> 00:39:22,458
Robił świetne ruchy.
575
00:39:25,208 --> 00:39:27,125
Dużo myślałam.
576
00:39:27,916 --> 00:39:30,416
Wykorzystywałam dużo czasu.
577
00:39:32,500 --> 00:39:34,708
Robiło się coraz gorzej.
578
00:39:37,541 --> 00:39:40,958
Czułam, że publiczność
nie jest tym zainteresowana.
579
00:39:41,875 --> 00:39:44,290
Ludzie wchodzili i wychodzili.
580
00:39:44,291 --> 00:39:46,041
Nie mogłam się poddać.
581
00:39:49,083 --> 00:39:50,083
RUCH 34.
582
00:39:52,125 --> 00:39:53,499
RUCH 35.
583
00:39:53,500 --> 00:39:56,458
Gdy doszliśmy do 36. ruchu,
584
00:39:57,458 --> 00:39:59,791
stało się coś bardzo dziwnego.
585
00:40:01,208 --> 00:40:04,083
Kasparow przeniósł skoczka na C5.
586
00:40:08,666 --> 00:40:10,375
To był wielki błąd.
587
00:40:12,583 --> 00:40:15,083
Mogłam przestawić gońca w taki sposób,
588
00:40:16,583 --> 00:40:21,415
żeby móc potem zaatakować
królową albo wieżę,
589
00:40:21,416 --> 00:40:25,250
a on nie mógłby obronić obu tych ataków.
590
00:40:27,833 --> 00:40:32,082
Przed tym ruchem wiedziałam, że przegram.
591
00:40:32,083 --> 00:40:34,500
A wtedy okazało się,
592
00:40:35,708 --> 00:40:38,041
że mogłabym też zremisować.
593
00:40:40,083 --> 00:40:43,582
Nie wierzyłam,
że gram z najlepszym szachistą świata
594
00:40:43,583 --> 00:40:45,125
i mam taką szansę.
595
00:40:48,166 --> 00:40:52,457
Gdy tylko odłożył figurę,
szybko podniósł ją ponownie
596
00:40:52,458 --> 00:40:56,916
i przełożył na wyjściowe pole,
żeby wykonać inny ruch.
597
00:40:58,333 --> 00:41:00,874
To był ogromny szok.
598
00:41:00,875 --> 00:41:03,500
Mój przeciwnik postąpił wbrew zasadom.
599
00:41:06,625 --> 00:41:11,125
Reguła dotkniętej figury
jest bardzo ważna w szachach.
600
00:41:11,750 --> 00:41:15,375
Gdy odstawi się bierkę,
ruch uznaje się za wykonany.
601
00:41:18,500 --> 00:41:20,749
Jeśli wykona się inny ruch,
602
00:41:20,750 --> 00:41:24,000
narusza się zasady fair play. To oszustwo.
603
00:41:27,083 --> 00:41:29,791
Widziała to tylko Judit.
604
00:41:31,833 --> 00:41:35,916
Rozglądałam się dookoła z miną:
„Co to ma znaczyć?”.
605
00:41:38,375 --> 00:41:40,250
Nikt nic nie powiedział,
606
00:41:40,750 --> 00:41:43,957
a ja nie wiedziałam, jak zareagować.
607
00:41:43,958 --> 00:41:46,875
Pomyślałam, że jeśli nikt nic nie powie,
608
00:41:47,375 --> 00:41:49,875
to może…
609
00:41:50,375 --> 00:41:52,165
ja też nie powinnam reagować.
610
00:41:52,166 --> 00:41:55,500
Może tylko ja to zauważyłam.
611
00:41:56,125 --> 00:41:59,874
Byłam 17-letnią nowicjuszką
612
00:41:59,875 --> 00:42:02,041
grającą z mistrzem świata.
613
00:42:02,791 --> 00:42:06,040
Obawiałam się,
że więcej mnie nie zaproszą.
614
00:42:06,041 --> 00:42:07,707
Jak miałam to udowodnić?
615
00:42:07,708 --> 00:42:10,041
Moje słowo przeciwko jego słowu.
616
00:42:11,791 --> 00:42:14,707
Gdyby to zasygnalizowała,
617
00:42:14,708 --> 00:42:17,458
a Kasparow by zaprzeczył,
618
00:42:18,250 --> 00:42:21,041
wyszłaby na rozpieszczonego bachora,
619
00:42:21,916 --> 00:42:25,999
który nie może udźwignąć tego,
że przegrywa,
620
00:42:26,000 --> 00:42:29,500
więc oskarża go o łamanie zasad.
621
00:42:32,666 --> 00:42:37,750
Rozgrywkę nagrywała
ekipa z hiszpańskiej telewizji,
622
00:42:38,541 --> 00:42:41,583
ale za kamerą nie było kamerzysty.
623
00:42:42,791 --> 00:42:46,041
Nie miała dowodów.
624
00:42:47,291 --> 00:42:49,083
Kontynuowała grę.
625
00:42:49,583 --> 00:42:51,707
Jeśli wykona się kolejny ruch,
626
00:42:51,708 --> 00:42:55,083
nie można już zgłosić naruszenia reguły.
627
00:42:59,125 --> 00:43:01,333
Potem już grał dobrze.
628
00:43:02,500 --> 00:43:06,166
Jego przewaga zapewniła mu zwycięstwo.
629
00:43:08,458 --> 00:43:11,749
Było po wszystkim.
630
00:43:11,750 --> 00:43:16,791
NAJLEPSZA DZIEWCZYNA
NIE POKONAŁA KASPAROWA
631
00:43:17,375 --> 00:43:19,583
Czułam się fatalnie.
632
00:43:24,166 --> 00:43:28,249
Po rozgrywce
poszłam do restauracji coś zjeść.
633
00:43:28,250 --> 00:43:31,000
Robiliśmy tak na turniejach.
634
00:43:32,083 --> 00:43:35,625
Nagle do mojego stolika podszedł sędzia
635
00:43:36,125 --> 00:43:40,582
i zapytał, czy może mi jakoś pomóc.
636
00:43:40,583 --> 00:43:43,124
Odparłam, że skoro już pyta,
637
00:43:43,125 --> 00:43:45,207
jestem bardzo ciekawa,
638
00:43:45,208 --> 00:43:49,208
czy ta kamera,
która stała kilka metrów od nas,
639
00:43:49,875 --> 00:43:52,041
cokolwiek zarejestrowała.
640
00:43:54,791 --> 00:43:57,708
Nagle zaczyna się robić szum.
641
00:43:59,416 --> 00:44:02,457
Garri Kasparow zrozumiał, co się dzieje,
642
00:44:02,458 --> 00:44:05,290
i zrobił się bardzo nerwowy.
643
00:44:05,291 --> 00:44:09,332
Zaczął chodzić i mówić:
„Trzeba coś z tym zrobić.
644
00:44:09,333 --> 00:44:12,833
Ktoś musi o tym napisać. To hańba”.
645
00:44:13,541 --> 00:44:18,166
Wszyscy ufali Kasparowowi.
Jest niezwykle poważanym szachistą.
646
00:44:19,250 --> 00:44:23,041
Mimo to zapytałem go:
„A co ty sądzisz? Puściłeś tę bierkę?”.
647
00:44:23,750 --> 00:44:25,082
A on na to:
648
00:44:25,083 --> 00:44:29,125
„Nie wiem. Nie wydaje mi się,
ale nie jestem pewien”.
649
00:44:30,250 --> 00:44:33,791
Organizator turnieju wydał
oświadczenie prasowe,
650
00:44:35,875 --> 00:44:41,125
w którym zaręczył,
że Kasparow jest uczciwym zawodnikiem.
651
00:44:42,916 --> 00:44:44,957
Nagle pojawiła się wiadomość,
652
00:44:44,958 --> 00:44:48,083
że ekipa filmowa wraca do Linares.
653
00:44:51,166 --> 00:44:55,290
Okazało się,
że gdy filmowcy wrócili do Madrytu,
654
00:44:55,291 --> 00:45:00,250
odkryli, że przypadkiem
zapomnieli wyłączyć kamerę…
655
00:45:02,458 --> 00:45:04,458
i wszystko się nagrało.
656
00:45:07,333 --> 00:45:09,958
Ekipa pokazała to nagranie.
657
00:45:29,916 --> 00:45:33,250
Widać na nim ewidentnie, że puścił bierkę.
658
00:45:34,208 --> 00:45:38,500
Potem chwycił ją ponownie i cofnął ruch.
659
00:45:40,333 --> 00:45:43,875
Pamiętam uczucie szoku,
kiedy zobaczyłam to nagranie.
660
00:45:44,916 --> 00:45:47,875
Judit też nie mogła uwierzyć,
że to się dzieje.
661
00:45:49,791 --> 00:45:51,249
Cieszyłam się,
662
00:45:51,250 --> 00:45:53,916
że nagranie potwierdziło
moje przypuszczenia.
663
00:45:54,458 --> 00:45:58,290
Nie było to jednak prawdziwe pocieszenie,
664
00:45:58,291 --> 00:46:02,207
ponieważ po podpisaniu
blankietu zapisu partii
665
00:46:02,208 --> 00:46:04,041
nie można niczego zmienić.
666
00:46:06,708 --> 00:46:10,499
{\an8}Nikt by się nie spodziewał,
że mistrz świata złamie zasadę.
667
00:46:10,500 --> 00:46:15,374
{\an8}Uważa, że przegrać z dziewczyną
to kompromitacja.
668
00:46:15,375 --> 00:46:18,666
{\an8}Problem w tym, że zaufałam
mojemu przeciwnikowi,
669
00:46:19,583 --> 00:46:20,916
{\an8}a nie powinnam była.
670
00:46:22,208 --> 00:46:26,708
Tak, były wokół tego drobne kontrowersje.
671
00:46:27,291 --> 00:46:31,249
Nie poczułem, że już puściłem tę bierkę.
672
00:46:31,250 --> 00:46:34,249
Nie zrobiłbym tego. To trwało ułamek…
673
00:46:34,250 --> 00:46:39,541
Na tym nagraniu widać,
że trwało to może jedną dziesiątą sekundy.
674
00:46:42,458 --> 00:46:44,958
Nie czułem, że zrobiłem coś złego.
675
00:46:45,958 --> 00:46:48,874
Nie da się tego poczuć,
gdy robi się szybki ruch.
676
00:46:48,875 --> 00:46:52,000
Sprawdźcie sami,
czy coś czuć przez 0,1 sekundy.
677
00:46:56,208 --> 00:47:00,374
I tak bym nie przegrał,
co najwyżej skończyłoby się remisem,
678
00:47:00,375 --> 00:47:03,083
ale głupio by było nie wygrać.
679
00:47:04,625 --> 00:47:07,040
INCYDENT W LINARES W ZWOLNIONYM TEMPIE
680
00:47:07,041 --> 00:47:09,415
Ten moment zniszczył mi cały turniej,
681
00:47:09,416 --> 00:47:13,833
bo już do samego końca
wszyscy mi o tym przypominali.
682
00:47:14,583 --> 00:47:15,957
ZŁAMAŁ ZASADĘ
683
00:47:15,958 --> 00:47:18,957
Wybuchł z tego głośny skandal.
684
00:47:18,958 --> 00:47:20,957
Mistrzowie oszukują.
685
00:47:20,958 --> 00:47:25,666
Nic innego nie wynika z nagrania,
które zobaczymy za chwilę.
686
00:47:27,000 --> 00:47:30,999
Widać, że mistrz zrobił coś,
co jest surowo zakazane.
687
00:47:31,000 --> 00:47:33,082
SZYBKI RUCH KASPAROWA NA FILMIE
688
00:47:33,083 --> 00:47:36,333
Zrobiła się wokół tego wielka afera.
689
00:47:37,791 --> 00:47:41,583
To jeden z najsłynniejszych
szachowych skandali.
690
00:47:45,708 --> 00:47:47,791
Judit była bardzo zła.
691
00:47:48,500 --> 00:47:51,374
To, co potem zrobiła,
692
00:47:51,375 --> 00:47:55,083
było imponujące,
jak na dziewczynę w jej wieku i sytuacji.
693
00:48:02,791 --> 00:48:07,375
Ostatniego dnia turnieju
podeszła do Kasparowa w lobby
694
00:48:08,041 --> 00:48:11,333
i zapytała: „Jak mogłeś mi to zrobić?”.
695
00:48:14,833 --> 00:48:18,290
Kto nigdy nie widział Kasparowa na żywo,
696
00:48:18,291 --> 00:48:22,499
nie zrozumie w pełni,
jakie to było odważne.
697
00:48:22,500 --> 00:48:24,541
On robi wrażenie.
698
00:48:27,833 --> 00:48:30,166
Chciałam, żeby to wyjaśnił.
699
00:48:31,958 --> 00:48:33,457
A on się obraził,
700
00:48:33,458 --> 00:48:37,000
że upokarzam go przy innych ludziach.
701
00:48:42,583 --> 00:48:44,665
{\an8}Zapytałem go o to w wywiadzie
702
00:48:44,666 --> 00:48:47,166
i odparł: „Jest źle wychowana”.
703
00:48:50,000 --> 00:48:52,541
Nie rozmawiali po tym przez trzy lata.
704
00:49:06,000 --> 00:49:09,499
Po tej rozgrywce
dostawałam niezliczone pytania
705
00:49:09,500 --> 00:49:12,583
od dziennikarzy i od rodziny.
706
00:49:14,083 --> 00:49:18,749
Rozmawianie o tym było dla mnie męczące.
707
00:49:18,750 --> 00:49:20,957
LINARES – TABELA WYNIKÓW
708
00:49:20,958 --> 00:49:22,916
Choć to on złamał zasadę,
709
00:49:23,958 --> 00:49:26,291
to ja dałam się ograć.
710
00:49:28,041 --> 00:49:30,083
To było bardzo nieprzyjemne.
711
00:49:34,041 --> 00:49:36,874
Nigdy nie karciłem moich córek,
712
00:49:36,875 --> 00:49:41,374
kiedy nie dawały rady wygrać partii.
713
00:49:41,375 --> 00:49:43,708
Sama przegrana jest dość przykra.
714
00:49:46,166 --> 00:49:51,124
Mój ojciec nigdy nie ukrywał,
że zależy mu na sukcesie.
715
00:49:51,125 --> 00:49:53,832
Chciał dowieść,
że eksperyment się powiódł,
716
00:49:53,833 --> 00:49:57,916
że zdołał sprawić,
że jego córki osiągnęły coś wielkiego.
717
00:50:00,500 --> 00:50:02,624
Po tym turnieju powiedział,
718
00:50:02,625 --> 00:50:06,916
że powinnyśmy znów wziąć udział
w olimpiadzie szachowej kobiet.
719
00:50:08,583 --> 00:50:13,333
Dla mnie było jasne,
że jesteśmy najlepsze spośród kobiet.
720
00:50:16,041 --> 00:50:18,625
Chciałam rywalizować z mężczyznami.
721
00:50:21,666 --> 00:50:26,250
Wtedy zaczęłam
podejmować pewne decyzje sama.
722
00:50:28,250 --> 00:50:32,541
Niektóre sprawy są tak ważne,
że choć rodzice mówią swoje,
723
00:50:33,250 --> 00:50:34,958
trzeba pójść własną drogą.
724
00:50:38,208 --> 00:50:42,833
MADRYT, HISZPANIA
725
00:50:45,541 --> 00:50:50,082
W tym samym roku
widziałem Judit na turnieju w Madrycie.
726
00:50:50,083 --> 00:50:52,000
Grała genialnie.
727
00:50:56,458 --> 00:50:58,875
Pokonała bardzo silnych graczy.
728
00:51:00,250 --> 00:51:02,790
Nigdy nie zapomnę,
729
00:51:02,791 --> 00:51:06,958
w jaki sposób mężczyźni
reagowali na jej wygrane.
730
00:51:13,875 --> 00:51:18,290
Były cztery rozgrywki,
w których przeciwnik nie poddał partii
731
00:51:18,291 --> 00:51:19,583
i nie uścisnął dłoni.
732
00:51:28,375 --> 00:51:32,165
W szachach te gesty są świętością.
733
00:51:32,166 --> 00:51:35,333
Tak się robi, a oni po prostu wyszli.
734
00:51:41,250 --> 00:51:42,833
To było żenujące.
735
00:51:44,416 --> 00:51:47,207
NASTOLATKA UDOWADNIA, ŻE UMIE SIĘ ODBIĆ
736
00:51:47,208 --> 00:51:49,665
POLGÁR TRIUMFUJE W MADRYCIE
737
00:51:49,666 --> 00:51:54,375
Jak reagują mężczyźni,
kiedy z nimi wygrywasz?
738
00:52:00,166 --> 00:52:05,332
Ostro walczyłam o to,
żeby zdobyć szacunek elit,
739
00:52:05,333 --> 00:52:06,458
mistrzów świata.
740
00:52:07,583 --> 00:52:11,999
Niektórzy nie byli zadowoleni z tego,
że stałam się jedną z nich.
741
00:52:12,000 --> 00:52:15,749
Co musi zrobić, żeby dołączyć
do najlepszych szachistów świata?
742
00:52:15,750 --> 00:52:17,958
To będzie bardzo trudne.
743
00:52:19,083 --> 00:52:21,083
Musiałaby mieć dużo szczęścia.
744
00:52:22,833 --> 00:52:26,499
Jeden z wielkich arcymistrzów,
Wiktor Korcznoj,
745
00:52:26,500 --> 00:52:28,791
nazywał mnie kawiarnianą szachistką.
746
00:52:30,916 --> 00:52:32,666
Nie traktował mnie poważnie.
747
00:52:33,166 --> 00:52:36,207
„MOŻE MNIE POKONAĆ TYLKO,
GDY NIE CHCE MI SIĘ GRAĆ.
748
00:52:36,208 --> 00:52:37,790
DZIŚ MI SIĘ NIE CHCIAŁO”.
749
00:52:37,791 --> 00:52:40,415
WIKTOR KORCZNOJ
PO PRZEGRANEJ Z JUDIT POLGÁR
750
00:52:40,416 --> 00:52:44,874
Musiałam wykazać się 10 razy bardziej,
niż gdybym była chłopcem.
751
00:52:44,875 --> 00:52:48,165
Czy mistrzem świata
została kiedyś kobieta?
752
00:52:48,166 --> 00:52:49,790
- Wśród kobiet.
- Czemu nie?
753
00:52:49,791 --> 00:52:53,374
To sport, w którym kobiety
mogłyby się wykazać.
754
00:52:53,375 --> 00:52:55,207
Fakty temu przeczą.
755
00:52:55,208 --> 00:52:57,290
Jest Judit Polgár z Węgier.
756
00:52:57,291 --> 00:53:00,082
Judit to wyjątek, ale nawet ona ma problem
757
00:53:00,083 --> 00:53:03,125
z utrzymaniem ducha walki
przez całą partię.
758
00:53:07,750 --> 00:53:12,082
W 1996 roku miał miejsce
turniej na zaproszenie w Dos Hermanas.
759
00:53:12,083 --> 00:53:15,207
DOS HERMANAS, HISZPANIA
760
00:53:15,208 --> 00:53:16,790
Przed rozgrywkami
761
00:53:16,791 --> 00:53:20,415
czekałam z moją mamą na windę.
762
00:53:20,416 --> 00:53:23,207
Winda nadjeżdża, drzwi się otwierają,
763
00:53:23,208 --> 00:53:25,416
a tam Kasparow ze swoim trenerem.
764
00:53:30,125 --> 00:53:31,624
To było zabawne,
765
00:53:31,625 --> 00:53:34,332
bo była między nami napięta atmosfera
766
00:53:34,333 --> 00:53:36,875
przez lata po tamtej sytuacji.
767
00:53:40,291 --> 00:53:43,000
Mama mówi: „Wsiadaj do windy”.
768
00:53:47,583 --> 00:53:50,375
PARTIA 2 – 1996
769
00:53:51,458 --> 00:53:55,708
Poszłam grać z myślą,
że muszę walczyć zawzięcie.
770
00:54:01,000 --> 00:54:02,374
{\an8}OTWARCIE
771
00:54:02,375 --> 00:54:03,958
{\an8}Znowu grałam białymi.
772
00:54:05,041 --> 00:54:07,083
To od razu dało mi przewagę.
773
00:54:08,208 --> 00:54:09,750
Pierwszy ruch, 1. e4.
774
00:54:11,125 --> 00:54:11,958
PION KRÓLEWSKI
775
00:54:13,000 --> 00:54:15,624
Po raz kolejny obrona sycylijska.
776
00:54:15,625 --> 00:54:20,291
Potem rozgrywka rozkręciła się
do szaleństwa.
777
00:54:22,750 --> 00:54:25,416
Judit od razu zaatakowała królową.
778
00:54:28,083 --> 00:54:30,916
Zaszachowała króla,
Kasparow musiał go ruszyć.
779
00:54:32,583 --> 00:54:35,916
Potem zaczęła atakować gońcem.
780
00:54:36,666 --> 00:54:39,124
Podejrzewałem,
że będzie grać agresywnie,
781
00:54:39,125 --> 00:54:40,665
a i tak mnie zaskoczyła.
782
00:54:40,666 --> 00:54:44,207
Judit była jak skupiona kula energii,
783
00:54:44,208 --> 00:54:47,458
jak piorun, który zaraz może uderzyć.
784
00:54:48,541 --> 00:54:50,457
{\an8}Poszła na całość w otwarciu.
785
00:54:50,458 --> 00:54:53,000
Grała ostro, zajmowała przestrzeń.
786
00:54:55,541 --> 00:54:57,666
Potem przeszła do gry środkowej.
787
00:54:59,583 --> 00:55:02,915
{\an8}To faza najgłębszych pomysłów,
788
00:55:02,916 --> 00:55:05,457
{\an8}w której trzeba przechytrzyć rywala.
789
00:55:05,458 --> 00:55:08,583
To w tej fazie jest najwięcej emocji.
790
00:55:09,541 --> 00:55:12,458
{\an8}Kasparow postanawia podnieść stawkę
791
00:55:13,375 --> 00:55:17,082
i śmiało stawia wieżę
na samym środku planszy,
792
00:55:17,083 --> 00:55:20,290
atakując jednocześnie królową i gońca.
793
00:55:20,291 --> 00:55:21,750
Walka jest ostra.
794
00:55:22,916 --> 00:55:27,916
Była już wtedy trochę niepewna,
a Garri cisnął ją dalej.
795
00:55:28,541 --> 00:55:32,041
To było tak mocne również dlatego,
że tak długo trwało.
796
00:55:34,208 --> 00:55:37,083
To była zabawa w kotka i myszkę.
797
00:55:38,250 --> 00:55:40,832
Był już na wygranej pozycji,
798
00:55:40,833 --> 00:55:42,832
ale jakoś się wywinęłam.
799
00:55:42,833 --> 00:55:45,040
Potem znowu był o krok od wygranej.
800
00:55:45,041 --> 00:55:47,958
3 GODZINY 25 MINUT 14 SEKUND
801
00:55:49,333 --> 00:55:51,791
Zaczęłam popełniać błędy.
802
00:55:52,541 --> 00:55:56,458
Garri grał bardzo dobrze
i zyskał przewagę.
803
00:55:58,291 --> 00:56:01,165
Obliczałam 10 ruchów do przodu,
804
00:56:01,166 --> 00:56:03,125
żeby jakoś się uratować.
805
00:56:04,708 --> 00:56:08,374
W swoim ruchu
Kasparow zuchwale stawia wieżę
806
00:56:08,375 --> 00:56:10,915
w tym samym rzędzie co jej król.
807
00:56:10,916 --> 00:56:14,290
Widać, że traci zasoby.
Może będzie musiała się poddać.
808
00:56:14,291 --> 00:56:16,457
3 GODZINY 47 MINUT 6 SEKUND
809
00:56:16,458 --> 00:56:21,749
Jedną z typowych słabości kobiet jest to,
że panikują w obliczu zagrożenia.
810
00:56:21,750 --> 00:56:24,458
Budzi w nich ono reakcję obronną.
811
00:56:26,125 --> 00:56:28,958
Musiałam zdecydować, co robić.
812
00:56:32,000 --> 00:56:33,291
Czas uciekał.
813
00:56:37,208 --> 00:56:40,165
Judit zignorowała groźbę.
814
00:56:40,166 --> 00:56:43,499
Kontruje i zbija pionka.
815
00:56:43,500 --> 00:56:45,916
Jest teraz o pionka do przodu.
816
00:56:47,375 --> 00:56:51,707
Moja agresja nie wywołała w niej paniki,
tylko więcej agresji.
817
00:56:51,708 --> 00:56:53,457
4 GODZINY 1 MINUTA 32 SEKUNDY
818
00:56:53,458 --> 00:56:55,499
{\an8}Świetnie się broniła.
819
00:56:55,500 --> 00:56:59,166
{\an8}Bardzo mu utrudniała wygranie tej partii.
820
00:56:59,958 --> 00:57:01,666
Grali godzinami.
821
00:57:03,291 --> 00:57:06,000
Nagle wpadłam na nieoczekiwany pomysł.
822
00:57:07,541 --> 00:57:12,833
Zaszachowała jego króla
i poświęciła wieżę.
823
00:57:14,791 --> 00:57:17,124
To było jak grom z jasnego nieba.
824
00:57:17,125 --> 00:57:20,041
Garri zupełnie się tego nie spodziewał.
825
00:57:21,333 --> 00:57:26,458
Nagle przestał być na wygranej pozycji.
826
00:57:31,208 --> 00:57:33,207
5 GODZIN 42 MINUTY 12 SEKUND
827
00:57:33,208 --> 00:57:38,416
Judit zagrywała te sztuczki,
żeby utrzymać się na powierzchni.
828
00:57:39,250 --> 00:57:44,165
Po sześciu godzinach
doszli do gry końcowej.
829
00:57:44,166 --> 00:57:46,915
GRA KOŃCOWA
830
00:57:46,916 --> 00:57:52,957
W końcówce nie ma już królowych
ani wielu mocnych figur.
831
00:57:52,958 --> 00:57:54,875
To ostatnia część gry.
832
00:57:56,458 --> 00:58:01,416
Doszli do końcówki,
która teoretycznie prowadziła do remisu.
833
00:58:02,083 --> 00:58:05,582
Kasparow ma skoczka i wieżę.
834
00:58:05,583 --> 00:58:07,957
Ona ma tylko wieżę. Remis.
835
00:58:07,958 --> 00:58:09,374
Remis jak nic.
836
00:58:09,375 --> 00:58:12,540
Mogłaby zremisować z zamkniętymi oczami.
837
00:58:12,541 --> 00:58:14,207
Musiała być dokładna,
838
00:58:14,208 --> 00:58:18,540
a końcówka nigdy
nie była jej mocną stroną.
839
00:58:18,541 --> 00:58:22,250
Chciał zagrać jeszcze kilka ruchów,
żeby mnie sprawdzić.
840
00:58:22,833 --> 00:58:25,707
{\an8}6 GODZIN 8 MINUT 4 SEKUNDY
841
00:58:25,708 --> 00:58:30,916
{\an8}Nie wszystkie wykonał w pełni dokładnie,
ale ani na chwilę nie odpuścił.
842
00:58:33,541 --> 00:58:38,625
Zrozumiałam, że zna teorię końcówek
znacznie lepiej ode mnie.
843
00:58:42,458 --> 00:58:45,041
Po kilku ruchach
844
00:58:45,916 --> 00:58:48,457
Judit wreszcie pękła.
845
00:58:48,458 --> 00:58:54,708
6 GODZIN 31 MINUT 40 SEKUND
846
00:58:56,250 --> 00:58:58,583
Mój król nie miał dokąd uciec.
847
00:59:04,791 --> 00:59:07,916
Tragedia leżała w tym,
że walczyła bardzo dzielnie,
848
00:59:08,833 --> 00:59:12,540
doszła do końcówki,
która mogła być bezpieczna,
849
00:59:12,541 --> 00:59:13,708
i źle ją rozegrała.
850
00:59:15,166 --> 00:59:20,374
To tak, jakby walczyć z Mikiem Tysonem
851
00:59:20,375 --> 00:59:22,666
przez osiem, dziesięć rund.
852
00:59:25,125 --> 00:59:27,582
Szachy są grą, która trwa godzinami,
853
00:59:27,583 --> 00:59:31,957
aż po wielu godzinach
ktoś załamie się pod presją.
854
00:59:31,958 --> 00:59:34,208
Do tego dążą mocni gracze.
855
00:59:36,291 --> 00:59:38,374
Ta końcówka była jak egzamin,
856
00:59:38,375 --> 00:59:41,874
który w zasadzie nie był zbyt trudny,
857
00:59:41,875 --> 00:59:44,583
ale oblała go pod presją.
858
00:59:47,333 --> 00:59:49,291
To była ciężka porażka.
859
00:59:50,708 --> 00:59:52,750
Zrobiłam duży błąd strategiczny.
860
00:59:54,041 --> 00:59:56,915
Nie czułam się dobrze po tej rozgrywce.
861
00:59:56,916 --> 00:59:59,957
RZEŹ PO ATAKU KASPAROWA
862
00:59:59,958 --> 01:00:01,374
SAMOTNY NA SZCZYCIE?
863
01:00:01,375 --> 01:00:04,333
Po naszej partii w 1996 roku
864
01:00:04,916 --> 01:00:07,083
graliśmy ze sobą jeszcze kilka razy.
865
01:00:08,333 --> 01:00:11,166
PARTIA 3 – 1996
866
01:00:16,041 --> 01:00:20,750
Lubiłem z nią grać, bo miała taki styl,
dzięki któremu czułem się swobodnie.
867
01:00:21,750 --> 01:00:23,125
PARTIA 5 – 1997
868
01:00:26,791 --> 01:00:30,875
{\an8}Judit była nadmiernie agresywna.
Atakowała z dużą mocą.
869
01:00:31,500 --> 01:00:34,707
{\an8}Ja też lubiłem atakować
i miałem więcej doświadczenia.
870
01:00:34,708 --> 01:00:38,458
{\an8}Dlatego jej agresywne ataki
działały na jej niekorzyść.
871
01:00:41,750 --> 01:00:46,040
{\an8}Trzeba podkreślić,
że Garriego Kasparowa uważa się
872
01:00:46,041 --> 01:00:49,124
za najlepszego szachistę w historii.
873
01:00:49,125 --> 01:00:52,415
Judit grała nie tylko
z ówczesnym mistrzem świata.
874
01:00:52,416 --> 01:00:56,541
Szła łeb w łeb
z najlepszym graczem wszech czasów.
875
01:00:57,791 --> 01:00:59,665
PARTIA 7 – 2000
876
01:00:59,666 --> 01:01:02,707
Gdy grałam z Kasparowem, miałam wrażenie,
877
01:01:02,708 --> 01:01:06,916
że gdy tylko siadał,
zanim jeszcze wykonał ruch, czuć było,
878
01:01:07,916 --> 01:01:09,749
że jest ode mnie lepszy.
879
01:01:09,750 --> 01:01:13,332
Czułam, że rozgrywka to formalność.
880
01:01:13,333 --> 01:01:16,791
Musimy ją odbyć, ale on i tak wygra.
881
01:01:19,875 --> 01:01:22,082
{\an8}Grałem wtedy najlepiej w karierze.
882
01:01:22,083 --> 01:01:25,832
{\an8}Była jedną z osób,
które ze względu na swój styl gry
883
01:01:25,833 --> 01:01:30,708
i może jakiś dyskomfort psychiczny,
który w niej wzbudzałem,
884
01:01:31,500 --> 01:01:34,958
nie radziła sobie ze mną.
Była jedną z wielu.
885
01:01:39,625 --> 01:01:42,499
Jej sposób gry nie nadawał się do tego,
886
01:01:42,500 --> 01:01:47,290
żeby pokonać mnie
w najlepszych latach mojej kariery.
887
01:01:47,291 --> 01:01:49,208
Trudno ci się gra z Kasparowem?
888
01:01:49,791 --> 01:01:52,083
Moje wyniki nie są najlepsze.
889
01:01:53,250 --> 01:01:58,166
Masz do niego zbyt wiele szacunku,
żeby wykorzystać pełnię swoich możliwości?
890
01:01:58,916 --> 01:02:01,458
Może, podświadomie, tak.
891
01:02:08,750 --> 01:02:12,749
Nie każdą porażkę odbiera się tak samo.
892
01:02:12,750 --> 01:02:17,415
Czasem, gdy przeciwnik
grał naprawdę dobrze,
893
01:02:17,416 --> 01:02:21,707
wynajdywał zaskakujące rozwiązania,
świetnie rozgrywał,
894
01:02:21,708 --> 01:02:23,291
nie czułam się bardzo źle.
895
01:02:24,416 --> 01:02:27,832
W grze z Kasparowem
moją frustrację rodziło to,
896
01:02:27,833 --> 01:02:30,500
że nie potrafiłam dobrze zawalczyć.
897
01:02:31,958 --> 01:02:36,333
Wydawał mi się niepokonany,
jakby był nadczłowiekiem.
898
01:02:38,625 --> 01:02:41,665
Muszę stoczyć z nim godną walkę,
899
01:02:41,666 --> 01:02:44,250
tylko jak mam tego dokonać?
900
01:02:46,291 --> 01:02:52,457
Wielu szachistów jest
tak zaabsorbowanych grą,
901
01:02:52,458 --> 01:02:54,082
tak na niej zafiksowanych,
902
01:02:54,083 --> 01:02:59,000
że zaczyna w niej chodzić
o coś więcej niż tylko o grę.
903
01:03:00,125 --> 01:03:02,166
Chodzi o życie.
904
01:03:06,541 --> 01:03:11,624
Myślę, że mój ojciec pragnął sukcesu,
żeby udowodnić, że miał rację.
905
01:03:11,625 --> 01:03:13,750
Był przekonany,
906
01:03:15,000 --> 01:03:17,583
że musi nam się powieść.
907
01:03:20,541 --> 01:03:26,416
Twierdził, że następne dwa lata
będą przełomowe.
908
01:03:28,000 --> 01:03:30,874
Nieustannie popychał mnie o krok dalej,
909
01:03:30,875 --> 01:03:34,875
chciał, żebym skupiała się
na wejściu do najlepszej dziesiątki.
910
01:03:37,833 --> 01:03:41,665
Przez ten jego projekt
ludzie latami zastanawiali się,
911
01:03:41,666 --> 01:03:44,458
czy on jest dobrym człowiekiem.
912
01:03:47,208 --> 01:03:52,082
Wiele osób uważało, że robi to,
żeby spełnić własne ambicje,
913
01:03:52,083 --> 01:03:54,582
a nie dla dobra swoich dzieci.
914
01:03:54,583 --> 01:03:57,332
KOCHANY TATUŚ Z WĘGIER
915
01:03:57,333 --> 01:04:02,040
Ludzie zastanawiali się,
co się dzieje z tymi dziećmi.
916
01:04:02,041 --> 01:04:04,875
Czy rodzice niszczą im życie?
917
01:04:07,916 --> 01:04:12,874
Wiedziałam, że mam inny styl życia
niż moi rówieśnicy
918
01:04:12,875 --> 01:04:15,208
przez to, że tyle gram w szachy.
919
01:04:17,041 --> 01:04:20,374
Oczywiście czasami czułam,
że łatwiej byłoby
920
01:04:20,375 --> 01:04:24,541
pooglądać filmy
albo spędzić więcej czasu z przyjaciółmi.
921
01:04:26,416 --> 01:04:30,332
Przez wiele lat
przygotowywanie się do zawodów
922
01:04:30,333 --> 01:04:32,208
wypełniało całe moje życie.
923
01:04:33,833 --> 01:04:35,707
To było dla mnie za mało.
924
01:04:35,708 --> 01:04:38,957
Szachownica ma tylko 64 pola.
925
01:04:38,958 --> 01:04:41,833
W życiu liczy się o wiele więcej.
926
01:04:45,083 --> 01:04:50,499
Byłam szczęśliwa,
ale nawet gdy skończyłam już 20 lat,
927
01:04:50,500 --> 01:04:54,665
tata nadal chciał,
żeby szachy były całym moim życiem.
928
01:04:54,666 --> 01:04:57,374
Ja chciałam czegoś więcej,
929
01:04:57,375 --> 01:05:00,333
chciałam trochę rozszerzyć moje życie
930
01:05:00,958 --> 01:05:02,750
poza szachownicę.
931
01:05:15,083 --> 01:05:20,125
Rzeczywistość składa się
z małych zbiegów okoliczności.
932
01:05:24,208 --> 01:05:27,083
{\an8}Po studiach pracowałem jako weterynarz.
933
01:05:28,416 --> 01:05:32,958
Przyszła do mnie ruda dziewczyna,
która wyglądała jak Judit Polgár.
934
01:05:35,666 --> 01:05:39,291
Pewnego dnia, gdy miałam prawie 23 lata,
935
01:05:40,041 --> 01:05:42,583
zabrałam psa do weterynarza.
936
01:05:43,625 --> 01:05:48,290
Doktor był bardzo miły, uśmiechnięty
937
01:05:48,291 --> 01:05:51,415
i… rozmowny.
938
01:05:51,416 --> 01:05:54,999
Badanie jakoś się przeciągnęło.
939
01:05:55,000 --> 01:05:58,915
W pewnym momencie odszedłem od protokołu
940
01:05:58,916 --> 01:06:02,375
i zaproponowałem,
żebyśmy umówili się na tenisa.
941
01:06:08,583 --> 01:06:14,375
Co sprawia,
że mężczyzna zakochuje się w kobiecie?
942
01:06:15,250 --> 01:06:18,750
Od tysięcy lat nie ma na to
jednoznacznej odpowiedzi.
943
01:06:21,041 --> 01:06:25,165
Te jej rude włosy, ten uśmiech w oczach.
944
01:06:25,166 --> 01:06:28,750
Miała w sobie ogień, energię.
945
01:06:29,583 --> 01:06:33,333
Od samego początku mówiła to, co myślała.
946
01:06:35,958 --> 01:06:40,750
Było to dla mnie bardzo seksowne.
947
01:06:44,125 --> 01:06:49,582
Zaczęliśmy się spotykać dość często.
948
01:06:49,583 --> 01:06:52,291
Potem pojechałam na turniej
949
01:06:52,958 --> 01:06:56,458
i wygrałam go, będąc bardzo zakochana.
950
01:06:57,041 --> 01:06:59,916
Potem zamieszkaliśmy razem.
951
01:07:39,791 --> 01:07:42,791
Gdy Judit wyszła za mąż,
952
01:07:43,541 --> 01:07:45,083
wtedy…
953
01:07:47,166 --> 01:07:50,291
moja rola menedżera dobiegła końca.
954
01:08:00,958 --> 01:08:05,958
Czułam, że mój ojciec
był trochę zawiedziony.
955
01:08:07,708 --> 01:08:12,375
Szczerze mówiąc,
niechętnie wypowiadam się na ten temat.
956
01:08:15,291 --> 01:08:20,749
Gdy moje córki dorosły,
nie miałem już na nie dużego wpływu.
957
01:08:20,750 --> 01:08:25,958
Ich mężowie poprowadzili je
w innym kierunku.
958
01:08:28,958 --> 01:08:32,416
Gdy przestałem
pełnić funkcję ich menedżera…
959
01:08:34,458 --> 01:08:37,958
byłem trochę urażony. To było dziwne.
960
01:08:40,583 --> 01:08:43,707
Ale powiedziałem Judit,
że to od niej zależy,
961
01:08:43,708 --> 01:08:46,458
jak chce spędzić resztę życia.
962
01:08:58,000 --> 01:08:59,290
W 2000 ROKU
963
01:08:59,291 --> 01:09:03,957
JUDIT ZAJMOWAŁA NAJWYŻSZE MIEJSCE
W RANKINGU KOBIET OD 11 LAT.
964
01:09:03,958 --> 01:09:06,625
W RANKINGU OGÓLNYM BYŁA NA 32. MIEJSCU.
965
01:09:09,000 --> 01:09:11,957
Moja ukochana zamówiła sobie truskawki.
966
01:09:11,958 --> 01:09:14,582
Tak, i twoje też zjem.
967
01:09:14,583 --> 01:09:16,165
Gdy się pobraliśmy,
968
01:09:16,166 --> 01:09:20,915
zbliżałam się do magicznych
2700 punktów w rankingu,
969
01:09:20,916 --> 01:09:24,707
które w tamtych czasach dawały
wejście do najlepszej dziesiątki.
970
01:09:24,708 --> 01:09:27,083
Nie umiałam przekroczyć tej granicy.
971
01:09:29,708 --> 01:09:32,665
Kilka razy zagrałam dobrze,
972
01:09:32,666 --> 01:09:34,290
zdobyłam trochę punktów,
973
01:09:34,291 --> 01:09:36,666
a potem traciłam wszystko na turnieju.
974
01:09:39,041 --> 01:09:42,207
Gusztáv przekonał mnie,
975
01:09:42,208 --> 01:09:44,250
że mogę obrać nową strategię.
976
01:09:47,000 --> 01:09:49,207
{\an8}Gdy pojawiłem się w jej życiu,
977
01:09:49,208 --> 01:09:52,166
{\an8}zdradziłem jej wielką tajemnicę.
978
01:09:53,500 --> 01:09:56,958
Szachy mogą się skończyć
wygraną, przegraną
979
01:09:57,541 --> 01:09:59,790
albo czymś jeszcze innym,
980
01:09:59,791 --> 01:10:00,999
remisem.
981
01:10:01,000 --> 01:10:04,000
Uważał, że remis jest
lepszy niż przegrana.
982
01:10:04,708 --> 01:10:07,957
Jeśli przegra się z kimś,
kto ma tyle samo punktów,
983
01:10:07,958 --> 01:10:09,999
traci się punkty.
984
01:10:10,000 --> 01:10:12,416
Jeśli się zremisuje, nie traci się ich.
985
01:10:12,916 --> 01:10:16,624
Były partie,
które wcześniej rozegrałabym inaczej.
986
01:10:16,625 --> 01:10:18,958
Walczyłabym o wygraną.
987
01:10:19,708 --> 01:10:21,499
Na tamtym etapie uznałam,
988
01:10:21,500 --> 01:10:24,999
że jeśli nie mam pomysłów,
które mogłyby zadziałać,
989
01:10:25,000 --> 01:10:28,208
remis też jest akceptowalnym wynikiem.
990
01:10:33,500 --> 01:10:37,666
Nadal była jedną z najbardziej
ofensywnych zawodniczek na świecie,
991
01:10:38,250 --> 01:10:41,166
ale nie przegrywała już tak często,
992
01:10:42,416 --> 01:10:45,208
więc zdobywała coraz więcej punktów.
993
01:10:51,250 --> 01:10:55,165
Po tej zmianie podejścia
w 2001 roku w Linares
994
01:10:55,166 --> 01:10:59,208
doszło do wielkiego rewanżu
między Judit a Kasparowem.
995
01:11:01,291 --> 01:11:03,124
LINARES, HISZPANIA
996
01:11:03,125 --> 01:11:06,707
To na tym turnieju
doszło do cofnięcia ruchu.
997
01:11:06,708 --> 01:11:09,416
Po latach spotykają się tu ponownie.
998
01:11:12,416 --> 01:11:16,499
{\an8}Niektórzy twierdzą, że mój styl gry
był wtedy dość prymitywny,
999
01:11:16,500 --> 01:11:18,124
ale był skuteczny.
1000
01:11:18,125 --> 01:11:22,124
Nadal byłem pierwszy w rankingu,
nadal grałem dobrze,
1001
01:11:22,125 --> 01:11:24,166
zwłaszcza w 2001 roku.
1002
01:11:27,125 --> 01:11:32,666
Oczekiwania wobec Judit nie były niskie,
ale też nieprzesadnie wysokie.
1003
01:11:35,750 --> 01:11:38,666
Miałam w tej grze jasną strategię.
1004
01:11:39,375 --> 01:11:44,666
Taką, która sprawi,
że zacznie się denerwować.
1005
01:11:46,083 --> 01:11:49,041
Że przejdzie mu przez myśl,
że może przegrać.
1006
01:11:50,708 --> 01:11:53,791
PARTIA 11 – 2001
1007
01:11:56,541 --> 01:11:57,750
Gra się zaczyna.
1008
01:11:58,583 --> 01:12:01,833
Judit gra białymi, a Garri czarnymi.
1009
01:12:02,541 --> 01:12:03,916
PION KRÓLEWSKI
1010
01:12:05,125 --> 01:12:10,124
Wiedziałam, że Kasparow nie lubi,
gdy atakuje się jego króla.
1011
01:12:10,125 --> 01:12:14,750
Postanowiłam,
że będę go atakować za wszelką cenę.
1012
01:12:15,333 --> 01:12:16,791
OBRONA SYCYLIJSKA
1013
01:12:21,208 --> 01:12:24,374
Judit wykonała roszadę
po lewej stronie szachownicy,
1014
01:12:24,375 --> 01:12:28,749
a Garri Kasparow zrobił to samo
po przeciwnej stronie.
1015
01:12:28,750 --> 01:12:31,040
{\an8}Takie ustawienie oznacza,
1016
01:12:31,041 --> 01:12:35,333
{\an8}że oboje zamierzają przystąpić
do agresywnych ataków.
1017
01:12:36,666 --> 01:12:40,500
Będą się ścigać,
kto pierwszy dopadnie króla.
1018
01:12:45,333 --> 01:12:50,041
Już na początkowym etapie gry
poświęciłam pionka.
1019
01:12:51,291 --> 01:12:52,207
RUCH 19.
1020
01:12:52,208 --> 01:12:55,082
Kasparow wziął poświęcony pionek,
1021
01:12:55,083 --> 01:12:59,457
ale dzięki temu goniec Judit
znalazł się na bardzo mocnej pozycji.
1022
01:12:59,458 --> 01:13:04,000
Miała mniej bierek,
ale za to inicjatywa była po jej stronie.
1023
01:13:05,041 --> 01:13:08,750
Kasparow był zaskoczony,
ale rozumiał, o co chodzi.
1024
01:13:09,875 --> 01:13:13,249
Kasparow wychodzi pionkiem
na środek szachownicy.
1025
01:13:13,250 --> 01:13:15,291
Zaatakował mojego gońca,
1026
01:13:16,000 --> 01:13:18,875
więc naturalnym posunięciem
byłoby go bronić.
1027
01:13:20,208 --> 01:13:24,583
A ona zdecydowała się poświęcić gońca.
1028
01:13:26,375 --> 01:13:28,332
Miał dużą przewagę materialną,
1029
01:13:28,333 --> 01:13:32,500
ale ja trzymałam się tego,
że będę atakować jego króla.
1030
01:13:36,500 --> 01:13:39,666
W pewnym momencie rozejrzałam się dookoła.
1031
01:13:40,416 --> 01:13:45,416
Sala turniejowa była pełna,
bo ta rozgrywka była tak fascynująca.
1032
01:13:50,791 --> 01:13:54,541
Kasparowowi chyba się wydawało,
że ma przewagę.
1033
01:13:56,416 --> 01:14:00,166
Gra była bardzo intensywna,
ale czułem się komfortowo.
1034
01:14:01,791 --> 01:14:03,791
Kasparow wykorzystał dużo czasu.
1035
01:14:06,333 --> 01:14:10,291
Po kilku minutach
wykonał najbardziej logiczny ruch.
1036
01:14:11,791 --> 01:14:15,040
A ja, po nie więcej niż trzech sekundach,
1037
01:14:15,041 --> 01:14:16,250
ruszyłam pionka.
1038
01:14:18,625 --> 01:14:21,041
To był dla niego szok psychologiczny.
1039
01:14:22,333 --> 01:14:26,583
Poświęcałam wszystko w imię ataku.
1040
01:14:27,708 --> 01:14:31,999
Wtedy musiał zdać sobie sprawę,
że sytuacja nie jest taka prosta.
1041
01:14:32,000 --> 01:14:34,958
Myślałem, że wygrywam,
a ona przypuściła atak.
1042
01:14:36,333 --> 01:14:40,624
Zdjął marynarkę, wstał
i powiesił ją na oparciu krzesła.
1043
01:14:40,625 --> 01:14:43,541
Potem zdjął zegarek i położył go z boku.
1044
01:14:44,708 --> 01:14:47,875
Miło było obserwować,
jak Garri się denerwuje.
1045
01:14:49,916 --> 01:14:53,249
Wygrałem z Judit wiele razy,
ale w tym turnieju
1046
01:14:53,250 --> 01:14:54,833
walczyłem o przetrwanie.
1047
01:14:56,208 --> 01:14:58,832
Garri musiałby wyciągnąć asa z rękawa,
1048
01:14:58,833 --> 01:15:01,625
żeby się uratować w tej partii.
1049
01:15:04,916 --> 01:15:09,708
Kasparow zaczął poświęcać swoje bierki,
żeby dostać się do króla Judit.
1050
01:15:13,625 --> 01:15:16,249
Jego król jest tak odsłonięty,
1051
01:15:16,250 --> 01:15:18,624
że jedyne, co mu pozostaje,
1052
01:15:18,625 --> 01:15:21,750
to nieustannie szachować białego króla.
1053
01:15:30,000 --> 01:15:33,290
Wtedy Garri uznał, że już wystarczy.
1054
01:15:33,291 --> 01:15:35,999
Ta niesamowita, szalona,
1055
01:15:36,000 --> 01:15:39,457
dziko ofensywna partia
skończyła się wiecznym szachem.
1056
01:15:39,458 --> 01:15:41,541
Judit wymusiła remis.
1057
01:15:49,916 --> 01:15:55,499
W Linares Judit była jedyną osobą,
która nie przegrała z Kasparowem.
1058
01:15:55,500 --> 01:15:57,415
POLGÁR REMISUJE Z KASPAROWEM
1059
01:15:57,416 --> 01:16:02,791
Tylko ona zdołała zrównać się
z najlepszym szachistą świata.
1060
01:16:04,541 --> 01:16:06,999
Gdy rozmawialiśmy pod koniec turnieju,
1061
01:16:07,000 --> 01:16:11,124
było jasne, że szanował moją grę,
1062
01:16:11,125 --> 01:16:14,750
mimo że w tamtym czasie
wciąż był najlepszy.
1063
01:16:17,708 --> 01:16:20,832
Wtedy została już jedną z nas.
1064
01:16:20,833 --> 01:16:22,791
Była w gronie najlepszych.
1065
01:16:25,416 --> 01:16:29,250
Po tej rozgrywce w Linares
czułam się fantastycznie.
1066
01:16:29,833 --> 01:16:33,540
To była niesamowita walka.
Dałam mu w kość.
1067
01:16:33,541 --> 01:16:37,833
Mimo to nadal nie mogłam go pokonać.
1068
01:16:38,875 --> 01:16:40,791
Czegoś mi jeszcze brakowało.
1069
01:16:44,375 --> 01:16:47,874
Z kimś takim jak Kasparow
można wygrać tylko wtedy,
1070
01:16:47,875 --> 01:16:49,583
gdy zdoła się uwierzyć,
1071
01:16:50,416 --> 01:16:55,250
że jest się w stanie
pokonać swojego idola.
1072
01:16:57,166 --> 01:17:00,665
Bez wiary w to,
że jest się z nim na równym poziomie,
1073
01:17:00,666 --> 01:17:03,041
nie ma szans na wygraną.
1074
01:17:08,583 --> 01:17:12,791
Jesteśmy na obozie treningowym
nad Adriatykiem.
1075
01:17:16,208 --> 01:17:18,165
Jak ci się podoba?
1076
01:17:18,166 --> 01:17:21,583
Bardzo. Chciałabym do niego wskoczyć.
1077
01:17:23,083 --> 01:17:25,957
Rok później, w 2002 roku,
1078
01:17:25,958 --> 01:17:28,416
spotkałam Kasparowa na turnieju.
1079
01:17:29,041 --> 01:17:31,915
Spytał mnie,
czy chciałabym przyjechać do niego
1080
01:17:31,916 --> 01:17:35,000
na sesję treningową do Chorwacji.
1081
01:17:37,250 --> 01:17:40,624
{\an8}Między graczami często
pojawiają się tarcia.
1082
01:17:40,625 --> 01:17:43,708
Z Judit zawsze odnosiliśmy się do siebie…
1083
01:17:44,833 --> 01:17:46,082
z szacunkiem.
1084
01:17:46,083 --> 01:17:49,541
Dlatego zaproponowałem jej współpracę.
1085
01:17:50,541 --> 01:17:54,625
Była jedną z najlepszych.
Mogłaby wnieść nowe perspektywy.
1086
01:17:56,208 --> 01:17:57,665
Judit.
1087
01:17:57,666 --> 01:18:01,832
Bardzo się cieszyłam z tego zaproszenia.
1088
01:18:01,833 --> 01:18:05,249
Pojechaliśmy z mężem do willi Kasparowów.
1089
01:18:05,250 --> 01:18:07,958
Spędziliśmy tam bardzo miły tydzień.
1090
01:18:09,208 --> 01:18:14,166
To było wspaniałe doświadczenie.
Kasparow był w świetnej formie.
1091
01:18:15,666 --> 01:18:20,207
Wiele się dowiedziałam o tym,
jak podchodzi do pozycji szachowych.
1092
01:18:20,208 --> 01:18:24,499
Jakie rozwiązania traktuje poważnie,
1093
01:18:24,500 --> 01:18:28,624
a które z ruchów, które ja bym rozważała,
1094
01:18:28,625 --> 01:18:32,125
ignoruje, bo uważa je za nieznaczące.
1095
01:18:33,125 --> 01:18:37,707
Byłam zaskoczona,
że Kasparow nie pracował cały dzień.
1096
01:18:37,708 --> 01:18:40,665
Graliśmy w szachy po południu,
1097
01:18:40,666 --> 01:18:42,957
a rano robiliśmy inne rzeczy.
1098
01:18:42,958 --> 01:18:46,916
Chodziliśmy nad morze popływać na bananie.
1099
01:18:50,291 --> 01:18:54,625
Każdy, kto do mnie przyjeżdżał,
musiał się przepłynąć na bananie.
1100
01:19:02,875 --> 01:19:05,165
W tej dyscyplinie wygrałam,
1101
01:19:05,166 --> 01:19:08,666
bo jako jedyna nie wpadłam do wody.
1102
01:19:15,291 --> 01:19:18,874
Często tak bywa,
że dopóki dzieli was dystans,
1103
01:19:18,875 --> 01:19:21,000
ma się o mistrzu jakieś wyobrażenie.
1104
01:19:23,166 --> 01:19:24,500
O jego charakterze.
1105
01:19:26,333 --> 01:19:30,999
A gdy pozna się go w luźnych,
przyjacielskich okolicznościach,
1106
01:19:31,000 --> 01:19:34,750
gdy spędzi się z nim kilka dni
od rana do wieczora,
1107
01:19:35,250 --> 01:19:37,666
można dostrzec zupełnie inny obraz.
1108
01:19:38,166 --> 01:19:41,041
Poznaliśmy jego bardziej ludzkie oblicze.
1109
01:19:42,750 --> 01:19:44,790
Judit wyzbyła się poczucia,
1110
01:19:44,791 --> 01:19:48,958
że po drugiej stronie szachownicy
siedzi bóg.
1111
01:19:51,083 --> 01:19:53,041
Zobaczyła zwykłego człowieka.
1112
01:20:00,958 --> 01:20:04,250
MOSKWA, ROSJA
1113
01:20:18,791 --> 01:20:22,665
Do tamtej chwili grali ze sobą 14 razy.
1114
01:20:22,666 --> 01:20:26,457
Garri Kasparow nie przegrał ani razu.
1115
01:20:26,458 --> 01:20:28,832
Granie z Kasparowem było trudne.
1116
01:20:28,833 --> 01:20:31,665
Jak z Federerem u szczytu formy.
1117
01:20:31,666 --> 01:20:33,625
Każdy z nim przegrywał.
1118
01:20:34,375 --> 01:20:35,499
Garri Kasparow.
1119
01:20:35,500 --> 01:20:38,708
Chyba tylko ja nigdy z nią nie przegrałem.
1120
01:20:40,291 --> 01:20:43,415
Pokonała Kramnika, Ananda, wszystkich.
1121
01:20:43,416 --> 01:20:47,708
Tylko ja byłem ostatnią
niezdobytą twierdzą.
1122
01:20:48,958 --> 01:20:52,457
PARTIA 15 – 2002
1123
01:20:52,458 --> 01:20:55,249
Proszę o ciszę. Będziemy zaczynać.
1124
01:20:55,250 --> 01:20:57,791
Proszę arbitrów o włączenie zegarów.
1125
01:21:01,291 --> 01:21:04,124
Gdy kolejny raz
spotkaliśmy się przy szachach,
1126
01:21:04,125 --> 01:21:06,541
ja grałam białymi.
1127
01:21:08,041 --> 01:21:12,708
Zagrałam pierwszy ruch, 1. e4,
dwa pola do przodu przed królem.
1128
01:21:13,958 --> 01:21:16,374
Kasparowa to nie zdziwiło,
1129
01:21:16,375 --> 01:21:20,041
bo wybierałam to otwarcie
od najmłodszych lat.
1130
01:21:23,708 --> 01:21:27,750
Mnie natomiast zszokowała jego odpowiedź.
1131
01:21:29,500 --> 01:21:33,000
Garri zaskoczył wszystkich,
zagrywając pionek na e5.
1132
01:21:36,458 --> 01:21:38,665
Prawie zawsze grał obronę sycylijską.
1133
01:21:38,666 --> 01:21:40,457
Takie rozgrywki są szalone.
1134
01:21:40,458 --> 01:21:43,624
Tym razem Garri postawił
na obronę berlińską.
1135
01:21:43,625 --> 01:21:45,165
OBRONA BERLIŃSKA
1136
01:21:45,166 --> 01:21:47,624
Każdy ma swoje mocne i słabe strony.
1137
01:21:47,625 --> 01:21:49,250
Judit gra agresywnie.
1138
01:21:50,000 --> 01:21:53,124
Ja wybrałem bardziej defensywne otwarcie.
1139
01:21:53,125 --> 01:21:56,624
Kasparow wymuszał na niej inny rodzaj gry,
1140
01:21:56,625 --> 01:21:58,958
wolniejszy, bardziej zniuansowany.
1141
01:22:00,541 --> 01:22:03,958
To było zupełnie nie w moim stylu.
1142
01:22:11,583 --> 01:22:14,124
{\an8}Do czego prowadzi to otwarcie?
1143
01:22:14,125 --> 01:22:18,833
Królowe znikają z szachownicy
na wczesnym etapie gry.
1144
01:22:21,958 --> 01:22:26,000
Co prawda nie mogę atakować,
ale on też nie może.
1145
01:22:30,916 --> 01:22:34,208
Garri gra pionem na skrzydło królewskie,
Judit też.
1146
01:22:34,791 --> 01:22:38,625
Nie graliśmy agresywnie,
tylko bardzo strategiczne.
1147
01:22:43,000 --> 01:22:45,708
{\an8}Zaczęłam budować swoją pozycję.
1148
01:22:46,208 --> 01:22:49,124
Wykonałam ruch skoczkiem.
1149
01:22:49,125 --> 01:22:52,500
To sprawiło,
że Kasparow przeszedł do defensywy.
1150
01:22:54,083 --> 01:22:56,540
{\an8}Judit zaczęła trochę przykręcać śrubę,
1151
01:22:56,541 --> 01:22:59,708
wywierać większą presję
na środku szachownicy.
1152
01:23:04,208 --> 01:23:08,625
Kasparow zauważył,
że może mieć poważne kłopoty.
1153
01:23:10,333 --> 01:23:12,665
Garri chciał ją pokonać w końcówce,
1154
01:23:12,666 --> 01:23:17,333
ale sytuacja zaczęła się robić
niekorzystna dla czarnych.
1155
01:23:18,250 --> 01:23:21,916
Z ruchu na ruch wywierałam na nim
coraz większą presję.
1156
01:23:26,916 --> 01:23:31,165
Czułam, że mam przepiękne ustawienie.
1157
01:23:31,166 --> 01:23:33,082
Powinnam to wygrać.
1158
01:23:33,083 --> 01:23:34,458
Jak to możliwe?
1159
01:23:38,291 --> 01:23:40,875
{\an8}Oczywiście gdy ma się tak dużą przewagę
1160
01:23:41,541 --> 01:23:44,875
{\an8}i rozgrywa się tak ważną partię,
1161
01:23:45,666 --> 01:23:47,750
robi się nerwowo.
1162
01:23:54,416 --> 01:23:56,624
Od najmłodszych lat
1163
01:23:56,625 --> 01:23:59,125
marzyłam o tym, żeby z nim wygrać.
1164
01:24:02,000 --> 01:24:03,375
{\an8}Nigdy mi się nie udało.
1165
01:24:10,000 --> 01:24:13,957
{\an8}Siedziałam tam
i powtarzałam sobie w myślach:
1166
01:24:13,958 --> 01:24:16,040
{\an8}„Nie grasz o remis.
1167
01:24:16,041 --> 01:24:18,416
Walczysz do samego końca”.
1168
01:24:19,500 --> 01:24:22,458
GRA KOŃCOWA
1169
01:24:25,208 --> 01:24:29,375
Zajmowałam coraz więcej przestrzeni.
1170
01:24:32,833 --> 01:24:35,665
Potem zagrałam wieżą do centrum,
1171
01:24:35,666 --> 01:24:38,749
a jego król zaczął być zagrożony.
1172
01:24:38,750 --> 01:24:42,875
Jej mocno rozstawione wieże
połykały jego piony.
1173
01:24:44,250 --> 01:24:47,541
{\an8}Nieustannie pracowałam nad końcówkami.
1174
01:24:48,458 --> 01:24:52,040
Wykorzystałam nawet
pewne schematy z dzieciństwa,
1175
01:24:52,041 --> 01:24:54,833
które poznałam, gdy miałam 8 czy 9 lat.
1176
01:24:56,500 --> 01:25:01,375
Widziałam, że ma coraz mniej szans na to,
żeby się uratować.
1177
01:25:02,791 --> 01:25:05,582
To jeden z największych
szachistów w historii,
1178
01:25:05,583 --> 01:25:07,957
może nawet największy.
1179
01:25:07,958 --> 01:25:11,457
Można by się spodziewać,
że jakoś się wykaraska.
1180
01:25:11,458 --> 01:25:13,458
Ale Judit grała po mistrzowsku.
1181
01:25:15,458 --> 01:25:17,416
Zapanowała cisza.
1182
01:25:19,708 --> 01:25:23,624
{\an8}Nagle zdałam sobie sprawę,
że maksymalnie za dwa ruchy
1183
01:25:23,625 --> 01:25:27,249
Kasparow nie będzie już
miał szans na obronę,
1184
01:25:27,250 --> 01:25:28,750
nie ma dla niego nadziei.
1185
01:25:35,458 --> 01:25:37,333
I wtedy nadszedł ten moment.
1186
01:25:41,750 --> 01:25:43,291
Wyciągnął rękę.
1187
01:25:49,291 --> 01:25:52,124
Judit Polgár, mistrzyni ataku,
1188
01:25:52,125 --> 01:25:57,625
wreszcie pokonała Kasparowa w subtelnej,
zniuansowanej grze końcowej.
1189
01:26:01,041 --> 01:26:05,957
To był jedyny moment w historii,
kiedy kobieta pokonała
1190
01:26:05,958 --> 01:26:09,583
najsilniejszego,
najlepszego zawodnika wszech czasów.
1191
01:26:10,625 --> 01:26:13,332
Nie tylko go pokonała. Ona go zmiażdżyła.
1192
01:26:13,333 --> 01:26:15,250
Nie dała mu szansy.
1193
01:26:17,416 --> 01:26:21,707
Wtedy nikt już nie pamiętał
o dwunastolatce w kucyku.
1194
01:26:21,708 --> 01:26:24,707
Była po prostu jedną
z najlepszych szachistek świata.
1195
01:26:24,708 --> 01:26:26,415
{\an8}POLGÁR POKONAŁA KASPAROWA
1196
01:26:26,416 --> 01:26:28,290
{\an8}Trzeba podkreślić,
1197
01:26:28,291 --> 01:26:32,582
jak ważny to był moment
dla wszystkich kobiet.
1198
01:26:32,583 --> 01:26:35,666
Udowodniłyśmy, że możemy tego dokonać.
1199
01:26:37,333 --> 01:26:41,958
Gdy byłam mała,
było to dla mnie bardzo inspirujące.
1200
01:26:42,666 --> 01:26:46,082
Niemożliwe stało się możliwe.
1201
01:26:46,083 --> 01:26:48,666
JUDIT POLGÁR, KRÓLOWA SZACHÓW
1202
01:26:53,291 --> 01:26:58,165
Oczywiście, że gra nie przebiegła
według idealnego dla mnie scenariusza.
1203
01:26:58,166 --> 01:26:59,665
Ona po prostu…
1204
01:26:59,666 --> 01:27:03,083
Zrobiła wszystko dobrze, więc przegrałem.
1205
01:27:10,083 --> 01:27:14,165
Oto bohaterka dnia, pogromczyni Kasparowa.
1206
01:27:14,166 --> 01:27:17,290
Jak to skomentujesz? Jesteś zadowolona?
1207
01:27:17,291 --> 01:27:20,707
- Tak.
- Powiedz coś więcej.
1208
01:27:20,708 --> 01:27:22,915
- Bez komentarza.
- Proszę cię.
1209
01:27:22,916 --> 01:27:25,040
Nigdy tak nie mówiłaś.
1210
01:27:25,041 --> 01:27:26,790
Od lat marzyłam o tym,
1211
01:27:26,791 --> 01:27:30,165
że pewnego dnia
wygram z Garrim Kasparowem.
1212
01:27:30,166 --> 01:27:32,040
Czułam wielką satysfakcję.
1213
01:27:32,041 --> 01:27:35,082
KOBIETA Z ŁATWOŚCIĄ WYGRYWA Z KASPAROWEM
1214
01:27:35,083 --> 01:27:36,791
Judit pokonała Kasparowa.
1215
01:27:38,875 --> 01:27:41,749
Nie było ze mną moich sióstr ani rodziców,
1216
01:27:41,750 --> 01:27:45,291
ale od razu do nich zadzwoniłam,
żeby się tym podzielić.
1217
01:27:47,833 --> 01:27:49,791
To była wielka radość.
1218
01:27:50,291 --> 01:27:55,333
Czekaliśmy na to całe życie
i w końcu jej się udało.
1219
01:27:56,791 --> 01:28:01,457
Spełniłam wiele
z moich dziecięcych marzeń,
1220
01:28:01,458 --> 01:28:03,291
ale to było coś większego.
1221
01:28:03,916 --> 01:28:06,333
Byłam z niej bardzo dumna.
1222
01:28:07,333 --> 01:28:12,375
Ojciec bardzo się ucieszył.
Aż podskakiwał z radości.
1223
01:28:13,791 --> 01:28:16,499
To było ogromne osiągnięcie.
1224
01:28:16,500 --> 01:28:20,957
Dzięki niemu poczułem,
1225
01:28:20,958 --> 01:28:23,999
że nasz eksperyment się powiódł.
1226
01:28:24,000 --> 01:28:28,750
Mimo to Judit jest tylko jedną
z najlepszych na świecie.
1227
01:28:30,416 --> 01:28:34,124
Aby zostać najlepszą ze wszystkich,
1228
01:28:34,125 --> 01:28:38,291
musiałaby pracować
kilka godzin dziennie więcej.
1229
01:28:39,875 --> 01:28:43,708
Bardzo się cieszę, że jest szczęśliwa.
1230
01:28:44,958 --> 01:28:47,040
KRÓLOWA ZWYCIĘŻA WSZYSTKO
1231
01:28:47,041 --> 01:28:51,416
W tamtej chwili wreszcie poczułam,
1232
01:28:52,083 --> 01:28:54,375
że w danej partii, w danym turnieju…
1233
01:28:56,791 --> 01:28:58,458
mogę pokonać każdego.
1234
01:29:12,333 --> 01:29:14,790
W 2003 R., ROK PO POKONANIU KASPAROWA,
1235
01:29:14,791 --> 01:29:17,290
JUDIT WESZŁA DO PIERWSZEJ DZIESIĄTKI.
1236
01:29:17,291 --> 01:29:19,957
JEST JEDYNĄ KOBIETĄ, KTÓRA TEGO DOKONAŁA.
1237
01:29:19,958 --> 01:29:23,749
{\an8}Judit jest najlepszą szachistką
wśród kobiet w historii.
1238
01:29:23,750 --> 01:29:25,416
{\an8}To nie podlega dyskusji.
1239
01:29:25,958 --> 01:29:27,624
{\an8}Odmieniła szachy.
1240
01:29:27,625 --> 01:29:30,165
NAJLEPSZA SZACHISTKA SAMOTNA NA SZCZYCIE
1241
01:29:30,166 --> 01:29:32,915
Jest też fenomenem pod tym względem,
1242
01:29:32,916 --> 01:29:36,625
że była królikiem doświadczalnym
swoich rodziców.
1243
01:29:38,250 --> 01:29:42,415
Moim zdaniem to, że osiągnęła wszystko,
1244
01:29:42,416 --> 01:29:44,332
o czym marzył ojciec,
1245
01:29:44,333 --> 01:29:48,540
i pozostała przy tym normalną,
sympatyczną osobą,
1246
01:29:48,541 --> 01:29:50,708
to jakiś cud.
1247
01:29:53,083 --> 01:29:58,790
Bez zbędnych pochlebstw można uznać,
że dokonała czegoś rewolucyjnego.
1248
01:29:58,791 --> 01:30:03,250
Udowodniła, że kobieta może dołączyć
do grona największych zawodników.
1249
01:30:06,625 --> 01:30:08,957
To coś, co wielu z nas,
1250
01:30:08,958 --> 01:30:12,332
szczerze mówiąc łącznie ze mną,
uważało za niemożliwe.
1251
01:30:12,333 --> 01:30:14,332
W 2014, GDY KOŃCZYŁA KARIERĘ,
1252
01:30:14,333 --> 01:30:17,165
BYŁA NAJLEPSZĄ KOBIETĄ NA ŚWIECIE
OD 12 R.Ż.
1253
01:30:17,166 --> 01:30:19,958
UTRZYMAŁA SIĘ NA TEJ POZYCJI PRZEZ 26 LAT.
1254
01:30:25,416 --> 01:30:30,207
Gdy myślisz o swoim życiu,
w którym byłaś obiektem eksperymentu,
1255
01:30:30,208 --> 01:30:32,333
jak się z tym czujesz?
1256
01:30:54,500 --> 01:30:56,374
Oczywiście z jednej strony
1257
01:30:56,375 --> 01:31:01,375
bycie obiektem eksperymentu
nie jest przyjemne.
1258
01:31:04,125 --> 01:31:06,916
Nigdy nie uważałam się za geniuszkę.
1259
01:31:07,625 --> 01:31:10,290
Wiem, że moje osiągnięcia
1260
01:31:10,291 --> 01:31:15,625
są w 95% efektem
mojej pracy i poświęcenia.
1261
01:31:16,250 --> 01:31:18,166
To zasługa moich rodziców.
1262
01:31:22,750 --> 01:31:27,708
Mój ojciec oczywiście
pokazał mi piękno szachów.
1263
01:31:28,875 --> 01:31:30,958
A również to, na co mnie stać.
1264
01:31:31,625 --> 01:31:33,583
Że mogę być wybitna.
1265
01:31:35,916 --> 01:31:38,249
Ludzie muszą w ciebie wierzyć.
1266
01:31:38,250 --> 01:31:40,375
A ty musisz wierzyć w siebie.
1267
01:31:42,541 --> 01:31:44,582
Najważniejsze jest to,
1268
01:31:44,583 --> 01:31:48,541
żeby każdego dnia być lepszym,
niż było się wczoraj.
1269
01:31:50,291 --> 01:31:52,291
I pamiętać o tym codziennie.
1270
01:31:54,500 --> 01:31:55,958
Nie poddawać się.
1271
01:31:58,208 --> 01:32:00,541
I zawsze walczyć do samego końca.
1272
01:33:01,916 --> 01:33:05,208
Napisy: Zofia Sław