1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.BZ

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.BZ

3
00:00:57,880 --> 00:00:59,680
Πάμε τώρα στην Πολωνία.

4
00:00:59,840 --> 00:01:03,040
Μια ανακάλυψη που εξετάζεται
ως μια πρώτη ματιά

5
00:01:03,200 --> 00:01:05,640
σε ένα σημαντικό κεφάλαιο
του Ολοκαυτώματος.

6
00:01:05,800 --> 00:01:08,480
<i>Είναι έγγραφα μεγάλης ιστορικής αξίας</i>

7
00:01:08,640 --> 00:01:12,600
<i>που βγήκαν στο φως μετά από 80 χρόνια.</i>

8
00:01:12,760 --> 00:01:15,760
Αυτό είναι αρνητικό.
Το μόνο που υπάρχει στον κόσμο,

9
00:01:15,920 --> 00:01:19,480
από την Εξέγερση στο Γκέτο της
Βαρσοβίας από μέσα, από το γκέτο.

10
00:01:19,640 --> 00:01:22,200
<i>Εικόνες που εκφράζουν το απερίγραπτο.</i>

11
00:01:22,360 --> 00:01:25,240
<i>Θραύσματα ζωών που καταγράφηκαν</i>
<i>σε 33 φωτογραφίες.</i>

12
00:01:25,400 --> 00:01:31,280
<i>Τραβήχτηκαν από τον Γκζιβατσέφσκι,</i>
<i>έναν 23χρονο Πολωνό πυροσβέστη.</i>

13
00:01:31,440 --> 00:01:34,600
<i>Η Εξέγερση στο Γκέτο</i>
<i>ήταν η αντίσταση των Εβραίων</i>

14
00:01:34,760 --> 00:01:38,600
<i>κατά του ναζιστικού καθεστώτος</i>
<i>στο Ολοκαύτωμα.</i>

15
00:01:38,760 --> 00:01:41,880
<i>Οι ιστορικοί θεωρούν πολύτιμες</i>
<i>αυτές τις φωτογραφίες,</i>

16
00:01:42,040 --> 00:01:44,720
<i>διότι είναι οι μόνες γνωστές</i>
<i>εικόνες της εξέγερσης,</i>

17
00:01:44,880 --> 00:01:48,600
<i>που δεν τραβήχτηκαν</i>
<i>για ναζιστική προπαγάνδα.</i>

18
00:01:48,760 --> 00:01:51,360
ΝΕΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ
ΣΕ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ

19
00:01:51,520 --> 00:01:54,320
Ο ΤΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΥΣΤΑΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ
ΤΩΝ ΕΒΡΑΙΩΝ

20
00:01:54,480 --> 00:01:56,520
Και τα έγγραφα που υπάρχουν

21
00:01:56,680 --> 00:02:03,520
δίνουν την αίσθηση του τι θα έβλεπε
ένας συνηθισμένος άνθρωπος

22
00:02:03,680 --> 00:02:08,720
και πώς αυτός ο συνηθισμένος
άνθρωπος έδειξε τα απίστευτα πράγματα

23
00:02:08,880 --> 00:02:13,280
που συνέβαιναν τον Απρίλιο του 1943.

24
00:02:13,440 --> 00:02:17,960
Όλη μου τη ζωή προσπάθησα
να τα ξεχάσω όλα αυτά.

25
00:03:01,440 --> 00:03:03,000
<i>Αγαπημένη μου κόρη,</i>

26
00:03:03,160 --> 00:03:08,320
<i>ρισκάροντας τη ζωή του, ο Λέσεκ</i>
<i>έβγαλε μερικές φωτογραφίες.</i>

27
00:03:08,480 --> 00:03:15,320
<i>Επικοινώνησα μαζί του πριν από δέκα</i>
<i>χρόνια και ζήτησα να μου τις στείλει.</i>

28
00:03:15,480 --> 00:03:20,000
<i>Έλαβα μερικές φωτογραφίες</i>
<i>και τις κράτησα μέχρι τώρα.</i>

29
00:03:20,160 --> 00:03:24,120
<i>Κι αυτές λένε την ιστορία μας.</i>

30
00:03:25,960 --> 00:03:28,440
<i>Τα αρνητικά είναι στα χέρια του Λέσεκ.</i>

31
00:03:28,600 --> 00:03:31,600
<i>Αυτές οι φωτογραφίες</i>
<i>δεν έχουν δημοσιευτεί ποτέ.</i>

32
00:03:31,760 --> 00:03:36,280
<i>Τις κράτησα επίτηδες τόσο καιρό,</i>
<i>με σκοπό να τις δημοσιοποιήσω</i>

33
00:03:36,440 --> 00:03:40,840
<i>όταν ο κόσμος</i>
<i>αρχίσει να τα ξεχνά όλα αυτά.</i>

34
00:03:41,000 --> 00:03:45,880
<i>Δεν ξέρω αν είναι η σωστή στιγμή</i>
<i>ακόμα, αλλά η δική μου περνάει.</i>

35
00:03:47,000 --> 00:03:51,520
Τότε το διαμέρισμα ήταν διαφορετικό,

36
00:03:51,680 --> 00:03:56,960
αλλά πάμε στο δωμάτιο του μπαμπά.

37
00:03:57,120 --> 00:04:02,000
Όταν τακτοποιούσαμε τα πράγματά του
μετά τον θάνατό του,

38
00:04:02,160 --> 00:04:04,840
προσέξαμε ότι αυτές
οι σανίδες μετατοπίζονταν εδώ.

39
00:04:05,000 --> 00:04:08,680
Σ' αυτό το κρυφό τμήμα,
βρήκαμε τα ημερολόγια του πατέρα.

40
00:04:24,520 --> 00:04:28,560
Η αδερφή μου κι εγώ
δεν ξέραμε ότι υπήρχαν τα ημερολόγια.

41
00:04:28,720 --> 00:04:31,600
Ο πατέρας δεν μας μίλησε ποτέ γι' αυτά.

42
00:04:35,960 --> 00:04:39,840
<i>Αυτή η εποχή είναι</i>
<i>πιο ενδιαφέρουσα από κάθε άλλη.</i>

43
00:04:40,000 --> 00:04:42,880
<i>Διάλεξα καλή χρονιά</i>
<i>για να γράψω ημερολόγιο.</i>

44
00:04:43,040 --> 00:04:45,160
<i>Πήγα σε μια μεγάλη διαδήλωση.</i>

45
00:04:45,320 --> 00:04:48,840
<i>Η ατμόσφαιρα ήταν χλιαρή.</i>
<i>Δεν υπήρχε ιδιαίτερος ενθουσιασμός.</i>

46
00:04:49,000 --> 00:04:52,040
<i>Οι λόγοι ήταν στερεοτυπικοί.</i>

47
00:04:52,200 --> 00:04:54,800
<i>Οι εθνικιστές φώναζαν "Κάτω οι Εβραίοι".</i>

48
00:04:54,960 --> 00:04:56,840
<i>Εγώ φώναζα μέχρι που βράχνιασα.</i>

49
00:04:57,000 --> 00:05:02,160
<i>Δεν έχει σημασία τώρα, όμως.</i>
<i>Έχω εξετάσεις μεθαύριο.</i>

50
00:05:02,320 --> 00:05:04,440
<i>Στον γυρισμό από το σχολείο, ένας είπε</i>

51
00:05:04,520 --> 00:05:09,240
<i>"Με τον πόλεμο να πλησιάζει,</i>
<i>το διάβασμα είναι ανούσιο".</i>

52
00:05:14,920 --> 00:05:17,680
<i>Την Παρασκευή το πρωί,</i>
<i>1η Σεπτεμβρίου, άκουσα</i>

53
00:05:17,840 --> 00:05:20,760
<i>"Προσοχή, κλείστε τα παράθυρα!"</i>

54
00:05:20,920 --> 00:05:22,560
<i>Με ξύπνησε αυτό.</i>

55
00:05:22,720 --> 00:05:25,440
<i>Είδα γερμανικά αεροπλάνα</i>
<i>πάνω από τη Βαρσοβία.</i>

56
00:05:39,520 --> 00:05:41,040
<i>Είμαστε στα σπίτια μας.</i>

57
00:05:41,200 --> 00:05:43,720
<i>Οι Γερμανοί μάς μάζευαν</i>
<i>για καταναγκαστικά έργα.</i>

58
00:05:43,880 --> 00:05:47,040
<i>Πολλές περιπολίες</i>
<i>των Ες Ες έχουν εμφανιστεί,</i>

59
00:05:47,200 --> 00:05:51,280
<i>και σταματούν όποιον συναντήσουν.</i>

60
00:05:52,560 --> 00:05:57,720
<i>Απολύθηκαν και οι εργαζόμενοι</i>
<i>σε γερμανικές εταιρείες.</i>

61
00:05:58,720 --> 00:06:02,280
<i>Όσους συλλάμβαναν, τους έβγαζαν έξω</i>

62
00:06:02,440 --> 00:06:04,320
<i>και τους έβαζαν σε τρένα.</i>

63
00:06:04,480 --> 00:06:06,520
<i>Έπιασαν δύο φίλους μου.</i>

64
00:06:06,680 --> 00:06:09,760
<i>Μόνο οι Εβραίοι είναι</i>
<i>σε χειρότερη μοίρα.</i>

65
00:06:11,640 --> 00:06:14,760
Επιζώντες του Ιδρύματος
Οπτικής Ιστορίας Σόα.

66
00:06:14,920 --> 00:06:16,560
Λέγομαι Ντίνα Κοέν.

67
00:06:16,720 --> 00:06:19,760
Σήμερα είναι 7 Νοεμβρίου 1996.

68
00:06:19,920 --> 00:06:23,840
Παίρνω συνέντευξη της Ρομάνα Κάπλαν,
κατά κόσμον Λακς,

69
00:06:24,000 --> 00:06:26,560
στο Τσέβι Τσέις, Μέριλαντ των ΗΠΑ.

70
00:06:26,720 --> 00:06:29,520
Η συνέντευξη θα είναι στα αγγλικά.

71
00:06:29,680 --> 00:06:31,760
Πότε γεννηθήκατε;

72
00:06:31,920 --> 00:06:35,640
Γεννήθηκα στην Πολωνία, στη Βαρσοβία.

73
00:06:35,800 --> 00:06:38,480
Περιγράψτε την οικογένειά σας.

74
00:06:41,240 --> 00:06:44,440
Ο πατέρας μου ήταν χημικός μηχανικός

75
00:06:44,600 --> 00:06:50,040
και είχε πολύ σημαντική θέση.

76
00:06:50,200 --> 00:06:57,080
Ήταν ένα εργοστάσιο που παρήγαγε
σαπούνια, αρώματα και κεριά.

77
00:06:57,240 --> 00:06:58,920
<i>Αγαπημένη μου Ρόμα,</i>

78
00:06:59,080 --> 00:07:02,040
<i>μου ζήτησες να γράψω για το παρελθόν,</i>

79
00:07:02,200 --> 00:07:05,720
<i>για όσα περάσαμε στις περιβόητες εποχές,</i>

80
00:07:05,880 --> 00:07:09,000
<i>που ήσουν πολύ μικρή για να θυμάσαι.</i>

81
00:07:09,160 --> 00:07:14,920
<i>Θα προσπαθήσω να γράψω γράμμα,</i>
<i>αν και δεν ξέρω αν έχω τη δύναμη.</i>

82
00:07:15,080 --> 00:07:17,880
<i>Ο κόσμος μας κατέρρευσε.</i>

83
00:07:18,040 --> 00:07:22,440
<i>Επειδή ήμασταν Εβραίοι, μας έβλεπαν</i>
<i>ως "κίνδυνο" για τους Γερμανούς.</i>

84
00:07:23,520 --> 00:07:27,280
<i>Ήμασταν υπάνθρωποι,</i>
<i>μια φυλή που έπρεπε να εξολοθρευτεί.</i>

85
00:07:27,440 --> 00:07:31,840
<i>Αναγκαζόμασταν να φοράμε</i>
<i>περιβραχιόνια με το Άστρο του Δαβίδ.</i>

86
00:07:32,840 --> 00:07:36,800
<i>Οι εβραϊκές επιχειρήσεις</i>
<i>κατασχέθηκαν από Γερμανούς,</i>

87
00:07:36,960 --> 00:07:41,680
<i>όπως και οι τραπεζικοί λογαριασμοί</i>
<i>και οι καταθέσεις.</i>

88
00:07:45,720 --> 00:07:48,640
<i>Για να μας απομονώσουν</i>
<i>από τον υπόλοιπο πληθυσμό,</i>

89
00:07:48,800 --> 00:07:54,720
<i>ιδρύθηκε το Γκέτο της Βαρσοβίας</i>
<i>το φθινόπωρο του 1940.</i>

90
00:07:54,880 --> 00:07:56,680
<i>Μας περικύκλωσε ένα τείχος.</i>

91
00:07:56,840 --> 00:08:02,320
<i>Όλοι οι Εβραίοι της Βαρσοβίας έξω</i>
<i>από το γκέτο μεταφέρθηκαν εκεί.</i>

92
00:08:02,480 --> 00:08:04,320
<i>Το γκέτο συρρικνώθηκε</i>

93
00:08:04,480 --> 00:08:10,800
<i>και αναγκαστήκαμε να αφήσουμε πίσω</i>
<i>τα περισσότερα υπάρχοντά μας.</i>

94
00:08:10,960 --> 00:08:14,680
<i>Σύντομα, το γκέτο είχε</i>
<i>μισό εκατομμύριο άτομα.</i>

95
00:08:14,840 --> 00:08:19,160
<i>Η φτώχεια των εβραϊκών μαζών</i>
<i>αυξανόταν μέρα με τη μέρα.</i>

96
00:08:20,400 --> 00:08:22,000
Θυμάμαι ότι είχα μια κούκλα,

97
00:08:22,160 --> 00:08:27,960
μια μεγάλη κούκλα, που μου έδωσε
το αφεντικό του πατέρα μου,

98
00:08:28,120 --> 00:08:30,000
και την ονόμασα Κριστίνα.

99
00:08:34,200 --> 00:08:39,520
Θυμάμαι τη μητέρα μου να ράβει κοσμήματα

100
00:08:39,680 --> 00:08:41,480
στην κούκλα.

101
00:08:45,080 --> 00:08:49,080
<i>Τελείωσαν τα λεφτά. Οι πληρωμένες</i>
<i>δουλειές είναι δυσεύρετες.</i>

102
00:08:49,240 --> 00:08:51,720
<i>Όλοι προσπαθούν</i>
<i>να βρουν μια ψεύτικη δουλειά.</i>

103
00:08:52,840 --> 00:08:55,880
<i>Συνάντησα έναν παλιό συμμαθητή μου.</i>

104
00:08:56,040 --> 00:08:59,680
<i>Δουλεύει στην Πυροσβεστική,</i>
<i>στη μονάδα εκπαίδευσης.</i>

105
00:08:59,840 --> 00:09:03,240
<i>Με τη βοήθειά του, θα μπω κι εγώ.</i>

106
00:09:04,600 --> 00:09:06,360
<i>Πήγα στο Ζολιμπόρζ.</i>

107
00:09:06,520 --> 00:09:10,360
<i>Όταν χτύπησε το κουδούνι,</i>
<i>οι πυροσβέστες φόρεσαν στολές,</i>

108
00:09:10,520 --> 00:09:15,200
<i>ζώνες και κράνη</i>
<i>και μπήκαν στη σειρά για δουλειά.</i>

109
00:09:20,320 --> 00:09:24,680
Η μητέρα μου έμενε
στον δρόμο δίπλα στο σχολείο.

110
00:09:25,720 --> 00:09:29,520
Ο πατέρας μου τη φωτογράφιζε.

111
00:09:29,680 --> 00:09:34,760
Ήταν το αγαπημένο του θέμα
για φωτογραφίες.

112
00:09:36,120 --> 00:09:39,640
<i>Μ' αρέσει η Μαρίσια.</i>
<i>Έχει καλοσχηματισμένα πόδια.</i>

113
00:09:39,800 --> 00:09:43,040
<i>Είναι γεμάτη ζωή και καλόκαρδη.</i>

114
00:09:43,200 --> 00:09:45,680
<i>Είναι ξεκάθαρο ότι της αρέσω κι εγώ.</i>

115
00:09:45,840 --> 00:09:48,960
<i>Η Μαρίσια έχει φωτογραφική μηχανή.</i>

116
00:09:49,120 --> 00:09:50,640
<i>Αγόρασα φιλμ.</i>

117
00:09:50,800 --> 00:09:53,240
<i>Ήταν δύσκολο να φορτώσω τη μηχανή.</i>

118
00:09:53,400 --> 00:09:57,000
<i>Έκανα μία ώρα με τα χέρια</i>
<i>κάτω από την κουβέρτα.</i>

119
00:09:57,160 --> 00:10:00,520
<i>Κατέστρεψα μέρος του φιλμ.</i>

120
00:10:00,680 --> 00:10:04,200
<i>Κατάφερα να βρω μεγέθυνση φωτογραφιών.</i>

121
00:10:04,360 --> 00:10:08,920
<i>Μετά από αποτυχημένες προσπάθειες,</i>
<i>άρχισα να βγάζω καλές φωτογραφίες.</i>

122
00:10:09,080 --> 00:10:14,120
<i>Αυτή η δεξιότητα ίσως φανεί</i>
<i>πολύ χρήσιμη στο μέλλον.</i>

123
00:10:22,480 --> 00:10:26,800
<i>Μερικές φορές θέλω κάτι</i>
<i>πραγματικό για να δείξω τι αξίζω.</i>

124
00:10:31,400 --> 00:10:33,120
<i>Συναγερμός!</i>

125
00:10:33,280 --> 00:10:36,760
<i>Τρέχουμε στο γκέτο</i>
<i>με βαριά φορτωμένο πυροσβεστικό.</i>

126
00:10:57,560 --> 00:11:01,160
<i>Μου ανέθεσαν το πόστο</i>
<i>στη σκάλα του τρίτου ορόφου.</i>

127
00:11:01,320 --> 00:11:05,240
<i>Περίμενα το νερό και μπήκα μέσα.</i>

128
00:11:05,400 --> 00:11:07,520
<i>Όλα σκοτείνιασαν.</i>

129
00:11:07,680 --> 00:11:10,560
<i>Πυκνός καπνός και ατμός με τύλιξαν.</i>

130
00:11:10,720 --> 00:11:12,960
<i>Άρχισα να βήχω και να δακρύζω.</i>

131
00:11:13,120 --> 00:11:15,120
<i>Δεν μπορούσα να αναπνεύσω.</i>

132
00:11:15,280 --> 00:11:18,600
<i>Τα πόδια μου έγιναν λάστιχο.</i>

133
00:11:18,760 --> 00:11:20,960
<i>Άκουσα "Βγες έξω!"</i>

134
00:11:21,120 --> 00:11:23,720
<i>Έτσι, πήδηξα από το παράθυρο.</i>

135
00:11:23,880 --> 00:11:28,680
<i>Αμέσως μετά,</i>
<i>κατέρρευσε το σημείο όπου δούλευα.</i>

136
00:11:35,480 --> 00:11:37,560
<i>Μίλησα λίγο με τους Εβραίους.</i>

137
00:11:37,720 --> 00:11:39,680
<i>Ζουν μέσα στην απόλυτη μιζέρια.</i>

138
00:11:39,840 --> 00:11:44,480
<i>Είχα την αίσθηση ότι μιλούσα</i>
<i>με καταδικασμένους σε αφανισμό.</i>

139
00:11:50,480 --> 00:11:52,360
Καντίς.

140
00:11:52,520 --> 00:11:54,600
Για μένα, αυτό ήταν το πιο τρομακτικό.

141
00:11:57,480 --> 00:12:01,040
Γιατί το άκουγα ξανά και ξανά.

142
00:12:01,200 --> 00:12:03,600
Και δεν είχα κανέναν τρόπο...

143
00:12:04,640 --> 00:12:09,040
να ξέρω τι σήμαινε.

144
00:12:30,000 --> 00:12:34,320
<i>Κοιτάζοντας πίσω, φαίνεται</i>
<i>ότι οι Γερμανοί αρχικά πίστευαν</i>

145
00:12:34,480 --> 00:12:40,040
<i>ότι οι Εβραίοι, κλειδωμένοι</i>
<i>στα γκέτο, θα αλληλοσκοτώνονταν</i>

146
00:12:40,200 --> 00:12:44,120
<i>ή θα πέθαιναν από πείνα και αρρώστιες.</i>

147
00:12:46,360 --> 00:12:51,600
<i>Ο τύφος εξαπλώθηκε γρήγορα</i>
<i>και πέθαναν πολλοί.</i>

148
00:12:51,760 --> 00:12:57,840
<i>Μέχρι τον Ιούλιο του 1942,</i>
<i>είχαν πεθάνει 100.000 άνθρωποι.</i>

149
00:13:02,480 --> 00:13:09,480
<i>Πήρα άδεια να φύγω από το γκέτο</i>
<i>για την "Άρια πλευρά".</i>

150
00:13:09,640 --> 00:13:14,360
<i>Ήμουν διευθυντής σε εργοστάσιο</i>
<i>με σαπούνια, αρώματα και κεριά.</i>

151
00:13:14,520 --> 00:13:17,320
<i>Ήμουν δανεικός σκλάβος.</i>

152
00:13:17,480 --> 00:13:23,200
<i>Περπατούσα 20 χλμ. τη μέρα μέχρι</i>
<i>την Πράγκα, προάστιο της Βαρσοβίας.</i>

153
00:13:23,360 --> 00:13:26,160
Ο Πολωνός Ανταμτσέφσκι

154
00:13:26,320 --> 00:13:30,240
στηριζόταν πολύ στον πατέρα μου
για να διευθύνει το εργοστάσιο.

155
00:13:30,400 --> 00:13:35,040
Ο πατέρας μου, μέχρι το τέλος,
δούλευε στην Άρια πλευρά,

156
00:13:35,200 --> 00:13:40,560
γι' αυτό επιβιώσαμε τόσο καλά.

157
00:13:40,720 --> 00:13:44,800
Πάντα έφερνε φαγητό στο γκέτο.

158
00:13:52,760 --> 00:13:56,000
Οι γονείς μου
υιοθέτησαν μια νεαρή γυναίκα

159
00:13:56,160 --> 00:14:01,240
που τότε ήταν 19, 20 χρονών,
και την έλεγαν Χαλίνα.

160
00:14:01,400 --> 00:14:04,240
Ήταν πολύ όμορφη γυναίκα.

161
00:14:04,400 --> 00:14:08,080
Νομίζω ότι αυτές οι φωτογραφίες
ήταν οι παλιότερες.

162
00:14:08,240 --> 00:14:11,200
Σίγουρα είναι η μαμά, έτσι;

163
00:14:11,360 --> 00:14:13,800
Ναι.

164
00:14:13,960 --> 00:14:17,400
Απ' όσο θυμάμαι, η μητέρα μου
ήταν πάντα γοητευτική κυρία.

165
00:14:17,560 --> 00:14:24,280
Ήταν γεμάτη ζωή και πρόσεχε πολύ
το σώμα και την εμφάνισή της,

166
00:14:24,440 --> 00:14:26,640
αλλά και τον τρόπο που φερόταν.

167
00:14:27,880 --> 00:14:34,080
Σχετικά με τον πόλεμο,
δεν μιλούσε πολύ γι' αυτόν.

168
00:14:34,240 --> 00:14:35,560
Πονούσε πολύ

169
00:14:35,720 --> 00:14:39,520
και δεν ήταν πρόθυμη
να αποκαλύψει πλήρως τι συνέβη

170
00:14:39,680 --> 00:14:42,280
ή τη σειρά των γεγονότων.

171
00:14:42,440 --> 00:14:47,440
Όλη η οικογένεια, εκτός από τον
αδερφό στην Παλαιστίνη, είχε πεθάνει.

172
00:14:47,600 --> 00:14:50,240
- Είχαν πεθάνει.
- Κι ήξερε ότι είχαν πεθάνει.

173
00:14:51,720 --> 00:14:55,600
Ήταν ορφανή και έψαξε
για μια νέα οικογένεια.

174
00:14:55,760 --> 00:14:58,400
Η οικογένεια ήταν
ο Χίλαρι και η Γιανίνα Λακς.

175
00:14:58,560 --> 00:15:01,760
- Σωστά.
- Έπρεπε να μην είναι μόνη.

176
00:15:04,120 --> 00:15:08,240
<i>Με τον καιρό,</i>
<i>το Γκέτο της Βαρσοβίας οργανώθηκε.</i>

177
00:15:11,000 --> 00:15:16,160
<i>Τα κύρια εμπορεύματα ήταν τρόφιμα,</i>
<i>διάφορα αγαθά και πρώτες ύλες</i>

178
00:15:16,320 --> 00:15:21,720
<i>για τα εβραϊκά εργαστήρια</i>
<i>και εργοστάσια του γκέτο.</i>

179
00:15:26,160 --> 00:15:30,120
<i>Έτσι μερικοί έβγαζαν τα προς το ζην.</i>

180
00:15:30,280 --> 00:15:35,880
<i>Η πείνα μειώθηκε και η επιδημία</i>
<i>του τύφου σχεδόν εξαφανίστηκε.</i>

181
00:15:42,320 --> 00:15:46,880
Έμαθα για τις φωτογραφίες του πατέρα
μου από την κόρη μου, Μαριάνα.

182
00:15:47,040 --> 00:15:48,800
Σε ένα πάρτι,

183
00:15:48,960 --> 00:15:54,480
ένας γνωστός,
ένας ιστορικός, την πλησίασε.

184
00:15:54,640 --> 00:16:00,440
Ρώτησε αν ο Λέσεκ Γκζιβατσέφσκι
ήταν συγγενής.

185
00:16:00,600 --> 00:16:02,160
Απάντησε "Ο παππούς μου".

186
00:16:02,320 --> 00:16:07,200
Είπε "Έχει φωτογραφίες στο Μουσείο
Ολοκαυτώματος στην Ουάσινγκτον".

187
00:16:07,360 --> 00:16:10,560
Με πήρε και μου είπε

188
00:16:10,720 --> 00:16:13,160
"Ήξερες ότι ο παππούς
έβγαζε φωτογραφίες;"

189
00:16:14,440 --> 00:16:17,840
Της είπα ότι τραβούσε πολλές.

190
00:16:18,000 --> 00:16:21,960
"Συγκεκριμένα από την Εξέγερση
του Γκέτο;" Δεν το ήξερα.

191
00:16:26,160 --> 00:16:30,160
Καθώς πλησίαζε η επέτειος
της Εξέγερσης του Γκέτο,

192
00:16:30,320 --> 00:16:33,760
το Μουσείο POLIN με παρότρυνε
να βρω κι άλλα αντικείμενα.

193
00:16:33,920 --> 00:16:39,800
Η Ζουζάνα Σνεφ πήρε και ρώτησε "Μήπως
υπάρχουν κι άλλες φωτογραφίες;"

194
00:16:39,960 --> 00:16:44,600
Αρχίσαμε να ψάχνουμε πάλι
για τις φωτογραφίες του πατέρα μου.

195
00:16:44,760 --> 00:16:47,800
Κάποιες ήταν μαζί μου,
άλλες με την αδερφή μου.

196
00:16:47,960 --> 00:16:52,000
Υπήρχαν φωτογραφίες και αρνητικά
και δεν μπορούσα να τα κοιτάξω.

197
00:16:52,160 --> 00:16:54,680
Είτε η όρασή μου ήταν πολύ αδύναμη

198
00:16:54,840 --> 00:16:58,560
είτε δεν είχα χρόνο να ελέγξω
το ένα αρνητικό μετά το άλλο.

199
00:16:58,720 --> 00:17:01,800
Πώς βλέπεις κάτι σε αυτά τα αρνητικά;

200
00:17:03,320 --> 00:17:06,320
Του είπα να με βοηθήσει.
Είπε "Θα το κάνω εγώ".

201
00:17:06,480 --> 00:17:10,720
Το έλυσα το θέμα. Τα τακτοποίησα όλα
σε εκείνα τα κουτιά.

202
00:17:12,320 --> 00:17:14,920
Μάλλον είναι φωτογραφίες...

203
00:17:15,080 --> 00:17:20,200
Είμαι κι εγώ σ' αυτές όταν ήμουν παιδί.

204
00:17:38,360 --> 00:17:43,200
Καθώς τραβούσα τα αρνητικά,
κουνούσα το χέρι μου.

205
00:17:43,360 --> 00:17:48,640
Έβλεπες τους Εβραίους
να οδηγούνται στο Ούμσλαγκπλατς.

206
00:17:50,480 --> 00:17:51,880
Την ξανακοίταξα.

207
00:17:52,040 --> 00:17:55,880
Είδα όλες τις φωτογραφίες
που ήξερα μαζί με μερικές καινούριες.

208
00:17:56,040 --> 00:18:00,880
Το είπα στην Μποζένα, στη γυναίκα μου.

209
00:18:01,040 --> 00:18:03,800
Το βρήκα. Εδώ είναι.

210
00:18:07,560 --> 00:18:10,320
Ο μπαμπάς έχει πεθάνει
πάνω από 30 χρόνια,

211
00:18:10,480 --> 00:18:15,240
αλλά νιώθω
ότι ξαναζωντάνεψε στο μυαλό μου.

212
00:18:21,600 --> 00:18:24,800
Δεν πίστευα ότι υπήρχε αυτό το αρνητικό.

213
00:18:24,960 --> 00:18:29,200
Ήταν απίστευτο συναίσθημα.

214
00:18:29,360 --> 00:18:35,240
Να αγγίζεις κάτι
που δεν είχε δικαίωμα να επιβιώσει,

215
00:18:35,400 --> 00:18:39,600
και κανείς δεν πίστευε ότι θα επιβίωνε.

216
00:18:39,760 --> 00:18:46,760
Σπάνιες στιγμές που ένας ερευνητής
νιώθει άνοιγμα προς το παρελθόν.

217
00:18:52,280 --> 00:18:57,320
Ήξερα ότι αυτές ήταν οι μόνες
φωτογραφίες που γνωρίζουμε

218
00:18:57,480 --> 00:19:00,640
από το Γκέτο της Βαρσοβίας
κατά την εξέγερση,

219
00:19:00,800 --> 00:19:03,760
που δεν τις τράβηξαν οι Ναζί.

220
00:19:05,280 --> 00:19:08,280
Οι φωτογραφίες του Ολοκαυτώματος
είναι παράξενες

221
00:19:08,440 --> 00:19:14,360
γιατί συχνά δεν ξέρουμε
τι βλέπουμε αρχικά.

222
00:19:14,520 --> 00:19:18,880
Αν γνωρίζουμε ιστορία, καταλαβαίνουμε
τι κρύβεται πίσω από την εικόνα.

223
00:19:19,040 --> 00:19:22,120
- Οι νευρικοί προχωρούν.
- Είναι και θολές.

224
00:19:22,280 --> 00:19:24,400
Αυτή η διάτρηση είναι η πιο φθαρμένη

225
00:19:24,560 --> 00:19:27,480
κοντά στις φωτογραφίες
που καταγράφουν το Ολοκαύτωμα

226
00:19:27,640 --> 00:19:29,160
που τραβήχτηκε κρυφά.

227
00:19:29,320 --> 00:19:32,800
Το φιλμ προχώρησε γρήγορα

228
00:19:32,960 --> 00:19:35,400
καθώς εκείνος έτρεμε απ' το συναίσθημα.

229
00:19:35,560 --> 00:19:39,080
Αυτό δείχνει την αξία του υλικού,

230
00:19:39,240 --> 00:19:41,400
όχι μόνο των εικόνων,

231
00:19:41,560 --> 00:19:48,160
αλλά κι το ότι το ίδιο το φιλμ είναι
φορέας συναισθηματικής ιστορίας.

232
00:19:52,640 --> 00:19:58,040
ΓΚΕΤΟ ΤΗΣ ΒΑΡΣΟΒΙΑΣ

233
00:20:02,160 --> 00:20:05,800
Θυμάμαι τον παππού μου να ζει μαζί μας.

234
00:20:05,960 --> 00:20:09,280
Και θυμάμαι μια μέρα να γυρίζω στο σπίτι

235
00:20:09,440 --> 00:20:13,040
και να μην έχω τον παππού μου.

236
00:20:13,200 --> 00:20:17,320
Τον έπιασαν σε ένα από τα "λούπανκα"

237
00:20:18,320 --> 00:20:22,320
που μεταφράζεται...

238
00:20:22,480 --> 00:20:26,600
να σε πιάνουν στον δρόμο.

239
00:20:30,360 --> 00:20:31,680
<i>Αγαπημένη μου κόρη,</i>

240
00:20:31,840 --> 00:20:36,040
<i>στις 22 Ιουλίου 1942,</i>

241
00:20:36,200 --> 00:20:39,840
<i>οι Γερμανοί ξεκίνησαν την εκκαθάριση</i>
<i>του Γκέτο της Βαρσοβίας.</i>

242
00:20:40,000 --> 00:20:44,280
<i>Το αποκάλεσαν "Απέλαση στην Ανατολή".</i>

243
00:20:44,440 --> 00:20:48,000
Διότι αυτό είπαν
οι Γερμανοί στους Εβραίους,

244
00:20:48,160 --> 00:20:52,840
ότι ήταν η μεταφορά
σε έναν καλύτερο κόσμο.

245
00:20:53,880 --> 00:20:55,840
<i>Κάθε εκτοπισμένος Εβραίος μπορεί</i>

246
00:20:56,000 --> 00:20:58,400
<i>να πάρει αποσκευή 15 κιλών.</i>

247
00:20:58,560 --> 00:21:03,080
<i>Μπορεί να πάρει τιμαλφή,</i>
<i>όπως χρήματα, κοσμήματα, χρυσό.</i>

248
00:21:03,240 --> 00:21:06,440
<i>Να έχετε φαγητό για τρεις μέρες.</i>

249
00:21:08,400 --> 00:21:13,720
<i>Το γκέτο ήταν περικυκλωμένο</i>
<i>από Λετονούς και Ουκρανούς.</i>

250
00:21:13,880 --> 00:21:17,680
<i>Οι Γερμανοί μάζευαν χιλιάδες</i>
<i>κάθε μέρα με τον στρατό</i>

251
00:21:17,840 --> 00:21:21,160
<i>και τους στέλνουν στο Ούμσλαγκπλατς.</i>

252
00:21:32,040 --> 00:21:36,040
<i>Τότε κανείς δεν ήξερε</i>
<i>για τα στρατόπεδα θανάτου.</i>

253
00:21:36,200 --> 00:21:40,480
<i>Μάθαμε για την Τρεμπλίνκα πολύ αργότερα.</i>

254
00:21:44,000 --> 00:21:45,320
<i>Την τελευταία περίοδο,</i>

255
00:21:45,480 --> 00:21:50,800
<i>στους θαλάμους αερίων θανατώνονταν</i>
<i>περίπου 5.000 πτώματα την ημέρα.</i>

256
00:21:52,720 --> 00:21:57,040
<i>Οι Γερμανοί είναι γνωστοί</i>
<i>για τις οργανωτικές τους ικανότητες.</i>

257
00:22:14,240 --> 00:22:19,120
Ο πατέρας μου πήγαινε τη μητέρα μου
με πλοίο στη Βαρσοβία.

258
00:22:19,280 --> 00:22:22,960
Όταν οι Ναζί άρχισαν
να κάνουν εκκαθάριση στο γκέτο

259
00:22:23,120 --> 00:22:25,800
και να στέλνουν κόσμο
στα στρατόπεδα θανάτου,

260
00:22:25,960 --> 00:22:31,120
αυτός έπλεε
με τη Μαρίσια στον ποταμό Βίστουλα.

261
00:22:33,200 --> 00:22:36,360
Αυτή ήταν η ζωή. Η ζωή συνεχιζόταν.

262
00:22:45,200 --> 00:22:50,240
<i>Αέρας, ήλιος, λαμπερό</i>
<i>σαν καθρέφτης νερό, σιωπή και γαλήνη.</i>

263
00:22:50,400 --> 00:22:52,680
<i>Σαν να μην είχε γίνει καν πόλεμος.</i>

264
00:22:52,840 --> 00:22:55,520
<i>Η Μαρίσια κι εγώ κάναμε ηλιοθεραπεία.</i>

265
00:22:55,680 --> 00:22:59,760
<i>Η πορεία των γεγονότων</i>
<i>μας ωθεί σε κάτι αναπόφευκτο.</i>

266
00:22:59,920 --> 00:23:02,160
<i>Τον γάμο.</i>

267
00:23:02,320 --> 00:23:05,520
<i>Αγόρασα ένα φιλμ</i>
<i>και τραβούσαμε φωτογραφίες.</i>

268
00:23:05,680 --> 00:23:11,360
<i>Δεν θα ξεχάσω το ηλιοβασίλεμα</i>
<i>και τη Βαρσοβία στη γαλάζια ομίχλη.</i>

269
00:23:11,520 --> 00:23:13,280
<i>Κανείς μας δεν ξέρει τι θα γίνει.</i>

270
00:23:13,440 --> 00:23:16,960
<i>Φήμες λένε ότι θα έχουμε</i>
<i>τη μοίρα των Εβραίων.</i>

271
00:23:18,400 --> 00:23:21,920
Θυμάμαι πάρα πολύ κόσμο

272
00:23:22,080 --> 00:23:26,360
να μαζεύεται στην πλατεία

273
00:23:26,520 --> 00:23:30,880
όπου οι Γερμανοί σε έβαζαν
να περιφέρεσαι

274
00:23:31,040 --> 00:23:34,160
και να βγάζεις κόσμο έξω.

275
00:23:35,200 --> 00:23:38,600
Θυμάμαι τους φίλους των γονιών μου

276
00:23:38,760 --> 00:23:41,920
και το κοριτσάκι στην ηλικία μου,

277
00:23:42,080 --> 00:23:45,240
όταν έβγαλαν το παιδί.

278
00:23:47,040 --> 00:23:52,600
Οι γονείς μου προσπάθησαν
να με κρύψουν με τα αδιάβροχα.

279
00:23:55,440 --> 00:24:00,600
<i>Για την ώρα, οι Εβραίοι</i>
<i>που δούλευαν στα γερμανικά εργοστάσια</i>

280
00:24:00,760 --> 00:24:02,920
<i>εξαιρούνταν από την απέλαση.</i>

281
00:24:03,080 --> 00:24:09,000
<i>Καταφέραμε να βρούμε καταφύγιο</i>
<i>στο εργοστάσιο Σουλτς.</i>

282
00:24:09,160 --> 00:24:16,120
Ο πατέρας μου βρήκε δουλειά
στη μητέρα μου στο γκέτο,

283
00:24:16,280 --> 00:24:18,920
να φτιάχνει γερμανικές στολές,

284
00:24:19,080 --> 00:24:23,320
με την ελπίδα να είναι προστατευτικό
περιβάλλον για τη μητέρα μου.

285
00:24:23,480 --> 00:24:29,240
Εμένα, από την άλλη, με είχαν
σ' ένα βαρέλι δίπλα στη μητέρα μου.

286
00:24:33,520 --> 00:24:36,920
Για ένα πεντάχρονο
αυτό δεν ήταν υπέροχο.

287
00:24:49,960 --> 00:24:53,320
<i>Με την έγκριση του Σουλτς,</i>
<i>συνέχισα με τον Ανταμτσέφσκι</i>

288
00:24:53,480 --> 00:24:55,680
<i>στην Άρια πλευρά.</i>

289
00:24:56,680 --> 00:25:00,320
<i>Με τη βοήθεια του συναδέλφου μου,</i>
<i>του κυρίου Μίσκιεβιτς,</i>

290
00:25:00,480 --> 00:25:04,360
<i>σε έβγαλαν λαθραία</i>
<i>από το γκέτο στον Άριο τομέα.</i>

291
00:25:06,280 --> 00:25:10,760
Υπήρχαν ομάδες εργασίας
που πήγαιναν στην Άρια πλευρά

292
00:25:10,920 --> 00:25:16,280
κι ο πατέρας μου δωροδόκησε τους φύλακες

293
00:25:16,440 --> 00:25:19,640
για να βγω με το πλήθος.

294
00:25:19,800 --> 00:25:22,920
Ήταν, φυσικά, τρομερά αγχωμένος.

295
00:25:23,080 --> 00:25:27,880
Αν με έβλεπαν οι Γερμανοί,
αυτό θα ήταν το τέλος.

296
00:25:28,040 --> 00:25:33,000
Πλησίασε πολύ την ομάδα που έφευγε.

297
00:25:33,160 --> 00:25:36,200
Τότε, ένας από τους...

298
00:25:43,240 --> 00:25:47,360
Τότε ένας στρατιώτης ανησύχησε

299
00:25:47,520 --> 00:25:51,240
ότι ο πατέρας μου
ήταν ακόμα κοντά στην Άρια πλευρά,

300
00:25:51,400 --> 00:25:54,200
τον τράβηξε και τον χτύπησε.

301
00:25:56,240 --> 00:25:58,400
Ο πατέρας μου έχασε ένα μάτι.

302
00:25:59,680 --> 00:26:03,280
Κι εγώ ήθελα να τρέξω στον πατέρα μου.

303
00:26:03,440 --> 00:26:10,440
Αλλά μου ξεκαθάρισε
ότι αυτό που ήθελε ήταν να φύγω.

304
00:26:12,040 --> 00:26:15,200
Και το έκανα.

305
00:26:18,480 --> 00:26:20,400
<i>Συνέβη πάνω στην ώρα,</i>

306
00:26:20,560 --> 00:26:25,800
<i>καθώς όλοι οι εργάτες του Σουλτς</i>
<i>έβγαιναν έξω για "επιλογή".</i>

307
00:26:25,960 --> 00:26:30,760
<i>Για 48 ώρες, μας χώριζαν</i>
<i>σαν τα βοοειδή πριν τη σφαγή.</i>

308
00:26:30,920 --> 00:26:35,080
<i>Οι μισοί απελάθηκαν</i>
<i>στους θαλάμους αερίων της Τρεμπλίνκα.</i>

309
00:26:35,240 --> 00:26:39,800
<i>Όλα τα παιδιά</i>
<i>και οι περισσότερες γυναίκες χάθηκαν.</i>

310
00:26:39,960 --> 00:26:45,160
<i>Μέσα σε δύο μήνες,</i>
<i>οι Ναζί σκότωσαν 300.000 ανθρώπους.</i>

311
00:26:48,120 --> 00:26:49,520
<i>Ο διοικητής διατάζει</i>

312
00:26:49,680 --> 00:26:52,920
<i>ότι όποιος Εβραίος φύγει από τη ζώνη του</i>

313
00:26:53,080 --> 00:26:55,200
<i>να τιμωρείται με θάνατο.</i>

314
00:26:55,360 --> 00:27:00,640
<i>Την ίδια τιμωρία θα έχουν</i>
<i>όσοι φιλοξενούν Εβραίους.</i>

315
00:27:04,720 --> 00:27:07,320
Στην Άρια πλευρά, γνώρισα

316
00:27:07,480 --> 00:27:12,840
τη γυναίκα του συνεργάτη του πατέρα μου.

317
00:27:13,960 --> 00:27:16,960
Ήμουν επικίνδυνη
για όσους ήθελαν να με κρύψουν,

318
00:27:17,120 --> 00:27:21,560
γιατί ήμουν παιδί Εβραίων.

319
00:27:21,720 --> 00:27:25,880
Δεν έμεινα πάνω από λίγες μέρες κάπου.

320
00:27:26,040 --> 00:27:29,400
Τουλάχιστον, έτσι θυμάμαι.

321
00:27:29,560 --> 00:27:33,320
Και μετά με τοποθέτησαν
στις Αδελφές του Ελέους.

322
00:27:34,480 --> 00:27:36,360
Φοβόμουν,

323
00:27:36,520 --> 00:27:39,440
γιατί τότε κατάλαβα

324
00:27:39,600 --> 00:27:42,960
ότι αν με έβρισκαν,
αυτό θα σήμαινε θάνατο.

325
00:27:47,800 --> 00:27:49,880
<i>Έγιναν αλλαγές στο σπίτι.</i>

326
00:27:50,040 --> 00:27:54,160
<i>Ο μπαμπάς κοιμάται</i>
<i>σε έναν κοντό και στενό καναπέ.</i>

327
00:27:54,320 --> 00:27:58,040
<i>Η μαμά είναι εξαντλημένη.</i>
<i>Πονάει η καρδιά της, έχει άγχος.</i>

328
00:27:58,200 --> 00:28:00,280
<i>Αγνοεί θέματα ασφαλείας,</i>

329
00:28:00,440 --> 00:28:03,080
<i>αλλά παραδέχομαι</i>
<i>ότι είναι ο ηθικός πυλώνας μας</i>

330
00:28:03,240 --> 00:28:06,760
<i>σε κάθε στιγμή αμφιβολίας και απόγνωσης.</i>

331
00:28:08,400 --> 00:28:11,600
<i>Ξαφνικά και απρόσμενα,</i>
<i>μετακόμισαν δύο γυναίκες.</i>

332
00:28:11,760 --> 00:28:14,400
<i>Η Χαλίνα Μπιελάφσκα και η Γιανίνα.</i>

333
00:28:14,560 --> 00:28:17,680
<i>Έχουν εκδιωχθεί. Δεν έχουν πού να πάνε.</i>

334
00:28:17,840 --> 00:28:19,280
<i>Έτσι, έμειναν μαζί μας.</i>

335
00:28:23,560 --> 00:28:28,480
Μία από αυτές τις γυναίκες
ήταν η Χαλίνα Χιρσμπάιν,

336
00:28:28,640 --> 00:28:31,040
γνωστή και ως Μπιελάφσκα.

337
00:28:32,240 --> 00:28:35,800
- Άρα η Χιρσμπάιν Χαλίνα;
- Ναι.

338
00:28:35,960 --> 00:28:39,880
- Γεννήθηκε το 1920;
- Ναι, όπως ο πατέρας μου.

339
00:28:40,040 --> 00:28:41,920
Μπιελάφσκα.

340
00:28:42,080 --> 00:28:44,960
Διεύθυνση μετά τον πόλεμο:
Οδός Γουίλτσα 8-16.

341
00:28:45,120 --> 00:28:50,080
Κοντά στην οδό Μοκοτόφσκα
ζούσε ο πατέρας μου.

342
00:28:50,240 --> 00:28:55,720
Εκεί κρύβονταν
και βοηθούσαν ο ένας τον άλλον.

343
00:28:55,880 --> 00:29:00,120
Το δεύτερο άτομο ήταν η Γιανίνα Λακς.

344
00:29:00,280 --> 00:29:03,880
Οδός Γουίλτσα 8-16.

345
00:29:04,040 --> 00:29:07,200
Η διεύθυνση είναι η ίδια.

346
00:29:07,360 --> 00:29:13,400
Η μητέρα μου βγήκε λαθραία από το γκέτο

347
00:29:13,560 --> 00:29:16,000
και την πήρε μια οικογένεια

348
00:29:16,160 --> 00:29:20,240
με την οποία έμεινε σ' όλον τον πόλεμο.

349
00:29:20,400 --> 00:29:23,080
Και το όνομά τους ήταν Γκζιβατσέφσκι.

350
00:29:23,240 --> 00:29:28,320
Δεν με ήθελαν εκεί, γιατί
και πάλι, αποτελούσα κίνδυνο.

351
00:29:28,480 --> 00:29:34,200
Και ήταν πολύ δραστήριοι
στον Εσωτερικό Στρατό.

352
00:29:34,360 --> 00:29:37,080
Ξέρω πως όταν η μητέρα
έφυγε απ' το γκέτο,

353
00:29:37,240 --> 00:29:41,400
κατέληξε με τους Γκζιβατσέφσκι.

354
00:29:41,560 --> 00:29:43,240
- Και...
- Νομίζω ότι ήταν σχέδιο.

355
00:29:43,400 --> 00:29:45,760
Δεν ήταν τυχαίο.

356
00:29:45,920 --> 00:29:50,880
Είμαι σίγουρη
ότι έχω βραχιόλι σε θυρίδα.

357
00:29:51,040 --> 00:29:54,680
Το βραχιόλι ίσως ήταν μέρος
των κοσμημάτων που είχε

358
00:29:54,840 --> 00:29:57,240
- για να επιβιώσει.
- Αυτό εξηγούσα.

359
00:29:57,400 --> 00:30:00,320
Το ξέρω σίγουρα,
γιατί μου είπε μια ιστορία,

360
00:30:00,480 --> 00:30:03,560
ότι η δικοί της έκαναν κοσμήματα
που δεν ήταν αληθινά,

361
00:30:03,720 --> 00:30:06,600
αλλά μικρές ράβδους χρυσού.

362
00:30:06,760 --> 00:30:08,200
Είναι ασυνήθιστο...

363
00:30:08,360 --> 00:30:11,840
Σπάσε ένα κομμάτι και χρησιμοποίησέ
το για να επιβιώσεις.

364
00:30:12,000 --> 00:30:16,440
Και από το βραχιόλι,
μπορείς εύκολα να βγάλεις έναν κρίκο

365
00:30:16,600 --> 00:30:19,600
και να τον κάνεις λεφτά.

366
00:30:19,760 --> 00:30:22,560
Δεν ξέρω ποιος βοήθησε τη μαμά
να αλλάξει ταυτότητα.

367
00:30:22,720 --> 00:30:25,040
Δεν μπορεί να ήταν οι Λακς.

368
00:30:25,200 --> 00:30:28,840
- Πρέπει να είναι οι Γκζιβατσέφσκι.
- Δεν έχω ιδέα.

369
00:30:29,000 --> 00:30:31,840
Φαντάζομαι ότι είχαν κάποια σχέση.

370
00:30:32,000 --> 00:30:37,120
Πώς οι Λακς και η Χαλίνα κατέληξαν

371
00:30:37,280 --> 00:30:40,760
στο διαμέρισμα των Γκζιβατσέφσκι
είναι μυστήριο.

372
00:30:40,920 --> 00:30:42,800
Πού γνωρίστηκαν;

373
00:30:42,960 --> 00:30:44,960
Νομίζω ότι γνωρίζονταν από πριν

374
00:30:45,120 --> 00:30:49,360
και ήταν φίλοι,
αλλά αυτό είναι μόνο μια εικασία.

375
00:30:51,000 --> 00:30:52,840
Έρχεσαι λίγο;

376
00:30:53,840 --> 00:30:56,280
Αυτοί είναι φάκελοι επιζώντων.

377
00:30:56,440 --> 00:31:01,760
Υπολογίζεται ότι περίπου το 10%

378
00:31:01,920 --> 00:31:06,320
των Εβραίων της Πολωνίας
από το 1939 επιβίωσε.

379
00:31:06,480 --> 00:31:10,680
- Μόνο 300.000 από τρία εκατομμύρια.
- Ναι.

380
00:31:10,840 --> 00:31:15,800
Αυτή είναι η Χαλίνα Χιρζμπάιν,
όπως και η Πελάγια Μπιελάφσκα.

381
00:31:15,960 --> 00:31:22,280
Αυτή η Πελάγια ήταν από τα πλαστά
έγγραφα που αποδείχθηκαν χρήσιμα

382
00:31:22,440 --> 00:31:27,400
όταν αξιωματικοί των Ες Ες μπήκαν

383
00:31:27,560 --> 00:31:30,840
στο διαμέρισμα της οδού Γουίλτσα.

384
00:31:32,160 --> 00:31:35,600
Είχαμε, φυσικά, Άρια έγγραφα.

385
00:31:35,760 --> 00:31:40,320
Η κα Γκζιβατσέφσκι
βρήκε σπίτι για τη μητέρα μου

386
00:31:40,480 --> 00:31:44,440
όταν εγώ δεν μπορούσα
να μείνω στις Αδελφές του Ελέους.

387
00:31:47,000 --> 00:31:51,240
Όταν έμενα με τη μητέρα μου,
κάποιος πρέπει να την είδε.

388
00:31:52,960 --> 00:31:54,840
Θυμάμαι ότι ήταν νύχτα

389
00:31:55,000 --> 00:31:59,400
κι ένα από τα πιο τρομακτικά πράγματα
μέχρι σήμερα για μένα

390
00:32:00,400 --> 00:32:05,760
είναι τα βήματα, το να ακούω βήματα.

391
00:32:05,920 --> 00:32:08,360
Ξέρετε, ανθρώπους που πάνε επάνω.

392
00:32:12,240 --> 00:32:15,800
Η μητέρα μου άνοιξε την πόρτα
και ήταν τρεις άντρες εκεί.

393
00:32:15,960 --> 00:32:18,400
Δύο με στολές των Ες Ες και ένας χωρίς.

394
00:32:18,560 --> 00:32:23,160
Ο πληροφοριοδότης κάθισε στο κρεβάτι μου

395
00:32:23,320 --> 00:32:25,720
και μου μίλησε εβραϊκά.

396
00:32:25,880 --> 00:32:29,360
<i>Πώς σε λένε, μικρή μου;</i>

397
00:32:29,520 --> 00:32:31,960
Δεν καταλάβαινα τη γλώσσα.

398
00:32:32,120 --> 00:32:35,480
Κοίταξα πάνω και είπα, εντελώς αθώα

399
00:32:35,640 --> 00:32:38,800
"Συγγνώμη, αλλά
δεν καταλαβαίνω γερμανικά".

400
00:32:38,960 --> 00:32:42,080
Και τότε τα Ες Ες έφυγαν.

401
00:32:44,520 --> 00:32:46,080
<i>Ένα δυσάρεστο συμβάν.</i>

402
00:32:46,240 --> 00:32:48,600
<i>Έψαξαν το σπίτι της Χαλίνα</i>
<i>και της Γιανίνα.</i>

403
00:32:48,760 --> 00:32:52,960
<i>Τελείωσε με ανταλλαγή χρημάτων,</i>
<i>αλλά η απειλή δεν σταματούσε.</i>

404
00:32:53,120 --> 00:32:54,520
<i>Το διαμέρισμα εκτέθηκε.</i>

405
00:32:57,160 --> 00:33:02,600
<i>Τελείωσα την εκπαίδευσή μου</i>
<i>και μετατέθηκα στη μονάδα IV.</i>

406
00:33:02,760 --> 00:33:04,920
<i>Είμαι στο δωμάτιό μου στον στρατώνα.</i>

407
00:33:05,080 --> 00:33:08,240
<i>Οι νέες μας ταυτότητες έχουν βαθμούς.</i>

408
00:33:08,400 --> 00:33:11,840
<i>Εγώ είμαι Λοσμάιστερ, δεκανέας.</i>

409
00:33:13,080 --> 00:33:16,160
<i>Ο συνταγματάρχης μάς έβγαλε λόγο.</i>

410
00:33:16,320 --> 00:33:20,120
<i>Θα επαναφέρουμε το πνεύμα</i>
<i>της Πυροσβεστικής της Βαρσοβίας</i>

411
00:33:20,280 --> 00:33:25,080
<i>και θα το μετατρέψουμε σε μια</i>
<i>πειθαρχημένη, στρατιωτική οργάνωση.</i>

412
00:33:26,200 --> 00:33:30,320
<i>Υπάρχει μια μυστική οργάνωση</i>
<i>μέσα στην πυροσβεστική, η Σκάλα.</i>

413
00:33:30,480 --> 00:33:35,640
<i>Ο γιος του διοικητή</i>
<i>προσπαθεί να με στρατολογήσει.</i>

414
00:33:35,800 --> 00:33:39,480
Η οδός Χλόντνα και ο Στρατώνας Μιρόφσκι,

415
00:33:39,640 --> 00:33:43,160
όπου βρισκόταν η μονάδα IV,

416
00:33:43,320 --> 00:33:48,360
χώριζαν τα δύο τμήματα του γκέτο.

417
00:33:48,520 --> 00:33:53,240
Οι πυροσβέστες της Σκάλα

418
00:33:53,400 --> 00:33:57,800
βοήθησαν τον εβραϊκό πληθυσμό
όσο καλύτερα μπορούσαν.

419
00:34:03,760 --> 00:34:06,600
Κάποτε υπήρχαν ράγες τρένου εδώ

420
00:34:06,760 --> 00:34:10,600
και ένα φρεάτιο σε αγωγό ομβρίων

421
00:34:10,760 --> 00:34:16,200
μέσω του οποίου
δινόταν βοήθεια στους Εβραίους,

422
00:34:16,360 --> 00:34:19,520
όπλα και πυρομαχικά
πριν την εξέγερση του γκέτο.

423
00:34:25,160 --> 00:34:26,880
<i>Αγαπημένη μου κόρη,</i>

424
00:34:27,040 --> 00:34:30,960
<i>μόνο 40.000 Εβραίοι απέμειναν στο γκέτο.</i>

425
00:34:31,120 --> 00:34:36,000
<i>Έφυγα τελευταία στιγμή</i>
<i>και βρήκα καταφύγιο στο Μίσκιεβιτς</i>.

426
00:34:36,160 --> 00:34:40,320
<i>Αμέσως μετά, στις 19 Απριλίου 1943,</i>

427
00:34:40,480 --> 00:34:43,600
<i>ξεκίνησε η Εξέγερση</i>
<i>του Γκέτο της Βαρσοβίας.</i>

428
00:34:43,760 --> 00:34:46,080
<i>Μια χούφτα άντρες και γυναίκες</i>
<i>με λίγα όπλα</i>

429
00:34:46,240 --> 00:34:49,960
<i>αντιστάθηκαν στα τανκς</i>
<i>και τα πολυβόλα για σχεδόν έναν μήνα,</i>

430
00:34:50,120 --> 00:34:53,840
<i>χωρίς ίχνος ελπίδας</i>
<i>να σώσουν τις ζωές τους.</i>

431
00:34:54,880 --> 00:34:58,200
Για τους Εβραίους,
ήταν η παραμονή του Πάσχα.

432
00:34:58,360 --> 00:35:01,080
Ήταν η νύχτα του Σέντερ.

433
00:35:01,240 --> 00:35:05,200
Η νύχτα που οι Εβραίοι γιορτάζουν
την Έξοδο από την Αίγυπτο.

434
00:35:05,360 --> 00:35:09,680
Και συνεπώς,
το θέμα του Πάσχα είναι η ελευθερία.

435
00:35:09,840 --> 00:35:13,600
Κι εδώ, αυτοί οι Εβραίοι
όχι μόνο φυλακίστηκαν,

436
00:35:13,760 --> 00:35:16,800
αλλά αντιμετωπίζουν επικείμενο θάνατο.

437
00:35:20,440 --> 00:35:24,080
Οι Γερμανοί είχαν συγκεντρωθεί
γύρω από τα τείχη του γκέτο.

438
00:35:24,240 --> 00:35:28,200
Υπήρχαν στρατεύματα εκεί.
Με στήριξη ουκρανικών στρατευμάτων.

439
00:35:28,360 --> 00:35:32,600
Τα τρένα ήταν στον σταθμό,
έτοιμα να απελάσουν τους Εβραίους.

440
00:35:32,760 --> 00:35:36,920
Και τότε ήταν που οι Εβραίοι
επέλεξαν να εξεγερθούν.

441
00:35:37,080 --> 00:35:41,760
Η πρώτη μέρα ήταν συναρπαστική.
Ήταν συγκλονιστική.

442
00:35:41,920 --> 00:35:46,440
Οι Γερμανοί αποχώρησαν από το γκέτο.

443
00:35:46,600 --> 00:35:52,560
Υπεράνθρωποι, γίγαντες,
όλη η δύναμη της Γερμανίας,

444
00:35:52,720 --> 00:35:56,440
κι αυτή η μικρή ομάδα Εβραίων.
Τι θα μπορούσαν να κάνουν;

445
00:35:56,600 --> 00:35:59,320
Να τους αναγκάσουν να αποσυρθούν.

446
00:35:59,480 --> 00:36:02,680
Αλλά είχαν θάρρος. Ήταν καινοτόμοι.

447
00:36:02,840 --> 00:36:05,080
Χρησιμοποίησαν κοκτέιλ μολότοφ.

448
00:36:05,240 --> 00:36:08,800
Χρησιμοποίησαν πιστόλια.
Είχαν κι άλλα όπλα.

449
00:36:08,960 --> 00:36:13,880
Και είχαν κάτι
που οι Γερμανοί δεν περίμεναν,

450
00:36:14,040 --> 00:36:16,840
την προθυμία
να πολεμήσουν μέχρι θανάτου,

451
00:36:17,000 --> 00:36:18,320
γιατί δεν είχαν επιλογή.

452
00:36:18,480 --> 00:36:21,240
Θα πέθαιναν ούτως ή άλλως.

453
00:36:22,320 --> 00:36:24,480
Οι άνθρωποι που παλεύουν για τη ζωή τους

454
00:36:24,640 --> 00:36:27,520
και για τη ζωή της κοινότητάς τους

455
00:36:28,640 --> 00:36:32,360
είναι πρόθυμοι να κάνουν
τα πάντα για να τη διατηρήσουν.

456
00:37:02,200 --> 00:37:06,080
Το γκέτο ήταν πίσω από τείχη
κατά τη διάρκεια της εξέγερσης

457
00:37:06,240 --> 00:37:11,560
και σχεδόν κανένας Πολωνός
δεν μπορούσε να μπει.

458
00:37:11,720 --> 00:37:16,720
Κι, όμως, εδώ υπάρχουν φωτογραφίες
που κλάπηκαν

459
00:37:16,880 --> 00:37:18,840
από μέσα.

460
00:37:19,840 --> 00:37:23,200
Φιλμ μικρού μεγέθους, μισά καρέ

461
00:37:23,360 --> 00:37:26,960
και σκισμένη διάτρηση.

462
00:37:27,120 --> 00:37:29,560
- Από τη μία πλευρά.
- Ποια μηχανή τις τράβηξε;

463
00:37:29,720 --> 00:37:36,440
Αμέσως μου ήρθε στο μυαλό
η μηχανή του 1932 Korelle K.

464
00:37:36,600 --> 00:37:40,800
ΓΚΖΕΓΚΟΡΖ ΚΒΟΛΕΚ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ

465
00:37:40,960 --> 00:37:44,480
Μονόπλευρο φιλμ. Μία πλευρά
με εικόνα, η άλλη μόνο ρολάκι.

466
00:37:44,640 --> 00:37:48,960
Αν ήταν συνδυασμένα,

467
00:37:49,120 --> 00:37:52,560
το φιλμ θα έβρισκε αντίσταση

468
00:37:52,720 --> 00:37:55,600
και ο τροχός θα κατέστρεφε τη διάτρηση,

469
00:37:55,760 --> 00:38:00,920
εμποδίζοντας το φιλμ
να προχωρήσει 20 χιλιοστά.

470
00:38:01,080 --> 00:38:06,000
Έπρεπε να φτιάξεις μαύρο καρέ

471
00:38:06,160 --> 00:38:09,840
για να προχωρήσει το φιλμ,

472
00:38:10,000 --> 00:38:14,120
ώστε να μη συμπίπτουν τα καρέ.

473
00:38:14,280 --> 00:38:21,280
Αν τραβάς φωτογραφίες δράσης
και θες να τις κρύψεις,

474
00:38:21,440 --> 00:38:25,920
ίσως τα καρέ να επικαλύπτονται.

475
00:38:27,600 --> 00:38:30,320
Είναι πολύ μικρή, κρύβεται εύκολα.

476
00:38:30,480 --> 00:38:33,800
Χωράει στην τσέπη σου.

477
00:38:36,760 --> 00:38:39,520
<i>Πέρασε ένας μήνας,</i>
<i>γεμάτος τρομερά γεγονότα</i>

478
00:38:39,680 --> 00:38:42,920
<i>που ίσως αφήσουν</i>
<i>βαθύ σημάδι στο μυαλό των νέων.</i>

479
00:38:45,240 --> 00:38:49,360
<i>Μου τηλεφώνησαν από τη μονάδα</i>
<i>για να πάω εκεί αμέσως.</i>

480
00:38:53,280 --> 00:38:58,320
<i>Η Μαρίσια δεν με συγχωρεί που πήγα</i>
<i>στο γκέτο και δεν την επισκέφτηκα.</i>

481
00:39:06,560 --> 00:39:09,400
<i>Αυτό που συμβαίνει</i>
<i>στο γκέτο είναι σκέτη κόλαση.</i>

482
00:39:09,560 --> 00:39:12,280
<i>Μιλούν για την αποφασιστικότητα</i>
<i>των Εβραίων,</i>

483
00:39:12,440 --> 00:39:16,400
<i>για το μαχητικό πνεύμα ολόκληρου</i>
<i>του εβραϊκού πληθυσμού.</i>

484
00:39:16,560 --> 00:39:19,480
<i>Οι Γερμανοί έχουν</i>
<i>υποστεί μεγάλες απώλειες.</i>

485
00:39:19,640 --> 00:39:21,600
<i>Καταλαμβάνουν το γκέτο σπίτι-σπίτι.</i>

486
00:39:21,760 --> 00:39:24,560
<i>Δεν αφήνουν αιχμαλώτους.</i>

487
00:39:24,720 --> 00:39:26,960
<i>Μαίνονται μεγάλες μάχες.</i>

488
00:39:36,160 --> 00:39:41,840
Ζούσα σε μια περιοχή
από την οποία μας απομάκρυναν

489
00:39:42,000 --> 00:39:46,200
όταν δημιουργήθηκε το γκέτο.

490
00:39:46,360 --> 00:39:51,240
Κατά κάποιον τρόπο,
η δημιουργία του γκέτο

491
00:39:51,400 --> 00:39:57,160
και η μοίρα μου συμπίπτουν.

492
00:39:58,840 --> 00:40:03,840
Αυτές οι εικόνες της παιδικής μου
ηλικίας είναι ακόμα στο μυαλό μου.

493
00:40:04,000 --> 00:40:06,840
Αυτή η φωτογραφία
τραβήχτηκε από τον Λέσεκ.

494
00:40:07,000 --> 00:40:13,480
Αυτή ήταν η είσοδος του γκέτο
από την οδό Ναλέφκι.

495
00:40:13,640 --> 00:40:20,600
Σημείωσα το φλεγόμενο
κτίριο στον χάρτη. Εδώ.

496
00:40:20,760 --> 00:40:25,240
Αυτή η φωτογραφία τραβήχτηκε εδώ

497
00:40:25,400 --> 00:40:28,920
και δείχνει αυτήν την περιοχή.

498
00:40:29,080 --> 00:40:31,760
Αυτές οι φωτογραφίες τραβήχτηκαν πρώτες,

499
00:40:31,920 --> 00:40:38,880
υποδηλώνοντας ότι το φιλμ
ήταν γεμάτο ειδικά

500
00:40:39,040 --> 00:40:40,600
για καταγραφή της ιστορίας.

501
00:40:40,760 --> 00:40:44,280
Μάλλον εδώ φαίνεται
ένας Γερμανός στρατιώτης,

502
00:40:44,440 --> 00:40:48,320
που εξασφαλίζει το κάψιμο των κτιρίων.

503
00:40:51,640 --> 00:40:55,760
<i>Οι Γερμανοί καίνε ολόκληρα κτίρια</i>
<i>για να συντρίψουν τους Εβραίους.</i>

504
00:40:55,920 --> 00:40:57,720
<i>Δεν μπορούμε να σβήσουμε φωτιές.</i>

505
00:40:57,880 --> 00:41:01,080
<i>Εμείς εξασφαλίζουμε</i>
<i>εργοστάσια για τους Γερμανούς</i>

506
00:41:01,240 --> 00:41:07,320
<i>κι εμποδίζουμε τις φωτιές</i>
<i>να εξαπλωθούν σε άλλες συνοικίες.</i>

507
00:41:10,040 --> 00:41:12,640
<i>Μετά από δύο νύχτες, δεν άντεχα άλλο.</i>

508
00:41:12,800 --> 00:41:16,160
<i>Ήμουν τόσο εξαντλημένος,</i>
<i>που κάθισα στις σανίδες.</i>

509
00:41:16,320 --> 00:41:20,960
<i>Επί δέκα μέρες,</i>
<i>δεν γδυνόμουν ούτε τη νύχτα.</i>

510
00:41:21,960 --> 00:41:24,400
<i>Ήμασταν συνέχεια στη φωτιά.</i>

511
00:41:24,560 --> 00:41:26,160
<i>Συνήθως γίνεται έτσι.</i>

512
00:41:26,320 --> 00:41:30,080
<i>Οι Γερμανοί μάς πληροφορούν</i>
<i>ότι κάποιοι δρόμοι θα πυρποληθούν.</i>

513
00:41:30,240 --> 00:41:32,560
<i>Οι αριθμοί των σπιτιών είναι "από-έως"</i>

514
00:41:32,720 --> 00:41:35,880
<i>και πρέπει να προστατέψουμε</i>
<i>συγκεκριμένες τοποθεσίες.</i>

515
00:41:36,040 --> 00:41:41,840
ΒΑΡΣΟΒΙΑ
ΟΔΟΣ ΛΕΣΖΝΟ 80-82

516
00:41:47,440 --> 00:41:49,480
Η φωτογραφία δείχνει τον πατέρα μου.

517
00:41:49,640 --> 00:41:53,600
Αυτός είναι ο μπαμπάς.

518
00:41:53,760 --> 00:41:59,080
Δεν μπορώ να εξηγήσω την ιστορία.

519
00:41:59,240 --> 00:42:04,240
Κάποιος Γερμανός στρατιώτης
κοιτάζει την κάμερα,

520
00:42:04,400 --> 00:42:07,840
άρα κάτι πρέπει να συνέβαινε εκεί.

521
00:42:08,000 --> 00:42:09,840
Ήταν γκρίζα περιοχή.

522
00:42:10,000 --> 00:42:12,520
Απαγορευόταν η λήψη φωτογραφιών,

523
00:42:12,680 --> 00:42:18,080
αλλά μερικές φορές οι Γερμανοί
έκαναν τα στραβά μάτια.

524
00:42:18,240 --> 00:42:21,720
Ο ρόλος του ως φωτογράφου
είναι σημαντικός

525
00:42:21,880 --> 00:42:24,600
γιατί παίζει διπλό ρόλο.

526
00:42:24,760 --> 00:42:26,920
Έχει φωτογραφική μηχανή

527
00:42:27,080 --> 00:42:31,200
και βγάζει ακόμα και φωτογραφίες
με έναν δεκανέα της Βέρμαχτ,

528
00:42:31,360 --> 00:42:35,280
αλλά ενεργεί και ως κατάσκοπος,

529
00:42:35,440 --> 00:42:38,480
διακινώντας λαθραία φωτογραφίες.

530
00:42:52,320 --> 00:42:57,280
Οι λεπτομέρειες της φωτογραφίας
είναι τα παράθυρα

531
00:42:57,440 --> 00:43:02,480
και ένα τμήμα του κτιρίου

532
00:43:02,640 --> 00:43:04,920
απέναντι.

533
00:43:05,080 --> 00:43:09,880
Βρήκα μια προπολεμική
φωτογραφία του σπιτιού

534
00:43:10,040 --> 00:43:13,000
στα αρχεία της πόλης

535
00:43:13,160 --> 00:43:19,520
με το ίδιο γύψινο.

536
00:43:19,680 --> 00:43:24,040
Το ύψος των παραθύρων είναι το ίδιο.

537
00:43:25,080 --> 00:43:29,120
Η καμπύλη των γραμμών
του τραμ είναι εδώ.

538
00:43:30,360 --> 00:43:36,680
Αυτή η λήψη τραβήχτηκε
από τη γωνία του κτιρίου.

539
00:43:40,640 --> 00:43:44,600
Αυτό δείχνει την κατάσταση το 1944.

540
00:43:44,760 --> 00:43:50,640
Ολόκληρο το γκέτο καταστράφηκε.

541
00:43:50,800 --> 00:43:56,680
Ωστόσο, τα κτίρια
του νοσοκομείου άντεξαν.

542
00:43:56,840 --> 00:44:03,360
ΒΑΡΣΟΒΙΑ
ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΣΕΝΤ ΣΟΦΙΑ

543
00:44:04,440 --> 00:44:06,240
Καλημέρα.

544
00:44:32,400 --> 00:44:37,680
Εδώ τράβηξε αυτές τις λίγες φωτογραφίες.

545
00:44:48,080 --> 00:44:50,200
Βγάζει πολλές φωτογραφίες.

546
00:44:50,360 --> 00:44:53,480
Μία, δύο, δύο, τρεις,
τέσσερις, πέντε, έξι, επτά...

547
00:44:53,640 --> 00:44:57,120
Οκτώ φωτογραφίες είναι
τοποθετημένες με αυτήν τη σειρά

548
00:44:57,280 --> 00:44:59,760
και το ξέρουμε
γιατί έχουμε τις αρνητικές.

549
00:44:59,920 --> 00:45:01,520
Έχουμε μια ιστορία.

550
00:45:01,680 --> 00:45:06,160
Είναι κρυφές φωτογραφίες, δεν πρέπει
να τις μάθει κανένας Γερμανός.

551
00:45:06,320 --> 00:45:09,720
Βλέπεις τα πρόσωπά τους.

552
00:45:09,880 --> 00:45:11,760
Τα παιδιά κάνουν...

553
00:45:33,440 --> 00:45:37,640
Πώς νιώθεις

554
00:45:37,800 --> 00:45:43,960
που δεν υπάρχει γυρισμός;

555
00:45:46,360 --> 00:45:53,160
Δύσκολο να το φανταστείς,
αλλά φαίνεται στις φωτογραφίες.

556
00:45:58,200 --> 00:46:01,440
Ρίξτε μια ματιά.

557
00:46:01,600 --> 00:46:08,520
Φορτηγό και παράθυρα συναντιούνται εδώ.

558
00:46:08,680 --> 00:46:12,240
Η κατάσταση έχει ως εξής.

559
00:46:12,400 --> 00:46:18,480
Βλέπεις αυτήν τη γυναίκα να περπατάει

560
00:46:18,640 --> 00:46:21,320
και γυρίζει,

561
00:46:21,480 --> 00:46:25,000
και στην άλλη φωτογραφία
βλέπεις την άκρη του αγκώνα της,

562
00:46:25,160 --> 00:46:28,720
οπότε αυτό συνδέει τις δύο φωτογραφίες.

563
00:46:28,880 --> 00:46:30,920
Κι εδώ...

564
00:46:31,080 --> 00:46:33,320
Εδώ...

565
00:46:34,920 --> 00:46:38,880
Οι ράγες του τραμ συνδέονται κάπως έτσι.

566
00:46:39,040 --> 00:46:44,440
Δημιουργήσαμε μια συνθετική
εικόνα από τέσσερις φωτογραφίες.

567
00:46:44,600 --> 00:46:50,520
Είναι ένας αποχαιρετισμός
για όσους περνούν από μπροστά,

568
00:46:50,680 --> 00:46:52,800
το προσπερνούν και χάνονται.

569
00:46:58,800 --> 00:47:02,480
<i>Λόγω της φωτιάς, οι Εβραίοι</i>
<i>οδηγούνται στο σημείο συγκέντρωσης,</i>

570
00:47:02,640 --> 00:47:04,880
<i>το λεγόμενο Ούμσλαγκπλατς.</i>

571
00:47:05,040 --> 00:47:08,000
<i>Οι τραυματίες και οι άρρωστοι</i>
<i>εκτελούνται επί τόπου.</i>

572
00:47:08,160 --> 00:47:10,920
<i>Η διάσωση απαγορεύεται.</i>

573
00:47:11,080 --> 00:47:14,280
<i>Έπειτα, οι Εβραίοι οδηγούνται</i>
<i>σε σιδηροδρομικές γραμμές</i>

574
00:47:14,440 --> 00:47:17,560
<i>και απελαύνονται σε άγνωστο προορισμό.</i>

575
00:47:25,960 --> 00:47:32,440
Ένα τρένο, πιθανότατα ωθούμενο από
ατμομηχανή, έφτασε στο Ούμσλαγκπλατς.

576
00:47:32,600 --> 00:47:37,840
Κυνηγήθηκαν άνθρωποι στη ράμπα,

577
00:47:38,000 --> 00:47:40,280
φορτώθηκαν στα βαγόνια

578
00:47:40,440 --> 00:47:45,800
και το τρένο αναχώρησε.

579
00:47:45,960 --> 00:47:52,160
Τα τρένα του θανάτου κατευθύνθηκαν
ανατολικά προς την Τρεμπλίνκα.

580
00:48:23,880 --> 00:48:28,120
Ο Λέσεκ γύρισε από την αποστολή του.
Είχε το φιλμ στη μηχανή.

581
00:48:28,280 --> 00:48:34,760
Πήγε μια βόλτα με τη Μαρίσια,
τη μνηστή του, τη μητέρα μου.

582
00:48:49,920 --> 00:48:54,360
Μια όμορφη φωτογραφία των γονιών μου.
Είναι πολύ συγκινητικό.

583
00:48:54,520 --> 00:48:59,480
Η μαμά μου και η αδερφή του πατέρα μου.

584
00:48:59,640 --> 00:49:03,320
Δεν ξέρω ποια είναι η τρίτη κυρία.

585
00:49:04,600 --> 00:49:07,480
Η θεία Ντανούσια,
η αδερφή του πατέρα μου.

586
00:49:08,720 --> 00:49:11,840
Δείτε την αντίθεση της ζωής τους,

587
00:49:12,000 --> 00:49:15,400
της άνοιξης, επειδή είναι Απρίλιος,

588
00:49:15,560 --> 00:49:18,160
και της καταστροφής του γκέτο.

589
00:49:18,320 --> 00:49:21,040
Κι εκεί, οι γονείς μου.

590
00:49:26,360 --> 00:49:29,040
Είναι σπουδαίο παράδειγμα

591
00:49:29,200 --> 00:49:36,160
του πώς χωρίστηκε
η Βαρσοβία σε δύο κόσμους

592
00:49:36,320 --> 00:49:40,680
που ενώθηκαν τοπογραφικά

593
00:49:40,840 --> 00:49:44,920
με διαφορά έτη φωτός.

594
00:49:56,160 --> 00:50:03,160
ΒΑΡΣΟΒΙΑ
ΟΔΟΣ ΜΟΚΟΤΟΦΣΚΑ 85

595
00:50:07,280 --> 00:50:10,480
Καλημέρα. Είμαι ο Ματσέι Γκζιβατσέφσκι.

596
00:50:10,640 --> 00:50:14,120
Ο μπαμπάς μου έμενε εδώ στον πόλεμο.

597
00:50:14,280 --> 00:50:16,400
Υπήρχε ένα μεγάλο σαλόνι εδώ.

598
00:50:16,560 --> 00:50:18,440
Το πέρασμα για την κουζίνα.

599
00:50:18,600 --> 00:50:21,360
Υπήρχε ένα μπάνιο εδώ.

600
00:50:21,520 --> 00:50:23,200
Θα χτυπήσω.

601
00:50:23,360 --> 00:50:28,840
Κι αυτό το αρνητικό
αναπτύχθηκε σ' αυτό το δωμάτιο.

602
00:50:29,000 --> 00:50:34,360
Κι εδώ είναι η είσοδος στη σκάλα.

603
00:50:37,440 --> 00:50:42,080
Κι εδώ υπήρχε ένας ημιώροφος

604
00:50:42,240 --> 00:50:46,000
όπου κρυβόταν η μικρή Ρόμα.

605
00:50:46,160 --> 00:50:50,880
Έμεινα λίγο καιρό σε μια μικρή σοφίτα,

606
00:50:51,040 --> 00:50:53,360
πάνω από την κουζίνα,

607
00:50:53,520 --> 00:50:58,040
και δεν μπορούσα να κουνηθώ.

608
00:50:58,200 --> 00:51:00,440
Έπρεπε να κάνω πολλή ησυχία.

609
00:51:01,440 --> 00:51:07,480
Δύο Γερμανοί έμεναν προσωρινά εδώ.

610
00:51:07,640 --> 00:51:10,080
Ένας ερχόταν το πρωί,

611
00:51:10,240 --> 00:51:15,000
καθόταν στην κουζίνα,
έπινε καφέ και διάβαζε εφημερίδα.

612
00:51:15,160 --> 00:51:22,160
Ενώ η Ρόμα κρυβόταν στον ημιώροφο
και έπρεπε να κάνει πολλή ησυχία.

613
00:51:24,680 --> 00:51:27,360
Άρχισα να διαβάζω τότε.

614
00:51:27,520 --> 00:51:33,000
Μπορούσα να κάθομαι
και να διαβάζω για πολλή ώρα

615
00:51:33,160 --> 00:51:34,560
και να μην κάνω θόρυβο.

616
00:51:34,720 --> 00:51:36,600
Αυτό πραγματικά μου έσωσε τη ζωή

617
00:51:36,760 --> 00:51:40,360
γιατί αν κάποιος ήξερε

618
00:51:40,520 --> 00:51:45,800
ότι η οικογένεια Γκζιβατσέφσκι
έσωζε Εβραίους,

619
00:51:45,960 --> 00:51:48,480
οι Γκζιβατσέφσκι θα είχαν σκοτωθεί.

620
00:51:55,360 --> 00:51:56,840
<i>Επιστρέφοντας στο γκέτο,</i>

621
00:51:57,000 --> 00:51:59,440
<i>έμαθα ότι οι πυροσβέστες</i>
<i>έβγαζαν βαλίτσες</i>

622
00:51:59,600 --> 00:52:03,400
<i>γεμάτες πράγματα.</i>

623
00:52:04,640 --> 00:52:08,320
<i>Αφού δεν υπάρχουν ιδιοκτήτες,</i>
<i>λένε ότι δεν είναι κλοπή.</i>

624
00:52:09,360 --> 00:52:12,880
<i>Ωστόσο, οι Γερμανοί θεωρούν</i>
<i>ότι πρόκειται για λεηλασία</i>

625
00:52:13,040 --> 00:52:15,960
<i>και μας αναγκάζουν να καταστείλουμε</i>
<i>αυτήν την πρακτική.</i>

626
00:52:16,120 --> 00:52:19,000
<i>Έτσι, τους σταματήσαμε πολύ γρήγορα.</i>

627
00:52:21,520 --> 00:52:25,360
Σε πρώτο πλάνο έχουμε τρεις πυροσβέστες,

628
00:52:25,520 --> 00:52:27,480
αλλά στο βάθος

629
00:52:27,640 --> 00:52:31,320
είναι ένας στρατιώτης
που τραβάει φωτογραφία.

630
00:52:31,480 --> 00:52:34,880
Ο Γκζιβατσέφσκι έδειξε μια κατάσταση

631
00:52:35,040 --> 00:52:38,040
που ήταν πολύ συνηθισμένη
στο Ολοκαύτωμα.

632
00:52:38,200 --> 00:52:41,040
Οι Γερμανοί φωτογραφίζουν
τα εγκλήματά τους.

633
00:52:42,480 --> 00:52:45,200
Αυτή είναι η οδός Νοβολίπι,
κοντά στην οδό Σμόκζα.

634
00:52:45,360 --> 00:52:48,400
Αυτές είναι φωτογραφίες
από την Αναφορά Στρόοπ.

635
00:52:48,560 --> 00:52:52,360
Αυτός είναι ο Στρόοπ.
Ο στρατηγός Γιούργκεν Στρόοπ.

636
00:52:52,520 --> 00:52:55,600
ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΟΥΡΓΚΕΝ ΣΤΡΟΟΠ

637
00:52:55,760 --> 00:53:01,560
<i>Απαγόρευσε τη χρήση μηχανών</i>
<i>στη διάρκεια ενεργειών στο γκέτο.</i>

638
00:53:01,720 --> 00:53:05,480
<i>Αλλά η διαταγή του στρατηγού Κρούγκερ</i>
<i>για την αναφορά</i>

639
00:53:05,640 --> 00:53:08,600
<i>περιλάμβανε παράδοση φωτογραφιών.</i>

640
00:53:09,960 --> 00:53:13,680
<i>Όλα έπρεπε να γίνουν πολύ γρήγορα.</i>

641
00:53:13,840 --> 00:53:18,640
<i>Υποψιάζομαι ότι αυτά τα τράβηξε</i>
<i>η αστυνομία των Ες Ες.</i>

642
00:53:20,240 --> 00:53:24,360
<i>Έγραψα την αναφορά "Δεν υπάρχει</i>
<i>εβραϊκή συνοικία στη Βαρσοβία",</i>

643
00:53:24,520 --> 00:53:29,120
<i>για τον Χάινριχ Χίμλερ,</i>
<i>τον Κρούγκερ και για μένα.</i>

644
00:53:34,320 --> 00:53:38,960
<i>Θα είναι πολύτιμο υλικό</i>
<i>για την ιστορία, για τον Φύρερ,</i>

645
00:53:39,120 --> 00:53:43,440
<i>για μελλοντικούς ερευνητές</i>
<i>του Τρίτου Ράιχ,</i>

646
00:53:44,440 --> 00:53:47,160
<i>για εθνικιστές ποιητές και συγγραφείς,</i>

647
00:53:47,320 --> 00:53:50,800
<i>και κυρίως για την καταγραφή</i>
<i>των προσπαθειών μας</i>

648
00:53:50,960 --> 00:53:53,960
<i>που καταβάλουν</i>
<i>η Νορδική φυλή και οι Γερμανοί</i>

649
00:53:54,120 --> 00:53:58,440
<i>να ξεφορτωθούν τους Εβραίους</i>
<i>στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο.</i>

650
00:54:10,080 --> 00:54:13,280
<i>Κάθε μέρα βλέπουμε τον στρατηγό</i>
<i>των Ες Ες Γιούργκεν Στρόοπ,</i>

651
00:54:13,440 --> 00:54:15,720
<i>ο οποίος είναι επικεφαλής</i>
<i>της επιχείρησης.</i>

652
00:54:17,000 --> 00:54:20,600
<i>Αντί να σβήνουμε φωτιές,</i>
<i>βλέπουμε το γκέτο να καίγεται.</i>

653
00:54:20,760 --> 00:54:25,560
<i>Αντί να σώζουμε ανθρώπους,</i>
<i>παρακολουθούμε τον πόνο τους.</i>

654
00:54:25,720 --> 00:54:29,760
<i>Είμαστε συνεχώς υπό το βλέμμα της</i>
<i>γερμανικής αστυνομίας και των Ες Ες,</i>

655
00:54:29,920 --> 00:54:35,200
<i>και κάθε προσπάθεια να βοηθήσουμε</i>
<i>ίσως έχει καταστροφικές συνέπειες.</i>

656
00:54:38,400 --> 00:54:44,120
Ο Λέσεκ την τράβηξε ενώ στεκόταν εδώ.

657
00:54:47,600 --> 00:54:50,560
Ο Γκζιβατσέφσκι ρίσκαρε
με αυτήν τη φωτογραφία.

658
00:54:50,720 --> 00:54:53,920
Στέκεται πίσω από τους πυροσβέστες.

659
00:54:54,080 --> 00:54:58,200
Ο ένας πιο κοντά στη φωτογραφική,

660
00:54:58,360 --> 00:55:02,240
κοιτάζει ξεκάθαρα το κτίριο,

661
00:55:02,400 --> 00:55:06,560
αλλά ο άλλος γυρίζει απ' την άλλη.

662
00:55:06,720 --> 00:55:10,320
Δεν πρέπει να δείξουν
τα συναισθήματά τους.

663
00:55:10,480 --> 00:55:14,600
Γιατί για τους Ναζί, όλα είναι καλά.

664
00:55:14,760 --> 00:55:17,440
"Έτσι πρέπει να είναι!"

665
00:55:17,600 --> 00:55:21,120
"Οι Εβραίοι θα έπρεπε να πηδούν,
γιατί δεν είναι άνθρωποι".

666
00:55:21,280 --> 00:55:27,840
Για τους πυροσβέστες, όμως,
τα συναισθήματα αντιστρέφονται.

667
00:55:30,560 --> 00:55:32,240
<i>Οι Εβραίοι που κρύβονταν</i>

668
00:55:32,400 --> 00:55:37,000
<i>είναι τώρα παγιδευμένοι στα φλεγόμενα</i>
<i>κτίρια και ψήνονται ζωντανοί.</i>

669
00:55:37,160 --> 00:55:41,240
<i>Ομάδες αποκλεισμένες από τις φλόγες,</i>
<i>ανεβαίνουν στους πάνω ορόφους</i>

670
00:55:41,400 --> 00:55:43,200
<i>κι όταν η φωτιά τούς φτάνει,</i>

671
00:55:43,360 --> 00:55:48,000
<i>επιχειρούν να διαφύγουν</i>
<i>πηδώντας από μπαλκόνια.</i>

672
00:55:51,560 --> 00:55:58,200
<i>Μια οικογένεια πέντε ή έξι ατόμων</i>
<i>πήδηξε από παράθυρο και σκοτώθηκε.</i>

673
00:55:58,360 --> 00:55:59,840
<i>Δεν είχαν διέξοδο.</i>

674
00:56:00,000 --> 00:56:03,880
<i>Και ενώ είχαμε τεχνικά μέσα,</i>
<i>εμείς δεν μπορούσαμε να βοηθήσουμε.</i>

675
00:56:24,600 --> 00:56:28,200
Είναι ακριβώς το ίδιο μέρος.

676
00:56:28,360 --> 00:56:30,400
Το ίδιο σπίτι.

677
00:56:30,560 --> 00:56:35,040
Φαίνεται από τα παράθυρα.

678
00:56:35,200 --> 00:56:36,880
Κι αυτά τα μπαλκόνια...

679
00:56:37,040 --> 00:56:42,080
Είναι το ίδιο κτίριο
που φωτογράφισε ο πατέρας μου.

680
00:56:42,240 --> 00:56:48,440
Έτσι, οι Γερμανοί και ο πατέρας μου
τραβούσαν φωτογραφίες στο ίδιο μέρος.

681
00:56:51,920 --> 00:56:53,960
Και αυτό.

682
00:56:54,120 --> 00:57:00,040
Από το μπαλκόνι,
ίσως είναι το ίδιο κτίριο.

683
00:57:02,400 --> 00:57:08,040
Και στις δύο φωτογραφίες
φαίνεται ένα τραμ.

684
00:57:08,200 --> 00:57:14,280
Το μπαλκόνι στον τρίτο όροφο
έχει τους ίδιους στύλους.

685
00:57:16,960 --> 00:57:20,480
Στη γερμανική φωτογραφία,
το αριστερό παράθυρο είναι ανοιχτό

686
00:57:20,640 --> 00:57:22,680
και το δεξί είναι κλειστό.

687
00:57:22,840 --> 00:57:26,240
Στη φωτογραφία του πατέρα μου,
είναι το ίδιο.

688
00:57:29,560 --> 00:57:34,920
Σαν να ήταν η χαμένη φωτογραφία
που δεν μπόρεσε να βγάλει.

689
00:57:37,680 --> 00:57:44,400
Αφού έβγαλε την προηγούμενη
φωτογραφία, ο Λέσεκ μετακινήθηκε εδώ.

690
00:57:46,360 --> 00:57:53,360
Κι εδώ έλαβε χώρα η τραγωδία.

691
00:58:14,960 --> 00:58:19,200
Είναι ένα ατυχές, αλλά ασήμαντο ατύχημα,

692
00:58:19,360 --> 00:58:23,040
αλλά εμφανίζονται πολλοί άνθρωποι.

693
00:58:23,200 --> 00:58:25,600
Φυσιολογική ανθρώπινη αντίδραση.

694
00:58:25,760 --> 00:58:30,120
Κάνει εμφανή την τραγωδία
αυτών των ανθρώπων.

695
00:58:30,280 --> 00:58:32,440
Δεν υπήρχε κανείς.

696
00:58:32,600 --> 00:58:35,240
Δεν υπήρχε κανείς να τους βοηθήσει.

697
00:58:35,400 --> 00:58:37,280
Δεν υπήρχε τέτοια πιθανότητα.

698
00:58:37,440 --> 00:58:42,200
Όχι επειδή κανείς δεν ήθελε,
αλλά επειδή κανείς δεν μπορούσε.

699
00:58:43,280 --> 00:58:46,600
Αυτές οι δύο φωτογραφίες
λένε όλη την ιστορία.

700
00:58:46,760 --> 00:58:51,560
Οι Γερμανοί μαζεύονται σε αυτό το μέρος

701
00:58:51,720 --> 00:58:54,200
κοντά στα πτώματα όσων πήδηξαν.

702
00:58:54,360 --> 00:58:56,280
Είναι προφανές για μένα.

703
00:58:56,440 --> 00:59:00,000
Αν κοιτάξετε προσεκτικά,

704
00:59:00,160 --> 00:59:05,960
θα δείτε μια σιλουέτα,

705
00:59:06,120 --> 00:59:10,440
μόνο το κεφάλι και τον ώμο.

706
00:59:11,600 --> 00:59:18,280
Πιθανότατα είναι Εβραίοι
που βγαίνουν από καταφύγιο

707
00:59:18,440 --> 00:59:20,960
ή από την πύλη.

708
00:59:21,120 --> 00:59:26,120
Οι δύο καταστάσεις είναι παρόμοιες.

709
00:59:26,280 --> 00:59:27,600
Από τη μία,

710
00:59:27,760 --> 00:59:31,440
τα πτώματα όσων πήδηξαν από το παράθυρο.

711
00:59:31,600 --> 00:59:35,240
Από την άλλη, οι Εβραίοι βγαίνουν

712
00:59:35,400 --> 00:59:38,080
και σύντομα θα είναι νεκροί.

713
00:59:40,320 --> 00:59:43,080
<i>Κάτω από τα ερείπια των καμένων κτιρίων,</i>

714
00:59:43,240 --> 00:59:47,280
<i>υπάρχουν ακόμα Εβραίοι στα υπόγεια.</i>

715
00:59:56,840 --> 00:59:59,800
<i>Η θέα των ανθρώπων</i>
<i>που τους βγάζουν από εκεί</i>

716
00:59:59,960 --> 01:00:02,200
<i>θα με στοιχειώνει για πάντα.</i>

717
01:00:03,640 --> 01:00:09,520
<i>Πρόσωπα όχι ανθρώπων, αλλά μισών</i>
<i>ζώων, με παραλήρημα, κενό βλέμμα.</i>

718
01:00:09,680 --> 01:00:12,880
<i>Τα μάτια αλληθωρίζουν από τον ήλιο.</i>

719
01:00:13,040 --> 01:00:16,400
<i>Είχαν περάσει εβδομάδες</i>
<i>στο σκοτάδι των κελαριών.</i>

720
01:00:16,560 --> 01:00:22,120
<i>Πεινασμένοι και τρομαγμένοι,</i>
<i>σέρνουν τα βρόμικα κορμιά τους.</i>

721
01:00:22,280 --> 01:00:24,520
<i>Εκτελούνται μαζικά.</i>

722
01:00:24,680 --> 01:00:29,640
<i>Οι ζωντανοί καταρρέουν πάνω από</i>
<i>τα πτώματα όσων έχουν ήδη σκοτωθεί.</i>

723
01:00:41,120 --> 01:00:45,760
<i>Το γκέτο έχει καεί ολοσχερώς,</i>
<i>σαν μια απέραντη θάλασσα από ερείπια,</i>

724
01:00:45,920 --> 01:00:47,800
<i>μια νεκρή πόλη,</i>

725
01:00:47,960 --> 01:00:51,560
<i>σαν να έχει πληγεί</i>
<i>από κάποια τεράστια καταστροφή.</i>

726
01:00:51,720 --> 01:00:54,920
<i>Μια καταστροφή πολέμου, όντως.</i>

727
01:00:59,640 --> 01:01:03,240
Αυτό που είδε στο γκέτο
τον συγκίνησε βαθιά.

728
01:01:03,400 --> 01:01:07,160
Το νιώθεις στο ημερολόγιό του.
Ωρίμασε γρήγορα.

729
01:01:07,320 --> 01:01:09,280
Άλλαξε.

730
01:01:11,600 --> 01:01:16,320
<i>Μετά από άγρυπνες νύχτες και αδιάκοπη</i>
<i>δουλειά, επέστρεψα στο σπίτι.</i>

731
01:01:17,320 --> 01:01:22,160
<i>Ήρθαν μέρες ειρήνης,</i>
<i>αλλά δεν μπορώ να τις συνηθίσω.</i>

732
01:01:22,320 --> 01:01:25,080
<i>Αποτραβήχτηκα.</i>

733
01:01:25,240 --> 01:01:29,640
<i>Έχω κλειστεί στη σιωπή μου,</i>
<i>σαν σαλιγκάρι στο καβούκι του.</i>

734
01:01:31,560 --> 01:01:35,120
Κουβαλούσε μέσα του
το βάρος αυτού που είχε δει.

735
01:01:35,280 --> 01:01:37,880
Αμφιβάλλω αν μιλούσε γι' αυτό.

736
01:01:41,400 --> 01:01:44,880
Φτάσαμε στο τέλος του αρνητικού.

737
01:01:45,040 --> 01:01:48,720
Ο Γκζιβατσέφσκι φωτογραφίζει
τη μνηστή του

738
01:01:50,400 --> 01:01:53,000
και βγάζει μια αυτοπροσωπογραφία.

739
01:01:53,160 --> 01:01:55,560
Αν ρωτήσει κανείς

740
01:01:55,720 --> 01:01:59,560
ποιος είναι αυτός ο πυροσβέστης
που ήταν εκεί στο γκέτο;

741
01:01:59,720 --> 01:02:03,160
Η πιο σύντομη απάντηση: είναι μάρτυρας

742
01:02:03,320 --> 01:02:06,280
με βαθιά υπαρξιακή έννοια,

743
01:02:06,440 --> 01:02:09,920
με βαθύ υπαρξιακό νόημα.

744
01:02:13,400 --> 01:02:18,280
Ενάμιση χρόνο
μετά την Εξέγερση στο Γκέτο,

745
01:02:18,440 --> 01:02:25,320
μια διμοιρία στασιαστών με επικεφαλής
τον παππού μου, τον Γκζιβατσέφσκι,

746
01:02:25,480 --> 01:02:30,920
ξεκίνησε από τη Μοκοτόφσκα 65 για να
καταλάβει το αρχηγείο της Γκεστάπο.

747
01:02:31,080 --> 01:02:37,360
Ο πατέρας μου ήταν πυροσβέστης
στην Εξέγερση της Βαρσοβίας.

748
01:02:37,520 --> 01:02:42,000
Αυτή η μέρα είναι
σημαντικό σημείο καμπής.

749
01:02:42,160 --> 01:02:43,760
Προσπαθώ...

750
01:02:47,280 --> 01:02:49,080
Πάμε τώρα.

751
01:03:05,360 --> 01:03:09,560
ΒΑΡΣΟΒΙΑ, 1944

752
01:03:09,720 --> 01:03:11,560
<i>Αγαπημένη μου Ρόμα,</i>

753
01:03:11,720 --> 01:03:14,800
<i>την 1η Αυγούστου 1944</i>

754
01:03:14,960 --> 01:03:18,280
<i>ξέσπασε η Εξέγερση της Βαρσοβίας</i>
<i>κατά των Γερμανών.</i>

755
01:03:18,440 --> 01:03:23,920
<i>Τότε ήσουν με τις Αδελφές</i>
<i>του Ελέους στο Βολομίν.</i>

756
01:03:24,080 --> 01:03:25,680
<i>Η μαμά ήρθε να με δει</i>

757
01:03:25,840 --> 01:03:31,040
<i>και πήγαμε μαζί μέσα</i>
<i>από τα κελάρια στους Γκζιβατσέφσκι</i>.

758
01:03:31,200 --> 01:03:36,320
<i>Οι Γερμανοί κατέστρεφαν</i>
<i>την πόλη από ξηρά κι αέρα.</i>

759
01:03:37,320 --> 01:03:41,000
<i>Η εξέγερση του 1944 κόστισε</i>
<i>στη Βαρσοβία περίπου 200.000 ζωές,</i>

760
01:03:41,160 --> 01:03:43,640
<i>άφησε αμέτρητους τραυματίες</i>

761
01:03:43,800 --> 01:03:48,400
<i>και έκανε ερείπια το 80% των σπιτιών.</i>

762
01:04:10,160 --> 01:04:13,360
<i>Τον Ιανουάριο του 1945,</i>

763
01:04:13,520 --> 01:04:16,480
<i>η σοβιετική επίθεση</i>
<i>άρχισε επιτέλους να κινείται.</i>

764
01:04:16,640 --> 01:04:20,520
<i>Οι Γερμανοί εξαφανίστηκαν τη νύχτα.</i>

765
01:04:20,680 --> 01:04:25,040
<i>Αφού πέρασαν τα σοβιετικά</i>
<i>στρατεύματα, πήγαμε στο Βολομίν</i>

766
01:04:25,200 --> 01:04:29,720
<i>να βρούμε τις Αδελφές του Ελέους</i>
<i>και να μάθουμε τι σου συνέβη.</i>

767
01:04:29,880 --> 01:04:34,000
<i>Εκεί μάθαμε ότι είχες φύγει.</i>

768
01:04:37,120 --> 01:04:40,080
Επέστρεψα. Βρέθηκα στη Βαρσοβία.

769
01:04:40,240 --> 01:04:43,840
Δεν αναγνώριζα καθόλου τη Βαρσοβία.
Είχε καταστραφεί ολοσχερώς.

770
01:04:44,000 --> 01:04:47,040
Τελείως και ολοκληρωτικά.

771
01:04:49,280 --> 01:04:53,280
Δεν είχα ιδέα
πού ήταν οι γονείς μου, αν επέζησαν.

772
01:04:53,440 --> 01:04:54,880
Τίποτα.

773
01:04:55,040 --> 01:04:59,520
Προσπάθησα να βρω ένα μέρος
που να μου ήταν οικείο.

774
01:04:59,680 --> 01:05:06,120
Και ιδού, ένα από τα κτίρια
στο οποίο ζούσαμε

775
01:05:06,280 --> 01:05:10,560
στην Άρια πλευρά ήταν άθικτο.

776
01:05:10,720 --> 01:05:14,920
ΒΑΡΣΟΒΙΑ
ΟΔΟΣ ΜΟΚΟΤΟΦΣΚΑ 65

777
01:05:15,080 --> 01:05:17,040
Μπήκα, λοιπόν, στο κτίριο

778
01:05:17,200 --> 01:05:23,400
και χτύπησα όλα τα κουδούνια.

779
01:05:23,560 --> 01:05:27,080
Το επόμενο πρωί
συνάντησα τον πατέρα μου.

780
01:05:27,240 --> 01:05:33,760
Ο πατέρας μου είχε ήδη επικοινωνήσει
με τη μητέρα μου.

781
01:05:33,920 --> 01:05:36,880
Και κάπως έτσι τελείωσε

782
01:05:37,040 --> 01:05:41,400
το έπος μου.

783
01:05:51,440 --> 01:05:57,080
ΒΑΡΣΟΒΙΑ, 1946
ΠΡΩΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΓΚΕΤΟ

784
01:05:58,520 --> 01:06:04,280
Η Εβραϊκή Ιστορική Επιτροπή αποφάσισε
να ερευνήσει γερμανικά εγκλήματα

785
01:06:04,440 --> 01:06:07,000
κατά των Εβραίων της Πολωνίας.

786
01:06:07,160 --> 01:06:09,280
Γι' αυτό η επιτροπή συλλέγει

787
01:06:09,440 --> 01:06:12,800
όλα τα έντυπα,
χειρόγραφα και άλλα υλικά.

788
01:06:12,960 --> 01:06:18,280
Συλλέγουν επίσης έγγραφα,

789
01:06:18,440 --> 01:06:20,240
όπως φωτογραφίες.

790
01:06:20,400 --> 01:06:23,000
Ξέρουμε ότι το 1946

791
01:06:23,160 --> 01:06:27,320
είχαν πέντε φωτογραφίες του πατέρα σας.

792
01:06:27,480 --> 01:06:30,160
Την ίδια χρονιά,

793
01:06:30,320 --> 01:06:34,240
δημοσιεύτηκε το "Η Εξέγερση
του Γκέτο της Βαρσοβίας" του Κέρμις.

794
01:06:34,400 --> 01:06:38,080
Ο Τζόζεφ Κέρμις ήταν πρωτοπόρος
στην έρευνα για το Ολοκαύτωμα.

795
01:06:38,240 --> 01:06:45,040
Έβαλε φωτογραφίες
του πατέρα σου στο βιβλίο του.

796
01:06:46,320 --> 01:06:50,160
Είναι φωτογραφίες πρώτης γενιάς.

797
01:06:50,320 --> 01:06:54,040
Έχουν πολύτιμες
λεπτομέρειες στο πίσω μέρος.

798
01:06:54,200 --> 01:06:56,840
Οι περιγραφές είναι πολύ λεπτομερείς.

799
01:06:57,000 --> 01:07:01,560
Ξέρουμε πού και πότε
τραβήχτηκε η φωτογραφία.

800
01:07:01,720 --> 01:07:07,320
Υποθέτουμε ότι μόνο ο ίδιος
ο φωτογράφος το ήξερε.

801
01:07:07,480 --> 01:07:09,040
Δεν νομίζω ότι είναι...

802
01:07:09,200 --> 01:07:12,000
Ο γραφικός χαρακτήρας του πατέρα σου;

803
01:07:12,160 --> 01:07:14,560
Ενδιαφέρον.

804
01:07:14,720 --> 01:07:17,360
Είναι ο γραφικός χαρακτήρας
του Χίλαρι Λακς.

805
01:07:17,520 --> 01:07:24,000
Ίσως έφερε αυτές τις λίγες
φωτογραφίες εδώ το 1946.

806
01:07:34,920 --> 01:07:36,720
Όλοι επιβίωσαν από τον πόλεμο.

807
01:07:36,880 --> 01:07:41,720
Οι γονείς μου παντρεύτηκαν το 1946

808
01:07:41,880 --> 01:07:44,080
και πήγαν στο Γκντανσκ.

809
01:07:44,240 --> 01:07:50,360
Ο πατέρας μου ήθελε να ζήσει εκεί.
Ήθελε να γίνει ναυτικός.

810
01:07:50,520 --> 01:07:54,720
Τελείωσε τη Ναυπηγική στο Πανεπιστήμιο

811
01:07:54,880 --> 01:07:58,200
και την υπόλοιπη ζωή του
δούλευε με πλοία.

812
01:07:58,360 --> 01:08:04,440
Στο μεταξύ,
η οικογένεια Λακς μετακόμισε στις ΗΠΑ

813
01:08:04,600 --> 01:08:07,440
το 1951.

814
01:08:07,600 --> 01:08:12,360
Στα τέλη της δεκαετίας του '50,
ο πατέρας πήρε ένα γράμμα του Χίλαρι

815
01:08:12,520 --> 01:08:16,360
ζητώντας του να στείλει φωτογραφίες

816
01:08:16,520 --> 01:08:19,920
από την εξέγερση
του Γκέτο της Βαρσοβίας.

817
01:08:23,760 --> 01:08:26,560
Όταν ο πατέρας στάλθηκε σε αποστολή

818
01:08:26,720 --> 01:08:30,000
σε ναυπηγείο στο Μπίλινγκχαμ,
στη βόρεια Αγγλία,

819
01:08:30,160 --> 01:08:34,400
μάλλον έστειλε τις 12 φωτογραφίες
από το γκέτο τότε.

820
01:08:34,560 --> 01:08:39,440
Πίστευε ότι θα ήταν πιο ασφαλής
τρόπος να φτάσει στις ΗΠΑ

821
01:08:39,600 --> 01:08:42,760
και να παρακάμψουν τη λογοκρισία
των κομμουνιστικών αρχών.

822
01:08:42,920 --> 01:08:46,240
Ήμασταν υπό σοβιετική κυριαρχία,

823
01:08:47,320 --> 01:08:52,160
οπότε κάθε επαφή με τις ΗΠΑ ήταν ύποπτη.

824
01:08:53,200 --> 01:08:54,520
Μετά από τόσα χρόνια,

825
01:08:54,680 --> 01:08:57,840
η Ρόμα είναι η τελευταία μάρτυρας
εκείνης της εποχής.

826
01:08:58,000 --> 01:09:00,280
Η μόνη που απέμεινε από την οικογένεια.

827
01:09:00,440 --> 01:09:02,240
<i>Αγαπημένη μου Ρόμα,</i>

828
01:09:02,400 --> 01:09:07,320
<i>θα ήθελα οι φωτογραφίες να μείνουν</i>
<i>ως απόδειξη για τις επόμενες γενιές.</i>

829
01:09:07,480 --> 01:09:11,800
<i>Μπορώ να κανονίσω κάτι</i>
<i>με το </i>Life<i> ή το περιοδικό </i>Post,

830
01:09:11,960 --> 01:09:15,880
<i>και να βγάλω λεφτά,</i>
<i>αλλά δεν θέλω τέτοια λεφτά.</i>

831
01:09:16,040 --> 01:09:20,120
<i>Αυτές οι φωτογραφίες πρέπει να</i>
<i>διατηρηθούν σε σωστό ιστορικό αρχείο.</i>

832
01:09:21,280 --> 01:09:27,560
<i>Πείτε μου πού πιστεύεις</i>
<i>ότι πρέπει να κατατεθούν.</i>

833
01:09:27,720 --> 01:09:31,800
Αυτά είναι τα αντίγραφα
των 12 φωτογραφιών

834
01:09:31,960 --> 01:09:35,160
που λάβαμε το 1992

835
01:09:35,320 --> 01:09:39,520
στο Μουσείο Μνήμης του Ολοκαυτώματος
των ΗΠΑ στην Ουάσινγκτον.

836
01:09:39,680 --> 01:09:42,800
Υποθέτω ότι ο Χίλαρι Λακς,
μετά τον θάνατό του...

837
01:09:42,960 --> 01:09:46,600
Η οικογένειά του αποφάσισε
να μας δωρίσει αυτές τις φωτογραφίες.

838
01:09:48,640 --> 01:09:54,560
Αμέσως σκεφτήκαμε
ότι ήταν κάτι εξαιρετικά μοναδικό.

839
01:09:57,960 --> 01:10:02,160
Αυτές οι 12 φωτογραφίες
θεωρήθηκαν αυθεντικές από εμάς,

840
01:10:02,320 --> 01:10:05,880
επειδή ήταν οι μόνες
που υπήρχαν εκείνη την εποχή.

841
01:10:06,040 --> 01:10:10,480
Τώρα, τα αρνητικά είναι τα πρωτότυπα.

842
01:10:14,240 --> 01:10:17,760
Και υπάρχουν
33 φωτογραφίες από το γκέτο.

843
01:10:23,000 --> 01:10:26,120
Ο άντρας στη μέση είναι σίγουρα ο Χίλαρι

844
01:10:26,280 --> 01:10:28,880
και η γυναίκα δεξιά

845
01:10:29,040 --> 01:10:33,080
με το καπέλο και τον γούνινο γιακά,
είναι σίγουρα η μαμά.

846
01:10:33,240 --> 01:10:36,480
Νομίζω ότι είναι από την εποχή
που ήρθε στη Νέα Υόρκη.

847
01:10:36,640 --> 01:10:41,360
Θεωρούσε τον Λέσεκ αδερφό.
Ήταν οικογένεια.

848
01:10:41,520 --> 01:10:47,000
Ταυτόχρονα, νομίζω ότι είχε
δαίμονες από την εποχή της επιβίωσης.

849
01:10:47,160 --> 01:10:49,600
Είχε μετατραυματικό στρες.

850
01:10:49,760 --> 01:10:55,560
Θυμάμαι ότι νοσηλεύτηκε στο UCLA
μετά από απόπειρα αυτοκτονίας.

851
01:10:55,720 --> 01:11:00,440
Ήταν σαν να είχαμε να κάνουμε
με την παλιά ιστορία.

852
01:11:04,960 --> 01:11:06,280
<i>Αγαπημένη μου κόρη,</i>

853
01:11:06,440 --> 01:11:09,320
<i>αν η αυτοβιογραφία έχει κάποια σημασία,</i>

854
01:11:09,480 --> 01:11:14,000
<i>είναι για να διατηρηθεί η μνήμη</i>
<i>εκείνης της περιβόητης εποχής,</i>

855
01:11:14,160 --> 01:11:17,000
<i>και να θυμίσει σε όσους</i>
<i>γεννήθηκαν στην ειρήνη,</i>

856
01:11:17,160 --> 01:11:19,840
<i>που πιστεύουν στις αξίες</i>
<i>του πολιτισμού μας,</i>

857
01:11:20,000 --> 01:11:24,200
<i>τι μπορεί να συμβεί στο μέλλον,</i>

858
01:11:24,360 --> 01:11:27,400
<i>αν επιτρέψουν</i>
<i>να τους φερθούν σαν σκυλιά.</i>

859
01:11:29,400 --> 01:11:33,520
<i>Έφτασα στο τέλος</i>
<i>των απομνημονευμάτων μου.</i>

860
01:11:33,680 --> 01:11:38,640
<i>Ό,τι συνέβη μετά,</i>
<i>είναι ήδη στη μνήμη σου.</i>

861
01:11:41,440 --> 01:11:45,480
Είμαι η Ντορότα Γκζιβατσέφσκα,
η κόρη του Λέσεκ.

862
01:11:45,640 --> 01:11:49,800
- Μπορούμε να μιλήσουμε αγγλικά.
- Τι προτιμάς εσύ;

863
01:11:49,960 --> 01:11:52,160
Όλος ο δίσκος είναι για σένα.

864
01:11:52,320 --> 01:11:55,040
ΡΟΜΑ ΛΑΚΣ ΚΑΠΛΑΝ
ΚΟΡΗ ΤΟΥ ΧΙΛΑΡΙ ΛΑΚΣ (2024)

865
01:11:55,200 --> 01:11:59,920
Ζμπίγκνιου Λέσεκ Γκζιβατσέφσκι.

866
01:12:04,880 --> 01:12:08,920
Αυτό είναι το Γκέτο της Βαρσοβίας.

867
01:12:09,080 --> 01:12:11,760
Η Εξέγερση του Γκέτο.

868
01:12:15,080 --> 01:12:21,280
- Προσπάθησα πολύ να το ξεχάσω.
- Το ξέρω.

869
01:12:28,240 --> 01:12:30,280
- Ο Λέσεκ.
- Αναγνωρίζεις τον Λέσεκ;

870
01:12:30,440 --> 01:12:32,000
- Ναι.
- Τον αναγνωρίζεις;

871
01:12:32,160 --> 01:12:37,160
Ο Λέσεκ και η οικογένειά του βοήθησαν

872
01:12:37,320 --> 01:12:40,200
εμένα και τους γονείς μου
να επιβιώσουμε.

873
01:12:40,360 --> 01:12:42,520
Όμορφη φωτογραφία

874
01:12:42,680 --> 01:12:45,600
- και όμορφη μητέρα.
- Ευχαριστώ.

875
01:12:45,760 --> 01:12:49,440
Υποθέτω ότι δεν ζει.

876
01:12:49,600 --> 01:12:53,960
- Πέθανε πριν από 11 χρόνια.
- Λυπάμαι.

877
01:12:59,320 --> 01:13:04,000
- Με συγχωρείτε. Να...
- Σίγουρα.

878
01:13:17,280 --> 01:13:20,480
Το θυμάμαι αυτό.

879
01:13:20,640 --> 01:13:21,960
Ναι.

880
01:13:26,640 --> 01:13:33,640
Πέρασα μεγάλο μέρος της ζωής μου
προσπαθώντας να τα ξεχάσω όλα αυτά.

881
01:13:37,240 --> 01:13:41,760
Για μένα, αυτή είναι η οικογένειά μου.

882
01:13:41,920 --> 01:13:46,240
Αυτή είναι η ιστορία μου.

883
01:13:46,400 --> 01:13:51,200
Αυτοί είναι οι άνθρωποι
που ξέρω ότι πέθαναν.

884
01:13:51,360 --> 01:13:54,680
Πρέπει να το θυμόμαστε.
Είναι κομμάτι της ιστορίας.

885
01:13:54,840 --> 01:13:57,680
Όχι μόνο των Εβραίων.

886
01:13:57,840 --> 01:14:01,560
Αν δεν θυμόμαστε, θα επαναληφθεί.

887
01:14:01,720 --> 01:14:07,680
Πρέπει να θυμόμαστε.
Θυμήσου την ιστορία σου.

888
01:14:09,120 --> 01:14:11,120
Αρκετά.

889
01:14:11,280 --> 01:14:17,600
Κάθε οικογένεια έχει ιστορία
κι εσείς είστε η ιστορία μου.

890
01:14:17,760 --> 01:14:20,120
Δεν είναι μόνο η δική μου ιστορία,

891
01:14:20,280 --> 01:14:25,800
αλλά και η ιστορία...

892
01:14:25,960 --> 01:14:28,080
της Πολωνίας.

893
01:14:29,120 --> 01:14:33,800
Εν μέρει, η ιστορία της Αμερικής,
επειδή είμαστε εδώ

894
01:14:33,960 --> 01:14:40,640
και εν μέρει λόγω αυτού.

895
01:14:49,320 --> 01:14:53,120
Η ΡΟΜΑ, ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΤΗΣ
ΚΑΙ Η ΧΑΛΙΝΑ ΕΠΙΒΙΩΣΑΝ

896
01:14:53,280 --> 01:14:55,480
ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΑΝ ΣΤΙΣ ΗΠΑ.

897
01:14:56,480 --> 01:14:58,960
Ο ΛΕΣΕΚ ΠΑΡΕΜΕΙΝΕ
ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΟΣ ΜΕ ΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

898
01:14:59,120 --> 01:15:00,920
ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΛΟΙΠΗ ΖΩΗ ΤΟΥ.

899
01:15:01,080 --> 01:15:04,320
ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΤΟΝ ΘΥΜΟΥΝΤΑΙ
ΩΣ ΝΑΥΤΗ ΚΙ ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΟ.

900
01:15:05,560 --> 01:15:09,760
Ο ΓΙΟΣ ΤΟΥ ΛΕΣΕΚ ΗΤΑΝ ΑΚΤΙΒΙΣΤΗΣ
ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗΣ

901
01:15:09,920 --> 01:15:13,720
ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ, ΤΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ
ΠΟΥ ΑΛΛΑΞΕ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΩΝΙΑΣ.

902
01:15:16,000 --> 01:15:20,000
Απόδοση: Μάρθα Σιαμέτη
Iyuno