1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.BZ

2
00:00:06,006 --> 00:00:11,552
Ben ik de enige
die zo gefixeerd is op microplastics?

3
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.BZ

4
00:00:11,553 --> 00:00:13,555
{\an8}Microplastics zitten nu overal in.

5
00:00:14,139 --> 00:00:15,806
Microplastics.
- Hallo?

6
00:00:15,807 --> 00:00:20,561
{\an8}We hebben allemaal microplastics
in ons lichaam, ons bloed, onze huid.

7
00:00:20,562 --> 00:00:23,230
{\an8}Heren, in je zaakje. Je noten.

8
00:00:23,231 --> 00:00:25,607
{\an8}Hoe bedoel je,
microplastics in m'n ballen?

9
00:00:25,608 --> 00:00:28,069
Er zitten microplastics in je ballen.
- Nu?

10
00:00:28,653 --> 00:00:30,238
Je hebt m'n dag verpest.

11
00:00:30,822 --> 00:00:32,449
IK IDENTIFICEER ME ALS MICROPLASTIC

12
00:00:34,701 --> 00:00:38,078
{\an8}Er zit plastic in alles
en je krijgt het constant binnen.

13
00:00:38,079 --> 00:00:41,081
{\an8}Via je tandenborstel
krijg je plastic binnen.

14
00:00:41,082 --> 00:00:43,417
{\an8}Kauw je kauwgom? Dat is van plastic.

15
00:00:43,418 --> 00:00:47,005
{\an8}Deze kleren? Dit is polyester.
Dat is plastic.

16
00:00:49,340 --> 00:00:52,593
{\an8}We weten niet wat die plastics
met ons doen.

17
00:00:52,594 --> 00:00:57,222
{\an8}Het komt overal in ons leven voor
en we kunnen er niet aan ontsnappen.

18
00:00:57,223 --> 00:01:00,225
{\an8}Jij en ik en iedereen die je ontmoet…

19
00:01:00,226 --> 00:01:04,773
…heeft genoeg plastic in z'n brein
om een lepel van te maken.

20
00:01:05,523 --> 00:01:08,275
{\an8}We vinden ze in het hele lichaam,
niet alleen het brein.

21
00:01:08,276 --> 00:01:12,738
{\an8}Het bloed, de longen, het hart, aders,
de darmen, de lever, de nieren…

22
00:01:12,739 --> 00:01:13,822
{\an8}…moedermelk.

23
00:01:13,823 --> 00:01:15,407
{\an8}Ik zit vol microplastics.

24
00:01:15,408 --> 00:01:18,452
{\an8}Wat nu? Wat moet ik doen?
Want ik weet het niet.

25
00:01:18,453 --> 00:01:20,245
{\an8}Ik ben bij een arts geweest…

26
00:01:20,246 --> 00:01:23,582
{\an8}…en ze zei dat ze nooit
water uit een fles drinkt…

27
00:01:23,583 --> 00:01:27,294
{\an8}…vanwege de microplastics
en hun verband met darmkanker.

28
00:01:27,295 --> 00:01:30,590
{\an8}Plastic geeft ook een hoop chemicaliën af.

29
00:01:31,174 --> 00:01:32,966
{\an8}Ik was woest toen ik leerde…

30
00:01:32,967 --> 00:01:37,763
{\an8}…dat er bij die giftige chemicaliën
ook obesogenen zitten.

31
00:01:37,764 --> 00:01:39,641
{\an8}Weet je wat obesogenen zijn?

32
00:01:40,558 --> 00:01:44,478
{\an8}Hoe meer technologie, hoe meer plastic,
hoe meer plastic in lichamen.

33
00:01:44,479 --> 00:01:48,190
{\an8}Het zorgt ervoor dat penissen
en ballen krimpen…

34
00:01:48,191 --> 00:01:51,736
{\an8}…spermaconcentraties zakken
en miskramen nemen toe.

35
00:01:52,487 --> 00:01:55,239
{\an8}Dit is bizar en alarmerend.

36
00:01:55,240 --> 00:01:57,909
{\an8}Hoe houden we de mensheid nog in leven?

37
00:01:59,494 --> 00:02:02,538
{\an8}Wat zijn de oplossingen
voor deze problemen?

38
00:02:02,539 --> 00:02:06,000
We kunnen beginnen
met in onze huizen te kijken.

39
00:02:14,092 --> 00:02:16,844
En dan nu de speciale gast van vanavond…

40
00:02:16,845 --> 00:02:20,223
…de enige echte Shanna <i>fucking</i> Swan.

41
00:02:22,684 --> 00:02:27,981
Ik moet zeggen
dat ik nog nooit zo ben geïntroduceerd.

42
00:02:29,274 --> 00:02:32,442
Om de impact
van chemicaliën in plastic te begrijpen…

43
00:02:32,443 --> 00:02:36,281
…moet je kijken
naar het effect op voortplanting.

44
00:02:37,574 --> 00:02:41,618
De vruchtbaarheid wereldwijd daalt snel.

45
00:02:41,619 --> 00:02:45,372
In je boek, <i>Count Down</i>,
staat dat de moderne wereld…

46
00:02:45,373 --> 00:02:48,918
…een dreiging is voor spermaconcentraties
en de mensheid in gevaar brengt.

47
00:02:49,502 --> 00:02:51,712
En daar blijf ik bij.

48
00:02:51,713 --> 00:02:54,965
En dat is sterk gerelateerd
aan chemicaliën…

49
00:02:54,966 --> 00:02:57,510
…die vaak in plastic worden gebruikt.

50
00:02:58,845 --> 00:03:02,764
Ik praat al een kwart eeuw
over die chemicaliën.

51
00:03:02,765 --> 00:03:04,933
Men maakt zich steeds meer zorgen…

52
00:03:04,934 --> 00:03:08,146
…om hoe al die chemicaliën
onze gezondheid beïnvloeden.

53
00:03:09,147 --> 00:03:12,566
Tegelijkertijd is
het gebruik van testosteron toegenomen.

54
00:03:12,567 --> 00:03:15,153
Mijn publiek was andere wetenschappers.

55
00:03:15,737 --> 00:03:19,323
Ik publiceerde exclusief
in wetenschappelijke tijdschriften.

56
00:03:19,324 --> 00:03:23,827
En ik besefte dat dat niet werkte.

57
00:03:23,828 --> 00:03:26,830
Worden menselijke penissen kleiner?
- Ja.

58
00:03:26,831 --> 00:03:29,416
Waarom zei je dat niet als eerste?

59
00:03:29,417 --> 00:03:31,376
Nu ben ik gefocust, ik let op.

60
00:03:31,377 --> 00:03:34,296
Dit heeft direct effect op mij.

61
00:03:34,297 --> 00:03:36,506
Er zijn veel crises op dit moment.

62
00:03:36,507 --> 00:03:39,219
Ik wil mensen niet bang maken,
maar zeggen…

63
00:03:39,886 --> 00:03:42,221
…dat deze crisis ook belangrijk is.

64
00:03:42,222 --> 00:03:45,057
Dit is ook iets waar we op moeten letten.

65
00:03:45,058 --> 00:03:48,937
En wat betreft
het voortbestaan van ons als soort…

66
00:03:50,021 --> 00:03:51,731
…is het misschien wel…

67
00:03:52,315 --> 00:03:54,108
…een van de belangrijkste.

68
00:03:54,943 --> 00:03:57,319
{\an8}SAN RAMON
CALIFORNIË

69
00:03:57,320 --> 00:04:02,115
Eén manier om te begrijpen
wat de effecten van deze chemicaliën zijn…

70
00:04:02,116 --> 00:04:06,537
…is kijken naar stellen
die moeite hebben om zwanger te worden.

71
00:04:08,164 --> 00:04:10,290
Hoi.
- Hoi. Hoe is het?

72
00:04:10,291 --> 00:04:12,793
Ben jij Monique?
- Ja, ik ben Monique.

73
00:04:12,794 --> 00:04:14,378
Ik ben Shanna.
- Aangenaam.

74
00:04:14,379 --> 00:04:18,799
We hebben zes stellen geworven
die zwanger willen worden…

75
00:04:18,800 --> 00:04:20,760
…maar het niet is gelukt.

76
00:04:22,762 --> 00:04:29,601
En de vraag is, als we de blootstelling
aan chemicaliën in plastic verlagen…

77
00:04:29,602 --> 00:04:32,438
…verandert hun vruchtbaarheid dan?

78
00:04:33,940 --> 00:04:36,359
Hoi. Hoe is het?
- Hoi.

79
00:04:36,943 --> 00:04:40,737
Kun je me vertellen
waarom jullie dit willen doen?

80
00:04:40,738 --> 00:04:42,281
Voor een baby.
- Ja.

81
00:04:42,282 --> 00:04:46,243
Daar werken we al een hele tijd aan.

82
00:04:46,244 --> 00:04:51,164
{\an8}We proberen deze maand
al 22 maanden zwanger te worden.

83
00:04:51,165 --> 00:04:55,252
Na een jaar zeiden we:
'Wel gek dat er niks is gebeurd.'

84
00:04:55,253 --> 00:05:00,215
We proberen het al sinds we getrouwd zijn.
Dat was ongeveer twee jaar geleden.

85
00:05:00,216 --> 00:05:03,176
We proberen al ruim tien jaar
zwanger te worden.

86
00:05:03,177 --> 00:05:06,596
Tweeënhalf jaar, denk ik? Ja.

87
00:05:06,597 --> 00:05:11,143
Constant seks moeten hebben
en die tests moeten doen.

88
00:05:11,144 --> 00:05:12,686
Dat wordt gewoon…

89
00:05:12,687 --> 00:05:14,479
Het is niet leuk.

90
00:05:14,480 --> 00:05:16,691
Vertel ze hoe je jezelf altijd noemt.

91
00:05:17,608 --> 00:05:20,153
Ik zeg: 'Ik ben geen menselijke dildo.'

92
00:05:22,697 --> 00:05:26,616
En dan doen we het toch
en ben ik graag een menselijke dildo.

93
00:05:26,617 --> 00:05:28,660
Maar het is ontmenselijkend.

94
00:05:28,661 --> 00:05:31,455
Ik ben benieuwd naar de antwoorden.
- Mooi.

95
00:05:31,456 --> 00:05:33,206
Mooi, ja.
- Ja.

96
00:05:33,207 --> 00:05:35,375
Het zou fijn zijn
als we dit kunnen oplossen.

97
00:05:35,376 --> 00:05:37,420
Laten we naar de producten kijken.

98
00:05:38,838 --> 00:05:40,756
Hier zit plastic in.

99
00:05:40,757 --> 00:05:43,008
Dit is een interventie van drie maanden…

100
00:05:43,009 --> 00:05:44,844
Lees dat maar eens.

101
00:05:45,720 --> 00:05:48,430
…om het effect van minder blootstelling…

102
00:05:48,431 --> 00:05:52,393
…aan plastic en de chemicaliën daarin
op vruchtbaarheid te bekijken.

103
00:05:53,061 --> 00:05:56,813
Het is geen 'wetenschappelijk onderzoek'.

104
00:05:56,814 --> 00:05:58,482
Er is geen controlegroep.

105
00:05:58,483 --> 00:06:00,192
Het is erg klein.

106
00:06:00,193 --> 00:06:05,989
En alle stellen hebben
onverklaarbare onvruchtbaarheid.

107
00:06:05,990 --> 00:06:09,534
Dus niets in hun leven
was een duidelijke oorzaak hiervoor…

108
00:06:09,535 --> 00:06:12,705
…met uitzondering van chemicaliën
in hun leefomgeving.

109
00:06:18,419 --> 00:06:20,671
Die chemicaliën zijn alomtegenwoordig.

110
00:06:22,006 --> 00:06:24,342
Ze zijn overal in ons dagelijks leven.

111
00:06:25,510 --> 00:06:27,095
In hard plastic.

112
00:06:28,054 --> 00:06:29,389
In zacht plastic.

113
00:06:30,431 --> 00:06:31,641
In stoffen.

114
00:06:33,476 --> 00:06:36,019
In de keuken heb je bekende voorbeelden.

115
00:06:36,020 --> 00:06:38,021
Van keukengerei en snijplanken…

116
00:06:38,022 --> 00:06:42,610
…tot theezakjes en koffiepads
en allerlei verpakkingen.

117
00:06:43,361 --> 00:06:45,822
Voedselverpakking is vaak van plastic.

118
00:06:46,406 --> 00:06:50,493
En als ze worden opgewarmd,
komen die chemicaliën in ons eten.

119
00:06:51,327 --> 00:06:54,079
Ze zitten vaak
op plekken die je niet ziet…

120
00:06:54,080 --> 00:06:58,918
…zoals de binnenkant van blikjes
die worden gebruikt voor soep en drank.

121
00:07:00,294 --> 00:07:03,965
En dat is nog maar
het topje van de ijsberg.

122
00:07:04,966 --> 00:07:09,011
Ze zitten in onze kledingkasten.
In de stoffen en verf van kleding.

123
00:07:09,804 --> 00:07:11,721
In verzorgingsproducten.

124
00:07:11,722 --> 00:07:15,809
Van borstels tot shampoos
tot deodoranten en lotions.

125
00:07:15,810 --> 00:07:17,645
Ze zitten in geurtjes.

126
00:07:19,021 --> 00:07:23,693
En onze kinderen worden bedolven
met plastic in hun speelgoed.

127
00:07:24,193 --> 00:07:25,694
Dus we slikken ze in.

128
00:07:25,695 --> 00:07:29,197
We nemen ze op via onze huid.
We inhaleren ze.

129
00:07:29,198 --> 00:07:33,827
Ze komen ons lichaam binnen
op elke mogelijke manier.

130
00:07:33,828 --> 00:07:36,371
En als ze ons lichaam doorgaan…

131
00:07:36,372 --> 00:07:39,750
…richten ze allerlei soorten schade aan.

132
00:07:43,546 --> 00:07:48,133
We hebben thuis veel onderzoek gedaan
naar chemicaliën in de omgeving.

133
00:07:48,134 --> 00:07:53,139
Maar nu ik meer leer over plastic
zie ik hoeveel groter het is.

134
00:07:54,223 --> 00:07:56,308
Allemaal plastic.
- O, ja.

135
00:07:56,309 --> 00:07:59,060
Het is een koninkrijk van plastic.

136
00:07:59,061 --> 00:08:01,271
Deze dingen gebruiken we ook veel.

137
00:08:01,272 --> 00:08:02,522
Ik weet het.

138
00:08:02,523 --> 00:08:04,317
Nu kan ik niet meer zonder.

139
00:08:05,693 --> 00:08:08,404
Hierin zitten zorgwekkende chemicaliën.

140
00:08:08,988 --> 00:08:11,282
Dat is een probleem.
Ik gebruik ze elke dag.

141
00:08:12,575 --> 00:08:14,577
We hebben een hoop producten.

142
00:08:16,037 --> 00:08:19,372
Je hoort steeds meer
over plastics en microplastics…

143
00:08:19,373 --> 00:08:23,502
…maar ik had nooit gedacht
dat ze in m'n lichaam zouden zitten.

144
00:08:23,503 --> 00:08:26,379
De snijplank ging meteen weg.

145
00:08:26,380 --> 00:08:27,465
Dat voelde goed.

146
00:08:28,508 --> 00:08:33,053
Vijfendertig procent
van de microplastics in de oceaan…

147
00:08:33,054 --> 00:08:34,555
…komt van textiel.

148
00:08:35,139 --> 00:08:37,225
Jeetje. Hier ook.

149
00:08:38,726 --> 00:08:42,771
Dus het is chemische oorlogsvoering hier.
Dat is wat je wil zeggen.

150
00:08:42,772 --> 00:08:46,984
Dit is voor de geur.
- Het product van Latijns-Amerikanen.

151
00:08:48,986 --> 00:08:52,572
Als je kijkt
naar de hoeveelheid plastic in je leven…

152
00:08:52,573 --> 00:08:54,658
…zie je het overal in huis.

153
00:08:54,659 --> 00:08:57,578
Ik zie nu iets waarvan ik denk:
dat moet weg.

154
00:08:58,162 --> 00:09:01,915
Naast het verwijderen
van de voor de hand liggende plastics…

155
00:09:01,916 --> 00:09:04,544
…vroeg ik de stellen de volgende dingen.

156
00:09:05,378 --> 00:09:09,589
Probeer eten en drinken
in plastic verpakkingen te vermijden…

157
00:09:09,590 --> 00:09:12,343
…of het nu uit de winkel komt
of afhaal is.

158
00:09:12,885 --> 00:09:16,514
Probeer geurproducten
en parfums te vermijden.

159
00:09:17,098 --> 00:09:20,685
Probeer alleen natuurlijke
verzorgingsproducten te gebruiken.

160
00:09:21,269 --> 00:09:24,896
Vermijd synthetisch textiel
en petrochemische kleurstoffen.

161
00:09:24,897 --> 00:09:27,482
En raak geen bonnetjes aan.

162
00:09:27,483 --> 00:09:30,695
Op bijna alle bonnetjes zit bisfenol A.

163
00:09:31,862 --> 00:09:33,530
Gooi die maar weg.

164
00:09:33,531 --> 00:09:35,365
Wilt u geen bonnetje?
- Nee.

165
00:09:35,366 --> 00:09:39,703
Het voelt alsof we
in de film <i>The Matrix</i> zitten.

166
00:09:39,704 --> 00:09:42,956
En ze zeggen:
'Wil je de blauwe pil of de rode pil?'

167
00:09:42,957 --> 00:09:45,500
Ik ben vergeten welke degene is…

168
00:09:45,501 --> 00:09:47,502
Hij neemt de rode pil.

169
00:09:47,503 --> 00:09:49,672
En ik heb net de rode pil genomen.

170
00:09:58,931 --> 00:10:01,266
Wat iets voor mij interessant maakt…

171
00:10:01,267 --> 00:10:05,563
…is als het een puzzel is
die ik kan helpen oplossen.

172
00:10:06,105 --> 00:10:09,357
De vraag of spermaconcentraties afnemen…

173
00:10:09,358 --> 00:10:12,944
…en zo ja, waarom en hoe toon je dat aan…

174
00:10:12,945 --> 00:10:19,660
…dat is een puzzel
die ik al 25 jaar probeer op te lossen.

175
00:10:24,081 --> 00:10:26,207
Ik kwam in dit vakgebied terecht…

176
00:10:26,208 --> 00:10:30,211
…omdat ik in een commissie
van de National Academy of Sciences zat…

177
00:10:30,212 --> 00:10:34,132
…om te kijken naar nieuwe chemicaliën…

178
00:10:34,133 --> 00:10:37,637
…die ze 'hormonaal actieve stoffen
in het milieu' noemden.

179
00:10:39,430 --> 00:10:44,017
De commissie gaf me een rapport
uit Denemarken uit 1992.

180
00:10:44,018 --> 00:10:47,896
Zij meldden een daling van 50 procent
in spermaconcentraties over 50 jaar.

181
00:10:47,897 --> 00:10:49,106
Dat is gigantisch.

182
00:10:49,607 --> 00:10:51,317
Eerst was ik sceptisch.

183
00:10:52,109 --> 00:10:55,738
Ik dacht dat andere factoren
die daling konden verklaren.

184
00:10:56,530 --> 00:11:02,202
We analyseerden de data opnieuw.
En tot mijn verbazing veranderde er niks.

185
00:11:02,203 --> 00:11:05,955
De spermaconcentratie was
met meer dan 50 procent afgenomen.

186
00:11:05,956 --> 00:11:08,334
Dat was een alarmsignaal voor me.

187
00:11:08,959 --> 00:11:15,633
In 2023 ontdekten we
dat die trend drastisch versnelt.

188
00:11:16,175 --> 00:11:21,347
De daling was meer dan twee keer zo snel
als eerder was gemeld.

189
00:11:22,181 --> 00:11:23,932
Wat kon de oorzaak zijn?

190
00:11:23,933 --> 00:11:26,768
Het ging te snel om genetisch te zijn.

191
00:11:26,769 --> 00:11:28,479
Dan moet het milieu zijn.

192
00:11:31,107 --> 00:11:33,066
Kunnen we praten over de tests?

193
00:11:33,067 --> 00:11:35,485
Daar ben ik heel benieuwd naar.

194
00:11:35,486 --> 00:11:37,779
Aan het begin van de studie meten we…

195
00:11:37,780 --> 00:11:41,616
…de concentratie chemicaliën
in hun lichaam via hun urine.

196
00:11:41,617 --> 00:11:43,326
Dus vroegen we een monster.

197
00:11:43,327 --> 00:11:45,203
Hoe spreek je…

198
00:11:45,204 --> 00:11:46,454
'Flalaten'?

199
00:11:46,455 --> 00:11:49,040
Ftalaten.
- Ftalaten.

200
00:11:49,041 --> 00:11:50,959
Wil je met iets specifieks beginnen?

201
00:11:50,960 --> 00:11:55,005
Eerst Jesse, voor het geval
dat ik moet huilen van de mijne.

202
00:11:56,507 --> 00:11:59,300
Volgens pagina één
is je gehalte ftalaten hoog.

203
00:11:59,301 --> 00:12:01,761
Daar komen we op terug.
- Ftalaten hoog.

204
00:12:01,762 --> 00:12:04,180
Hoog gehalte ftalaten?
- Zul je net zien.

205
00:12:04,181 --> 00:12:05,599
Dit is spannend.

206
00:12:06,183 --> 00:12:07,225
Ik was geschokt.

207
00:12:07,226 --> 00:12:12,313
Het was echt eng om te zien dat we
zoveel chemicaliën in ons lichaam hadden.

208
00:12:12,314 --> 00:12:14,983
Het laat duidelijk zien
dat wat we nu doen…

209
00:12:14,984 --> 00:12:20,864
…bijdraagt aan onacceptabele concentraties
van die chemicaliën.

210
00:12:20,865 --> 00:12:22,741
Ik deel je frustratie.

211
00:12:22,742 --> 00:12:28,204
En dan kijken we naar de spermakwaliteit
door een spermamonster te vragen.

212
00:12:28,205 --> 00:12:30,039
We kijken naar concentratie.

213
00:12:30,040 --> 00:12:33,084
Dat is het getal
waar de meeste mensen aan denken…

214
00:12:33,085 --> 00:12:36,129
…bij mijn onderzoek
naar de afname in sperma.

215
00:12:36,130 --> 00:12:41,676
Het berekende totale aantal
bewegelijke cellen, die waarde is 23.

216
00:12:41,677 --> 00:12:44,679
Volgens de referentie
moet die minimaal 40 zijn.

217
00:12:44,680 --> 00:12:45,972
We bespreken…

218
00:12:45,973 --> 00:12:49,642
Toen Shanna de uitslag
van m'n semenanalyse besprak…

219
00:12:49,643 --> 00:12:52,897
…voelde dat heel apart.

220
00:12:53,522 --> 00:12:57,902
De meeste mannen laten hun sperma
niet testen tot…

221
00:12:58,986 --> 00:13:01,529
…het moment dat je dit echt moet weten.

222
00:13:01,530 --> 00:13:05,074
Dat is meestal
als het niet lukt om zwanger te worden.

223
00:13:05,075 --> 00:13:07,619
Onder dit punt, zo'n 48…

224
00:13:07,620 --> 00:13:10,997
Dit is de eerste keer dat me is uitgelegd…

225
00:13:10,998 --> 00:13:15,752
…waarom dat aantal niet optimaal is,
of dat me überhaupt iets is uitgelegd.

226
00:13:15,753 --> 00:13:20,548
Je bent technisch minder vruchtbaar
of onvruchtbaar, afhankelijk van hoe je…

227
00:13:20,549 --> 00:13:23,218
Dat is best eng, toch?
- Ja.

228
00:13:23,219 --> 00:13:27,514
Ben je daardoor minder man?
Is er iets mis met je?

229
00:13:27,515 --> 00:13:30,683
Maar ik dacht:
ik moet dit onder ogen komen…

230
00:13:30,684 --> 00:13:33,854
…en ermee dealen
om een baby te kunnen maken.

231
00:13:35,731 --> 00:13:38,441
Als ik hun testuitslagen bespreek…

232
00:13:38,442 --> 00:13:42,570
…wil ik ze ervan verzekeren
dat dit niet betekent…

233
00:13:42,571 --> 00:13:45,031
…dat ze niet zwanger kunnen worden.

234
00:13:45,032 --> 00:13:47,116
Je maakt constant zaadcellen aan.

235
00:13:47,117 --> 00:13:51,371
Het duurt 70 dagen
om een nieuwe zaadcel te maken.

236
00:13:51,372 --> 00:13:54,749
Daarom kozen we
voor een periode van drie maanden…

237
00:13:54,750 --> 00:13:56,084
…voor de interventie.

238
00:13:56,085 --> 00:13:59,671
Dus de boodschap is:
'Het ziet er nu niet goed uit…

239
00:13:59,672 --> 00:14:02,800
…maar dat kan veranderen
en daar kun jij bij helpen.'

240
00:14:04,760 --> 00:14:07,930
We kijken ook naar veranderingen
in body mass index.

241
00:14:08,556 --> 00:14:12,141
Deze chemicaliën
beïnvloeden niet alleen je vruchtbaarheid.

242
00:14:12,142 --> 00:14:14,978
Ze hebben meer gevolgen
voor de gezondheid…

243
00:14:14,979 --> 00:14:17,105
…zoals gewichtstoename.

244
00:14:17,106 --> 00:14:19,732
Hier is een verzorgingspakket voor jullie.

245
00:14:19,733 --> 00:14:22,944
We geven ze een pakket met producten…

246
00:14:22,945 --> 00:14:26,198
…die ze zullen helpen
hun blootstelling te verminderen.

247
00:14:27,533 --> 00:14:31,996
Want het goede nieuws is
dat er fantastische alternatieven zijn.

248
00:14:33,205 --> 00:14:37,959
Je kunt het meeste plastic in je keuken
vervangen door metaal…

249
00:14:37,960 --> 00:14:41,087
…glas, keramiek of bamboe.

250
00:14:41,088 --> 00:14:44,340
Je kunt borstels en flosdraad
van bamboe gebruiken…

251
00:14:44,341 --> 00:14:48,261
…en verzorgingsproducten
zonder geur zoeken.

252
00:14:48,262 --> 00:14:51,514
En aan het eind van de drie maanden…

253
00:14:51,515 --> 00:14:54,310
…meten we alles opnieuw en…

254
00:14:54,810 --> 00:14:59,481
…zien we of dit hun blootstelling verlaagt
en ze misschien zelfs…

255
00:15:00,274 --> 00:15:01,692
…zwanger zijn geworden.

256
00:15:02,484 --> 00:15:04,777
Ik kijk uit naar de komende 90 dagen.

257
00:15:04,778 --> 00:15:06,446
Ik ben vastberaden…

258
00:15:06,447 --> 00:15:10,366
…om de hoeveelheid plastics en chemicaliën
in ons lichaam omlaag te krijgen.

259
00:15:10,367 --> 00:15:13,286
Mijn motto is:
'Gelukkige vrouw, gelukkig leven.'

260
00:15:13,287 --> 00:15:17,165
Dus ik volg haar suggesties op
en ga ook alles doen.

261
00:15:17,166 --> 00:15:20,627
De kartonnen verpakking is cool.
- Ja, ziet er goed uit.

262
00:15:20,628 --> 00:15:22,545
Het is 100 procent plasticvrij.

263
00:15:22,546 --> 00:15:24,547
Ik hoop dat we zwanger worden.

264
00:15:24,548 --> 00:15:26,549
Dat zou fantastisch zijn.

265
00:15:26,550 --> 00:15:28,968
Een baby.
- Een baby zou geweldig zijn.

266
00:15:28,969 --> 00:15:31,179
Niet heel sponsachtig.
- Net luffa.

267
00:15:31,180 --> 00:15:34,016
Worden we hierdoor zwanger?
Geen idee.

268
00:15:34,975 --> 00:15:38,895
Wat betreft onvruchtbaarheid
weten we niet wat we moeten doen.

269
00:15:38,896 --> 00:15:40,146
Dit kunnen we doen.

270
00:15:40,147 --> 00:15:44,108
Dus ik wil die waarden
over drie maanden lager zien. Dat hoop ik.

271
00:15:44,109 --> 00:15:45,818
Hopelijk helpt het.

272
00:15:45,819 --> 00:15:49,030
Volgens mij heeft nog niemand
dit experiment gedaan…

273
00:15:49,031 --> 00:15:54,828
…om het effect te onderzoeken
op conceptie en hopelijk geboorte.

274
00:15:55,621 --> 00:15:58,207
Het is niet eenvoudig. Het is niet simpel.

275
00:15:58,707 --> 00:16:00,792
Maar het is superbelangrijk.

276
00:16:00,793 --> 00:16:04,253
Plastics zijn een grote groep
kunstmatige materialen.

277
00:16:04,254 --> 00:16:08,883
Maar helaas zijn veel chemicaliën
die aan plastic worden toegevoegd giftig.

278
00:16:08,884 --> 00:16:10,677
Waaronder ftalaten…

279
00:16:10,678 --> 00:16:12,805
…en bisfenolen.

280
00:16:13,847 --> 00:16:16,474
Ftalaten maken plastic zacht en flexibel.

281
00:16:16,475 --> 00:16:20,728
Anderzijds maken bisfenolen,
zoals BPA, plastics hard…

282
00:16:20,729 --> 00:16:23,357
…zoals een babyfles of een waterfles.

283
00:16:23,941 --> 00:16:28,737
Dit soort chemicaliën noemen we
hormoonverstorende chemicaliën.

284
00:16:29,697 --> 00:16:32,532
We hebben het hier over hormonen.

285
00:16:32,533 --> 00:16:35,785
Hormonen zijn onze
natuurlijke signaalstoffen.

286
00:16:35,786 --> 00:16:42,751
Het zijn net appjes die we sturen
van de hersenen naar het hart of de nier.

287
00:16:43,419 --> 00:16:48,924
Hormoonverstorende chemicaliën
kunnen die moleculaire signalen hacken.

288
00:16:49,633 --> 00:16:51,759
We hebben veel bewijs…

289
00:16:51,760 --> 00:16:56,056
…dat deze chemicaliën kunnen bijdragen
aan hartaanvallen en beroertes.

290
00:16:56,640 --> 00:17:00,101
Kleine veranderingen
in normale schildklierhormoonfunctie…

291
00:17:00,102 --> 00:17:04,022
…in de hersenen van jonge kinderen
kunnen leiden tot autisme…

292
00:17:04,023 --> 00:17:07,484
…ADD en cognitieve achterstand.

293
00:17:08,068 --> 00:17:11,779
Ten minste 50
synthetische chemicaliën zijn obesogenen.

294
00:17:11,780 --> 00:17:14,533
Chemicaliën die ons
letterlijk dikker maken.

295
00:17:15,200 --> 00:17:18,202
Onderzoek heeft aangetoond dat bisfenol A…

296
00:17:18,203 --> 00:17:22,081
…het epigenoom kan herprogrammeren…

297
00:17:22,082 --> 00:17:25,001
…waardoor muizen groter worden.

298
00:17:25,002 --> 00:17:31,799
Die signalen worden
vier of vijf generaties doorgegeven.

299
00:17:31,800 --> 00:17:35,344
Als een zwangere moeder
wordt blootgesteld aan een giftige stof…

300
00:17:35,345 --> 00:17:40,726
…stelt ze de voortplantingsorganen
van drie generaties bloot.

301
00:17:41,310 --> 00:17:43,728
De moeder wordt zelf blootgesteld.

302
00:17:43,729 --> 00:17:46,856
De giftige stof komt dan ook
in haar baby terecht.

303
00:17:46,857 --> 00:17:48,649
Dat zijn twee generaties.

304
00:17:48,650 --> 00:17:50,693
En bij een vrouwelijk kind…

305
00:17:50,694 --> 00:17:56,532
…worden eitjes al voor de geboorte gevormd
in de eierstokken van de baby.

306
00:17:56,533 --> 00:18:00,453
Zo worden ook de voortplantingscellen
van de derde generatie…

307
00:18:00,454 --> 00:18:02,331
…blootgesteld aan de gifstof.

308
00:18:02,998 --> 00:18:05,792
Dat zou je giftige inbraak kunnen noemen.

309
00:18:05,793 --> 00:18:07,919
Hormoonverstorende stoffen…

310
00:18:07,920 --> 00:18:13,175
…veranderen niet alleen de hormonen,
maar ze zijn ook kankerverwekkend.

311
00:18:13,884 --> 00:18:17,262
Ze stimuleren de cel om zich te delen.

312
00:18:17,805 --> 00:18:20,516
Hoe sneller je cellen
zich vermenigvuldigen…

313
00:18:21,308 --> 00:18:24,560
…hoe sneller en nauwkeuriger…

314
00:18:24,561 --> 00:18:28,524
…je DNA-reparatiesysteem moet zijn
om fouten daarbij te corrigeren.

315
00:18:29,608 --> 00:18:31,318
Soms gaat dat niet goed.

316
00:18:31,902 --> 00:18:34,237
Dan heb je een mutatie…

317
00:18:34,238 --> 00:18:39,326
…waardoor die cel kanker kan veroorzaken.

318
00:18:40,160 --> 00:18:44,539
We zien nu een toename in borstkanker…

319
00:18:44,540 --> 00:18:48,543
…eierstokkanker, baarmoederkanker,
baarmoederslijmvlieskanker…

320
00:18:48,544 --> 00:18:51,129
…en zelfs prostaatkanker.

321
00:18:51,130 --> 00:18:54,382
Dus het is belangrijk om te begrijpen…

322
00:18:54,383 --> 00:18:58,302
…dat je je natuurlijke balans verstoort…

323
00:18:58,303 --> 00:19:01,597
…als je wordt blootgesteld
aan dingen van buitenaf…

324
00:19:01,598 --> 00:19:04,810
…die je eigen hormonen kunnen nabootsen.

325
00:19:08,689 --> 00:19:13,359
Ik ben sterk van mening
dat het een basisrecht is…

326
00:19:13,360 --> 00:19:16,238
…om een kind te krijgen als je dat wil.

327
00:19:17,573 --> 00:19:20,492
Dat is altijd al
heel belangrijk voor me geweest.

328
00:19:21,535 --> 00:19:25,539
Ik kreeg m'n eerste kind op m'n 27e
en drie jaar later kwam m'n zoon.

329
00:19:26,165 --> 00:19:28,292
En toen was er een gat.

330
00:19:29,626 --> 00:19:33,045
Ik probeerde op oudere leeftijd
weer zwanger te worden…

331
00:19:33,046 --> 00:19:36,800
…en had meerdere miskramen,
die extreem pijnlijk waren.

332
00:19:37,926 --> 00:19:41,305
Ik wilde het bijna opgeven,
maar ik ging door.

333
00:19:42,389 --> 00:19:45,850
En op m'n 42e beviel ik opnieuw.

334
00:19:45,851 --> 00:19:49,520
Dus ik heb drie prachtige kinderen
en zes kleinkinderen…

335
00:19:49,521 --> 00:19:51,315
…en één achterkleinkind.

336
00:19:53,567 --> 00:19:56,110
Het voorrecht om haar te mogen kennen…

337
00:19:56,111 --> 00:20:01,365
…en de continuïteit te zien
en onze familie in haar te zien…

338
00:20:01,366 --> 00:20:04,076
…en de vreugde die ze ons allemaal brengt…

339
00:20:04,077 --> 00:20:06,037
Ik moet er bijna van huilen.

340
00:20:06,038 --> 00:20:08,457
Dat vind ik zo wonderlijk.

341
00:20:10,083 --> 00:20:14,630
Daarom wil ik mensen
met een verminderde vruchtbaarheid helpen.

342
00:20:15,672 --> 00:20:20,259
Ik vind het onethisch, crimineel…

343
00:20:20,260 --> 00:20:25,473
…dat chemicaliën in hun omgeving
of andere factoren buiten hun controle…

344
00:20:25,474 --> 00:20:26,934
…dat recht kunnen verstoren.

345
00:20:35,108 --> 00:20:37,444
We wilden altijd al kinderen.

346
00:20:40,447 --> 00:20:43,658
We hebben hier op aarde
veel problemen gecreëerd…

347
00:20:43,659 --> 00:20:49,039
…maar kinderen zijn de toekomst en
de oplossing voor veel van die problemen.

348
00:20:51,166 --> 00:20:53,835
Ik denk dat daarin
een harmonie te vinden is.

349
00:20:58,882 --> 00:21:03,971
Ik hoop dat ze zouden leven
met minimale impact op de planeet…

350
00:21:04,763 --> 00:21:06,974
…en dat ze om anderen zouden geven.

351
00:21:10,727 --> 00:21:13,897
{\an8}SAN RAMON
CALIFORNIË

352
00:21:17,317 --> 00:21:21,071
We proberen nu
al twee jaar zwanger te worden.

353
00:21:22,781 --> 00:21:27,411
Toen we elkaar ontmoetten was het lastig
omdat ik in een scheiding zat.

354
00:21:31,498 --> 00:21:34,793
Ik wilde niet
dat Cecilia alleen zou opgroeien.

355
00:21:35,919 --> 00:21:39,297
En ik denk dat het nu
het juiste moment is…

356
00:21:39,298 --> 00:21:40,882
…met de juiste persoon.

357
00:21:42,134 --> 00:21:44,803
Het is een droom voor ons allebei.

358
00:21:46,096 --> 00:21:50,809
En toen begon Cecilia te vragen
om een broertje of zusje.

359
00:21:51,518 --> 00:21:53,437
Dus toen kwam de eerste hond.

360
00:21:54,021 --> 00:21:57,106
Dat was niet genoeg,
en ze vroeg om nog een hond.

361
00:21:57,107 --> 00:22:01,153
En hopelijk krijgen we een baby
voor de derde hond.

362
00:22:02,988 --> 00:22:05,698
{\an8}De doop verkondigt het geloof van de kerk.

363
00:22:05,699 --> 00:22:08,827
Ik doop je in de naam van de Vader…

364
00:22:09,494 --> 00:22:11,370
Hij vindt het niet leuk.

365
00:22:11,371 --> 00:22:12,456
…van de Zoon…

366
00:22:13,498 --> 00:22:15,708
…en van de Heilige Geest.

367
00:22:15,709 --> 00:22:16,960
Sorry.

368
00:22:17,669 --> 00:22:21,547
Ik heb altijd zelf
een vredig en mooi gezin willen hebben.

369
00:22:21,548 --> 00:22:24,426
Ik had geweldige grootouders
en een geweldige moeder.

370
00:22:25,218 --> 00:22:28,846
Maar daarin miste er altijd een stukje.

371
00:22:28,847 --> 00:22:30,849
Dus dat wil ik zijn voor dit kind.

372
00:22:31,516 --> 00:22:36,562
En daarom zou ik zo teleurgesteld zijn
als we nooit een baby krijgen.

373
00:22:36,563 --> 00:22:39,065
Ik wil een kleine versie van jou zien.

374
00:22:39,066 --> 00:22:40,649
Dat zou zo cool zijn.

375
00:22:40,650 --> 00:22:44,154
Je zou de beste moeder ooit zijn.
Dat wil ik graag voor je.

376
00:22:44,780 --> 00:22:47,448
Dat wil ik echt heel graag voor je.
- Sorry.

377
00:22:47,449 --> 00:22:48,408
Snap je?

378
00:22:49,910 --> 00:22:51,911
Ja. Oké, het gaat weer.

379
00:22:51,912 --> 00:22:53,038
Ja, het gaat weer.

380
00:22:57,709 --> 00:23:02,339
Mijn vruchtbaarheidsroutines
zijn de laatste twee jaar enorm gegroeid.

381
00:23:03,340 --> 00:23:07,259
We willen zwanger worden
en ik zal doen wat ik kan.

382
00:23:07,260 --> 00:23:09,679
Dus je neemt al deze dingen elke dag?

383
00:23:10,305 --> 00:23:13,015
Elke ochtend. Ja.
- Elke ochtend?

384
00:23:13,016 --> 00:23:17,728
Onze onvruchtbaarheid is onverklaard.
Er is niks 'mis' met mij.

385
00:23:17,729 --> 00:23:20,189
Ik controleer elke ochtend m'n pH…

386
00:23:20,190 --> 00:23:22,983
Ik kijk naar wat goed is
voor mijn lichaam…

387
00:23:22,984 --> 00:23:25,569
…gebaseerd op bloedtests en hormoontests.

388
00:23:25,570 --> 00:23:28,239
Wat is dit?
- Zo zie ik of m'n lichaam gezond is.

389
00:23:28,240 --> 00:23:30,866
Dus hier had ik m'n eisprong…

390
00:23:30,867 --> 00:23:34,620
…en dan moet m'n progesteron
vier of vijf dagen later stijgen.

391
00:23:34,621 --> 00:23:37,957
Het is een handige manier
om m'n hormonen bij te houden.

392
00:23:37,958 --> 00:23:40,042
Veel van de specialisten…

393
00:23:40,043 --> 00:23:44,338
…werken in een heel beperkt veld,
dus ze hebben geen interesse.

394
00:23:44,339 --> 00:23:48,801
Als ik zeg: 'Ik probeer de verstoring
van m'n hormonen tegen te gaan'…

395
00:23:48,802 --> 00:23:53,556
…dan zeggen ze: 'Wat houdt dat in?
Neem deze capsule met verlengde afgifte.'

396
00:23:53,557 --> 00:23:55,891
En in die capsules zitten plastics.

397
00:23:55,892 --> 00:23:58,687
Time je hiermee
jullie geslachtsgemeenschap?

398
00:23:59,396 --> 00:24:02,023
We hebben gewoon constant seks.

399
00:24:04,276 --> 00:24:08,446
De wetenschap dat er
factoren in de leefomgeving zijn…

400
00:24:08,447 --> 00:24:15,287
…die mijn kansen schaden
en mijn keus om ouder te worden wegnemen…

401
00:24:16,288 --> 00:24:19,165
Het is overweldigen.
- Ja, je krijgt geen keus.

402
00:24:19,166 --> 00:24:22,209
Niemand heeft een keus,
want het zit in het water.

403
00:24:22,210 --> 00:24:24,295
Het zit in de lucht. In de bodem.

404
00:24:24,296 --> 00:24:26,882
Is het beangstigend
en overweldigend? Zeker.

405
00:24:28,383 --> 00:24:31,343
Hoe zijn we op het punt gekomen…

406
00:24:31,344 --> 00:24:35,182
…waar we omringd zijn
door giftige chemicaliën in onze huizen…

407
00:24:36,349 --> 00:24:37,559
…in onze winkels…

408
00:24:38,935 --> 00:24:41,062
…en overal in de omgeving?

409
00:24:41,897 --> 00:24:44,024
Hoe kan zoiets gebeuren?

410
00:24:47,027 --> 00:24:52,657
120, 130 jaar geleden
waren de meeste plastics plantaardig.

411
00:24:53,325 --> 00:24:55,576
Maar in het begin van de 20e eeuw…

412
00:24:55,577 --> 00:25:00,372
…ontdekte de aardolie-industrie
polyethyleen, polypropyleen…

413
00:25:00,373 --> 00:25:03,209
…polyethyleentereftalaat, polystyreen.

414
00:25:03,210 --> 00:25:05,878
Reactoren en destillatiekolommen…

415
00:25:05,879 --> 00:25:08,756
…kraken en hervormen
de moleculen van olie…

416
00:25:08,757 --> 00:25:11,967
…om nieuwe vloeistoffen,
gassen en korrels te maken.

417
00:25:11,968 --> 00:25:16,514
Als je olie uit de grond pompt wordt het
gesplitst in allerlei componenten.

418
00:25:16,515 --> 00:25:20,476
Een van die componenten
verandert in wat we nu zien…

419
00:25:20,477 --> 00:25:22,103
…als plastics uit aardolie.

420
00:25:23,313 --> 00:25:28,484
Deze goedkope, lichtgewicht materialen
waren zo alomtegenwoordig…

421
00:25:28,485 --> 00:25:32,863
…dan mensen allerlei dingen uitvonden
om ermee te doen.

422
00:25:32,864 --> 00:25:37,077
Het is een opmerkelijk
nieuwe polyesterfolie genaamd Mylar.

423
00:25:38,245 --> 00:25:39,703
Kun je het scheuren?

424
00:25:39,704 --> 00:25:41,789
Dat is bijna onmogelijk.

425
00:25:41,790 --> 00:25:44,208
Wetenschappers konden geen kwaad doen.

426
00:25:44,209 --> 00:25:46,670
Het was een liefdesaffaire met plastic.

427
00:25:47,170 --> 00:25:53,802
Pas veel later beseften we
dat dit een prijs had.

428
00:25:56,471 --> 00:26:01,225
Wereldwijde productie van chemicaliën
en plastic neemt in hoog tempo toe.

429
00:26:01,226 --> 00:26:03,686
Zo'n 3 tot 3,5 procent per jaar.

430
00:26:03,687 --> 00:26:06,313
Dus als we op deze manier doorgaan…

431
00:26:06,314 --> 00:26:12,237
…is er in 2040 of 2050
twee keer zoveel plastic op aarde als nu.

432
00:26:13,238 --> 00:26:18,076
{\an8}En tegelijkertijd leven we in een wereld
vol met synthetische chemicaliën.

433
00:26:19,035 --> 00:26:21,036
Sinds ongeveer 1950…

434
00:26:21,037 --> 00:26:26,667
…zijn er minstens 100.000
synthetische chemicaliën ontwikkeld.

435
00:26:26,668 --> 00:26:29,461
Veel daarvan zijn nooit getest
op toxiciteit…

436
00:26:29,462 --> 00:26:31,380
…dus weten we niet wat ze doen.

437
00:26:31,381 --> 00:26:33,091
{\an8}~70.000 CHEMICALIËN
GEBREK AAN ANALYSE

438
00:26:33,800 --> 00:26:37,344
Dat betekent dat we
een toxicologisch experiment uitvoeren…

439
00:26:37,345 --> 00:26:40,139
…waarin onze kinderen en hun kinderen…

440
00:26:40,140 --> 00:26:43,143
…proefpersonen zijn zonder hun instemming.

441
00:26:44,394 --> 00:26:49,858
Het is heel eng, omdat we de omvang
van de blootstelling niet eens kennen.

442
00:26:50,650 --> 00:26:53,527
Hoe komt dat daar? En wat doet het?

443
00:26:53,528 --> 00:26:56,239
Dat ontdekken we nu,
en het ziet er slecht uit.

444
00:26:56,781 --> 00:27:00,075
{\an8}De Environmental Protection Agency, EPA…

445
00:27:00,076 --> 00:27:02,870
{\an8}…heeft ftalaten op een lijst
van chemicaliën gezet die…

446
00:27:02,871 --> 00:27:06,875
…'mogelijk een risico vormen
voor het milieu of de gezondheid.'

447
00:27:07,459 --> 00:27:12,421
Het Congres kwam onder druk te staan
vanwege een onderzoek van dr. Shanna Swan.

448
00:27:12,422 --> 00:27:16,884
Dr. Swan vergeleek de concentraties
van ftalaten in zwangere vrouwen…

449
00:27:16,885 --> 00:27:20,304
…met de gezondheid van de jongens
waarvan ze bevielen.

450
00:27:20,305 --> 00:27:23,515
Dus hoe hoger het gehalte aan ftalaten…

451
00:27:23,516 --> 00:27:26,268
…in de urine van de moeder
tijdens de zwangerschap…

452
00:27:26,269 --> 00:27:28,937
…hoe groter de problemen bij de jongetjes?

453
00:27:28,938 --> 00:27:31,273
Ja.
- Wat ontdekte u bij de baby's?

454
00:27:31,274 --> 00:27:34,360
We ontdekten dat de jongetjes…

455
00:27:34,361 --> 00:27:38,156
…op een aantal subtiele manieren
minder volledig mannelijk waren.

456
00:27:39,824 --> 00:27:42,993
Het mannelijke geslachtsorgaan heeft…

457
00:27:42,994 --> 00:27:47,581
…in deze kritieke tijd
een zekere hoeveelheid testosteron nodig…

458
00:27:47,582 --> 00:27:51,126
…om de differentiatie te starten…

459
00:27:51,127 --> 00:27:54,714
…van de mannelijke
en vrouwelijke geslachtsorganen.

460
00:27:55,298 --> 00:27:57,633
Wat bij een vrouw de eierstokken zijn…

461
00:27:57,634 --> 00:27:59,969
…worden bij een man de testikels.

462
00:28:00,679 --> 00:28:05,557
Als er ftalaten binnenkomen,
wordt die testosteronafgifte geremd…

463
00:28:05,558 --> 00:28:09,812
…en krijgt de mannelijke foetus niet
op het juiste moment dat signaal.

464
00:28:09,813 --> 00:28:14,692
Daardoor ontwikkelt hij niet
de typische mannelijke geslachtsdelen…

465
00:28:14,693 --> 00:28:16,193
…of niet helemaal.

466
00:28:16,194 --> 00:28:20,030
Dat noemen we het ftalaatsyndroom.

467
00:28:20,031 --> 00:28:21,990
Dat is erg bijzonder…

468
00:28:21,991 --> 00:28:26,079
…want er zijn geen andere syndromen
naar chemicaliën vernoemd.

469
00:28:28,915 --> 00:28:34,838
Dus anogenitale afstand is de afstand
van de anus tot de geslachtsdelen.

470
00:28:35,630 --> 00:28:38,550
Die meten we met deze schuifmaat.

471
00:28:39,467 --> 00:28:42,845
Willy is veel vriendelijker
dan de meeste baby's…

472
00:28:42,846 --> 00:28:45,639
…dus dit is heel makkelijk.

473
00:28:45,640 --> 00:28:49,102
Met echte baby's is dit veel lastiger.

474
00:28:50,979 --> 00:28:55,023
We trekken hun knieën omhoog…

475
00:28:55,024 --> 00:28:58,611
{\an8}…waardoor dat lichaamsdeel
eigenlijk een beetje uitrekt.

476
00:28:59,863 --> 00:29:04,241
{\an8}En dan zoeken we gewoon de anus.

477
00:29:04,242 --> 00:29:06,452
Dan houden we één kant…

478
00:29:06,453 --> 00:29:08,121
Mijn God.

479
00:29:08,997 --> 00:29:10,831
Dat is geweldig.

480
00:29:10,832 --> 00:29:15,586
Bij een meisje zou dit getal
50 tot 100 procent lager zijn.

481
00:29:15,587 --> 00:29:18,922
Waarom? Kijk eens
wat er allemaal tussen moet passen.

482
00:29:18,923 --> 00:29:20,174
{\an8}Het gereedschap.

483
00:29:20,175 --> 00:29:22,342
Ja, al het gereedschap daar. Bizar…

484
00:29:22,343 --> 00:29:27,222
Dit noemen we de anus-scrotumafstand.

485
00:29:27,223 --> 00:29:29,057
Dit is het scrotum.

486
00:29:29,058 --> 00:29:31,561
We meten bilnaden. Dit is wetenschap.

487
00:29:32,187 --> 00:29:35,063
Jongetjes met symptomen
van het ftalaatsyndroom…

488
00:29:35,064 --> 00:29:37,649
…hadden een kleinere anogenitale afstand…

489
00:29:37,650 --> 00:29:41,904
…wat betekent dat het jongetje
minder mannelijk was, of vrouwelijker.

490
00:29:41,905 --> 00:29:47,534
Dus ze hebben een iets kleinere penis,
meer kans op niet-ingedaalde testikels.

491
00:29:47,535 --> 00:29:50,746
{\an8}Het was opmerkelijk om het effect te zien…

492
00:29:50,747 --> 00:29:55,585
…van hormoonverstorende chemicaliën
op de ontwikkeling van de geslachtsdelen.

493
00:29:57,962 --> 00:30:02,591
En dan is de vraag:
maakt dat uit voor zijn gezondheid?

494
00:30:02,592 --> 00:30:04,551
Dat is de kernvraag hier.

495
00:30:04,552 --> 00:30:09,515
En daarnaast, is het gerelateerd
aan zijn functionaliteit later?

496
00:30:09,516 --> 00:30:12,977
Bijvoorbeeld op de productie
van sperma of vruchtbaarheid.

497
00:30:13,895 --> 00:30:17,564
We vonden een direct lineair verband.

498
00:30:17,565 --> 00:30:22,110
Grotere anogenitale afstand,
hogere spermaconcentratie. Heel duidelijk.

499
00:30:22,111 --> 00:30:26,490
Dit is belangrijk omdat het aantoont
dat die kleine veranderingen…

500
00:30:26,491 --> 00:30:31,454
…later in je leven invloed hebben
op je vermogen om je voort te planten.

501
00:30:34,707 --> 00:30:37,835
{\an8}Er is iets heel belangrijks
in mijn onderzoek.

502
00:30:37,836 --> 00:30:42,130
Misschien ken je het als het perineum.
- Is dat een technische term?

503
00:30:42,131 --> 00:30:44,091
Of de bilnaad of dam.

504
00:30:44,092 --> 00:30:46,343
De bilnaad?
- Ook wel bilnaad genoemd.

505
00:30:46,344 --> 00:30:47,678
Wist jij daarvan?
- Ja.

506
00:30:47,679 --> 00:30:52,432
De meeste wetenschappelijke bevindingen
bereiken het grote publiek nooit.

507
00:30:52,433 --> 00:30:55,394
Er is wat nieuws over
en dan verdwijnt het weer.

508
00:30:55,395 --> 00:30:57,646
Het moet erg verontrustend zijn om…

509
00:30:57,647 --> 00:31:00,358
Je bent de Paul Revere
van kleine testikels en bilnaden.

510
00:31:01,109 --> 00:31:04,820
Penislengtes dalen,
wat je vast in de kranten hebt gezien…

511
00:31:04,821 --> 00:31:08,073
Er is 'n grote daling
in de vruchtbaarheid van mannen.

512
00:31:08,074 --> 00:31:11,535
Straks hebben mannen misschien
te weinig sperma om zich voort te planten.

513
00:31:11,536 --> 00:31:13,662
{\an8}Wist je dat ftalaten in parfums…

514
00:31:13,663 --> 00:31:17,916
{\an8}Wat mij verbaasde
was de reactie van de media…

515
00:31:17,917 --> 00:31:20,961
…en het publiek
op de boodschap die ik verkondigde.

516
00:31:20,962 --> 00:31:23,714
Het is triest
omdat zoveel mensen niet weten…

517
00:31:23,715 --> 00:31:27,009
…dat deze producten en stoffen
schadelijk voor ze zijn.

518
00:31:27,010 --> 00:31:29,803
Mensen hadden behoefte
aan deze informatie.

519
00:31:29,804 --> 00:31:33,640
Baby's worden in de baarmoeder
blootgesteld aan microplastics.

520
00:31:33,641 --> 00:31:37,311
Ik denk deels omdat iedereen
ftalaten in z'n lichaam heeft.

521
00:31:37,312 --> 00:31:39,897
Dit is niet alleen
een Amerikaans probleem.

522
00:31:39,898 --> 00:31:42,400
We zien deze problemen wereldwijd.

523
00:31:43,860 --> 00:31:47,739
{\an8}ZIEKENHUIS FATEBENEFRATELLI
ROME, ITALIË

524
00:31:54,287 --> 00:31:59,083
{\an8}DIRECTEUR VERLOSKUNDE

525
00:32:03,546 --> 00:32:09,510
Ik koos ervoor om verloskundige te worden
omdat alles begint bij de geboorte.

526
00:32:12,472 --> 00:32:15,474
Elke keer dat er een kind wordt geboren…

527
00:32:15,475 --> 00:32:19,519
…gaat er een nieuwe wereld open
aan de horizon.

528
00:32:19,520 --> 00:32:20,730
Ciao.

529
00:32:22,565 --> 00:32:24,358
Hard persen.

530
00:32:24,359 --> 00:32:28,947
Heel goed.

531
00:32:29,906 --> 00:32:34,993
Op het moment dat je
je zoon of dochter voor het eerst ziet…

532
00:32:34,994 --> 00:32:40,540
…veranderen alle neurotransmitters
in je hoofd en in je lichaam…

533
00:32:40,541 --> 00:32:45,630
…in een fractie van een seconde
zodra je je kind ziet.

534
00:32:46,631 --> 00:32:48,174
Het is een explosie.

535
00:32:53,513 --> 00:32:54,721
Mijn God.

536
00:32:54,722 --> 00:32:56,307
Gefeliciteerd, Vane.

537
00:32:59,644 --> 00:33:02,771
Mijn schatje.

538
00:33:02,772 --> 00:33:04,983
Hij lijkt weer op z'n vader.

539
00:33:06,442 --> 00:33:09,612
Alles wordt gedekt door één woord.

540
00:33:10,530 --> 00:33:12,155
Ciao. Hé.

541
00:33:12,156 --> 00:33:13,408
Vreugde.

542
00:33:14,242 --> 00:33:16,369
Ja, lieverd. Hallo.

543
00:33:25,962 --> 00:33:30,882
Toen ik voor het eerst plastic
in de menselijke placenta zag…

544
00:33:30,883 --> 00:33:32,510
…voelde ik geen vreugde.

545
00:33:33,052 --> 00:33:34,887
Integendeel.

546
00:33:37,974 --> 00:33:41,227
We vroegen moeders
om hun placenta te doneren…

547
00:33:41,811 --> 00:33:46,107
…en te zorgen dat ze die niet
met plastic zouden besmetten.

548
00:33:54,157 --> 00:33:57,409
LABORATORIUM VOOR
ELEKTRONISCHE MICROSCOPIE

549
00:33:57,410 --> 00:33:59,411
Kun je het laten zien?
- Zeker.

550
00:33:59,412 --> 00:34:01,997
Ja. We hebben goede resultaten.

551
00:34:01,998 --> 00:34:05,042
Volgens mij hebben we
iets interessants gevonden.

552
00:34:05,043 --> 00:34:07,044
We vonden dit object.

553
00:34:07,045 --> 00:34:09,755
We zien dat het meerdere lagen heeft…

554
00:34:09,756 --> 00:34:14,010
…net als andere beschreven microplastics.

555
00:34:14,719 --> 00:34:16,970
We analyseerden de monsters…

556
00:34:16,971 --> 00:34:20,766
…en in een aantal daarvan
vonden we microplastics.

557
00:34:20,767 --> 00:34:24,144
En we vonden
verschillende soorten plastic.

558
00:34:24,145 --> 00:34:27,147
Polypropyleen, polyethyleen enzovoort.

559
00:34:27,148 --> 00:34:28,566
Ga zitten.

560
00:34:30,568 --> 00:34:34,446
We dachten: 'Als er microplastics
in de placenta zitten…

561
00:34:34,447 --> 00:34:38,575
…dan zitten ze misschien ook
op andere plaatsen.'

562
00:34:38,576 --> 00:34:42,497
De beweging gaat zo.

563
00:34:43,247 --> 00:34:46,084
We vroegen moeders om melk te doneren.

564
00:34:46,751 --> 00:34:48,252
Uitstekend.

565
00:34:48,920 --> 00:34:54,383
En we zagen dat
in veel van die monsters plastics zaten.

566
00:34:57,470 --> 00:35:00,056
Plastic zit in iedereen.

567
00:35:01,516 --> 00:35:03,643
Dat is echt eng.

568
00:35:15,113 --> 00:35:18,824
De benadering van de industrie is
om het probleem te negeren…

569
00:35:18,825 --> 00:35:20,826
…meer chemicaliën te maken…

570
00:35:20,827 --> 00:35:24,330
…en er meer in plastic te doen
en de productie te verhogen.

571
00:35:26,457 --> 00:35:31,002
Geen enkel bedrijf zal vrijwillig
veranderen hoe ze een product maken…

572
00:35:31,003 --> 00:35:33,588
…als het hun winst beïnvloedt.

573
00:35:33,589 --> 00:35:34,966
Dat is de realiteit.

574
00:35:38,511 --> 00:35:43,598
Net zoals dat ik niet stop
met vertellen over de schade die ik zie…

575
00:35:43,599 --> 00:35:48,436
…zullen zij niet stoppen
met wat zij zien als hun plicht…

576
00:35:48,437 --> 00:35:51,899
…en dat is de waarde
van hun aandelen beschermen.

577
00:35:52,984 --> 00:35:54,484
Onze doelen verschillen.

578
00:35:54,485 --> 00:35:56,736
Na tien jaar plannen en bouwen…

579
00:35:56,737 --> 00:36:00,532
…gaat Shells kraakinstallatie
in Beaver County eindelijk open.

580
00:36:00,533 --> 00:36:03,118
Per jaar zal de installatie…

581
00:36:03,119 --> 00:36:05,996
…1,5 miljard kilo
plastickorrels produceren.

582
00:36:05,997 --> 00:36:10,709
In zijn korte levensduur
is de miljardeninstallatie van Shell…

583
00:36:10,710 --> 00:36:12,794
…geteisterd door problemen.

584
00:36:12,795 --> 00:36:15,964
Volgens Shells eigen data
resulteerde de storing…

585
00:36:15,965 --> 00:36:20,552
…in de uitstoot van benzeen,
een kleurloze stof die kanker veroorzaakt.

586
00:36:20,553 --> 00:36:23,180
De EPA weet
dat petrochemische installaties…

587
00:36:23,181 --> 00:36:27,350
{\an8}…behoren tot de meest giftige
en vervuilende ter wereld…

588
00:36:27,351 --> 00:36:30,187
{\an8}…en zwarte mensen doden in heel Louisiana.

589
00:36:30,188 --> 00:36:34,941
{\an8}Alles wat u hebt, uw kleding, uw bril,
de auto waarin u hierheen reed…

590
00:36:34,942 --> 00:36:38,987
…uw telefoon, alles wat u hebt,
zijn petrochemisch producten.

591
00:36:38,988 --> 00:36:40,530
Wat zou u daarmee doen?

592
00:36:40,531 --> 00:36:46,162
De wetenschap dat mensen
chemicaliën maken zonder oog voor…

593
00:36:46,662 --> 00:36:50,290
…hun impact op de gezondheid,
dat maakt me vreselijk boos…

594
00:36:50,291 --> 00:36:51,959
…en daarom vecht ik.

595
00:36:52,960 --> 00:36:54,795
{\an8}INTERVENTIE
WEEK 2

596
00:36:55,421 --> 00:37:01,384
Vertel eens over de veranderingen
in wat je eet en hoe je met eten omgaat.

597
00:37:01,385 --> 00:37:04,262
We eten veel minder buiten de deur.
- Ja.

598
00:37:04,263 --> 00:37:06,514
De studie kan ontmoedigend zijn.

599
00:37:06,515 --> 00:37:09,517
Plastics zijn zo wijdverspreid.
Ze zijn overal.

600
00:37:09,518 --> 00:37:11,729
En dan is de vraag:

601
00:37:12,396 --> 00:37:16,108
'Kan ik wel aanpassingen doen
die een verschil gaan maken?'

602
00:37:17,276 --> 00:37:19,361
Maar gelukkig hebben we Shanna.

603
00:37:19,362 --> 00:37:23,365
Zij heeft ons wegwijs gemaakt
in de alternatieve opties.

604
00:37:23,366 --> 00:37:27,869
Misschien komen we niet van alles af,
maar er zijn 'n paar punten waarop we…

605
00:37:27,870 --> 00:37:30,538
…het kunnen verminderen
en kijken of dat uitmaakt.

606
00:37:30,539 --> 00:37:33,917
Natuurlijk zullen we verdrietig zijn
als het niks doet…

607
00:37:33,918 --> 00:37:37,755
…maar je weet het pas als je het probeert.
Je moet het proberen.

608
00:37:39,090 --> 00:37:41,967
Een manier waarop ik
m'n blootstelling aan plastic verminder…

609
00:37:41,968 --> 00:37:45,387
…is door meer kleding
met natuurlijke vezels te dragen.

610
00:37:45,388 --> 00:37:47,305
Dat is moeilijk te vinden.

611
00:37:47,306 --> 00:37:49,266
Ik was blij toen ik papier zag.

612
00:37:49,267 --> 00:37:52,852
Ik dacht dat ze
plasticvrije verpakkingen hadden.

613
00:37:52,853 --> 00:37:54,813
Nee. Hier zit plastic omheen.

614
00:37:54,814 --> 00:37:59,026
'95 procent micromodal,
5 procent elastaan.'

615
00:37:59,568 --> 00:38:01,528
Geen idee wat dat betekent.

616
00:38:01,529 --> 00:38:06,700
'88 procent gerecycled polyester,
12 procent elastaan.'

617
00:38:06,701 --> 00:38:07,701
Dus, ja.

618
00:38:07,702 --> 00:38:10,328
Dit is 100 procent biologisch katoen.

619
00:38:10,329 --> 00:38:15,001
Jippie, één van de drie.
Laten we hem passen.

620
00:38:24,593 --> 00:38:26,594
Je huid is je grootste orgaan…

621
00:38:26,595 --> 00:38:30,558
…en kan 60 procent van de chemicaliën
die erop terecht komen opnemen.

622
00:38:31,642 --> 00:38:35,812
De gifstoffen die
in onze verf en stoffen zitten…

623
00:38:35,813 --> 00:38:38,189
…worden opgenomen door onze huid…

624
00:38:38,190 --> 00:38:41,569
…wat onze levens verkort
en onze vruchtbaarheid schaadt.

625
00:38:44,030 --> 00:38:46,281
Ik ontwerp natuurlijke mode.

626
00:38:46,282 --> 00:38:49,618
{\an8}Ik begon in de mode-industrie als model.

627
00:38:50,494 --> 00:38:54,414
Ik deed veel streetwear,
ondermode, schoonheidsproducten.

628
00:38:54,415 --> 00:38:56,666
Het heeft me zeker iets geleerd.

629
00:38:56,667 --> 00:39:00,628
Hoe de stof valt en
de pasvorm van het kledingstuk zijn alles.

630
00:39:00,629 --> 00:39:04,716
Dus als model wist ik
hoe een kledingstuk moest vallen…

631
00:39:04,717 --> 00:39:07,970
…voordat ik voor ontwerpers ging werken.

632
00:39:09,347 --> 00:39:13,767
{\an8}Ik heb gewerkt met Calvin Klein,
Jones New York, Perry Ellis America.

633
00:39:13,768 --> 00:39:16,437
Toen stapte ik over op huismerkontwerp.

634
00:39:16,937 --> 00:39:20,732
De grote warenhuizen
vonden onze ontwerpen geweldig…

635
00:39:20,733 --> 00:39:22,901
…maar ze vonden ze te duur.

636
00:39:22,902 --> 00:39:25,904
Veel bedrijven bezuinigen op kwaliteit.

637
00:39:25,905 --> 00:39:29,699
Dus moesten we in elke stap
van de productieketen bezuinigen…

638
00:39:29,700 --> 00:39:31,659
…om aan hun prijs te voldoen.

639
00:39:31,660 --> 00:39:35,330
Met zulke prijzen kan 't duurder zijn
om je kleren te wassen…

640
00:39:35,331 --> 00:39:38,500
…dan om ze weg te gooien
en nieuwe te kopen.

641
00:39:38,501 --> 00:39:43,505
We vervingen wol met acryl,
katoen met polyester…

642
00:39:43,506 --> 00:39:47,133
…zijde met nylon, rubber met spandex.

643
00:39:47,134 --> 00:39:51,054
En wat ik toen niet wist,
was dat al die vervangende stoffen…

644
00:39:51,055 --> 00:39:53,473
…plastic en hormoonverstorend zijn.

645
00:39:53,474 --> 00:39:58,521
Tegen 2030 zal 70 procent
van alle vezels en dus stoffen…

646
00:39:59,397 --> 00:40:02,733
…naar verwachting van plastic zijn.

647
00:40:09,031 --> 00:40:12,200
Toen ik m'n twee kinderen opvoedde…

648
00:40:12,201 --> 00:40:16,329
…en de borstvoeding van m'n tweede
aan het afbouwen was…

649
00:40:16,330 --> 00:40:20,418
…ontdekte ik een knobbeltje,
en dat was borstkanker.

650
00:40:22,044 --> 00:40:25,840
Ze zeiden dat het een snelgroeiende,
agressieve kanker was.

651
00:40:26,549 --> 00:40:30,343
Het was moeilijk
om chemotherapie te accepteren…

652
00:40:30,344 --> 00:40:32,512
…want dat is giftig.

653
00:40:32,513 --> 00:40:33,722
Maar ik deed het.

654
00:40:34,598 --> 00:40:38,519
Toen zeiden ze
dat ik zware bestraling nodig had.

655
00:40:40,020 --> 00:40:43,899
Dus ik vroeg of ik gewoon
een dubbele borstamputatie kon krijgen.

656
00:40:45,609 --> 00:40:46,485
Dus…

657
00:40:47,653 --> 00:40:51,198
De kanker heeft m'n borsten
en m'n vruchtbaarheid afgepakt.

658
00:40:52,867 --> 00:40:56,829
Een paar jaar later startte ik dit bedrijf
en deed ik een fotoshoot.

659
00:40:58,456 --> 00:41:00,206
Er waren negen vrouwen.

660
00:41:00,207 --> 00:41:04,086
En een van hen had net
een topless foto voor ons gedaan.

661
00:41:05,129 --> 00:41:08,631
Op haar borst stond: 'Fuck borstkanker.'

662
00:41:08,632 --> 00:41:10,342
Ik zei: 'Ik heb borstkanker gehad.'

663
00:41:11,552 --> 00:41:15,848
We ontdekten dat van de negen vrouwen,
er drie borstkanker hadden gehad.

664
00:41:16,765 --> 00:41:19,810
Daardoor werd bij mij
een vlammetje aangewakkerd.

665
00:41:20,352 --> 00:41:22,812
Ik dacht: als we gezonde kleding maken…

666
00:41:22,813 --> 00:41:25,774
…kunnen we misschien de sector genezen.

667
00:41:26,942 --> 00:41:30,862
Hallo en welkom terug op mijn kanaal.
We doen weer een <i>'best of'.</i>

668
00:41:30,863 --> 00:41:33,323
{\an8}Ik deel m'n top tien haarproducten.

669
00:41:33,324 --> 00:41:36,284
Want ja, ik heb het geheim ontdekt.

670
00:41:36,285 --> 00:41:39,204
Als mensen hebben we routines.

671
00:41:39,205 --> 00:41:44,709
En routines creëren
routinematige blootstelling.

672
00:41:44,710 --> 00:41:47,670
Heb je ooit
op de afdeling verzorgingsartikelen…

673
00:41:47,671 --> 00:41:51,842
…gekeken naar de ingrediënten
in de producten die je op je huid smeert?

674
00:41:52,426 --> 00:41:58,640
Persoonlijke verzorgingsproducten
en make-up bevatten hormoonverstoorders.

675
00:41:58,641 --> 00:42:00,517
{\an8}Formaldehyde, PFAS…

676
00:42:00,518 --> 00:42:02,977
{\an8}…die ook worden gebruikt
in vlamvertragende stoffen…

677
00:42:02,978 --> 00:42:05,647
…ftalaten, xeno-oestrogenen, sulfaten…

678
00:42:05,648 --> 00:42:08,066
…triclosan, EDTA, parabenen…

679
00:42:08,067 --> 00:42:12,947
Al die chemicaliën worden toegevoegd
om het product te verbeteren.

680
00:42:13,656 --> 00:42:16,616
Ftalaten worden toegevoegd aan haarspray…

681
00:42:16,617 --> 00:42:20,162
…omdat dat het haar soepeler maakt.

682
00:42:21,205 --> 00:42:24,999
Het wordt ook toegevoegd
zodat het product lekkerder ruikt.

683
00:42:25,000 --> 00:42:27,545
Het hoort bij de ingrediënten voor geur.

684
00:42:28,254 --> 00:42:32,591
Maar die chemicaliën,
die het product moeten verbeteren…

685
00:42:33,175 --> 00:42:36,470
…zijn eigenlijk slecht
voor onze gezondheid.

686
00:42:38,013 --> 00:42:42,141
Uit mijn onderzoek bleek dat hoe jonger…

687
00:42:42,142 --> 00:42:45,103
…vrouwen beginnen
met haarproducten gebruiken…

688
00:42:45,104 --> 00:42:48,815
…hoe jonger ze
voor het eerst ongesteld werden.

689
00:42:48,816 --> 00:42:51,442
Meisjes in Amerika gaan eerder puberen.

690
00:42:51,443 --> 00:42:55,029
Het percentage meisjes
dat voor hun 11e ongesteld wordt…

691
00:42:55,030 --> 00:42:58,534
…is bijna verdubbeld van 8,5 tot 15,5.

692
00:42:59,577 --> 00:43:02,495
Eerder ongesteld worden…

693
00:43:02,496 --> 00:43:04,914
…is een risicofactor voor borstkanker.

694
00:43:04,915 --> 00:43:07,917
Verhoogd risico op borstkanker,
baarmoederkanker…

695
00:43:07,918 --> 00:43:11,714
…omdat ze langer worden blootgesteld
aan het hormoon oestrogeen.

696
00:43:12,590 --> 00:43:16,259
Het is een feit
dat bepaalde bevolkingsgroepen…

697
00:43:16,260 --> 00:43:20,346
…meer worden blootgesteld
aan giftige stoffen uit de omgeving.

698
00:43:20,347 --> 00:43:24,225
Volgens onderzoek hebben zwarte meisjes
twee keer zoveel kans…

699
00:43:24,226 --> 00:43:26,144
…om vroeg te gaan puberen.

700
00:43:26,145 --> 00:43:29,647
Zwarte vrouwen hebben
het hoogste percentage borstkanker…

701
00:43:29,648 --> 00:43:31,859
…vleesbomen, overgewicht.

702
00:43:32,443 --> 00:43:36,904
Die correlatie is gelinkt
aan giftige ingrediënten…

703
00:43:36,905 --> 00:43:39,407
…in hun schoonheidsproducten.

704
00:43:39,408 --> 00:43:42,285
Sommige groepen worden
meer blootgesteld dan andere…

705
00:43:42,286 --> 00:43:44,663
…maar we worden allemaal blootgesteld.

706
00:43:57,926 --> 00:44:02,972
Hier in Louisiana laten ze industrie,
met name de fossiele brandstofindustrie…

707
00:44:02,973 --> 00:44:06,101
…gewoon bouwen en bouwen en bouwen.

708
00:44:07,561 --> 00:44:10,688
Er zijn wijken die volledig omringd zijn…

709
00:44:10,689 --> 00:44:12,982
…door de fossiele brandstofindustrie.

710
00:44:12,983 --> 00:44:17,403
In een gebied in Louisiana
dat bekend stond als plantageland…

711
00:44:17,404 --> 00:44:22,117
…vechten inwoners wiens voorouders hier
al generaties wonen voor schone lucht.

712
00:44:22,701 --> 00:44:27,456
Wijk na wijk,
allemaal omringd door fabrieken.

713
00:44:29,750 --> 00:44:33,294
De petrochemische industrie
treft mensen van kleur…

714
00:44:33,295 --> 00:44:35,756
{\an8}…vanuit het oogpunt van locatie.

715
00:44:36,465 --> 00:44:39,884
In dit land
woont 68 procent van de zwarte mensen…

716
00:44:39,885 --> 00:44:42,804
…binnen een straal van 50 kilometer
van een kolencentrale.

717
00:44:42,805 --> 00:44:46,557
En wat betreft de plastics
en petrochemie hier in Louisiana…

718
00:44:46,558 --> 00:44:49,019
…wonen ze zelfs
binnen enkele kilometers afstand.

719
00:44:49,978 --> 00:44:51,896
De term 'grensgemeenschap'…

720
00:44:51,897 --> 00:44:56,901
…betekent dat er alleen een hek staat
tussen je achtertuin…

721
00:44:56,902 --> 00:45:00,864
…je schommel,
en de petrochemische installaties.

722
00:45:04,493 --> 00:45:07,245
Er is een regio in Louisiana…

723
00:45:07,246 --> 00:45:10,581
…van Baton Rouge tot New Orleans…

724
00:45:10,582 --> 00:45:13,127
…en dat is 'Cancer Alley'.

725
00:45:13,627 --> 00:45:16,755
Een van m'n collega's
is overleden aan kanker.

726
00:45:17,464 --> 00:45:19,090
In dat huis daar.

727
00:45:19,091 --> 00:45:22,719
Hier rechtdoor hebben m'n oom
en z'n vrouw allebei kanker.

728
00:45:22,720 --> 00:45:26,639
Een van m'n buren had terminale kanker.

729
00:45:26,640 --> 00:45:28,933
Werd opgenomen en stierf daar.

730
00:45:28,934 --> 00:45:33,020
Nadat de fabrieken kwamen
en begonnen te vervuilen, stierf Oliver.

731
00:45:33,021 --> 00:45:36,941
Dat weet ik omdat ik hem datete.
M'n vriend Matt is net overleden.

732
00:45:36,942 --> 00:45:40,653
Matt zei dat ik moest vechten.
En ik zal vechten voor Matt.

733
00:45:40,654 --> 00:45:43,574
We hebben ongeveer
anderhalve kilometer gereden…

734
00:45:44,074 --> 00:45:47,453
…en u noemde 40 mensen op
die zijn overleden.

735
00:45:48,245 --> 00:45:51,540
Het doet pijn
dat ik zoveel mensen ken die sterven.

736
00:45:52,624 --> 00:45:54,835
Iedereen heeft kanker. Wat is er mis?

737
00:45:58,756 --> 00:46:00,882
Je hoeft niet ver te zoeken.

738
00:46:00,883 --> 00:46:03,176
Nee.
- Hier staat het huis.

739
00:46:03,177 --> 00:46:04,302
Hier.

740
00:46:04,303 --> 00:46:07,221
Daar is de fossiele brandstofindustrie.
- Juist.

741
00:46:07,222 --> 00:46:09,891
En hier ligt de begraafplaats.
- Juist.

742
00:46:09,892 --> 00:46:11,934
We gaan allemaal dood.

743
00:46:11,935 --> 00:46:14,395
Maar we willen niet te snel sterven.

744
00:46:14,396 --> 00:46:17,398
Precies.
- En niet door de hebzucht van een ander.

745
00:46:17,399 --> 00:46:18,442
Juist.

746
00:46:19,026 --> 00:46:20,444
Het is hartverscheurend.

747
00:46:21,487 --> 00:46:23,113
Maar we moeten vechten.

748
00:46:30,537 --> 00:46:32,873
Hun businessplan…

749
00:46:33,540 --> 00:46:37,628
…is een doodvonnis
voor onze gemeenschappen.

750
00:46:39,338 --> 00:46:44,425
Ze verdienen geld
en profiteren van de dood van mensen.

751
00:46:44,426 --> 00:46:46,636
En dat om plastic te maken?

752
00:46:46,637 --> 00:46:48,639
Om plastic te maken…

753
00:46:49,389 --> 00:46:50,599
…vermoorden ze ons.

754
00:46:56,063 --> 00:47:01,485
GOEDE MENSEN. DIE GOEDE DINGEN DOEN.
SASOL

755
00:47:04,655 --> 00:47:08,617
{\an8}INTERVENTIE
WEEK 4

756
00:47:11,203 --> 00:47:16,874
{\an8}DARBY & JESSE
STEL #4

757
00:47:16,875 --> 00:47:20,294
{\an8}Oké, even een update. Het is nu januari.

758
00:47:20,295 --> 00:47:23,423
{\an8}Het plasticonderzoek duurt nu
al ongeveer een maand.

759
00:47:23,924 --> 00:47:27,010
Vorige maand werden we zwanger…

760
00:47:27,553 --> 00:47:31,306
…maar het eindigde in een vroege miskraam.

761
00:47:31,932 --> 00:47:34,684
Het is best zwaar met familie…

762
00:47:34,685 --> 00:47:38,813
…en proberen positief te blijven
tijdens de feestdagen…

763
00:47:38,814 --> 00:47:41,733
…en met niemand kunnen praten…

764
00:47:42,526 --> 00:47:43,735
…hierover.

765
00:47:46,530 --> 00:47:51,033
Maar het heeft ons wat hoop gegeven.

766
00:47:51,034 --> 00:47:53,412
Het is een goed teken, denk ik.

767
00:47:53,912 --> 00:47:57,039
Het is een goed teken
dat ik zwanger kan worden.

768
00:47:57,040 --> 00:48:01,294
We zijn heel voorzichtig geweest
met ons plasticgebruik…

769
00:48:01,295 --> 00:48:03,964
…we houden ons zorgvuldig
aan het onderzoek.

770
00:48:04,548 --> 00:48:08,801
En dat gaf de beste resultaten tot nu toe,
wat zwangerschap betreft.

771
00:48:08,802 --> 00:48:09,887
Dus hopelijk…

772
00:48:10,387 --> 00:48:14,600
…hebben we tegen het einde van de studie
beter nieuws.

773
00:48:18,937 --> 00:48:22,983
Plastic wordt alleen mogelijk gemaakt
door scheikunde.

774
00:48:24,026 --> 00:48:28,864
En scheikundigen willen niet
de wereld vergiftigen en verwoesten.

775
00:48:29,531 --> 00:48:33,868
Bedrijven weten dat 't slecht is
voor de verkoop als je je klanten doodt.

776
00:48:33,869 --> 00:48:38,790
Dus 't is niet revolutionair om te zeggen:
'We willen niet-giftige, veilige dingen.'

777
00:48:39,833 --> 00:48:43,210
Maar als je kijkt
naar de opleiding van scheikundigen…

778
00:48:43,211 --> 00:48:47,423
…zul je tot je verbazing zien
dat er geen lessen zijn…

779
00:48:47,424 --> 00:48:51,302
…waarin mensen leren anticiperen
op de negatieve gevolgen…

780
00:48:51,303 --> 00:48:53,513
…op de gezondheid en het milieu.

781
00:48:54,306 --> 00:48:57,308
Ze weten niet hoe toxiciteit werkt.

782
00:48:57,309 --> 00:49:00,938
Ze weten niet
hoe biologische afbraak werkt.

783
00:49:01,855 --> 00:49:05,733
Moet dat niet het eerste zijn
wat een scheikundige leert…

784
00:49:05,734 --> 00:49:08,319
…hoe je mensen niet schaadt?

785
00:49:08,320 --> 00:49:13,325
Maar het feit dat dat
niet in het curriculum zit is schokkend.

786
00:49:18,580 --> 00:49:22,626
Ik wilde als kind
geen scheikundige worden.

787
00:49:23,377 --> 00:49:26,754
Als je had gezegd
dat ik industrieel chemicus zou worden…

788
00:49:26,755 --> 00:49:28,256
…had ik je uitgelachen.

789
00:49:29,633 --> 00:49:32,259
Maar toen ik besefte
dat wetenschappers creëren…

790
00:49:32,260 --> 00:49:35,721
…ontwerpen en droomden…

791
00:49:35,722 --> 00:49:39,935
…zag ik scheikunde
als een artistieke expressie.

792
00:49:40,978 --> 00:49:43,647
Dus werd ik medicinaal scheikundige.

793
00:49:45,399 --> 00:49:49,318
Ik publiceerde vijf artikelen
voordat ik 21 was…

794
00:49:49,319 --> 00:49:52,154
…en ik ging studeren aan Princeton.

795
00:49:52,155 --> 00:49:54,240
Tegen de tijd dat ik 25 was…

796
00:49:54,241 --> 00:49:57,369
…had ik 25 publicaties.

797
00:49:58,745 --> 00:50:02,541
Ik werkte aan een medicijn tegen kanker
dat nu Alimta heet.

798
00:50:04,292 --> 00:50:07,628
En toen ging ik
in de industrie werken voor Polaroid.

799
00:50:07,629 --> 00:50:11,048
Al snel had ik tientallen patenten…

800
00:50:11,049 --> 00:50:15,094
…uitvindingen, producten,
onderscheidingen en prijzen.

801
00:50:15,095 --> 00:50:16,555
En toen sloeg het noodlot toe.

802
00:50:20,767 --> 00:50:25,022
M'n zoon John werd geboren
met een ziekte genaamd biliaire atresie.

803
00:50:26,732 --> 00:50:30,901
Dat is een ziekte waarbij z'n lever
losstaat van z'n darmen…

804
00:50:30,902 --> 00:50:34,448
…en hij geen water
en oplosbare voedingsstoffen kan verteren.

805
00:50:35,449 --> 00:50:38,200
Hij werd geopereerd bij de geboorte…

806
00:50:38,201 --> 00:50:40,828
…en op tweejarige leeftijd…

807
00:50:40,829 --> 00:50:41,872
…verloren we hem.

808
00:50:43,582 --> 00:50:48,335
We hebben tot het einde nooit echt erkend
dat hij ongeneeslijk ziek was.

809
00:50:48,336 --> 00:50:50,212
We hadden altijd hoop.

810
00:50:50,213 --> 00:50:52,299
Maar ja, het is moeilijk.

811
00:50:54,259 --> 00:50:57,094
De avond na m'n zoons begrafenis
lag ik in bed…

812
00:50:57,095 --> 00:51:00,181
…en al starend naar het plafond
vroeg ik mezelf af:

813
00:51:00,182 --> 00:51:03,392
'Kan iets wat ik in het scheikundelabo
heb aangeraakt…

814
00:51:03,393 --> 00:51:05,771
…de aandoening van m'n zoon
hebben veroorzaakt?'

815
00:51:08,482 --> 00:51:13,486
Ik zei: 'Waarom zou iemand
iets gevaarlijks uitvinden?

816
00:51:13,487 --> 00:51:15,071
Maar wacht even.

817
00:51:15,072 --> 00:51:19,700
Als ze op school niet leren
om 't te herkennen en erop te anticiperen…

818
00:51:19,701 --> 00:51:21,328
…hoe kunnen ze het dan voorkomen?'

819
00:51:26,458 --> 00:51:28,209
Goed, oké.

820
00:51:28,210 --> 00:51:29,419
Ja?

821
00:51:30,128 --> 00:51:32,088
Ja. Wauw, die heeft veel meer…

822
00:51:32,089 --> 00:51:35,049
Heb je die weggesneden van een dooier?

823
00:51:35,050 --> 00:51:36,300
Ja, van deze.

824
00:51:36,301 --> 00:51:39,804
Ik en m'n leerlingen
kijken naar verschillende chemicaliën…

825
00:51:39,805 --> 00:51:42,682
…van BPA-verbindingen tot ftalaten.

826
00:51:43,350 --> 00:51:47,103
En we kijken naar de effecten
op ontwikkelingsprocessen…

827
00:51:47,104 --> 00:51:49,855
…vanaf heel vroeg in de ontwikkeling…

828
00:51:49,856 --> 00:51:54,693
…vergelijkbaar met het moment
dat een menselijk embryo in de baarmoeder…

829
00:51:54,694 --> 00:51:57,364
…wordt blootgesteld aan die chemicaliën.

830
00:51:58,031 --> 00:52:01,075
We gebruiken diermodellen
zoals het kippenembryo.

831
00:52:01,076 --> 00:52:02,743
Het is heel makkelijk.

832
00:52:02,744 --> 00:52:08,541
We injecteren met kleine micropipetten
verschillende microdoses van de stoffen.

833
00:52:08,542 --> 00:52:13,338
We broeden ze uit en op dag 12
analyseren we ze onder de microscoop.

834
00:52:18,343 --> 00:52:21,637
Je hoeft geen wetenschapper te zijn
om het te snappen.

835
00:52:21,638 --> 00:52:26,142
Vergelijk de controle-embryo's en
de met ftalaat behandelde embryo's maar.

836
00:52:26,143 --> 00:52:28,687
De verschillen zijn vrij duidelijk.

837
00:52:29,396 --> 00:52:31,814
Dit is typisch
voor blootstelling aan ftalaten.

838
00:52:31,815 --> 00:52:34,942
Alle karakteristieke dingen
die we hebben gezien.

839
00:52:34,943 --> 00:52:38,028
Verminderde pigmentatie
over het hele lichaam…

840
00:52:38,029 --> 00:52:41,824
…verminderde pigmentatie
in het oog, het netvlies en de iris.

841
00:52:41,825 --> 00:52:43,701
En hier in het bijzonder…

842
00:52:43,702 --> 00:52:46,370
…een opening in de buikwand.

843
00:52:46,371 --> 00:52:50,958
Een aantal interne organen
steken uit buiten de buikwand.

844
00:52:50,959 --> 00:52:57,506
Veel van die misvormingen zijn typerend
voor blootstelling aan ftalaten.

845
00:52:57,507 --> 00:53:00,885
We hebben representatieve foto's gemaakt…

846
00:53:00,886 --> 00:53:05,097
…van alle embryo's die zijn behandeld
met in dit geval BPA.

847
00:53:05,098 --> 00:53:09,518
Zelfs bij de lage doses,
en dan naar de middelhoge en hoge doses…

848
00:53:09,519 --> 00:53:14,231
…zien we extreme embryonale afwijkingen
aan de schedel en het gezicht.

849
00:53:14,232 --> 00:53:18,986
De grootte van het lichaam is hier
een derde van dat in de controlesituatie.

850
00:53:18,987 --> 00:53:22,323
Organen die buiten het lichaam uitsteken.

851
00:53:22,324 --> 00:53:26,577
Sommige embryo's zijn zo misvormd
dat ze zich niet meer ontwikkelen.

852
00:53:26,578 --> 00:53:30,706
Dit doet denken aan veelvoorkomende
geboorteafwijkingen bij mensen.

853
00:53:30,707 --> 00:53:35,670
En we zien dit met zeer lage doses
van ftalaten en BPA-verbindingen.

854
00:53:38,548 --> 00:53:43,886
Helaas hebben velen van ons geleerd
dat alleen de dosis iets giftig maakt.

855
00:53:43,887 --> 00:53:44,887
Dat is logisch.

856
00:53:44,888 --> 00:53:47,765
Alles met mate, als het ware.

857
00:53:47,766 --> 00:53:49,099
{\an8}Maar de realiteit is…

858
00:53:49,100 --> 00:53:53,354
{\an8}…dat zelfs minimale blootstelling
grote gevolgen kan hebben.

859
00:53:53,355 --> 00:53:57,358
Zeker als het gaat over onze hormonen.

860
00:53:57,359 --> 00:54:01,862
Er is maar heel weinig van een stof nodig
om de activiteit van genen te wijzigen.

861
00:54:01,863 --> 00:54:03,573
Dat is hormoonverstoring.

862
00:54:05,242 --> 00:54:07,534
Als tijdens de ontwikkeling
van een foetus…

863
00:54:07,535 --> 00:54:10,621
…het verkeerde gen
op het verkeerde moment aangezet wordt…

864
00:54:10,622 --> 00:54:13,374
…dan loopt de ontwikkeling verkeerd.

865
00:54:13,375 --> 00:54:16,794
We weten dat enkele deeltjes
per miljard schadelijk zijn.

866
00:54:16,795 --> 00:54:18,588
En dat lijkt heel weinig.

867
00:54:19,464 --> 00:54:21,924
Maar als je een druppel water hebt…

868
00:54:21,925 --> 00:54:25,135
…waarin één deeltje per miljard
bisfenol A zit…

869
00:54:25,136 --> 00:54:29,139
…hoeveel moleculen bisfenol A
zitten er dan in die ene druppel?

870
00:54:29,140 --> 00:54:34,062
2,65 biljoen moleculen.
En één daarvan kan al schade aanrichten.

871
00:54:34,854 --> 00:54:35,854
Dat is een probleem.

872
00:54:35,855 --> 00:54:39,276
En de wetenschap
begint dat pas net te begrijpen.

873
00:54:40,485 --> 00:54:42,444
{\an8}INTERVENTIE
WEEK 6 (HALVERWEGE)

874
00:54:42,445 --> 00:54:46,240
Goed om jullie te zien.
Zullen we jullie uitslagen doornemen?

875
00:54:46,241 --> 00:54:47,199
Ik denk…
- Ja.

876
00:54:47,200 --> 00:54:52,329
Darby, jouw BPA was in het begin erg hoog.

877
00:54:52,330 --> 00:54:55,917
En bij de vervolgtest
was dat enorm gedaald.

878
00:54:56,793 --> 00:54:57,960
Dat is geweldig.

879
00:54:57,961 --> 00:55:01,088
Jessy, jouw BPA is ook flink gedaald.

880
00:55:01,089 --> 00:55:02,172
Echt?

881
00:55:02,173 --> 00:55:05,593
Dus alle moeite heeft geloond.
- Dat is bizar.

882
00:55:06,469 --> 00:55:10,222
Ik was heel blij
met de resultaten van de interventie.

883
00:55:10,223 --> 00:55:11,641
Na zes weken…

884
00:55:12,225 --> 00:55:17,439
…was bisfenol A bij bijna iedereen
gedaald tot niet-detecteerbaar.

885
00:55:18,481 --> 00:55:21,191
Ook hun niveaus ftalaten waren gedaald.

886
00:55:21,192 --> 00:55:22,526
En interessant was…

887
00:55:22,527 --> 00:55:27,865
…dat de waarden van de man en de vrouw
binnen een stel parallel liepen.

888
00:55:27,866 --> 00:55:32,370
Dus dat weerspiegelt veranderingen
in hun gedeelde leefomgeving.

889
00:55:35,248 --> 00:55:39,918
{\an8}Het verbaasde me niet dat de deelnemers
hun blootstelling verminderd hadden.

890
00:55:39,919 --> 00:55:43,631
{\an8}Minder duidelijk was wat dit
met hun spermaconcentraties deed.

891
00:55:44,716 --> 00:55:48,636
En om eerlijk te zijn zagen we
na zes weken niet veel verandering.

892
00:55:49,137 --> 00:55:51,305
Die uitslag maakte me verdrietig.

893
00:55:51,306 --> 00:55:54,433
Ik dacht: wat is dit nou?
Ik was echt van slag.

894
00:55:54,434 --> 00:55:57,812
{\an8}Dit was natuurlijk teleurstellend
voor de deelnemers.

895
00:55:58,396 --> 00:56:02,775
Maar onthoud dat het 70 dagen duurt
om nieuw sperma te produceren.

896
00:56:02,776 --> 00:56:07,780
Dus we zien waarschijnlijk
geen verbetering tot de laatste meting.

897
00:56:07,781 --> 00:56:10,158
{\an8}We doen met z'n allen iets moeilijks.

898
00:56:10,700 --> 00:56:15,330
{\an8}Ik denk dat we even moeten ontspannen
en het iets meer moeten tijd geven.

899
00:56:20,502 --> 00:56:24,297
Ik sta voor jullie als spermacel
om jullie hulp te vragen.

900
00:56:25,215 --> 00:56:28,884
Wij spermacellen worden
een bedreigde soort.

901
00:56:28,885 --> 00:56:31,387
Maar dit probleem is op te lossen.

902
00:56:31,388 --> 00:56:34,306
Geef warm applaus voor een van de mensen…

903
00:56:34,307 --> 00:56:37,476
…die probeert ons sperma
en onze toekomst te redden.

904
00:56:37,477 --> 00:56:38,728
John Warner.

905
00:56:40,480 --> 00:56:44,025
Geïntroduceerd worden door een spermacel
lijkt misschien gek.

906
00:56:44,526 --> 00:56:46,653
Maar als je er goed over nadenkt…

907
00:56:47,195 --> 00:56:48,530
…zijn jullie dat allemaal.

908
00:56:52,992 --> 00:56:56,830
Nadat ik m'n tweejarige zoon verloor
aan een aangeboren afwijking…

909
00:56:57,330 --> 00:57:01,458
…besefte ik dat er
iets ontbrak in mijn opleiding.

910
00:57:01,459 --> 00:57:04,587
En ik besefte
dat geen enkele universiteit…

911
00:57:05,296 --> 00:57:10,759
…scheikundigen iets leert
over wat een molecuul giftig maakt.

912
00:57:10,760 --> 00:57:15,013
Ik besefte dat de wereld
geen sociale beweging nodig had.

913
00:57:15,014 --> 00:57:19,476
De wereld had geen politiek nodig.
De wereld had nieuwe wetenschap nodig.

914
00:57:19,477 --> 00:57:24,481
Wetenschap die scheikundigen leert hoe je
op negatieve effecten moet anticiperen.

915
00:57:24,482 --> 00:57:27,444
En dat was de geboorte van groene chemie.

916
00:57:28,987 --> 00:57:35,117
Paul Anastas en ik schreven het boek
over groene chemie in de jaren 90.

917
00:57:35,118 --> 00:57:38,745
{\an8}Je doet gewoon onderzoek,
scheikunde zoals je normaal doet…

918
00:57:38,746 --> 00:57:42,332
…maar je voegt
een laag van interpretatie toe.

919
00:57:42,333 --> 00:57:44,668
'Wat als dit echt slaagt?

920
00:57:44,669 --> 00:57:48,422
Wat als het niet blijft
bij een artikel in een tijdschrift…

921
00:57:48,423 --> 00:57:53,678
…maar een bedrijf er ineens
duizenden tonnen van gaat produceren?

922
00:57:54,179 --> 00:57:56,430
Welke impact zullen mijn keuzes…

923
00:57:56,431 --> 00:58:01,227
…op die eerste dag van de uitvinding
in de toekomst hebben?'

924
00:58:02,020 --> 00:58:03,729
Dat is groene chemie.

925
00:58:03,730 --> 00:58:06,773
Tot op heden ben ik
in meer dan 65 landen geweest…

926
00:58:06,774 --> 00:58:10,319
…om leiders te ontmoeten
en lintjes door te knippen en te spreken.

927
00:58:10,320 --> 00:58:13,823
En het balletje begint nu te rollen.

928
00:58:14,449 --> 00:58:18,285
Bijna 100 universiteiten wereldwijd
hebben 'n akkoord getekend…

929
00:58:18,286 --> 00:58:23,082
…waarin staat dat we groene chemie
in het vereiste lesprogramma opnemen.

930
00:58:24,125 --> 00:58:29,254
Maar iedereen moet begrijpen
dat dingen niet giftig hoeven te zijn.

931
00:58:29,255 --> 00:58:31,508
We kunnen leren het anders te doen.

932
00:58:33,718 --> 00:58:36,970
Overal waar je kijkt, is plastic.

933
00:58:36,971 --> 00:58:38,972
We zijn er echt afhankelijk van.

934
00:58:38,973 --> 00:58:42,435
Een plasticvrije wereld
is moeilijk voor te stellen.

935
00:58:43,144 --> 00:58:47,773
Maar plastic op zich is niet het kwaad.

936
00:58:47,774 --> 00:58:52,987
Het zijn de chemicaliën die erin zitten
die onze hormonen kunnen verstoren.

937
00:59:00,912 --> 00:59:03,414
Veel mensen denken
dat de overheid voor ons zorgt.

938
00:59:03,998 --> 00:59:07,544
Ze laten ons niet blootgesteld worden
aan schadelijke dingen.

939
00:59:08,044 --> 00:59:13,299
Maar we worden niet beschermd
tegen chemicaliën in alledaagse producten.

940
00:59:13,883 --> 00:59:17,135
Wat betreft de regulatie
in de Verenigde Staten…

941
00:59:17,136 --> 00:59:20,389
…zijn maar weinig
van deze chemicaliën verboden.

942
00:59:20,390 --> 00:59:22,934
En de meeste stoffen
zijn niet eens getest.

943
00:59:24,852 --> 00:59:30,525
Keer op keer beseffen we dat chemicaliën
die al jaren op de markt zijn giftig zijn.

944
00:59:31,359 --> 00:59:32,818
Met DDT.

945
00:59:32,819 --> 00:59:36,989
Pesticiden vormen inderdaad
een ernstige bedreiging voor mensen.

946
00:59:36,990 --> 00:59:37,906
Met asbest.

947
00:59:37,907 --> 00:59:40,826
De EPA heeft een verbod ingevoerd…

948
00:59:40,827 --> 00:59:44,454
…op het enige type asbest
dat nog wordt gebruikt in de VS.

949
00:59:44,455 --> 00:59:48,292
Lood in de benzine
veroorzaakte hersenschade bij kinderen.

950
00:59:48,293 --> 00:59:53,589
Lood in benzine veroorzaakte een lager IQ
bij de helft van de bevolking.

951
00:59:53,590 --> 00:59:58,343
Toen lood uit de benzine ging,
gingen de bloedspiegels 95% omlaag.

952
00:59:58,344 --> 01:00:02,598
Het gemiddelde IQ van een hele generatie
ging met vijf punten omhoog.

953
01:00:02,599 --> 01:00:06,059
En die intelligentere,
creatievere kinderen…

954
01:00:06,060 --> 01:00:09,022
…hebben miljarden teruggebracht
in de economie.

955
01:00:10,815 --> 01:00:13,150
Dat is een gigantisch succes.

956
01:00:13,151 --> 01:00:16,446
De grote vraag is nu:
'Wat doen we met plastic?'

957
01:00:17,864 --> 01:00:21,742
Volgens media is de overheid terughoudend
in het reguleren van deze chemicaliën…

958
01:00:21,743 --> 01:00:26,121
…op basis van partijdige studies
van de chemische industrie zelf.

959
01:00:26,122 --> 01:00:28,750
Senator, bij de FDA…

960
01:00:29,417 --> 01:00:32,127
…keuren we alleen producten goed…

961
01:00:32,128 --> 01:00:38,300
…op basis van gegevens
die voortkomen uit studies…

962
01:00:38,301 --> 01:00:40,886
{\an8}…van de desbetreffende fabrikant.

963
01:00:40,887 --> 01:00:43,972
Maar zit dat u niet dwars?
Dat is m'n punt.

964
01:00:43,973 --> 01:00:46,266
U lijkt het verband niet te zien.

965
01:00:46,267 --> 01:00:51,355
{\an8}We zijn op dit punt gekomen
omdat de wetenschap van hormoonverstoring…

966
01:00:51,356 --> 01:00:54,358
…nog niet bestond
toen plastic op de markt kwam.

967
01:00:54,359 --> 01:00:57,944
Onze genen worden biljoenen keren
per seconde aan en uitgezet…

968
01:00:57,945 --> 01:01:00,822
…elke dag, elke seconde van ons leven.

969
01:01:00,823 --> 01:01:05,078
{\an8}En dingen als ftalaten
en bisfenol A beïnvloeden…

970
01:01:05,620 --> 01:01:08,080
{\an8}…dat proces van genen aan- en uitzetten.

971
01:01:08,081 --> 01:01:14,711
De wetenschap van de FDA, de EPA en de CDC
negeert momenteel de moleculaire genetica.

972
01:01:14,712 --> 01:01:19,425
In de afgelopen 30 jaar
is de wetenschap is beter geworden.

973
01:01:19,926 --> 01:01:23,596
We hebben de omvang
van het probleem onderschat.

974
01:01:24,972 --> 01:01:28,141
De plasticindustrie is uitgegroeid
tot een kolos…

975
01:01:28,142 --> 01:01:32,062
…en dat hebben we uit de hand laten lopen.

976
01:01:32,063 --> 01:01:36,025
{\an8}Veel chemicaliën die vrijkomen
uit plastics zijn EDC's.

977
01:01:36,609 --> 01:01:38,985
{\an8}Dat linkt ze aan een breed scala…

978
01:01:38,986 --> 01:01:42,656
{\an8}…van de huidige epidemieën
van niet-overdraagbare ziekten…

979
01:01:42,657 --> 01:01:45,033
{\an8}…zoals borstkanker, prostaatkanker…

980
01:01:45,034 --> 01:01:47,494
{\an8}…teelbalkanker, onvruchtbaarheid…

981
01:01:47,495 --> 01:01:50,038
{\an8}…immuunstoornissen en hersenstoornissen.

982
01:01:50,039 --> 01:01:55,127
Helaas loopt de regelgevende toxicologie
in de Verenigde Staten vast…

983
01:01:55,128 --> 01:01:58,380
…omdat de chemische industrie
te veel invloed heeft op het Congres.

984
01:01:58,381 --> 01:01:59,423
Punt.

985
01:01:59,424 --> 01:02:02,592
{\an8}Stabiele toeleveringsketens
zijn noodzakelijk.

986
01:02:02,593 --> 01:02:05,638
{\an8}Plastic produceren in Amerika
is een goede zaak.

987
01:02:12,145 --> 01:02:14,563
We zijn hier op een plantage…

988
01:02:14,564 --> 01:02:18,817
…waar mijn voorouders
vanuit Afrika heengebracht werden…

989
01:02:18,818 --> 01:02:21,904
…en tot slaaf werden gemaakt.

990
01:02:23,030 --> 01:02:24,991
De herinnering daaraan leeft nog steeds.

991
01:02:26,659 --> 01:02:29,828
En nu wil
de fossiele brandstofindustrie hier…

992
01:02:29,829 --> 01:02:33,832
…letterlijk fabrieken bouwen…

993
01:02:33,833 --> 01:02:36,210
…op voormalige plantages…

994
01:02:36,711 --> 01:02:42,341
…wetend hoe pijnlijk
die geschiedenis voor iedereen is.

995
01:02:44,635 --> 01:02:46,636
Het is hartverscheurend, want…

996
01:02:46,637 --> 01:02:51,183
…ze hebben dezelfde mentaliteit
als die op de plantages werd gehanteerd…

997
01:02:51,184 --> 01:02:54,394
…om niet alleen
Moeder Aarde uit te putten…

998
01:02:54,395 --> 01:02:56,939
…maar ook weer
diezelfde mensen kwaad te doen.

999
01:02:57,565 --> 01:03:01,486
Dit laat zien
dat ze niks geven om de mensheid.

1000
01:03:04,489 --> 01:03:11,037
We willen aankondigen dat Formosa
9,4 miljard dollar zal investeren.

1001
01:03:11,537 --> 01:03:15,999
Ik ben verheugd dat ik deze investering
en nieuwe werkgelegenheid mag aankondigen…

1002
01:03:16,000 --> 01:03:20,588
…hier in St. James Parish,
drie kilometer van de Sunshine Bridge.

1003
01:03:22,548 --> 01:03:26,092
De Formosa-fabriek
was een fabriek die ze wilden bouwen…

1004
01:03:26,093 --> 01:03:28,804
…op een voormalige plantage.

1005
01:03:28,805 --> 01:03:32,682
En niet zomaar een fabriek.
Het wordt de grootste in de staat.

1006
01:03:32,683 --> 01:03:35,143
En mensen zoals Sharon Lavigne…

1007
01:03:35,144 --> 01:03:40,190
…boden weerstand
tegen een internationaal megabedrijf…

1008
01:03:40,191 --> 01:03:42,234
…letterlijk vanaf de keukentafel.

1009
01:03:42,235 --> 01:03:45,403
Dit was een typisch
David en Goliath-verhaal.

1010
01:03:45,404 --> 01:03:50,283
Een miljardenbedrijf stond op het punt
om hier een nieuwe fabriek te bouwen.

1011
01:03:50,284 --> 01:03:54,413
Totdat ze Miss Sharon Lavigne
en Rise St. James tegenkwamen.

1012
01:03:55,706 --> 01:03:59,919
Formosa Plastics zou
drie kilometer van mijn huis gaan bouwen.

1013
01:04:00,419 --> 01:04:05,006
En ik zei: 'Lieve Heer, dit land
is niet voor Formosa. Wij wonen hier.'

1014
01:04:05,007 --> 01:04:06,258
{\an8}STOP FORMOSA

1015
01:04:06,259 --> 01:04:09,427
Ik had niet de intentie
om activist te worden.

1016
01:04:09,428 --> 01:04:13,014
Ik weet alleen dat Formosa Plastics
me bleef achtervolgen.

1017
01:04:13,015 --> 01:04:15,392
We gingen eerst naar God.

1018
01:04:15,393 --> 01:04:17,310
Ik ging naar God.
- Heel goed.

1019
01:04:17,311 --> 01:04:19,521
Ik zat op m'n veranda en ik bad.

1020
01:04:19,522 --> 01:04:23,775
Als God had gezegd dat ik moest verhuizen,
had ik nu niet gevochten.

1021
01:04:23,776 --> 01:04:25,361
Maar God zei dat ik moest vechten.

1022
01:04:27,405 --> 01:04:28,321
Ze zeiden:

1023
01:04:28,322 --> 01:04:31,533
'De gouverneur heeft het goedgekeurd,
je kunt het niet stoppen.'

1024
01:04:31,534 --> 01:04:33,785
Laat ze dan in zijn wijk bouwen.

1025
01:04:33,786 --> 01:04:36,079
Hij denkt dat de mensen
in St. James dom zijn…

1026
01:04:36,080 --> 01:04:40,333
…en dat ze nog een fabriek kunnen plaatsen
als we er al 12 hebben? Nee.

1027
01:04:40,334 --> 01:04:42,128
Dat plan gaat niet door.

1028
01:04:44,630 --> 01:04:45,922
We kwamen samen.

1029
01:04:45,923 --> 01:04:50,260
We organiseerden demonstraties.
We gingen naar gemeentevergaderingen.

1030
01:04:50,261 --> 01:04:53,179
Als Formosa in St. James komt…

1031
01:04:53,180 --> 01:04:55,599
…zullen wij niet meer kunnen leven.

1032
01:04:55,600 --> 01:04:58,728
Wij zijn Rise St. James
en we komen op voor St. James Parish.

1033
01:04:59,812 --> 01:05:02,398
Formosa krijgt het zwaar.

1034
01:05:05,443 --> 01:05:08,446
Ik zal jullie
de laatste uitslagen vertellen.

1035
01:05:09,030 --> 01:05:14,534
Wat ik dramatisch vind,
is dat je ftalaten flink zijn gestegen.

1036
01:05:14,535 --> 01:05:18,580
En dat in een tijd
dat je je blootstelling verlaagde.

1037
01:05:18,581 --> 01:05:21,791
Dan missen we iets.
'Wat missen we ik dat…'

1038
01:05:21,792 --> 01:05:24,753
Is het iets op het werk? Wie weet?

1039
01:05:24,754 --> 01:05:28,757
Tim, je spermaconcentratie
is niet geweldig.

1040
01:05:28,758 --> 01:05:30,050
Juist.
- Ja.

1041
01:05:30,051 --> 01:05:32,845
Je concentratie is zelfs iets gedaald.

1042
01:05:33,846 --> 01:05:37,641
Het lijkt er niet op
dat er veel verbeterd is…

1043
01:05:37,642 --> 01:05:39,225
…moet ik eerlijk zeggen.

1044
01:05:39,226 --> 01:05:44,564
Het pijnlijke in zulke onderzoeken
is dat niet iedereen beter wordt.

1045
01:05:44,565 --> 01:05:48,818
Het is moeilijk om alle verontreiniging
uit je leven te krijgen.

1046
01:05:48,819 --> 01:05:51,571
Hormoonverstoorders zijn
zo alomtegenwoordig…

1047
01:05:51,572 --> 01:05:54,700
…dat je wordt blootgesteld
terwijl je het niet verwacht.

1048
01:05:55,284 --> 01:05:58,578
Maar dat maakt
slecht nieuws brengen niet makkelijker.

1049
01:05:58,579 --> 01:06:01,832
Jullie proberen het al heel lang, toch?

1050
01:06:02,416 --> 01:06:04,668
Ja. Meer dan tien jaar.
- Ja.

1051
01:06:04,669 --> 01:06:09,298
Ik ben blij dat de interventie
nuttig is geweest voor jullie.

1052
01:06:10,341 --> 01:06:13,802
Maar ik zie geen aanwijzingen
dat jullie binnenkort…

1053
01:06:13,803 --> 01:06:15,303
…zwanger zullen worden.

1054
01:06:15,304 --> 01:06:16,554
Duidelijk.
- Juist.

1055
01:06:16,555 --> 01:06:18,556
En dat is oké.

1056
01:06:18,557 --> 01:06:22,853
We weten dat er
een wonder voor nodig is, dus…

1057
01:06:24,730 --> 01:06:27,566
Het is moeilijk
om niet zwanger te kunnen worden.

1058
01:06:28,317 --> 01:06:30,819
Er zijn zeker momenten geweest…

1059
01:06:30,820 --> 01:06:33,280
…dat ik me er afgemat door voelde.

1060
01:06:33,990 --> 01:06:39,787
Wat elk jaar moeilijker wordt
zijn voor mij…

1061
01:06:41,080 --> 01:06:42,999
…Vaderdag en Moederdag.

1062
01:06:44,166 --> 01:06:46,919
Ik dacht altijd dat ik dat zou vieren.

1063
01:06:47,712 --> 01:06:49,672
Maar dat is niet wie we zijn.

1064
01:06:50,673 --> 01:06:55,761
En dan denk je: ons leven
is zo anders dan ik had verwacht.

1065
01:06:56,554 --> 01:07:02,143
Maar ik zal de hoop dat we ooit
kinderen kunnen krijgen nooit opgeven.

1066
01:07:07,481 --> 01:07:10,108
Californische topagent
dagvaardt ExxonMobil…

1067
01:07:10,109 --> 01:07:11,985
Volgens procureur-generaal Rob Bonta…

1068
01:07:11,986 --> 01:07:14,946
…overdrijven brandstof-
en petrochemische bedrijven…

1069
01:07:14,947 --> 01:07:17,449
…de rol van recycling en
het beperken van 't probleem.

1070
01:07:17,450 --> 01:07:20,785
De fossiele brandstof-
en petrochemische industrie…

1071
01:07:20,786 --> 01:07:25,707
…zijn al een halve eeuw bezig
met een campagne van misleiding.

1072
01:07:25,708 --> 01:07:30,336
Ik voer mijn werk uit als ambtenaar,
maar het is ook persoonlijk.

1073
01:07:30,337 --> 01:07:33,798
M'n oudste dochter zei:
'Pap, ik hou van m'n gezin.

1074
01:07:33,799 --> 01:07:35,884
Ik wil ooit zelf een gezin hebben.

1075
01:07:35,885 --> 01:07:37,177
Maar het is onverantwoord…

1076
01:07:37,178 --> 01:07:40,513
…om een kind
op deze stervende wereld te zetten.

1077
01:07:40,514 --> 01:07:42,474
Dus ik ga geen gezin stichten.'

1078
01:07:42,475 --> 01:07:43,475
Dat klopt niet.

1079
01:07:43,476 --> 01:07:48,271
We mogen niet de volgende generatie
van hun dromen beroven met onze fouten…

1080
01:07:48,272 --> 01:07:51,149
…ons gebrek aan verantwoordelijkheid.

1081
01:07:51,150 --> 01:07:53,319
En waarvoor? Eindeloze winst?

1082
01:07:56,572 --> 01:07:59,783
{\an8}HOUD AMERIKA MOOI

1083
01:07:59,784 --> 01:08:03,787
De hele plasticindustrie
is gebouwd op een leugen.

1084
01:08:03,788 --> 01:08:08,666
De enige reden
dat plastic tegenwoordig overal is…

1085
01:08:08,667 --> 01:08:13,005
…is dat mensen te horen kregen
dat het kan worden gerecycled.

1086
01:08:13,672 --> 01:08:15,840
Mensen begonnen de vervuiling.

1087
01:08:15,841 --> 01:08:17,468
Mensen kunnen het stoppen.

1088
01:08:19,553 --> 01:08:23,014
{\an8}De organisatie die de
Houd Amerika Mooi-reclame maakte…

1089
01:08:23,015 --> 01:08:26,309
{\an8}…werd gefinancierd door
een plastic-brancheorganisatie…

1090
01:08:26,310 --> 01:08:28,645
…en bestond uit verpakkingsbedrijven.

1091
01:08:28,646 --> 01:08:32,732
Dat lijkt vreemd, totdat je
de onderliggende boodschap begrijpt.

1092
01:08:32,733 --> 01:08:36,320
'Het is aan jou, de consument,
om vervuiling te stoppen.'

1093
01:08:39,073 --> 01:08:43,952
Mensen hadden nooit plastic gekocht
en zoveel plastic gebruikt…

1094
01:08:43,953 --> 01:08:47,164
…wetende dat het ondertussen
de planeet verwoestte.

1095
01:08:47,873 --> 01:08:53,212
Het Californische OM
start een onderzoek naar ExxonMobil.

1096
01:08:53,921 --> 01:08:57,757
We ontdekten interne communicatie
waarin stond dat…

1097
01:08:57,758 --> 01:09:01,428
…recycling op schaal
niet financieel haalbaar is.

1098
01:09:02,221 --> 01:09:06,851
En toch bleven ze de fabel verkopen
van de recyclebaarheid van plastics.

1099
01:09:08,060 --> 01:09:13,982
{\an8}Recycling in leven houden was een manier
om hun producten op de markt te houden.

1100
01:09:13,983 --> 01:09:16,776
Het was een manier op plastic te verkopen.
- Ja.

1101
01:09:16,777 --> 01:09:18,988
Het is een win-winsituatie.

1102
01:09:19,655 --> 01:09:22,867
Slechts negen procent
van het plastic wordt gerecycled.

1103
01:09:23,534 --> 01:09:24,618
Dat is schokkend.

1104
01:09:25,202 --> 01:09:29,122
En de reden is dat plasticbedrijven
er niet van profiteren.

1105
01:09:29,123 --> 01:09:31,040
Recyclen is te duur.

1106
01:09:31,041 --> 01:09:34,377
En we maken zoveel plastic…

1107
01:09:34,378 --> 01:09:40,633
…dat we de capaciteit van het systeem
om te recyclen ver te boven gaan.

1108
01:09:40,634 --> 01:09:44,429
Maar na decennia als stortplaats
voor de helft van 's werelds afval…

1109
01:09:44,430 --> 01:09:48,099
…verbiedt China de meeste
laagwaardige recyclingproducten.

1110
01:09:48,100 --> 01:09:51,811
Ogenschijnlijk is China het zat
om ons afval te importeren.

1111
01:09:51,812 --> 01:09:56,399
Als plasticproducten niet te recyclen zijn
moet dat vermeld worden.

1112
01:09:56,400 --> 01:09:58,484
Reclame moet oprecht zijn.

1113
01:09:58,485 --> 01:10:00,653
Kijk, ze gaat naar de prullenbak.

1114
01:10:00,654 --> 01:10:06,159
Het feit dat deze mythe decennialang
verspreid kon worden is schokkend.

1115
01:10:06,160 --> 01:10:08,412
Het lijkt veel op tabak.

1116
01:10:11,832 --> 01:10:15,001
Als grote bedrijven
het publiek voorliegen…

1117
01:10:15,002 --> 01:10:19,005
…en een wereldwijde plasticcrisis voeden,
dan moet dat stoppen.

1118
01:10:19,006 --> 01:10:22,885
En ik ga niet hopen of wensen
dat dat gebeurt, ik ga het doen.

1119
01:10:33,479 --> 01:10:36,147
Toen ik werd gediagnosticeerd met kanker…

1120
01:10:36,148 --> 01:10:39,067
…onderwees ik al over duurzame mode.

1121
01:10:39,068 --> 01:10:42,820
En ik besefte dat het niet langer
over duurzaamheid ging.

1122
01:10:42,821 --> 01:10:46,283
Het ging om het elimineren
van alle petrochemische stoffen.

1123
01:10:47,534 --> 01:10:51,664
Textiel is de grootste bron
van microplastics in het milieu.

1124
01:10:53,874 --> 01:10:56,167
Maar bij de California Cloth Foundry…

1125
01:10:56,168 --> 01:11:01,172
…zijn de vezels van katoen,
linnen, hennep, vlas…

1126
01:11:01,173 --> 01:11:03,300
…viscose van bomen.

1127
01:11:04,802 --> 01:11:09,180
Het meest giftige proces
in de textielketen zijn de kleurstoffen.

1128
01:11:09,181 --> 01:11:11,516
Die zijn van petrochemische stoffen.

1129
01:11:11,517 --> 01:11:16,312
Veel van onze ingrediënten vind je ook
in de keuken, zoals kastanjes en ijzer.

1130
01:11:16,313 --> 01:11:20,817
Dat zijn de hoofdingrediënten in
ons programma voor North Face en Levi's.

1131
01:11:20,818 --> 01:11:23,069
Een ander ingrediënt is vlierbessen…

1132
01:11:23,070 --> 01:11:26,323
…één van de kleurstoffen
voor Gisele's Gaia-hoodie.

1133
01:11:27,241 --> 01:11:29,118
Maar dat is duur.

1134
01:11:30,160 --> 01:11:36,875
Dus om mode echt te veranderen,
weg van giftige, grootschalige industrie…

1135
01:11:38,252 --> 01:11:40,587
…moeten we groene chemie opschalen.

1136
01:11:43,924 --> 01:11:49,972
Mode is zo onnodig, en toch speelt het
een grote rol in de samenleving.

1137
01:11:51,181 --> 01:11:54,684
Het grootste deel van m'n volwassen leven
was ik ontwerper.

1138
01:11:54,685 --> 01:11:57,563
Het draaide vooral
om nieuwe producten bedenken.

1139
01:11:58,188 --> 01:12:01,899
Op een gegeven moment
besefte ik dat ik degene was…

1140
01:12:01,900 --> 01:12:04,403
…die al die milieuproblemen creëerde.

1141
01:12:05,279 --> 01:12:10,117
Als ontwerper haal je mensen over
om te kopen, uit te geven, te verspillen.

1142
01:12:11,535 --> 01:12:15,621
Maar tien jaar geleden besefte ik
dat mensen zoals ik kunnen bepalen…

1143
01:12:15,622 --> 01:12:20,502
…of een bedrijf schadelijk is
of dat we op 'n nieuwe manier gaan werken.

1144
01:12:23,714 --> 01:12:28,259
Dus in 2015 probeerden we
bedrijven ervan te overtuigen…

1145
01:12:28,260 --> 01:12:32,097
…om gerecycled materiaal te gebruiken
in plaats van meer te maken.

1146
01:12:33,640 --> 01:12:36,393
We maakten sneakers van visnetten.

1147
01:12:38,520 --> 01:12:42,900
Maar plastic blijft plastic,
zelfs als je het recyclet.

1148
01:12:43,400 --> 01:12:45,318
Dus plastic moet verdwijnen.

1149
01:12:45,319 --> 01:12:48,613
Dan wil ik nu graag
Cyrill Gutsch uitnodigen.

1150
01:12:48,614 --> 01:12:50,991
Alles goed, Parijs?

1151
01:12:51,492 --> 01:12:56,412
Dit is de tijd om nieuwe,
natuurlijke materialen uit te vinden.

1152
01:12:56,413 --> 01:12:59,832
Dit is de eerste jas door Dior,
Kim Jones, om ons te helpen…

1153
01:12:59,833 --> 01:13:03,670
…om van Bananatex
een nieuwe technologie te maken.

1154
01:13:04,254 --> 01:13:09,092
Een plastic hoeft niet
van aardolie gemaakt te zijn.

1155
01:13:09,093 --> 01:13:13,679
Er is geen natuurwet die zegt
dat het dat materiaal moet zijn.

1156
01:13:13,680 --> 01:13:16,475
Dat is gewoon wat we nu gebruiken.

1157
01:13:17,351 --> 01:13:19,811
Laten we onze ogen openen
en de natuur omarmen…

1158
01:13:19,812 --> 01:13:23,314
…en leren: 'Hoe maakt de natuur
iets transparant?

1159
01:13:23,315 --> 01:13:26,402
Hoe maakt de natuur
iets sterks maar flexibel?'

1160
01:13:27,444 --> 01:13:33,241
Alles wat een plastic of een polymeer kan,
kan de natuur ook.

1161
01:13:33,242 --> 01:13:35,201
Als we van de natuur leren…

1162
01:13:35,202 --> 01:13:39,872
…kunnen we dingen maken die minder giftig
en milieuvriendelijker zijn.

1163
01:13:39,873 --> 01:13:44,961
Bij Sway gebruiken we zeewier
om veelgebruikte plastics te vervangen…

1164
01:13:44,962 --> 01:13:46,587
…voornamelijk dunne films.

1165
01:13:46,588 --> 01:13:49,132
Deze schoen is 100% plasticvrij.

1166
01:13:49,133 --> 01:13:52,677
Dus het hele product kan bij de compost.

1167
01:13:52,678 --> 01:13:56,973
Na zeven tot tien weken
zijn er alleen nog voedingsstoffen over.

1168
01:13:56,974 --> 01:14:01,519
We maken 's werelds eerste kleurstof
die 100 procent plantaardig is.

1169
01:14:01,520 --> 01:14:05,314
We willen de traditionele,
giftige kleurstoffen vervangen.

1170
01:14:05,315 --> 01:14:09,569
We gebruiken dezelfde principes
die vlinders hun kleur geven.

1171
01:14:09,570 --> 01:14:11,738
We kunnen elke kleur maken.

1172
01:14:12,823 --> 01:14:15,825
We zitten midden
in een materiaalrevolutie.

1173
01:14:15,826 --> 01:14:19,495
Dit is onze grootste
en boeiendste uitdaging ooit.

1174
01:14:19,496 --> 01:14:21,539
We vechten voor ons voortbestaan…

1175
01:14:21,540 --> 01:14:27,170
…door opnieuw te ontwerpen en definiëren
wat de basis van onze samenleving is:

1176
01:14:27,171 --> 01:14:28,714
hoe dingen worden gemaakt.

1177
01:14:30,007 --> 01:14:34,260
Stel je voor dat we ooit zeggen
dat de wereld nu niet-giftige…

1178
01:14:34,261 --> 01:14:37,722
…veilige polymeren
en kunststoffen en materialen heeft.

1179
01:14:37,723 --> 01:14:41,058
Ooit moeten we mensen vertellen:
'Het is ons gelukt.'

1180
01:14:41,059 --> 01:14:43,019
Niet: 'We wilden wel.'

1181
01:14:43,020 --> 01:14:45,939
Dat vraagt om risico's
en proberen en hard werken.

1182
01:14:48,650 --> 01:14:52,945
Ondanks dat de stellen
hun blootstelling sterk hadden verminderd…

1183
01:14:52,946 --> 01:14:54,739
{\an8}…halverwege het onderzoek…

1184
01:14:54,740 --> 01:14:59,327
…was ik benieuwd of ze
die waakzaamheid konden vasthouden.

1185
01:14:59,328 --> 01:15:03,080
Laten we naar de grafieken kijken, ja?
- Ja, laten we dat doen.

1186
01:15:03,081 --> 01:15:05,709
Dit is Darby en dit is BPA.

1187
01:15:06,752 --> 01:15:09,128
Je had halverwege een daling.

1188
01:15:09,129 --> 01:15:12,006
Dit waren je ftalaten
met hoog molecuulgewicht.

1189
01:15:12,007 --> 01:15:16,636
Dat zijn die in zachte buizen
en zachte waterflesjes.

1190
01:15:16,637 --> 01:15:19,639
Je waarden zijn gekelderd.

1191
01:15:19,640 --> 01:15:22,308
Dat is een succes.
- Geweldig.

1192
01:15:22,309 --> 01:15:26,479
Jesse, dit is jouw BPA,
en dit was in het begin.

1193
01:15:26,480 --> 01:15:31,526
Je hebt je waardes verlaagd en
daar bleven ze 's ochtends en 's avonds.

1194
01:15:31,527 --> 01:15:33,694
Dat is fenomenaal.
- Geweldig.

1195
01:15:33,695 --> 01:15:37,532
Hoog molecuulgewicht
was ook vrij hoog toen je begon…

1196
01:15:37,533 --> 01:15:40,159
…en dat daalde ook en bleef laag.

1197
01:15:40,160 --> 01:15:41,911
Geweldig.
- Je bent een ster.

1198
01:15:41,912 --> 01:15:43,956
Hoe heb je dat gedaan?

1199
01:15:45,082 --> 01:15:48,668
Onze stellen waren in staat
hun bisfenolen laag te houden…

1200
01:15:48,669 --> 01:15:52,338
…velen tot niet-detecteerbare niveaus,
wat echt geweldig is.

1201
01:15:52,339 --> 01:15:57,552
En hoewel ftalaten hardnekkiger waren,
zagen we ook een significante verlaging.

1202
01:15:57,553 --> 01:16:02,432
En de stellen hielden het vol,
het beviel ze…

1203
01:16:03,058 --> 01:16:06,978
…en ze willen de veranderingen
doorzetten in de toekomst.

1204
01:16:06,979 --> 01:16:09,855
We zijn vooral gestopt met uit eten gaan.

1205
01:16:09,856 --> 01:16:14,193
We hebben veel geld bespaard
en meer tijd samen doorgebracht met koken.

1206
01:16:14,194 --> 01:16:15,903
Dus het was positief.

1207
01:16:15,904 --> 01:16:17,196
Zeker.
- Absoluut.

1208
01:16:17,197 --> 01:16:19,365
Als je het weet, kun je niet terug.

1209
01:16:19,366 --> 01:16:22,451
Dat is het enige nadeel
van meer leren over plastic.

1210
01:16:22,452 --> 01:16:25,288
Vind je dat je niet terug kunt?
- Ja.

1211
01:16:25,289 --> 01:16:29,667
Het was niet zo moeilijk als we dachten.

1212
01:16:29,668 --> 01:16:33,254
De ene week dachten we gewoon:
laten we dit doen.

1213
01:16:33,255 --> 01:16:35,506
En een week later: nu doen we dat.

1214
01:16:35,507 --> 01:16:38,467
De gewoonten die je ontwikkelt blijven.

1215
01:16:38,468 --> 01:16:42,722
{\an8}Je raakt gewend aan iets niet gebruiken
of iets anders gebruiken.

1216
01:16:42,723 --> 01:16:45,891
{\an8}Zoals hoe we eten nu
anders klaarmaken en bewaren.

1217
01:16:45,892 --> 01:16:48,603
Parfums was het grootste.

1218
01:16:48,604 --> 01:16:51,105
Wasmiddel bijvoorbeeld.

1219
01:16:51,106 --> 01:16:55,568
We roken het letterlijk 24/7 en dachten:
ik kan het niet meer niet ruiken.

1220
01:16:55,569 --> 01:16:59,947
Als we een nieuwe deken of zo kopen,
proberen we 100% katoen te kopen.

1221
01:16:59,948 --> 01:17:02,033
Ja.
- We zijn bewuster.

1222
01:17:02,034 --> 01:17:04,285
Ik vertel dit nu aan iedereen.

1223
01:17:04,286 --> 01:17:08,624
Het maakt mensen iets uit
zodra ze beseffen dat het ze schaadt.

1224
01:17:12,586 --> 01:17:15,422
Mensen vechten
tegen alle waarschijnlijkheid in.

1225
01:17:16,506 --> 01:17:18,925
Werkelijk David tegen Goliath.

1226
01:17:20,510 --> 01:17:25,723
Maar ze hebben een sterk geloof
en een ongelofelijk sterke wil.

1227
01:17:25,724 --> 01:17:28,893
Dit stuk land in St James
is de voorgestelde locatie…

1228
01:17:28,894 --> 01:17:32,938
…voor Formosa's petrochemische fabriek
van 9,4 miljard dollar.

1229
01:17:32,939 --> 01:17:35,358
De grond waar de fabriek wordt gebouwd…

1230
01:17:35,359 --> 01:17:40,405
…veroorzaakt opschudding na de ontdekking
van ongemarkeerde graven van slaven.

1231
01:17:41,198 --> 01:17:46,953
Volgens de huidige wetgeving in Louisiana
mag je niet bouwen op begraafplaatsen.

1232
01:17:48,455 --> 01:17:52,084
Het gekke is
dat mensen daardoor nu winnen.

1233
01:17:53,502 --> 01:17:58,255
De voorouders die begraven zijn
in al die ongemarkeerde graven…

1234
01:17:58,256 --> 01:18:02,052
…houden nu
de fossiele brandstofinstallaties tegen.

1235
01:18:02,636 --> 01:18:09,225
Het is net alsof de voorouders terugreiken
en zeggen: 'Genoeg.'

1236
01:18:09,226 --> 01:18:13,062
We staan samen. En vechten tegen Formosa.
- Inderdaad.

1237
01:18:13,063 --> 01:18:16,816
We staan niet toe dat ze
onze voorouders uit deze grond halen…

1238
01:18:16,817 --> 01:18:18,276
…en verplaatsen.

1239
01:18:19,236 --> 01:18:22,196
Rechter Trudy White oordeelde
in ons voordeel…

1240
01:18:22,197 --> 01:18:24,741
…en gebood Formosa te vertrekken.

1241
01:18:25,492 --> 01:18:28,327
Omdat we recht hebben op schone lucht.

1242
01:18:28,328 --> 01:18:30,997
Sharon Lavigne is niet te stoppen.

1243
01:18:32,290 --> 01:18:34,376
Met haar valt niet te spotten.

1244
01:18:36,294 --> 01:18:40,715
Ik weet dat als we samenkomen,
we zullen winnen.

1245
01:18:40,716 --> 01:18:46,847
Ik zeg het vaker, georganiseerde mensen
winnen het altijd van georganiseerd geld.

1246
01:18:48,765 --> 01:18:51,976
De belemmeringen
voor het beperken van blootstelling…

1247
01:18:51,977 --> 01:18:55,147
…aan giftige chemicaliën
zijn niet wetenschappelijk.

1248
01:18:56,481 --> 01:19:01,236
Om het probleem aan te pakken is er moed,
visie en politieke wil nodig.

1249
01:19:04,781 --> 01:19:10,328
Geen enkel land reguleert
giftige chemicaliën en plastic perfect.

1250
01:19:11,329 --> 01:19:13,832
Maar de Europese Unie is de wereldleider.

1251
01:19:14,750 --> 01:19:17,085
Ze hebben chemische wetgeving, REACH…

1252
01:19:17,669 --> 01:19:20,713
…die vereist
dat chemicaliën worden getest…

1253
01:19:20,714 --> 01:19:23,967
…op veiligheid en toxiciteit
voor ze op de markt komen.

1254
01:19:24,551 --> 01:19:30,556
In de VS zijn negen chemicaliën verboden
in persoonlijke verzorgingsproducten.

1255
01:19:30,557 --> 01:19:35,436
In de EU zijn er meer dan 1100 verboden.

1256
01:19:35,437 --> 01:19:37,563
Dat is twee ordes van grootte.

1257
01:19:37,564 --> 01:19:40,524
De nieuwe regels voorgesteld
door de Europese Commissie…

1258
01:19:40,525 --> 01:19:43,527
…zijn gericht
op tien plastic wegwerpproducten.

1259
01:19:43,528 --> 01:19:45,529
{\an8}Deze producten verdwijnen niet.

1260
01:19:45,530 --> 01:19:48,240
{\an8}Ze worden alleen
van andere materialen gemaakt.

1261
01:19:48,241 --> 01:19:49,575
We hebben een kans.

1262
01:19:49,576 --> 01:19:54,413
Er wordt een internationaal verdrag
over plastics besproken door de VN.

1263
01:19:54,414 --> 01:19:59,627
Deze conferentie draait om veel meer
dan het opstellen van een verdrag.

1264
01:19:59,628 --> 01:20:04,508
Het draait om de mensheid die opstaat
tegen een existentiële uitdaging.

1265
01:20:05,634 --> 01:20:10,179
We zien eindelijk vooruitgang
in een verbod op bisfenol A, of BPA…

1266
01:20:10,180 --> 01:20:14,350
…en andere bisfenolen
die net zulke schade aanrichten.

1267
01:20:14,351 --> 01:20:18,814
Deze chemicaliën verstoren hormonen,
inclusief het verhogen van oestrogeen.

1268
01:20:19,815 --> 01:20:22,942
BPA werd in de jaren 30 al onderzocht…

1269
01:20:22,943 --> 01:20:25,945
…voor mogelijk gebruik
in hormoonregulatie…

1270
01:20:25,946 --> 01:20:28,030
…waaronder anticonceptie.

1271
01:20:28,031 --> 01:20:32,993
In 2025 zei de EU genoeg is genoeg.

1272
01:20:32,994 --> 01:20:36,038
Vanaf maandag verbiedt de Europese Unie…

1273
01:20:36,039 --> 01:20:40,001
…het gebruik van deze hormoonverstoorder
in voedselverpakkingen.

1274
01:20:40,544 --> 01:20:46,549
Als we echt denken vanuit gezondheid,
komen we verder een model dat focust…

1275
01:20:46,550 --> 01:20:49,844
…op wat we zien
op onze stranden en in onze oceanen.

1276
01:20:49,845 --> 01:20:53,348
We moeten nadenken over wat er
in het menselijk lichaam terechtkomt.

1277
01:20:55,350 --> 01:20:59,019
{\an8}INTERVENTIE
WEEK 12 (EINDPUNT)

1278
01:20:59,020 --> 01:21:05,943
Heb je iets veranderd in je werkomgeving
waardoor je minder blootgesteld werd?

1279
01:21:05,944 --> 01:21:08,572
Ik heb een heleboel aangepast.

1280
01:21:09,155 --> 01:21:13,617
Nadat ik Bruno ontmoette was ik bang
dat hij niet in staat zou zijn…

1281
01:21:13,618 --> 01:21:18,205
…om z'n blootstelling te verlagen
of z'n spermaconcentratie te verhogen.

1282
01:21:18,206 --> 01:21:20,124
Hij is bouwvakker…

1283
01:21:20,125 --> 01:21:23,336
…en werd veel blootgesteld
via bouwmaterialen.

1284
01:21:24,004 --> 01:21:25,005
Ik had het mis.

1285
01:21:25,672 --> 01:21:28,132
Je hebt vier semenanalyses, toch?

1286
01:21:28,133 --> 01:21:31,344
Drie ervan zijn heel goed,
en de laatste is echt goed.

1287
01:21:32,304 --> 01:21:35,807
Het algemene patroon
is dat je veel vooruit bent gegaan.

1288
01:21:37,517 --> 01:21:39,393
Dat hadden we niet verwacht.

1289
01:21:39,394 --> 01:21:41,103
We dachten: wat?

1290
01:21:41,104 --> 01:21:44,899
Als we naar je concentratie kijken…

1291
01:21:44,900 --> 01:21:46,526
…die was 44.

1292
01:21:47,110 --> 01:21:50,196
En later was het 60.

1293
01:21:50,989 --> 01:21:55,075
Ik heb wat semenanalyses van je gezien
en die zijn veel beter.

1294
01:21:55,076 --> 01:21:56,035
Fijn.

1295
01:21:56,036 --> 01:21:59,789
Het aantal bewegelijke cellen
is met 50 procent toegenomen.

1296
01:22:00,916 --> 01:22:02,834
Dat is enorm.
- Geweldig.

1297
01:22:04,711 --> 01:22:07,380
We zeiden net
dat de cijfers erg hoog waren.

1298
01:22:08,340 --> 01:22:11,258
Concentratie is veel hoger.
- Ik weet het.

1299
01:22:11,259 --> 01:22:12,593
Niet te geloven.

1300
01:22:12,594 --> 01:22:14,220
Je bent Superman geworden.

1301
01:22:16,097 --> 01:22:18,140
Ik heb de uitslagen.

1302
01:22:18,141 --> 01:22:22,728
Wat mij het meest interesseert,
en jou waarschijnlijk ook…

1303
01:22:22,729 --> 01:22:27,066
…is dat je totale aantal zaadcellen
heel erg hoog is.

1304
01:22:27,067 --> 01:22:30,152
De grens voor vruchtbaar is ongeveer 40.

1305
01:22:30,153 --> 01:22:33,572
Daar zat je eerst onder,
en nu zit je op 77.

1306
01:22:33,573 --> 01:22:34,490
{\an8}208% TOENAME

1307
01:22:34,491 --> 01:22:36,325
Dat is te gek.

1308
01:22:36,326 --> 01:22:37,535
Dank je.

1309
01:22:38,828 --> 01:22:42,039
Ik was heel blij
met de uitslag van de semenanalyse.

1310
01:22:42,040 --> 01:22:44,667
Van de zes mannen in het onderzoek…

1311
01:22:44,668 --> 01:22:49,631
…wisten er 5 de kwaliteit van hun sperma
op meerdere vlakken te verbeteren.

1312
01:22:50,173 --> 01:22:52,258
Hoe vind je dat?
- Dat is geweldig.

1313
01:22:53,218 --> 01:22:55,719
Het voelt goed dat de interventie werkte.

1314
01:22:55,720 --> 01:23:00,100
En ik ging van minder
of niet vruchtbaar naar normaal.

1315
01:23:00,600 --> 01:23:04,269
Een andere positieve conclusie
van deze interventie…

1316
01:23:04,270 --> 01:23:10,317
…is dat het hun leven leek te verbeteren
op manieren die we niet hadden verwacht.

1317
01:23:10,318 --> 01:23:15,864
Toen we alles wegdeden ging ik
van 96 kilo, volgens mij…

1318
01:23:15,865 --> 01:23:17,783
…naar ongeveer 90 kilo.

1319
01:23:17,784 --> 01:23:21,286
En nu ben ik rond de 91.
- Dus je bent vijf kilo afgevallen.

1320
01:23:21,287 --> 01:23:24,666
Ik word 's nachts minder wakker
en ik slaap dieper.

1321
01:23:25,917 --> 01:23:30,254
Een derde van de deelnemers
verlaagde hun BMI.

1322
01:23:30,255 --> 01:23:34,133
Meer dan 60 procent zei
meer energie te hebben.

1323
01:23:34,134 --> 01:23:37,886
Tachtig procent zei beter te slapen.

1324
01:23:37,887 --> 01:23:43,308
En 86 procent zei van plan te zijn
deze veranderingen te blijven volgen.

1325
01:23:43,309 --> 01:23:45,811
Ik kan me langer concentreren.

1326
01:23:45,812 --> 01:23:49,857
Ik voel me niet meer zo wazig.
Ik voel me beter en geniet meer.

1327
01:23:49,858 --> 01:23:51,984
Dus waarom zou ik niet doorgaan?

1328
01:23:51,985 --> 01:23:58,408
Om een patroon van ziekte te begrijpen,
heb je een grote populatie nodig.

1329
01:23:59,117 --> 01:24:01,744
Dus deze resultaten worden gebruikt…

1330
01:24:01,745 --> 01:24:04,830
…om een aanvraag te doen
voor een groter onderzoek…

1331
01:24:04,831 --> 01:24:06,832
…met overheidssubsidie.

1332
01:24:06,833 --> 01:24:09,335
Dus ik denk dat we pioniers zijn.

1333
01:24:13,381 --> 01:24:17,509
Vandaag besloot ik
een zwangerschapstest te doen, alweer…

1334
01:24:17,510 --> 01:24:20,221
…en dat ga ik met jullie delen.

1335
01:24:20,805 --> 01:24:21,973
Je weet maar nooit.

1336
01:24:25,060 --> 01:24:25,894
Eén.

1337
01:24:26,561 --> 01:24:27,395
Twee.

1338
01:24:28,021 --> 01:24:28,897
Drie.

1339
01:24:29,606 --> 01:24:30,440
Vier.

1340
01:24:33,485 --> 01:24:34,819
Wat betekent dat?

1341
01:24:38,615 --> 01:24:40,033
Dit is geen grap, toch?

1342
01:24:41,743 --> 01:24:45,079
Dit is geen grap, toch? Dit kan niet.

1343
01:24:45,080 --> 01:24:46,206
Het zijn er twee.

1344
01:24:47,082 --> 01:24:48,625
ZWANGER
NIET ZWANGER

1345
01:24:52,587 --> 01:24:54,296
Ik vertrouw deze test niet.

1346
01:24:54,297 --> 01:24:57,634
Oké, hou hem hier vast.
Ik doe er nog een.

1347
01:24:58,218 --> 01:24:59,761
O, lieverd.

1348
01:25:02,722 --> 01:25:04,349
ZWANGER

1349
01:25:05,183 --> 01:25:07,060
O, lieverd.

1350
01:25:12,649 --> 01:25:13,650
Ik hou van je.

1351
01:25:19,864 --> 01:25:23,076
{\an8}Sinds we elkaar spraken
is het leven erg veranderd.

1352
01:25:25,203 --> 01:25:28,373
{\an8}Ik ben nu 15 weken zwanger.

1353
01:25:28,915 --> 01:25:33,919
We weten al dat het een jongen is,
dus we kunnen hem niet Shanna noemen.

1354
01:25:33,920 --> 01:25:35,921
Ja, dat was het plan.

1355
01:25:35,922 --> 01:25:38,298
{\an8}Dit is het lichaam. Dat zijn voeten.

1356
01:25:38,299 --> 01:25:41,552
{\an8}Na de studie ontdekten we
dat we in verwachting waren.

1357
01:25:41,553 --> 01:25:43,096
{\an8}Ja, we…

1358
01:25:43,888 --> 01:25:45,055
{\an8}We zijn zwanger.

1359
01:25:45,056 --> 01:25:46,098
{\an8}Ja.
- Geweldig.

1360
01:25:46,099 --> 01:25:49,644
{\an8}Vooral ik ben zwanger.
- Ja, maar zo zeggen ze dat.

1361
01:25:54,524 --> 01:25:59,028
In eerste instantie was mijn introductie
aan de deelnemers formeel.

1362
01:26:01,698 --> 01:26:06,785
Maar het bleef me verbazen
hoe fijn het was om ze te zien…

1363
01:26:06,786 --> 01:26:09,371
…met ze om te gaan, ze te leren kennen.

1364
01:26:09,372 --> 01:26:12,332
Ziet er goed uit.
- Zag je hem bewegen?

1365
01:26:12,333 --> 01:26:14,544
Hij beweegt, schat.

1366
01:26:16,921 --> 01:26:18,964
Ik voel me verbonden met ze.

1367
01:26:18,965 --> 01:26:24,428
Dat is apart, want het is ongebruikelijk
dat dat gebeurt bij een onderzoek.

1368
01:26:24,429 --> 01:26:27,890
{\an8}ZWANGERSCHAP
WEEK 40

1369
01:26:27,891 --> 01:26:29,225
{\an8}Klop, klop.

1370
01:26:35,648 --> 01:26:37,233
Kijk wat je hebt gedaan.

1371
01:26:40,278 --> 01:26:41,905
Wij.
- Wij.

1372
01:26:51,497 --> 01:26:54,583
Als je een kind wil…

1373
01:26:54,584 --> 01:26:58,922
…geloof ik dat het een basisrecht is
om dat waar te maken.

1374
01:27:03,218 --> 01:27:10,058
Ik ben nu optimistischer over het oplossen
van het vruchtbaarheidsprobleem.

1375
01:27:11,351 --> 01:27:15,647
Maar het wordt een strijd, en ik strijd.
Daarom praat ik tegen jullie.

1376
01:27:19,943 --> 01:27:22,277
Je bent perfect.
- Ja.

1377
01:27:22,278 --> 01:27:27,408
{\an8}JULIE & ERIC
BEVALLEN OP 8 FEBRUARI 2026

1378
01:27:32,121 --> 01:27:36,251
{\an8}DARBY & JESSE
BEVALLEN OP 13 FEBRUARI 2026

1379
01:27:43,591 --> 01:27:47,136
{\an8}MONIQUE & BRUNO
UITGEREKEND OP 22 MAART 2026

1380
01:29:46,839 --> 01:29:50,884
TER NAGEDACHTENIS AAN LUKE MEYERS

1381
01:29:50,885 --> 01:29:54,389
Vertaling: Sander van Arnhem