1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.BZ
2
00:00:06,006 --> 00:00:11,552
Mikroplastiklere kafayı takan
bir tek ben miyim?
3
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.BZ
4
00:00:11,553 --> 00:00:13,555
{\an8}Mikroplastikler artık her şeyde.
5
00:00:14,139 --> 00:00:15,806
- Mikroplastikler.
- Kim o?
6
00:00:15,807 --> 00:00:17,099
Hepimizin vücudunda,
7
00:00:17,100 --> 00:00:20,561
{\an8}kanında, derisinde mikroplastik var.
8
00:00:20,562 --> 00:00:23,230
{\an8}Beyler, testislerinizde,
taşaklarınızda da.
9
00:00:23,231 --> 00:00:25,607
{\an8}Taşaklarımda mikroplastik mi var?
10
00:00:25,608 --> 00:00:28,152
- Testislerinde mikroplastik var.
- Ne?
11
00:00:28,153 --> 00:00:30,030
Günümü mahvettin.
12
00:00:30,822 --> 00:00:32,449
ARTIK MİKROPLASTİK OLDUM
13
00:00:34,701 --> 00:00:38,078
{\an8}Her şeyde plastik var,
sürekli tüketiyorsunuz.
14
00:00:38,079 --> 00:00:41,081
{\an8}Diş fırçanız ağzınıza plastik sokuyor.
15
00:00:41,082 --> 00:00:43,417
{\an8}Sakız çiğniyor musunuz? O da plastik.
16
00:00:43,418 --> 00:00:47,005
{\an8}Bu kıyafetler polyester.
Plastikten yapılıyor.
17
00:00:49,340 --> 00:00:52,593
{\an8}Bu plastiklerin
bize ne yaptığını bilmiyoruz.
18
00:00:52,594 --> 00:00:57,222
{\an8}Hayatımızın her yerinde, kaçamıyoruz.
19
00:00:57,223 --> 00:01:00,225
{\an8}Senin, benim, hepimizin beyninde
20
00:01:00,226 --> 00:01:04,773
kaşık yapmaya yetecek kadar plastik var.
21
00:01:05,523 --> 00:01:08,275
{\an8}Sadece beyinde değil,
tüm vücutta buluyoruz.
22
00:01:08,276 --> 00:01:10,611
{\an8}Kanda, ciğerlerde, kalpte, damarlarda,
23
00:01:10,612 --> 00:01:13,864
{\an8}bağırsakta, karaciğerde, böbreklerde,
anne sütünde.
24
00:01:13,865 --> 00:01:15,407
{\an8}Mikroplastik doluyum.
25
00:01:15,408 --> 00:01:18,452
{\an8}Yani? Ne yapayım?
Söyleyin çünkü bilmiyorum.
26
00:01:18,453 --> 00:01:20,245
{\an8}Bugün mide doktoruna gittim.
27
00:01:20,246 --> 00:01:23,582
{\an8}Asla şişelenmiş su içmezmiş.
28
00:01:23,583 --> 00:01:27,294
{\an8}Mikroplastik doluymuş
ve kolon kanseriyle bağlantılıymış.
29
00:01:27,295 --> 00:01:30,590
{\an8}Plastik ayrıca birçok kimyasal salıyor.
30
00:01:31,174 --> 00:01:32,966
{\an8}Toksik kimyasalların
31
00:01:32,967 --> 00:01:37,763
{\an8}obezojen içerdiğini öğrenince delirdim.
32
00:01:37,764 --> 00:01:39,641
{\an8}Obezojen ne, biliyor musunuz?
33
00:01:40,558 --> 00:01:44,478
{\an8}Teknoloji geliştikçe plastik artıyor.
Vücudumuzdaki plastik de.
34
00:01:44,479 --> 00:01:48,190
{\an8}İnsanların penislerinin,
testislerinin küçülmesine,
35
00:01:48,191 --> 00:01:51,736
{\an8}sperm sayılarının azalıp
düşüklerin artmasına yol açıyor.
36
00:01:52,487 --> 00:01:55,239
{\an8}İnanılmaz bir şey ve endişe verici.
37
00:01:55,240 --> 00:01:57,909
{\an8}İnsan türünü yaşatmak için ne yapacağız?
38
00:01:59,494 --> 00:02:02,538
{\an8}Bu sorunların çözümleri neler?
39
00:02:02,539 --> 00:02:05,332
{\an8}Evlerimizin içine bakarak başlayabiliriz.
40
00:02:05,333 --> 00:02:08,169
{\an8}PLASTİK DETOKSU
41
00:02:14,092 --> 00:02:16,844
Bu akşamın özel konuğu,
42
00:02:16,845 --> 00:02:20,223
kendisini tek geçerim,
sevgili Shanna Swan geliyor.
43
00:02:22,684 --> 00:02:27,271
Söylemeliyim ki
hiç böyle takdim edilmemiştim.
44
00:02:27,272 --> 00:02:29,398
DOĞURGANLIK KRİZİ
DR. SHANNA H SWAN
45
00:02:29,399 --> 00:02:32,442
Plastikteki kimyasalların etkisini
anlamak için
46
00:02:32,443 --> 00:02:36,281
üreme üzerindeki etkisini görmeniz gerek.
47
00:02:37,657 --> 00:02:40,075
{\an8}Doğurganlık tüm dünyada hızla düşüyor.
48
00:02:40,076 --> 00:02:41,618
{\an8}SHANNA SWAN
EPİDEMİYOLOG
49
00:02:41,619 --> 00:02:45,247
{\an8}Kitabın Count Down'da şöyle yazıyor…
"Modern dünya
50
00:02:45,248 --> 00:02:48,918
{\an8}sperm sayısına düşman,
insanlığın geleceğini tehlikeye atıyor."
51
00:02:49,502 --> 00:02:51,712
Böyle yazdım ve arkasındayım.
52
00:02:51,713 --> 00:02:54,965
Bu sorun
plastikte kullanılan kimyasallarla
53
00:02:54,966 --> 00:02:57,510
yakından ilişkili.
54
00:02:58,845 --> 00:03:02,764
Çeyrek asırdır
bu kimyasallardan bahsediyorum.
55
00:03:02,765 --> 00:03:04,933
{\an8}Maruz kaldığımız kimyasalların
56
00:03:04,934 --> 00:03:08,146
{\an8}sağlığımızı nasıl etkilediğiyle
daha çok ilgileniyoruz.
57
00:03:09,230 --> 00:03:12,566
Bir yandan da testosteron kullanımı arttı.
58
00:03:12,567 --> 00:03:15,235
Hitap ettiğim kesim
hep bilim insanlarıydı.
59
00:03:15,236 --> 00:03:16,570
ÜREME SORUNLARI
60
00:03:16,571 --> 00:03:19,281
Neredeyse sadece
bilimsel dergilerde yazdım.
61
00:03:19,282 --> 00:03:23,827
Bunun işe yaramadığını
sonradan fark ettim.
62
00:03:23,828 --> 00:03:26,830
{\an8}- İnsanların penisi küçülüyor mu?
- Evet.
63
00:03:26,831 --> 00:03:29,416
{\an8}Shanna, neden bununla başlamadın?
64
00:03:29,417 --> 00:03:31,501
{\an8}Şu an odaklandım, sendeyim.
65
00:03:31,502 --> 00:03:34,296
{\an8}Beni doğrudan etkileyen bir şey bu Shanna.
66
00:03:34,297 --> 00:03:36,506
Şu an dünyada pek çok kriz var.
67
00:03:36,507 --> 00:03:39,219
İnsanları korkutmak istemesem de
diyeceğim şu,
68
00:03:39,886 --> 00:03:42,221
bu da önemli bir kriz.
69
00:03:42,222 --> 00:03:45,057
Buna da dikkat etmeliyiz.
70
00:03:45,058 --> 00:03:48,937
Türümüzün devamını sağlamak açısından
71
00:03:50,021 --> 00:03:53,983
en önemli krizlerden biri olabilir.
72
00:03:57,320 --> 00:04:00,197
{\an8}Bu kimyasalların vücudumuza etkilerini
73
00:04:00,198 --> 00:04:02,115
anlamanın yollarından biri de
74
00:04:02,116 --> 00:04:06,537
hamile kalmakta zorlanan çiftlere bakmak.
75
00:04:08,164 --> 00:04:10,290
- Merhaba!
- Merhaba! Nasılsın?
76
00:04:10,291 --> 00:04:11,500
{\an8}- Monique mi?
- Evet.
77
00:04:11,501 --> 00:04:12,960
{\an8}MONIQUE VE BRUNO
1. ÇİFT
78
00:04:12,961 --> 00:04:14,378
{\an8}- Shanna.
- Memnun oldum.
79
00:04:14,379 --> 00:04:19,383
{\an8}Hamile kalmaya çalışan
ama başaramayan altı çift bulduk.
80
00:04:19,384 --> 00:04:21,261
{\an8}JULIE VE ERIC
2. ÇİFT
81
00:04:22,762 --> 00:04:25,514
Soru şu, plastikteki kimyasallara
82
00:04:25,515 --> 00:04:28,350
{\an8}daha az maruz kalmalarını sağlarsak…
83
00:04:28,351 --> 00:04:29,726
{\an8}KATIE VE TIM
3. ÇİFT
84
00:04:29,727 --> 00:04:32,438
{\an8}…doğurganlıklarını artırabilir miyiz?
85
00:04:33,940 --> 00:04:36,359
{\an8}- Merhaba. Nasılsın?
- Merhaba!
86
00:04:36,943 --> 00:04:40,737
{\an8}Bunu neden yapmak istediğinizi
biraz anlatır mısınız?
87
00:04:40,738 --> 00:04:42,281
{\an8}- Bebek için.
- Evet.
88
00:04:42,282 --> 00:04:43,865
{\an8}DARBY VE JESSE
4. ÇİFT
89
00:04:43,866 --> 00:04:46,243
{\an8}Uzun zamandır uğraşıyoruz.
90
00:04:46,244 --> 00:04:51,164
{\an8}Yaklaşık 22 aydır
çocuk yapmaya çalışıyoruz.
91
00:04:51,165 --> 00:04:55,252
Bir yılın ardından dedik ki,
"Çok tuhaf, hiçbir şey olmadı."
92
00:04:55,253 --> 00:04:57,379
{\an8}Evlendiğimizden beri deniyoruz.
93
00:04:57,380 --> 00:04:58,630
{\an8}KATE VE ERIK
5. ÇİFT
94
00:04:58,631 --> 00:05:00,215
{\an8}Yaklaşık iki yıl oldu.
95
00:05:00,216 --> 00:05:03,176
{\an8}Denemeye başlayalı 10 yıldan çok oldu.
96
00:05:03,177 --> 00:05:06,596
Sanırım iki buçuk yıldır. Evet.
97
00:05:06,597 --> 00:05:11,143
Sürekli seks ve test yapmak zorunda olmak.
98
00:05:11,144 --> 00:05:14,479
Zamanla şey oluyor… Tadı kaçıyor.
99
00:05:14,480 --> 00:05:16,649
Kendine hep ne dediğini söyle.
100
00:05:17,608 --> 00:05:20,153
"Julie, ayaklı dildo değilim ben" diyorum.
101
00:05:22,697 --> 00:05:24,698
Sonra devam edip yapıyoruz.
102
00:05:24,699 --> 00:05:28,660
Ayaklı dildo olmaktan memnunum
ama insanlıktan çıkaran bir şey.
103
00:05:28,661 --> 00:05:31,455
- Sonuçları heyecanla bekliyorum.
- Harika.
104
00:05:31,456 --> 00:05:33,206
- Harika, evet.
- Evet.
105
00:05:33,207 --> 00:05:35,375
Sorunu çözsek şahane olmaz mı?
106
00:05:35,376 --> 00:05:37,377
Ürünlere geçelim.
107
00:05:37,378 --> 00:05:38,920
- Tamam.
- Olur mu?
108
00:05:38,921 --> 00:05:40,756
Burada plastik var.
109
00:05:40,757 --> 00:05:43,008
Üç aylık sürecek bir müdahale bu.
110
00:05:43,009 --> 00:05:44,844
Şunu okur musun?
111
00:05:45,720 --> 00:05:48,597
Plastiğe ve plastikteki kimyasallara
112
00:05:48,598 --> 00:05:52,393
daha az maruz kalmanın
doğurganlığa etkisini görmek için.
113
00:05:53,061 --> 00:05:56,813
Bu, tırnak içinde,
"bilimsel bir çalışma" değil.
114
00:05:56,814 --> 00:06:00,192
Kontrol grubumuz yok. Çok küçük çaplı.
115
00:06:00,193 --> 00:06:05,989
Bu çiftler kısır
ama kısırlıklarının açıklaması yok.
116
00:06:05,990 --> 00:06:09,534
Hayatlarında buna yol açan bir şey yok.
117
00:06:09,535 --> 00:06:12,705
Çevrelerindeki kimyasallar hariç.
118
00:06:18,419 --> 00:06:20,671
Bu kimyasallar her yerde.
119
00:06:22,006 --> 00:06:24,342
Günlük hayatımızın her yerindeler.
120
00:06:25,510 --> 00:06:27,095
Sert plastiklerde.
121
00:06:28,054 --> 00:06:29,389
Yumuşak plastiklerde.
122
00:06:30,431 --> 00:06:31,641
Kumaşlarda.
123
00:06:33,476 --> 00:06:36,019
Mutfak bariz örneklerle dolu.
124
00:06:36,020 --> 00:06:38,021
Kap kacak, kesme tahtaları,
125
00:06:38,022 --> 00:06:40,148
çay poşetleri, kahve kapsülleri
126
00:06:40,149 --> 00:06:42,610
ve çeşitli saklama kapları.
127
00:06:43,361 --> 00:06:45,822
Gıda ambalajları genelde plastiktir.
128
00:06:46,406 --> 00:06:50,493
Isıtıldıklarında bu kimyasallar
yediğimiz şeylere geçer.
129
00:06:51,327 --> 00:06:54,079
Çoğu zaman göremediğiniz yerlerdedirler.
130
00:06:54,080 --> 00:06:58,918
Mesela çorba ve meşrubat için kullanılan
metal kutuların astarlarında.
131
00:07:00,294 --> 00:07:03,714
Ama bu, buz dağının sadece görünen kısmı.
132
00:07:05,007 --> 00:07:06,675
Dolaplarımızdalar.
133
00:07:06,676 --> 00:07:09,011
Giysilerimizin kumaşında ve boyasında.
134
00:07:09,804 --> 00:07:11,721
Kişisel bakım ürünlerimizde.
135
00:07:11,722 --> 00:07:15,809
Fırçalardan şampuanlara,
deodorantlara, losyonlara.
136
00:07:15,810 --> 00:07:17,645
Kokulardalar.
137
00:07:19,021 --> 00:07:23,693
Çocuklarımız oyuncaklarındaki plastiklerle
tamamen kuşatılmış durumda.
138
00:07:24,193 --> 00:07:27,697
Yani plastiği yutuyoruz.
Deri aracılığıyla alıyoruz.
139
00:07:28,197 --> 00:07:29,698
Soluyoruz.
140
00:07:29,699 --> 00:07:33,827
Mümkün olan her şekilde
bedenimize giriyorlar.
141
00:07:33,828 --> 00:07:36,371
Vücudumuza girdiklerinde de
142
00:07:36,372 --> 00:07:39,750
çeşit çeşit sorun çıkarıyorlar.
143
00:07:43,546 --> 00:07:48,133
Evde çevredeki kimyasallara dair
çok araştırma yaptık.
144
00:07:48,134 --> 00:07:53,139
Ama plastiklere dair yeni şeyler öğrenmek
konunun vahametine dair gözlerimi açtı.
145
00:07:54,223 --> 00:07:56,308
- Hepsi plastik.
- Evet.
146
00:07:56,309 --> 00:07:59,060
Plastik krallığı.
147
00:07:59,061 --> 00:08:02,522
- Bunları da çok kullanıyoruz.
- Evet.
148
00:08:02,523 --> 00:08:04,317
Artık bunlarsız yaşayamam.
149
00:08:05,693 --> 00:08:08,404
İçinde endişe verici kimyasallar var.
150
00:08:08,988 --> 00:08:11,282
Bu bir sorun. Her gün kullanıyorum.
151
00:08:12,575 --> 00:08:14,577
Sanırım bir sürü ürünümüz var.
152
00:08:16,037 --> 00:08:19,372
Plastik ve mikroplastiklere dair
haberler arttı
153
00:08:19,373 --> 00:08:23,502
ama kendi vücudumda olduklarını
hiç düşünmezdim.
154
00:08:23,503 --> 00:08:27,465
Kesme tahtasını atmak
ilk yaptıklarımızdan oldu. İyi geldi.
155
00:08:28,508 --> 00:08:34,555
Okyanustaki mikroplastiklerin %35'i
tekstil ürünlerinden geliyor.
156
00:08:35,139 --> 00:08:37,058
Tanrım. İşte bir tane daha.
157
00:08:38,726 --> 00:08:40,977
Burası kimyasal savaş odası gibi.
158
00:08:40,978 --> 00:08:42,771
- Evet.
- Öyle diyorsun.
159
00:08:42,772 --> 00:08:44,856
Sadece koku için.
160
00:08:44,857 --> 00:08:46,984
Latinlerin bayıldığı temizlik ürünü.
161
00:08:48,986 --> 00:08:52,572
Hayatınıza, hayatınızda
ne çok plastik olduğuna bakın.
162
00:08:52,573 --> 00:08:54,658
Her yerde, evimin her yerinde.
163
00:08:54,659 --> 00:08:57,578
Şu an bir şeye bakınca,
"Atmam gerek" diyorum.
164
00:08:58,162 --> 00:09:01,915
Evdeki bariz plastikleri
kaldırmanın ötesinde,
165
00:09:01,916 --> 00:09:04,544
çiftlerden bazı değişiklikler istedim.
166
00:09:05,378 --> 00:09:09,589
Plastik ambalajları olan
yiyecek içeceklerden kaçının.
167
00:09:09,590 --> 00:09:12,343
Mağazadan da paket servisten de olsa.
168
00:09:12,885 --> 00:09:16,514
Kokulu ürünlerden ve parfümlerden
kaçınmaya çalışın.
169
00:09:17,098 --> 00:09:20,685
Sadece doğal bakım ürünlerini
kullanmaya çalışın.
170
00:09:21,269 --> 00:09:24,938
Sentetik kumaşlardan
ve petrokimyasal boyalardan kaçının.
171
00:09:24,939 --> 00:09:27,482
Fişlere dokunmamaya çalışın.
172
00:09:27,483 --> 00:09:30,695
Nerdeyse tüm fişlerde bisfenol A bulunur.
173
00:09:31,821 --> 00:09:33,488
Onu atabilirsiniz.
174
00:09:33,489 --> 00:09:35,365
- Fişi istemiyor musunuz?
- Yok.
175
00:09:35,366 --> 00:09:39,703
Matrix filmindeymişiz gibi geliyor.
176
00:09:39,704 --> 00:09:42,956
"Mavi hap mı, kırmızı hap mı?" demişler.
177
00:09:42,957 --> 00:09:45,500
Hangi hapla şeye giriyordu…
178
00:09:45,501 --> 00:09:47,502
Kırmızı hapı alıyor.
179
00:09:47,503 --> 00:09:50,131
- Sanırım kırmızı hapı aldım.
- Evet.
180
00:09:58,931 --> 00:10:01,266
Bir şeyin ilgimi çekmesi için
181
00:10:01,267 --> 00:10:05,229
çözebileceğimi düşündüğüm
bir bulmaca olması yeter.
182
00:10:06,105 --> 00:10:09,357
Sperm sayısı düşüyor mu?
183
00:10:09,358 --> 00:10:12,944
Düşüyorsa neden?
Bunu nasıl gösterebilirim?
184
00:10:12,945 --> 00:10:19,160
Bu, 25 yıldır
çözmeye çalıştığım bir bulmaca.
185
00:10:24,123 --> 00:10:27,626
{\an8}Bu alana nasıl girdim?
Ulusal Bilimler Akademisi'nin…
186
00:10:27,627 --> 00:10:29,127
{\an8}ARAŞTIRMA ANALİSTİ
187
00:10:29,128 --> 00:10:34,132
{\an8}…yeni çıkan kimyasallara dair
bir komitesine atanmıştım.
188
00:10:34,133 --> 00:10:37,719
Bunlara, "hormonal olarak
aktif ajanlar" diyorlardı.
189
00:10:37,720 --> 00:10:39,429
{\an8}SPERM KALİTESİNDE DÜŞÜŞ
190
00:10:39,430 --> 00:10:44,017
{\an8}Komite 1992'de Danimarka'da yayınlanan
bir makaleyi bana gösterdi.
191
00:10:44,018 --> 00:10:47,896
{\an8}50 yıl içinde sperm sayısında
%50 düşüş görülmüş.
192
00:10:47,897 --> 00:10:49,106
Çok fazla.
193
00:10:49,607 --> 00:10:51,317
İlk gördüğümde şüphe ettim.
194
00:10:52,109 --> 00:10:55,738
Düşüşü açıklayan
başka faktörler vardır dedim.
195
00:10:56,530 --> 00:11:02,202
{\an8}Verileri yeniden analiz ettik.
İlginçtir, hiçbir şey değişmedi.
196
00:11:02,203 --> 00:11:05,955
{\an8}Sperm sayısı %50'den fazla düşmüştü.
197
00:11:05,956 --> 00:11:08,416
Bu benim için büyük bir uyarıydı.
198
00:11:08,417 --> 00:11:10,418
{\an8}SPERM SAYISINDA DÜŞÜŞ EĞİLİMİ
199
00:11:10,419 --> 00:11:15,633
{\an8}Hatta 2023'te bu düşüş eğilimi
ciddi şekilde hızlanıyordu.
200
00:11:16,175 --> 00:11:20,261
{\an8}Düşüş bizim daha önce tespit ettiğimizden
iki kat daha hızlıydı.
201
00:11:20,262 --> 00:11:22,180
{\an8}- YILDA %1,16
- YILDA %2,66
202
00:11:22,181 --> 00:11:23,932
{\an8}Bunun sebebi ne olabilirdi?
203
00:11:23,933 --> 00:11:26,768
Genetik olamayacak kadar hızlıydı.
204
00:11:26,769 --> 00:11:28,479
Öyleyse çevreseldi.
205
00:11:31,065 --> 00:11:33,066
{\an8}- Tahlilleri konuşalım mı?
- Tabii.
206
00:11:33,067 --> 00:11:35,485
- Çok heyecanlıyım.
- Evet.
207
00:11:35,486 --> 00:11:37,737
En başta idrar tahlili yaparak
208
00:11:37,738 --> 00:11:41,825
vücutlarındaki
çevresel kimyasal yükünü ölçüyoruz.
209
00:11:41,826 --> 00:11:43,326
İdrar numunesi istedik.
210
00:11:43,327 --> 00:11:45,203
{\an8}Şey nasıl okunuyor…
211
00:11:45,204 --> 00:11:46,454
{\an8}"Flalatat" mı?
212
00:11:46,455 --> 00:11:49,040
- Ftalat mı?
- Ftalat.
213
00:11:49,041 --> 00:11:51,084
Nereden başlayalım? Fark eder mi?
214
00:11:51,085 --> 00:11:55,005
Jesse'den başlayalım.
Benimki üzerse diye. Ağlarım sonra.
215
00:11:57,007 --> 00:11:59,426
İlk sayfaya göre ftalat seviyen yüksek.
216
00:11:59,427 --> 00:12:01,803
- Yüksek ftalat.
- Sonra ortaya çıkacak.
217
00:12:01,804 --> 00:12:04,139
- Ftalat seviyen yüksek mi?
- Ne sandın?
218
00:12:04,140 --> 00:12:05,599
Heyecan verici.
219
00:12:06,183 --> 00:12:07,225
Şok oldum.
220
00:12:07,226 --> 00:12:12,313
Bu kadar çok kimyasal biriktiğini görmek
çok korkutucuydu.
221
00:12:12,314 --> 00:12:14,983
Açıkça gösteriyordu ki şu an yaptıklarımız
222
00:12:14,984 --> 00:12:17,986
kabul edilemez kimyasal seviyelerine
223
00:12:17,987 --> 00:12:20,864
kesinlikte katkıda bulunuyordu.
224
00:12:20,865 --> 00:12:22,824
Hayal kırıklığını anlıyorum…
225
00:12:22,825 --> 00:12:28,204
Sonra sperm numunesi isteyip
meni kalitesine bakıyoruz.
226
00:12:28,205 --> 00:12:30,039
Konsantrasyona bakacağız.
227
00:12:30,040 --> 00:12:33,084
Çoğu insanın düşündüğü sayı bu.
228
00:12:33,085 --> 00:12:36,129
- Tamam.
- Sperm sayısı düşüşüne dair.
229
00:12:36,130 --> 00:12:39,174
Hesaplanan toplam hareketli sayısı.
230
00:12:39,175 --> 00:12:40,884
{\an8}Bu değer 23.
231
00:12:40,885 --> 00:12:42,302
TIM'İN SPERM SONUÇLARI
232
00:12:42,303 --> 00:12:44,679
Referans değer en az 40 olmalı.
233
00:12:44,680 --> 00:12:45,972
Bakacağımız şey…
234
00:12:45,973 --> 00:12:49,642
Shanna sperm testimin
sonuçlarını anlatırken
235
00:12:49,643 --> 00:12:52,730
çok ama çok tuhaf hissettim.
236
00:12:53,522 --> 00:12:57,777
Çoğu erkek sperm testi yaptırmıyordur.
Tabii ta ki…
237
00:12:58,986 --> 00:13:01,529
Bilmeleri gerekene, zaman daralana kadar.
238
00:13:01,530 --> 00:13:05,074
Çocuk sahibi olmaya çalışıp
bir türlü olamayıncaya kadar.
239
00:13:05,075 --> 00:13:07,619
Bu noktanın altında, belki 48…
240
00:13:07,620 --> 00:13:09,913
O rakamın niye optimal olmadığı…
241
00:13:09,914 --> 00:13:11,372
ERIC'IN SPERM SONUÇLARI
242
00:13:11,373 --> 00:13:15,752
…hatta herhangi bir konu
bana ilk kez açıklanmış oldu.
243
00:13:15,753 --> 00:13:19,005
Teknik olarak
düşük doğurganlık sınırındasın.
244
00:13:19,006 --> 00:13:20,548
Duruma göre kısır bile…
245
00:13:20,549 --> 00:13:23,218
- Korkutucu, değil mi?
- Evet.
246
00:13:23,219 --> 00:13:27,514
Bu yüzden daha az mı erkeksin?
Bir sorunun mu var?
247
00:13:27,515 --> 00:13:30,683
Ama çocuk yapmaya çalışmak için
248
00:13:30,684 --> 00:13:33,854
bunlara bakmak ve bu konuyla
baş etmek zorundaydım.
249
00:13:35,731 --> 00:13:38,441
Test sonuçlarını açıklarken
250
00:13:38,442 --> 00:13:42,862
bunun çocuk yapamayacakları
anlamına gelmediğini
251
00:13:42,863 --> 00:13:45,031
izah etmeye çalışıyorum.
252
00:13:45,032 --> 00:13:47,116
Sürekli sperm üretiyorsun.
253
00:13:47,117 --> 00:13:51,371
Yeni sperm oluşturmak 70 gün alıyor.
254
00:13:51,372 --> 00:13:56,084
Bu yüzden bu müdahale için
üç aylık bir aralık seçtik.
255
00:13:56,085 --> 00:13:57,877
Sanırım mesaj şu…
256
00:13:57,878 --> 00:13:59,671
"Şu an durum iyi görünmüyor.
257
00:13:59,672 --> 00:14:02,800
Ama değişebilir,
değişime yardımcı olabilirsin."
258
00:14:04,760 --> 00:14:08,012
Vücut kitle endekslerindeki
değişimlere de bakacağız
259
00:14:08,013 --> 00:14:12,141
çünkü bu kimyasallar
doğurganlığı etkilemekle kalmıyor,
260
00:14:12,142 --> 00:14:14,978
artan obezite gibi
261
00:14:14,979 --> 00:14:17,105
başka etkileri de var.
262
00:14:17,106 --> 00:14:19,732
İşte size bir bakım paketi.
263
00:14:19,733 --> 00:14:22,944
Sonra onlara maruziyetlerini azaltacak
264
00:14:22,945 --> 00:14:25,990
bir ürün paketi veriyoruz.
265
00:14:27,533 --> 00:14:31,662
Çünkü iyi haber şu ki
harika alternatifler var.
266
00:14:33,205 --> 00:14:36,624
Mutfağınızdaki plastiklerin çoğunu
267
00:14:36,625 --> 00:14:41,004
metal, cam, seramik veya bambu ürünlerle
değiştirebilirsiniz.
268
00:14:41,005 --> 00:14:44,340
Bambudan yapılan fırçalar
ve diş ipleri kullanabilir,
269
00:14:44,341 --> 00:14:48,261
kokusuz kişisel bakım ürünleri
bulabilirsiniz.
270
00:14:48,262 --> 00:14:51,514
Üç aylık sürenin sonunda da
271
00:14:51,515 --> 00:14:54,101
her şeyi tekrar ölçüyoruz.
272
00:14:54,810 --> 00:14:57,812
Maruziyetleri azalmış mı,
273
00:14:57,813 --> 00:15:01,692
hatta çocuk yapabilirler mi, göreceğiz.
274
00:15:02,568 --> 00:15:04,777
Önümüzdeki 90 gün için heyecanlıyım.
275
00:15:04,778 --> 00:15:07,614
Vücudumuzdaki
plastik ve kimyasal miktarlarını
276
00:15:07,615 --> 00:15:10,366
azaltmaya son derece kararlıyım.
277
00:15:10,367 --> 00:15:13,369
"Mutlu eş, mutlu hayat"
düsturuna inanırım.
278
00:15:13,370 --> 00:15:17,165
Önerilerine uyup söylediklerini yapacağım.
279
00:15:17,166 --> 00:15:19,125
Karton kutu hoşuma gitti.
280
00:15:19,126 --> 00:15:20,627
- Şahane.
- Güzelmiş.
281
00:15:20,628 --> 00:15:22,545
Hiç plastik içermiyor.
282
00:15:22,546 --> 00:15:24,547
Umarım hamile kalırız.
283
00:15:24,548 --> 00:15:26,549
- Harika olur.
- Evet.
284
00:15:26,550 --> 00:15:28,968
- Bebek.
- Bebek muhteşem olur.
285
00:15:28,969 --> 00:15:31,179
- Süngerimsi görünmüyorlar.
- Lif gibi.
286
00:15:31,180 --> 00:15:34,016
Bu sayede çocuğumuz olacak mı?
Hiç bilmiyorum.
287
00:15:34,975 --> 00:15:38,895
Kısırlık konusunda
ne halt edeceğiz diyorduk.
288
00:15:38,896 --> 00:15:40,146
Bir seçenek çıktı.
289
00:15:40,147 --> 00:15:44,108
Üç ay sonra sonuçları görmek isterim.
Umarım düşmüş olur.
290
00:15:44,109 --> 00:15:45,818
- Umarım iyi gelir.
- Evet.
291
00:15:45,819 --> 00:15:50,823
Gebe kalma ve canlı doğum üzerindeki
etkilerini görmek için
292
00:15:50,824 --> 00:15:54,578
kimsenin bu deneyi yaptığını sanmıyorum.
293
00:15:55,621 --> 00:15:58,082
Karışık. Kolay değil.
294
00:15:58,707 --> 00:16:00,792
Ama çok önemli.
295
00:16:00,793 --> 00:16:04,379
Plastikler insan yapımı malzemeler içinde
büyük bir gruptur.
296
00:16:04,380 --> 00:16:05,463
PLASTİK
297
00:16:05,464 --> 00:16:08,883
Ama maalesef plastiğe eklenen
birçok kimyasal zehirlidir.
298
00:16:08,884 --> 00:16:10,677
Ftalatlar
299
00:16:10,678 --> 00:16:12,805
ve bisfenoller dâhil.
300
00:16:13,847 --> 00:16:16,474
Ftalatlar plastiği yumuşak ve esnek yapar.
301
00:16:16,475 --> 00:16:20,728
Öte yandan BPA gibi bisfenoller
plastiği sertleştirir.
302
00:16:20,729 --> 00:16:23,357
Biberon veya su şişesindeki gibi.
303
00:16:23,941 --> 00:16:28,737
Bunlara endokrin bozucu kimyasallar denir.
304
00:16:29,697 --> 00:16:32,532
{\an8}Endokrin derken
hormonlardan bahsediyoruz.
305
00:16:32,533 --> 00:16:35,785
Hormonlar bizim
doğal sinyalci moleküllerimiz.
306
00:16:35,786 --> 00:16:38,705
Beyinden kalbe veya böbreğe gönderilen
307
00:16:38,706 --> 00:16:42,751
kısa mesajlar gibidirler.
308
00:16:43,419 --> 00:16:48,924
Endokrin bozucu kimyasallar
bu moleküler sinyallere zarar verir.
309
00:16:49,633 --> 00:16:51,759
Bu kimyasalların erken kalp krizi
310
00:16:51,760 --> 00:16:55,848
ve felç riskini artırdığına dair
sağlam kanıtlarımız var.
311
00:16:56,640 --> 00:17:00,101
Çocukların gelişen beyinlerindeki
tiroit işleyişinde
312
00:17:00,102 --> 00:17:02,061
ufak kaymalar yaşandığında
313
00:17:02,062 --> 00:17:04,022
otizm, dikkat eksikliği
314
00:17:04,023 --> 00:17:07,484
ve bilişsel eksiklikler ortaya çıkabilir.
315
00:17:08,068 --> 00:17:11,779
En az 50 sentetik kimyasal, obezojendir.
316
00:17:11,780 --> 00:17:14,533
Yani bu kimyasallar bizi şişmanlatır.
317
00:17:15,200 --> 00:17:17,035
{\an8}Çalışmalar göstermiştir ki
318
00:17:17,036 --> 00:17:22,081
{\an8}bisfenol A
epigenomu yeniden programlayabilir,
319
00:17:22,082 --> 00:17:25,001
böylece fareler daha iri olur.
320
00:17:25,002 --> 00:17:28,379
Bu sinyaller aile ağacında
321
00:17:28,380 --> 00:17:31,799
dört, hatta beş kuşak devam edebilir.
322
00:17:31,800 --> 00:17:35,344
Hamile bir kadın
bu zehirli kimyasala maruz kalırsa
323
00:17:35,345 --> 00:17:38,765
{\an8}üç kuşağın üreme organlarını
maruz bırakmış olur.
324
00:17:38,766 --> 00:17:40,726
{\an8}KÜRESEL HALK SAĞLIĞI, BOSTON ÜNİ.
325
00:17:41,310 --> 00:17:43,728
Anne kendisi maruz kalır.
326
00:17:43,729 --> 00:17:48,649
Sonra zehirli kimyasal bebeğine geçer.
İki kuşak etti.
327
00:17:48,650 --> 00:17:50,693
Çocuğun kız olduğu durumda
328
00:17:50,694 --> 00:17:56,532
yumurtalar daha doğumdan önce
oluşmaya başlar.
329
00:17:56,533 --> 00:18:02,331
Yani üçüncü kuşağın üreme hücreleri
zehirli kimyasala maruz kalır.
330
00:18:02,998 --> 00:18:05,792
Buna zehirli izinsiz giriş diyebilirsiniz.
331
00:18:05,793 --> 00:18:07,919
Endokrin bozucu kimyasallar…
332
00:18:07,920 --> 00:18:09,003
{\an8}EPİDEMİYOLOG
333
00:18:09,004 --> 00:18:13,175
{\an8}…hormonları değiştirmekle kalmaz,
kanserojen özelliği de gösterirler.
334
00:18:13,884 --> 00:18:17,012
Hücreleri bölünmeye teşvik ederler.
335
00:18:17,805 --> 00:18:20,516
Hücrelerinizin çoğalma hızı arttığında
336
00:18:21,308 --> 00:18:24,560
DNA onarma sisteminizin
337
00:18:24,561 --> 00:18:28,524
daha hızlı ve net şekilde
bunu düzeltmesi gerekir.
338
00:18:29,608 --> 00:18:31,318
Bazen bazı şeyler düzelmez.
339
00:18:31,902 --> 00:18:34,237
Böylece o hücrenin
340
00:18:34,238 --> 00:18:39,326
kansere yol açma becerisi oluşur.
341
00:18:40,160 --> 00:18:42,662
Şu an meme kanserinde…
342
00:18:42,663 --> 00:18:45,331
GÜNLÜK NESNELER
KANSERİ HIZLANDIRIYOR
343
00:18:45,332 --> 00:18:48,543
…yumurtalık kanserinde,
rahim içi ve rahim kanserinde,
344
00:18:48,544 --> 00:18:51,129
hatta prostat kanserinde artış görüyoruz.
345
00:18:51,130 --> 00:18:54,382
Yani kendi hormonlarınızı taklit edebilen
346
00:18:54,383 --> 00:18:58,302
bu dış etkenlere maruz kaldığınızda
347
00:18:58,303 --> 00:19:01,597
doğal dengenizi bozduğunuzu
348
00:19:01,598 --> 00:19:04,810
anlamanız gerek.
349
00:19:08,689 --> 00:19:13,359
İsteyen herkesin
çocuk sahibi olabilmesinin
350
00:19:13,360 --> 00:19:16,238
temel insan hakkı olduğuna inancım büyük.
351
00:19:17,573 --> 00:19:20,492
Benim için daima çok önemli oldu.
352
00:19:21,535 --> 00:19:25,539
İlk çocuğumu 27 yaşında doğurdum,
üç yıl sonra da oğlum oldu.
353
00:19:26,165 --> 00:19:28,292
Sonra bir boşluk oldu.
354
00:19:29,626 --> 00:19:33,045
Daha ileri bir yaşta
yine hamile kalmaya çalıştım.
355
00:19:33,046 --> 00:19:36,883
Birkaç kez düşük yaptım.
İnanılmaz acı vericiydi.
356
00:19:36,884 --> 00:19:38,259
{\an8}NAOMI
TORUNUNUN ÇOCUĞU
357
00:19:38,260 --> 00:19:41,305
{\an8}Pes etmek üzereydim ama etmedim.
358
00:19:42,389 --> 00:19:45,850
42 yaşında tekrar doğurdum.
359
00:19:45,851 --> 00:19:49,520
Üç harika çocuğum, altı torunum var.
360
00:19:49,521 --> 00:19:51,315
Bir de torunumun çocuğu var.
361
00:19:53,567 --> 00:19:56,110
Onu tanıma ayrıcalığına sahip olmak,
362
00:19:56,111 --> 00:20:01,365
o sürekliliği, onda ailemizi görmek
363
00:20:01,366 --> 00:20:04,076
ve hepimize getirdiği neşe…
364
00:20:04,077 --> 00:20:06,037
Anlatılmaz. Gözlerim doldu.
365
00:20:06,038 --> 00:20:08,457
Benim için öyle muhteşem ki.
366
00:20:10,083 --> 00:20:14,630
Bu yüzden, doğurganlığı zarar görenlere
yardım etmek benim için önemli.
367
00:20:15,672 --> 00:20:20,259
Çevrelerindeki
kontrol edemedikleri kimyasalların
368
00:20:20,260 --> 00:20:25,473
veya diğer faktörlerin
bu hakkı ellerinden alması
369
00:20:25,474 --> 00:20:26,934
bence ahlaksızca ve suç.
370
00:20:35,108 --> 00:20:37,444
Çocuk istediğimizi hep biliyorduk.
371
00:20:40,447 --> 00:20:45,201
Bu dünyada pek çok sorun çıkarmış olsak da
bence çocuklar, gelecek demek.
372
00:20:45,202 --> 00:20:49,039
Bu sorunlarının birçoğunun
cevabı ve çözümü onlar.
373
00:20:51,166 --> 00:20:53,835
Bence bir uyum yakalanması gerekiyor.
374
00:20:58,882 --> 00:21:03,971
Umarım gezegene en az etkiyi yaparak
375
00:21:04,638 --> 00:21:07,057
ve diğer insanlarla ilgilenerek yaşarlar.
376
00:21:17,317 --> 00:21:21,071
{\an8}İki yıldır hamile kalmaya çalışıyoruz.
377
00:21:22,781 --> 00:21:27,411
Tanıştığımızda zordu çünkü boşanıyordum.
378
00:21:29,746 --> 00:21:30,831
Bu hafta sonu mu?
379
00:21:31,498 --> 00:21:34,793
Cecilia'nın yalnız büyümesini istemedim.
380
00:21:36,003 --> 00:21:40,716
Bence şu an doğru zaman. Doğru kişiyleyim.
381
00:21:42,134 --> 00:21:44,386
İkimiz için de rüya gibi.
382
00:21:46,096 --> 00:21:50,809
Derken Cecilia da
kardeş isteyip durmaya başladı.
383
00:21:51,518 --> 00:21:53,437
İlk köpeğimizi aldık.
384
00:21:54,021 --> 00:21:57,106
Yetmedi. Bir köpek daha istedi.
385
00:21:57,107 --> 00:22:01,153
Umarım üçüncü köpekten önce
çocuğumuz olur.
386
00:22:02,988 --> 00:22:05,698
{\an8}Vaftiz, Kilise'nin imanını görünür kılar.
387
00:22:05,699 --> 00:22:08,827
{\an8}Seni vaftiz ediyorum. Baba…
388
00:22:09,494 --> 00:22:11,370
Hoşlanmadı.
389
00:22:11,371 --> 00:22:12,456
…Oğul
390
00:22:13,498 --> 00:22:16,960
ve Kutsal Ruh adına. Kusura bakma.
391
00:22:17,669 --> 00:22:21,547
Hep kendi ailemi kurmak istedim.
Huzurlu ve güzel bir aile.
392
00:22:21,548 --> 00:22:24,426
Ninemler şahane insanlardı,
annem de şahaneydi.
393
00:22:25,302 --> 00:22:28,721
Bu tablodaki bir şey eksik, hep eksikti.
394
00:22:28,722 --> 00:22:30,849
Bu çocuk için öyle olmak istiyorum.
395
00:22:31,516 --> 00:22:36,562
Sanırım çocuğumuz olmazsa
bu yüzden çok mutsuz olurum.
396
00:22:36,563 --> 00:22:40,649
Senin küçük versiyonunu görmek istiyorum.
Bence süper olur.
397
00:22:40,650 --> 00:22:44,154
Bence müthiş bir anne olursun.
Bunu yaşamanı çok istiyorum.
398
00:22:44,780 --> 00:22:47,448
- Cidden çok istiyorum.
- Pardon.
399
00:22:47,449 --> 00:22:48,408
Anlatabildim mi?
400
00:22:49,910 --> 00:22:53,038
- Evet. Tamam, iyiyim.
- Evet, iyiyim.
401
00:22:57,709 --> 00:23:02,339
Doğurganlıkla ilgili yaptığım şeyler
son iki yılda çok arttı.
402
00:23:03,382 --> 00:23:07,259
Hamile kalmak istiyoruz,
elimden geleni yapacağım.
403
00:23:07,260 --> 00:23:09,388
Her gün tüm bunları içiyor musun?
404
00:23:10,305 --> 00:23:11,931
- Her sabah.
- Her sabah mı?
405
00:23:11,932 --> 00:23:13,015
Evet.
406
00:23:13,016 --> 00:23:17,728
Açıklanamayan kısırlığımız var.
Benim bir sorunum yok.
407
00:23:17,729 --> 00:23:20,189
Her sabah pH'ımı kontrol ediyorum.
408
00:23:20,190 --> 00:23:25,569
Kan ve hormon tahlillerine göre
vücudum için doğru olan şeyleri arıyorum.
409
00:23:25,570 --> 00:23:28,239
- Bu nedir?
- Vücut sağlığım için.
410
00:23:28,240 --> 00:23:30,866
Bu, yumurtlama, yumurtayı bırakma zamanım.
411
00:23:30,867 --> 00:23:34,620
Dört beş gün sonra da
progesteronumun yükselmesi gerekiyor.
412
00:23:34,621 --> 00:23:37,957
Her gün hormonlarımı takip etmenin
güzel bir yolu.
413
00:23:37,958 --> 00:23:40,042
Gördüğümüz çoğu uzmanın
414
00:23:40,043 --> 00:23:44,338
çok dar bir uzmanlık alanları vardı
ve ilgilenmediler.
415
00:23:44,339 --> 00:23:48,801
"Endokrin bozukluğumu
hafifletmeye çalışıyorum" deyince
416
00:23:48,802 --> 00:23:51,262
"O da ne demek?" diyorlardı.
417
00:23:51,263 --> 00:23:53,222
"Bu zaman salımlı kapsülü al."
418
00:23:53,223 --> 00:23:55,891
Zaman salımlı kapsüllerde de plastik var.
419
00:23:55,892 --> 00:23:58,562
İlişki zamanını belirlemekte mi
kullanıyorsun?
420
00:23:59,396 --> 00:24:02,023
Sürekli seks yapıyoruz Shanna.
421
00:24:04,276 --> 00:24:08,446
Dünyada bu çevresel faktörlerin olduğunu
422
00:24:08,447 --> 00:24:11,365
ve anne olma şansımı
423
00:24:11,366 --> 00:24:15,287
elimden aldıklarını bilmek…
424
00:24:16,288 --> 00:24:19,165
- Çok ağır.
- Evet, seçme şansın yok.
425
00:24:19,166 --> 00:24:22,209
Bence artık kimsenin yok
çünkü suyumuzda var.
426
00:24:22,210 --> 00:24:24,295
Havada var. Toprakta var.
427
00:24:24,296 --> 00:24:26,882
Kesinlikle korkutucu ve ağır.
428
00:24:28,383 --> 00:24:31,343
Bu noktaya nasıl geldik?
429
00:24:31,344 --> 00:24:35,182
Evlerimizde her yanımız
zehirli kimyasallarla sarılmış.
430
00:24:36,349 --> 00:24:37,559
Mağazalarımız öyle.
431
00:24:38,935 --> 00:24:41,062
Tüm çevremiz öyle.
432
00:24:41,938 --> 00:24:44,024
Bu nasıl olabildi?
433
00:24:47,027 --> 00:24:50,863
{\an8}120, 130 yıl önce,
çoğu plastik bitki bazlıydı.
434
00:24:50,864 --> 00:24:52,657
{\an8}YEŞİL KİMYA ENSTİTÜSÜ KURUCUSU
435
00:24:53,325 --> 00:24:55,576
Sonra 1900'lerin başında
436
00:24:55,577 --> 00:25:00,372
petrol endüstrisi
polietileni, polipropileni,
437
00:25:00,373 --> 00:25:03,209
polietilen tereftalamid,
polistireni keşfetti.
438
00:25:03,210 --> 00:25:05,794
Reaktörler ve ayırma kolonları
439
00:25:05,795 --> 00:25:08,756
petrol moleküllerini kırıp
yeniden şekillendirir,
440
00:25:08,757 --> 00:25:11,967
onları yeni sıvılara, gazlara
ve granüllere çevirir.
441
00:25:11,968 --> 00:25:14,136
Petrol yerden çıktıktan sonra
442
00:25:14,137 --> 00:25:17,097
onu farklı bileşenlere ayırıyorlar.
443
00:25:17,098 --> 00:25:22,103
Bu bileşenlerden biri de
petrol bazlı plastiklere dönüşüyor.
444
00:25:23,396 --> 00:25:28,484
Bu ucuz, hafif malzemeler
o kadar yaygındı ki
445
00:25:28,485 --> 00:25:32,863
insanlar bunlarla ilgili
türlü şeyler icat etme yarışına girdi.
446
00:25:32,864 --> 00:25:37,077
Mylar adı verilen yeni polyester film
olağanüstü bir şey.
447
00:25:38,245 --> 00:25:41,789
Yırtabilir misiniz? Neredeyse imkânsız.
448
00:25:41,790 --> 00:25:45,793
{\an8}Bilim insanları zarar veremez, değil mi?
Plastiğe âşık olmuştuk.
449
00:25:45,794 --> 00:25:47,962
{\an8}PLASTİK. SAĞLIKLI DİYETİN PARÇASI.
450
00:25:47,963 --> 00:25:53,802
Bunun bir maliyeti olduğunu anlamamız
epey geç oldu.
451
00:25:56,471 --> 00:26:01,225
Küresel kimyasal ve plastik üretimi
çok hızlı artıyor.
452
00:26:01,226 --> 00:26:03,686
Yılda yaklaşık %3 ila %3,5.
453
00:26:03,687 --> 00:26:06,313
Yani bu şekilde devam edersek…
454
00:26:06,314 --> 00:26:07,773
KÜRESEL PLASTİK ÜRETİMİ
455
00:26:07,774 --> 00:26:12,237
…2040 veya 2050'ye geldiğimizde
bugünkünün iki katı plastik olacak.
456
00:26:13,238 --> 00:26:14,363
Öte yandan,
457
00:26:14,364 --> 00:26:18,158
{\an8}üretilen kimyasallarla dolu
bir dünyada yaşıyoruz.
458
00:26:18,159 --> 00:26:19,910
{\an8}KİMYASAL BİLEŞİKLER 140.000+
459
00:26:19,911 --> 00:26:25,666
1950'den beri
en az 100.000 yeni kimyasal geliştirildi.
460
00:26:25,667 --> 00:26:27,251
{\an8}~500 KİMYASAL
GENİŞ ANALİZ
461
00:26:27,252 --> 00:26:31,672
{\an8}Çoğu kez zehirlilik testi yapılmadı.
Ne yaptıklarını bilmiyoruz.
462
00:26:31,673 --> 00:26:33,091
{\an8}ANALİZ EKSİKLİĞİ
463
00:26:33,925 --> 00:26:37,928
Yani çocuklarımızın ve torunlarımızın
464
00:26:37,929 --> 00:26:40,639
rızaları olmadan katıldıkları
465
00:26:40,640 --> 00:26:43,143
dev bir toksikoloji deneyi yapıyoruz.
466
00:26:44,686 --> 00:26:49,858
Çok korkunç çünkü bu maruziyetin
boyutunu bile bilmiyoruz.
467
00:26:50,650 --> 00:26:53,527
Nasıl bu iş buraya geldi? Neye yol açıyor?
468
00:26:53,528 --> 00:26:56,072
Öğrenmeye başladık, durum iyi görünmüyor.
469
00:26:56,781 --> 00:27:00,159
{\an8}Çevre Koruma Ajansı EPA
geçenlerde ftalatları
470
00:27:00,160 --> 00:27:02,786
{\an8}tehlikeli kimyasallar listesine alırken
471
00:27:02,787 --> 00:27:06,875
"çevre ve insan sağlığı için
riskli olabilir" ifadesini kullandı.
472
00:27:07,459 --> 00:27:12,421
Dr. Shanna Swan'ın çalışması yüzünden
Kongre harekete geçme baskısı altında.
473
00:27:12,422 --> 00:27:16,884
Dr. Swan bir grup hamile kadının
ftalat seviyelerini
474
00:27:16,885 --> 00:27:20,304
oğullarının sağlık durumuyla
karşılaştırdı.
475
00:27:20,305 --> 00:27:23,515
Gebelikte annenin idrarında ölçülen
ftalat seviyesiyle
476
00:27:23,516 --> 00:27:26,268
küçük oğullarının
yaşadığı sorunlar arasında
477
00:27:26,269 --> 00:27:28,937
ilişki buldunuz mu?
478
00:27:28,938 --> 00:27:31,273
- Evet.
- Bebeklerde ne buldunuz?
479
00:27:31,274 --> 00:27:34,401
Erkek bebeklerin
480
00:27:34,402 --> 00:27:38,156
bazı ince ayrıntılarda
tam olarak maskülen olmadığını gördük.
481
00:27:39,824 --> 00:27:45,663
Erkek üreme sistemi
bu kritik zaman dilimi içinde
482
00:27:45,664 --> 00:27:51,126
erkek ve kadın üreme sisteminin
farklılaşmasının başlaması için
483
00:27:51,127 --> 00:27:54,797
belli miktarda testosterona ihtiyaç duyar.
484
00:27:54,798 --> 00:27:55,881
OĞLAN
485
00:27:55,882 --> 00:27:58,967
Mesela dişideki yumurtalık
erkekte testis olur.
486
00:27:58,968 --> 00:27:59,969
OĞLAN!
487
00:28:00,679 --> 00:28:05,557
Ftalat oraya girdiğinde
testosteron azalır.
488
00:28:05,558 --> 00:28:09,812
Erkek fetüs o sinyali
doğru zamanda alamaz.
489
00:28:09,813 --> 00:28:14,692
Sonuç olarak,
erkeklere özgü üreme organları gelişmez
490
00:28:14,693 --> 00:28:16,193
veya tam gelişmez.
491
00:28:16,194 --> 00:28:20,030
Buna ftalat sendromu denir.
492
00:28:20,031 --> 00:28:22,074
Çok özel
493
00:28:22,075 --> 00:28:26,079
çünkü kimyasallardan adını alan
başka sendrom yok.
494
00:28:27,706 --> 00:28:28,914
Tamam.
495
00:28:28,915 --> 00:28:34,838
Anojenital aralık, anüsle
cinsel organlar arasındaki mesafedir.
496
00:28:35,630 --> 00:28:38,550
Bu kumpaslarla ölçeriz.
497
00:28:39,467 --> 00:28:42,970
Willy birçok bebekten daha uysal,
498
00:28:42,971 --> 00:28:45,639
çok daha kolay olacak.
499
00:28:45,640 --> 00:28:49,102
Bunu gerçek bebeklerle yapmak
çok daha zor.
500
00:28:50,979 --> 00:28:55,023
Dizlerini geri çekiyoruz,
501
00:28:55,024 --> 00:28:58,694
böylece o bölge biraz daha geriliyor.
502
00:28:58,695 --> 00:29:00,154
{\an8}SHANTAL & NICK
6. çift
503
00:29:00,155 --> 00:29:04,241
{\an8}Sonra anüsü buluyoruz.
504
00:29:04,242 --> 00:29:06,452
Tamam mı? Bir tarafı koyacağız…
505
00:29:06,453 --> 00:29:08,121
Tanrım.
506
00:29:08,997 --> 00:29:10,831
Çok iyi ya.
507
00:29:10,832 --> 00:29:15,586
{\an8}Bu sayı kadınlarda
%50 ila %100 daha az olur.
508
00:29:15,587 --> 00:29:16,962
{\an8}Neden peki?
509
00:29:16,963 --> 00:29:18,922
Buradaki şeyler yüzünden.
510
00:29:18,923 --> 00:29:20,174
{\an8}Takımlar yüzünden.
511
00:29:20,175 --> 00:29:22,342
Evet, takımlar yüzünden. Müthiş…
512
00:29:22,343 --> 00:29:24,970
Bu ölçüme
513
00:29:24,971 --> 00:29:27,222
anal skrotal diyoruz.
514
00:29:27,223 --> 00:29:29,057
Bu, skrotum.
515
00:29:29,058 --> 00:29:31,561
Perineyi ölçüyoruz. Bilim yapıyoruz.
516
00:29:32,228 --> 00:29:35,022
{\an8}Ftalat sendromu belirtisi
gösteren oğlanların
517
00:29:35,023 --> 00:29:37,649
{\an8}anojenital aralığı daha küçüktü.
518
00:29:37,650 --> 00:29:42,154
{\an8}Yani erkek, daha az maskülendi
veya daha feminendi belki.
519
00:29:42,155 --> 00:29:47,534
{\an8}Daha küçük penisleri vardı,
inmemiş testis ihtimali yüksekti.
520
00:29:47,535 --> 00:29:50,746
{\an8}Güçlü endokrin bozucu kimyasalların
521
00:29:50,747 --> 00:29:54,041
{\an8}erkek üreme organlarının
gelişimindeki etkisini görmek
522
00:29:54,042 --> 00:29:55,585
son derece çarpıcıydı.
523
00:29:57,962 --> 00:30:00,464
Bunu şu soru takip etti,
524
00:30:00,465 --> 00:30:02,591
peki sağlığını etkiliyor mu?
525
00:30:02,592 --> 00:30:04,551
Buradaki kilit soru bu.
526
00:30:04,552 --> 00:30:09,515
Bu arada,
sonraki işleviyle de ilişkili mi?
527
00:30:09,516 --> 00:30:13,060
Örneğin, sperm üretimiyle
veya doğurganlığıyla.
528
00:30:13,061 --> 00:30:14,561
{\an8}KISA ANOJENİTAL ARALIK
529
00:30:14,562 --> 00:30:17,564
{\an8}Doğrusal bir ilişki bulduk.
530
00:30:17,565 --> 00:30:18,899
{\an8}SPERM KONSANTRASYONU
531
00:30:18,900 --> 00:30:21,820
{\an8}Anojenital aralık uzunsa
sperm sayısı yüksek. Net.
532
00:30:22,654 --> 00:30:26,490
Bu önemli çünkü doğumda pek fark edilmeyen
o küçük değişimlerin
533
00:30:26,491 --> 00:30:31,454
hayatınız boyunca üreme başarınızda
bir rol oynayacağını söylüyor.
534
00:30:34,707 --> 00:30:37,835
{\an8}Araştırmam için kritik önemde bir şey var.
535
00:30:37,836 --> 00:30:40,254
{\an8}Hani "ara bölge" deniyor.
536
00:30:40,255 --> 00:30:42,130
Teknik bir terim değil galiba.
537
00:30:42,131 --> 00:30:44,091
Ya da perine deniyor.
538
00:30:44,092 --> 00:30:46,426
- Perine mi? Ben hiç…
- Perine de denir.
539
00:30:46,427 --> 00:30:47,970
- Duymuş muydun?
- Evet.
540
00:30:47,971 --> 00:30:52,432
Çoğu bilimsel bilgi halka ulaşamıyor.
541
00:30:52,433 --> 00:30:55,394
Biraz haber yapılıyor, sonrası yok.
542
00:30:55,395 --> 00:30:57,396
Şey olmak çok rahatsız edicidir…
543
00:30:57,397 --> 00:31:00,358
Küçük testislerin
uyarı çanını çalan kişi olmak.
544
00:31:01,109 --> 00:31:04,820
Penisler küçülüyor.
Manşetlerde görmüş olabilirsiniz.
545
00:31:04,821 --> 00:31:08,073
Erkek doğurganlığında
muazzam bir düşüş var.
546
00:31:08,074 --> 00:31:11,535
Erkeklerin üremeye yetecek kadar
spermleri kalmayabilir.
547
00:31:11,536 --> 00:31:14,162
{\an8}Ftalatların kokularda bulunduğunu…
548
00:31:14,163 --> 00:31:18,500
{\an8}Beni asıl şaşırtan, medyanın ve halkın
verdiğim mesaja tepkisi oldu.
549
00:31:18,501 --> 00:31:20,919
{\an8}PLASTİK KRİZİ
DOĞURGANLIĞI ETKİLİYOR MU?
550
00:31:20,920 --> 00:31:23,755
{\an8}Çok üzücü çünkü pek çok insan
551
00:31:23,756 --> 00:31:27,009
{\an8}bu ürünlerin ve toksinlerin
zararlarından habersiz.
552
00:31:27,010 --> 00:31:29,803
{\an8}İnsanlar bu bilgiye cidden açtı.
553
00:31:29,804 --> 00:31:33,640
{\an8}Bebekler anne karnında
mikroplastiğe maruz kalıyor.
554
00:31:33,641 --> 00:31:37,311
Sanırım biraz da
herkeste ftalat bulunduğundan.
555
00:31:37,312 --> 00:31:39,897
Bu sadece Amerikalıların sorunu değil.
556
00:31:39,898 --> 00:31:42,400
Bu sorunları tüm dünyada görüyoruz.
557
00:31:43,860 --> 00:31:47,739
{\an8}FATEBENEFRATELLI HASTANESİ
ROMA, İTALYA
558
00:31:54,287 --> 00:31:59,083
{\an8}ANTONIO RAGUSA
DOĞUM BÖLÜMÜ MÜDÜRÜ
559
00:32:03,546 --> 00:32:09,510
Doğum uzmanı olmayı seçtim
çünkü her şey doğumla başlar.
560
00:32:12,472 --> 00:32:15,474
Her doğan çocukla beraber
561
00:32:15,475 --> 00:32:19,519
ufukta yepyeni bir dünya görünür.
562
00:32:19,520 --> 00:32:20,730
Ciao.
563
00:32:22,565 --> 00:32:24,358
İyice ıkın.
564
00:32:24,359 --> 00:32:28,947
Çok güzel.
565
00:32:29,906 --> 00:32:34,993
Oğlunuzu veya kızınızı ilk gördüğünüz an
566
00:32:34,994 --> 00:32:40,540
kafanızdaki, vücudunuzdaki
tüm nörotransmiterler
567
00:32:40,541 --> 00:32:45,630
bir anda değişiverirler.
568
00:32:46,631 --> 00:32:48,174
Bu bir tür patlamadır.
569
00:32:53,513 --> 00:32:54,721
Tanrım.
570
00:32:54,722 --> 00:32:56,307
Tebrikler Vane.
571
00:32:59,644 --> 00:33:02,771
Aşkım.
572
00:33:02,772 --> 00:33:04,983
Yine babasına benziyor.
573
00:33:06,442 --> 00:33:09,612
Her şey tek kelimeyle bitiyor.
574
00:33:10,530 --> 00:33:12,155
Ciao. Hey.
575
00:33:12,156 --> 00:33:13,408
Sevinç.
576
00:33:14,242 --> 00:33:16,369
Evet aşkım. Merhaba.
577
00:33:25,962 --> 00:33:30,882
İnsan plasentasının içinde
ilk kez plastik gördüğümde
578
00:33:30,883 --> 00:33:32,510
sevinç hissetmedim.
579
00:33:33,052 --> 00:33:34,887
Tam tersi.
580
00:33:37,974 --> 00:33:41,227
Annelerden plasentalarını
bağışlamalarını istiyoruz.
581
00:33:41,811 --> 00:33:46,107
Dikkatli olmalarını,
plastikle bozmamalarını.
582
00:33:54,157 --> 00:33:57,409
{\an8}ELEKTRONİK MİKROSKOPİ LABORATUVARI
583
00:33:57,410 --> 00:33:59,411
- Gösterebilir misin?
- Elbette.
584
00:33:59,412 --> 00:34:01,997
Evet. İyi sonuçlar aldık.
585
00:34:01,998 --> 00:34:05,042
Bence ilginç bir şey bulduk.
586
00:34:05,043 --> 00:34:07,044
Bu nesneyi bulduk.
587
00:34:07,045 --> 00:34:09,755
Birden çok katmanı olduğunu görüyoruz.
588
00:34:09,756 --> 00:34:14,010
Tarif edilen diğer mikroplastikler gibi.
589
00:34:14,719 --> 00:34:16,970
Numuneleri analiz ettik
590
00:34:16,971 --> 00:34:20,766
ve bazılarında mikroplastik bulduk.
591
00:34:20,767 --> 00:34:24,144
Çeşitli türlerde plastikler bulduk.
592
00:34:24,145 --> 00:34:27,147
Polipropilen, polietilen vesaire.
593
00:34:27,148 --> 00:34:28,566
Oturun.
594
00:34:30,568 --> 00:34:34,446
"Plasenta da mikroplastik varsa
595
00:34:34,447 --> 00:34:38,575
başka yerlerde de olabilir" dedik.
596
00:34:38,576 --> 00:34:42,497
Önce böyle, sonra böyle.
597
00:34:43,247 --> 00:34:46,084
Annelerden süt vermelerini istedik.
598
00:34:46,751 --> 00:34:48,002
Mükemmel.
599
00:34:48,920 --> 00:34:52,090
Bu numunelerin pek çoğunda
600
00:34:52,965 --> 00:34:54,383
plastik olduğunu gördük.
601
00:34:57,470 --> 00:35:00,056
Herkesin içinde plastik var.
602
00:35:01,516 --> 00:35:03,643
Bu çok korkutucu.
603
00:35:15,113 --> 00:35:18,824
Sanayinin yaklaşımı,
sorunu görmezden gelip
604
00:35:18,825 --> 00:35:20,826
daha çok kimyasal üretme,
605
00:35:20,827 --> 00:35:24,330
daha çoğunu plastiğe katıp
üretimi artırma şeklinde.
606
00:35:26,457 --> 00:35:31,002
Hiçbir şirket kârının düşmesi pahasına
607
00:35:31,003 --> 00:35:33,588
bir ürünün üretimini değiştirmez.
608
00:35:33,589 --> 00:35:34,966
Gerçek bu.
609
00:35:38,511 --> 00:35:43,598
Nasıl ben verdikleri zararı
anlatmaktan vazgeçmeyeceksem
610
00:35:43,599 --> 00:35:48,436
onlar da görev olarak gördükleri şeyi
yapmaktan vazgeçmeyecekler,
611
00:35:48,437 --> 00:35:51,899
bu görev de sanırım
hisselerinin değerini korumak.
612
00:35:53,067 --> 00:35:54,484
Hedeflerimiz farklı.
613
00:35:54,485 --> 00:35:56,903
On yıllık planlama ve inşaatın ardından
614
00:35:56,904 --> 00:36:00,532
Shell’in Beaver County’deki
etan kraker tesisi açılıyor.
615
00:36:00,533 --> 00:36:03,118
Tesis bir yıl içinde
616
00:36:03,119 --> 00:36:05,996
1,5 milyar kilogram
plastik pelet üretecek.
617
00:36:05,997 --> 00:36:07,998
Kısa operasyon süresinde
618
00:36:07,999 --> 00:36:11,209
Shell'in milyarlarca dolarlık
etan kraker tesisi
619
00:36:11,210 --> 00:36:12,794
birçok sorun yaşadı.
620
00:36:12,795 --> 00:36:14,754
Shell'in kendi verilerine göre
621
00:36:14,755 --> 00:36:17,716
arıza yüksek benzen düzeylerine yol açtı.
622
00:36:17,717 --> 00:36:20,552
Kansere neden olabilen
renksiz bir kimyasal bu.
623
00:36:20,553 --> 00:36:23,180
EPA bu zehirli petrokimya tesislerinin
624
00:36:23,181 --> 00:36:26,766
{\an8}dünyayı en çok kirleten
toksik tesislerden olduğunu biliyor.
625
00:36:26,767 --> 00:36:28,351
{\an8}Söz vermeye çalışıyorum.
626
00:36:28,352 --> 00:36:30,187
{\an8}Ayrıca siyahları öldürüyor.
627
00:36:30,188 --> 00:36:32,189
{\an8}Sahip olduğunuz her şey,
628
00:36:32,190 --> 00:36:35,734
{\an8}kıyafetleriniz, gözlüğünüz,
bindiğiniz araba, telefonunuz,
629
00:36:35,735 --> 00:36:40,530
her şeyiniz petrokimyasal ürünler.
Bu konuda ne yapacaksınız?
630
00:36:40,531 --> 00:36:45,953
İnsanların kimyasalları
sağlığa etkilerini tamamen göz ardı ederek
631
00:36:46,662 --> 00:36:48,330
ürettiğini bilmek
632
00:36:48,331 --> 00:36:51,959
beni öfkelendiriyor,
savaşmak istiyorum ve savaşıyorum.
633
00:36:52,960 --> 00:36:54,795
{\an8}MÜDAHALE
2. HAFTA
634
00:36:55,421 --> 00:36:57,881
{\an8}Yaptığınız değişiklikleri anlatın.
635
00:36:57,882 --> 00:37:01,384
Ne yediğinizi
ve yemek işi nasıl hallettiğinizi.
636
00:37:01,385 --> 00:37:04,262
{\an8}- Eskiye göre çok daha az yiyoruz.
- Evet.
637
00:37:04,263 --> 00:37:06,514
{\an8}Bu çalışma insanı yıldırabilir.
638
00:37:06,515 --> 00:37:09,517
{\an8}Plastikler çok yaygın. Her yerdeler.
639
00:37:09,518 --> 00:37:11,729
O zaman şunu soruyorsunuz,
640
00:37:12,396 --> 00:37:16,191
"Of ya, fark yaratacak kadar
değişiklik yapmam mümkün mü ki?"
641
00:37:16,192 --> 00:37:17,275
Yani…
642
00:37:17,276 --> 00:37:19,361
Shanna'nın bizimle olması harika
643
00:37:19,362 --> 00:37:23,365
çünkü alternatifleri bulmamız için
rehberlik ediyor.
644
00:37:23,366 --> 00:37:25,325
Her şeyden kurtulamayabiliriz
645
00:37:25,326 --> 00:37:27,869
ama değiştirebileceğiz bazı alanlar var.
646
00:37:27,870 --> 00:37:30,538
En azından azaltabiliriz, belki fark eder.
647
00:37:30,539 --> 00:37:33,917
Tabii bundan bir şey çıkmazsa
biraz üzüleceğiz
648
00:37:33,918 --> 00:37:35,669
ama denemeden bilemeyiz.
649
00:37:35,670 --> 00:37:37,755
Bir şans verip görmek lazım.
650
00:37:39,090 --> 00:37:41,967
Plastikle temasımı azaltmanın bir yolu
651
00:37:41,968 --> 00:37:45,387
doğal lifli,
sürdürülebilir kıyafetler giymek.
652
00:37:45,388 --> 00:37:47,305
Bunları bulmak çok zor.
653
00:37:47,306 --> 00:37:49,432
Kâğıdı görünce çok heyecanlandım.
654
00:37:49,433 --> 00:37:52,852
Plastiksiz ambalajları olduğunu düşündüm.
655
00:37:52,853 --> 00:37:54,813
Yokmuş. Plastiğe sarmışlar.
656
00:37:54,814 --> 00:37:59,026
"%95 mikromodal, %5 elastan."
657
00:37:59,568 --> 00:38:01,528
Bunların anlamını bilmiyorum.
658
00:38:01,529 --> 00:38:07,701
"%88 geri dönüştürülmüş polyester,
%12 elastan." Böyle işte.
659
00:38:07,702 --> 00:38:10,328
Pamuk bu, %100 organik pamuk.
660
00:38:10,329 --> 00:38:14,667
Yaşasın, üçte bir. Yaşasın, deneyelim.
661
00:38:24,593 --> 00:38:26,594
Cildiniz en büyük organınızdır.
662
00:38:26,595 --> 00:38:30,558
Temas ettiği kimyasalların
%60'ından fazlasını emebilir.
663
00:38:31,642 --> 00:38:38,189
Boyalarımızın ve kumaşlarımızın içerdiği
bu toksinler derimizce emiliyor.
664
00:38:38,190 --> 00:38:41,569
Bu da hayatımızı kısaltıp
doğurganlığımızı azaltıyor.
665
00:38:44,030 --> 00:38:46,281
Doğal moda tasarımcısıyım.
666
00:38:46,282 --> 00:38:49,618
{\an8}Moda sektörüne manken olarak girdim.
667
00:38:50,494 --> 00:38:54,414
Sokak modası, bodywear
ve güzellik alanlarında çok çalıştım.
668
00:38:54,415 --> 00:38:56,666
Bu bana kesinlikle bir şey öğretti.
669
00:38:56,667 --> 00:39:00,628
Her şey kumaşın dökümlülüğü
ve giysinin oturuşuyla ilgili.
670
00:39:00,629 --> 00:39:04,716
{\an8}Tasarımcılar için
sektörde çalışmaya başlamadan önce
671
00:39:04,717 --> 00:39:07,970
{\an8}manken olarak
kumaşın nasıl oturacağını öğrendim.
672
00:39:09,347 --> 00:39:13,767
{\an8}Calvin Klein'la, Jones New York'la,
Perry Ellis America'yla çalıştım.
673
00:39:13,768 --> 00:39:16,437
Sonra özel marka tasarımına geçtim.
674
00:39:16,937 --> 00:39:20,732
Büyük mağazalar tasarımlarımızı seviyordu
675
00:39:20,733 --> 00:39:22,901
ama çok pahalı diyorlardı.
676
00:39:22,902 --> 00:39:25,904
Birçok şirket kaliteyi kısıyor.
677
00:39:25,905 --> 00:39:29,783
Biz de tedarik zincirinin her adımında
tasarruf ederek
678
00:39:29,784 --> 00:39:31,659
o fiyatları yakaladık.
679
00:39:31,660 --> 00:39:35,830
Bu fiyatlarla, kirli kıyafetlerinizi atıp
yenilerini almak
680
00:39:35,831 --> 00:39:38,500
yıkamaktan ucuza geliyor.
681
00:39:38,501 --> 00:39:43,505
Yün yerine akrilik,
pamuk yerine polyester,
682
00:39:43,506 --> 00:39:47,133
ipek yerine naylon,
kauçuk yerine elastan kullandık.
683
00:39:47,134 --> 00:39:51,054
Tüm o alternatif malzemelerin
plastik ve endokrin bozucu olduğunu
684
00:39:51,055 --> 00:39:53,473
o zamanlar fark etmemiştim.
685
00:39:53,474 --> 00:39:58,521
2030'a kadar tüm liflerin
ve dolayısıyla kumaşların %70'inin
686
00:39:59,397 --> 00:40:02,733
{\an8}plastikten olacağı tahmin ediliyor.
687
00:40:09,031 --> 00:40:12,200
İki çocuğumu büyütürken
688
00:40:12,201 --> 00:40:16,329
ve ikinciyi sütten kesme aşamasındayken
689
00:40:16,330 --> 00:40:20,418
bir kitle buldum, meğer meme kanseriymiş.
690
00:40:22,044 --> 00:40:25,840
Hızlı büyüdüğünü söylediler,
son derece agresif bir kansermiş.
691
00:40:26,549 --> 00:40:32,012
Bir toksin olan kemoterapi almak
benim için çok zordu.
692
00:40:32,513 --> 00:40:33,722
Ama aldım.
693
00:40:34,598 --> 00:40:38,519
Sonra yoğun bir radyasyon turu
gerektiğini söylediler.
694
00:40:40,020 --> 00:40:43,899
Onun yerine çift mastektomi
yaptırabilir miyim diye sordum.
695
00:40:45,609 --> 00:40:46,485
Yani…
696
00:40:47,653 --> 00:40:51,198
Evet, kanser göğüslerimi
ve doğurganlığımı aldı.
697
00:40:52,867 --> 00:40:56,829
Birkaç yıl sonra bu şirketi kurdum
ve bir fotoğraf çekimi yaptım.
698
00:40:58,456 --> 00:41:00,206
Dokuz kadın vardı.
699
00:41:00,207 --> 00:41:04,086
Biri bizim için üstsüz çekim yaptı.
700
00:41:05,129 --> 00:41:08,631
Göğsünde,
"Kahrolsun meme kanseri" yazıyordu.
701
00:41:08,632 --> 00:41:10,342
"Ben geçirdim" dedim.
702
00:41:11,552 --> 00:41:15,848
Dokuz kadından üçünün
meme kanseri geçirdiğini fark ettik.
703
00:41:16,765 --> 00:41:19,685
Bu beni biraz ateşledi.
704
00:41:20,352 --> 00:41:22,812
Sağlıklı kıyafetler yaratırsak
705
00:41:22,813 --> 00:41:25,774
belki sektörü bir şekilde
iyileştirebiliriz dedim.
706
00:41:26,942 --> 00:41:30,862
Merhaba, kanalıma tekrar hoş geldiniz.
Yine "en iyiler" yapıyoruz.
707
00:41:30,863 --> 00:41:33,323
{\an8}En sevdiğim 10 saç ürününü paylaşacağım.
708
00:41:33,324 --> 00:41:36,284
Çünkü evet, sırrı buldum.
709
00:41:36,285 --> 00:41:39,204
Hepimizin rutinleri var.
710
00:41:39,205 --> 00:41:44,709
Rutinler de düzenli maruziyet yaratır.
711
00:41:44,710 --> 00:41:47,670
Bir mağazanın
kişisel bakım reyonunu dolaşıp
712
00:41:47,671 --> 00:41:51,842
her gün cildinize sürdüğünüz ürünlerin
içeriklerine baktınız mı hiç?
713
00:41:52,426 --> 00:41:58,640
Kişisel bakım ve makyaj ürünleri
endokrin bozucu kimyasallar içerir.
714
00:41:58,641 --> 00:42:00,517
{\an8}Formaldehit, PFAS'lar,
715
00:42:00,518 --> 00:42:02,977
{\an8}bunlar tutuşma önleyicilerde de bulunur,
716
00:42:02,978 --> 00:42:05,647
ftalatlar, ksenoöstrojenler, sülfatlar,
717
00:42:05,648 --> 00:42:08,066
triklosan, EDTA, parabenler…
718
00:42:08,067 --> 00:42:12,947
Tüm bu kimyasallar
ürünü geliştirmek için eklenir.
719
00:42:13,656 --> 00:42:16,616
Saç spreylerine ftalatlar ekleniyor
720
00:42:16,617 --> 00:42:20,162
çünkü saçın esnekliğini artırıyor.
721
00:42:21,205 --> 00:42:24,999
Ayrıca ürünün güzel kokmasını sağlıyor.
722
00:42:25,000 --> 00:42:27,545
Kokuların içindeki malzemelerden.
723
00:42:28,254 --> 00:42:32,341
Ama ürünü geliştirmek için
eklenen bu kimyasalların
724
00:42:33,175 --> 00:42:36,553
sağlığımıza olumsuz etkileri var.
725
00:42:36,554 --> 00:42:38,596
{\an8}SAÇ ÜRÜNÜ KULLANIMI, MENARŞ YAŞI
726
00:42:38,597 --> 00:42:42,141
{\an8}Araştırmama göre, daha erken yaşlarda
727
00:42:42,142 --> 00:42:45,103
saç ürünü kullanmaya başlayan kadınlar
728
00:42:45,104 --> 00:42:48,815
daha erken âdet görüyorlar.
729
00:42:48,816 --> 00:42:51,442
{\an8}Amerika'daki kızlar
ergenliğe erken giriyor.
730
00:42:51,443 --> 00:42:52,527
İLK ÂDET YAŞI
731
00:42:52,528 --> 00:42:55,029
11 yaşından önce âdet gören kız oranı
732
00:42:55,030 --> 00:42:58,616
%8,5'tan %15'e yükselerek
neredeyse iki katına çıktı.
733
00:42:58,617 --> 00:43:01,244
10 YAŞINDAN ÖNCE ERGENLİK:
YENİ 'NORMAL' Mİ?
734
00:43:01,245 --> 00:43:04,998
Erken âdet görmek,
meme kanseri için bir risk faktörüdür.
735
00:43:04,999 --> 00:43:07,792
{\an8}Meme ve rahim kanseri riskini artırır
736
00:43:07,793 --> 00:43:11,547
{\an8}çünkü östrojen hormonuna
daha uzun süre maruz kalırlar.
737
00:43:12,590 --> 00:43:16,259
İşin özü, bazı kesimler
738
00:43:16,260 --> 00:43:20,346
çevresel toksinlere
daha çok maruz kalıyor.
739
00:43:20,347 --> 00:43:24,225
Araştırmalara göre siyah kızlarda
ergenliğe erken girme oranı
740
00:43:24,226 --> 00:43:26,185
beyazlara oranla iki kat fazla.
741
00:43:26,186 --> 00:43:28,062
En yüksek meme kanseri, miyom…
742
00:43:28,063 --> 00:43:29,647
TOKSİK SAÇ ÜRÜNLERİNİ KES
743
00:43:29,648 --> 00:43:31,859
…ve obezite oranı siyah kadınlarda.
744
00:43:32,443 --> 00:43:36,904
Bu ilişkinin
kullandıkları güzellik ürünleriyle
745
00:43:36,905 --> 00:43:39,407
bağlantılı olduğu görülüyor.
746
00:43:39,408 --> 00:43:42,285
Bazı gruplar
diğerlerinden çok maruz kalsa da
747
00:43:42,286 --> 00:43:44,663
hepimiz maruz kalıyoruz.
748
00:43:57,926 --> 00:44:02,972
{\an8}Burada, Louisiana'da endüstrinin,
özellikle de fosil yakıt endüstrisinin
749
00:44:02,973 --> 00:44:06,101
{\an8}tesis üstüne tesis kurmasına
izin verdiler.
750
00:44:07,561 --> 00:44:10,730
Fosil yakıt endüstrisiyle
tamamen kuşatılmış
751
00:44:10,731 --> 00:44:12,940
yerleşim yerleri var.
752
00:44:12,941 --> 00:44:17,403
Louisiana'da bir zamanlar
plantasyon bölgesi denen bu topraklarda
753
00:44:17,404 --> 00:44:20,406
nesillerdir burada yaşayan
ailelerin torunları
754
00:44:20,407 --> 00:44:22,784
şimdi temiz hava için savaşıyor.
755
00:44:22,785 --> 00:44:27,456
Birbiri ardına gelen yerleşimler
sanayi tesislerinin kuşatması altında.
756
00:44:28,499 --> 00:44:29,749
{\an8}CHARLES GÖLÜ
757
00:44:29,750 --> 00:44:33,294
{\an8}Petrokimya endüstrisi
konum açısından bakıldığında
758
00:44:33,295 --> 00:44:35,756
{\an8}beyaz olmayanları daha çok etkiliyor.
759
00:44:36,465 --> 00:44:39,300
Bu ülkede siyahların %68'i
760
00:44:39,301 --> 00:44:42,804
kömürle çalışan bir santrale
50 kilometre mesafede yaşıyor.
761
00:44:42,805 --> 00:44:46,557
Üstüne üstlük, Louisiana'da
petrokimya ve plastik tesislerine
762
00:44:46,558 --> 00:44:49,019
sadece birkaç kilometre uzaktalar.
763
00:44:49,978 --> 00:44:51,896
"Çit hattı mahallesi" terimi
764
00:44:51,897 --> 00:44:56,901
arka bahçenizdeki salıncakla
petrokimya tesisleri arasında
765
00:44:56,902 --> 00:45:00,864
sadece bir çit olduğunu ifade eder.
766
00:45:04,493 --> 00:45:07,245
Louisiana'da, Baton Rouge'dan başlayıp
767
00:45:07,246 --> 00:45:10,581
New Orleans'a kadar uzanan bir bölge var.
768
00:45:10,582 --> 00:45:13,127
Adı, "Kanser Geçidi."
769
00:45:13,627 --> 00:45:16,129
İş arkadaşlarımdan biri kanserden öldü.
770
00:45:16,130 --> 00:45:18,715
{\an8}SHARON LAVIGNE
KURUCU, AYAĞA KALK ST. JAMES
771
00:45:18,716 --> 00:45:22,719
{\an8}Şu evde. Düz gidin,
amcamla karısı da kanser.
772
00:45:22,720 --> 00:45:26,639
Yan komşum da üçüncü evre kanser.
773
00:45:26,640 --> 00:45:28,933
Hastaneye yattı, bir daha görmedim.
774
00:45:28,934 --> 00:45:31,936
Tesisler gelince kirlilik başladı
ve Oliver öldü.
775
00:45:31,937 --> 00:45:34,814
Oliver hastalanıp öldü. Onunla çıkıyordum.
776
00:45:34,815 --> 00:45:36,899
Arkadaşım Matt de öldü.
777
00:45:36,900 --> 00:45:40,653
Matt mücadele etmemi söyledi.
Ben de Matt için savaşacağım.
778
00:45:40,654 --> 00:45:43,574
Sharon Hanım,
daha bir buçuk kilometre gittik.
779
00:45:44,074 --> 00:45:47,453
- 40 kişinin öldüğünü söyledin.
- Evet.
780
00:45:48,245 --> 00:45:51,540
Tanıdığım bunca insanın ölmesi
beni çok üzüyor.
781
00:45:52,666 --> 00:45:54,835
Herkes kanser oldu. Sorun ne?
782
00:45:58,756 --> 00:46:00,882
Uzağa gitmene gerek yok.
783
00:46:00,883 --> 00:46:03,176
- Evet.
- Evin şurada.
784
00:46:03,177 --> 00:46:04,302
Tam şurada.
785
00:46:04,303 --> 00:46:07,221
- Fosil yakıt endüstrisi burada.
- Doğru.
786
00:46:07,222 --> 00:46:09,891
- Mezarlık da burada.
- Doğru.
787
00:46:09,892 --> 00:46:11,934
Hepimiz öleceğiz tabii.
788
00:46:11,935 --> 00:46:15,396
- Tek isteğimiz… Çok erken ölmeyelim.
- Çok erken. Doğru.
789
00:46:15,397 --> 00:46:18,442
- Başkasının açgözlülüğü yüzünden.
- Doğru.
790
00:46:19,026 --> 00:46:20,277
İçim yanıyor.
791
00:46:21,487 --> 00:46:23,113
Ama mücadele etmeliyiz.
792
00:46:30,537 --> 00:46:32,873
Onların iş planları
793
00:46:33,540 --> 00:46:37,628
halkımız için ölüm fermanı oluyor.
794
00:46:39,338 --> 00:46:44,425
İnsanların ölümleri üzerinden
para kazanıp kâr ediyorlar.
795
00:46:44,426 --> 00:46:46,636
Plastik yapmak için mi?
796
00:46:46,637 --> 00:46:50,599
Plastik yapmak için bizi öldürüyorlar.
797
00:46:56,063 --> 00:47:01,485
İYİ İNSANLAR. İYİ ŞEYLER YAPIYOR. SASOL
798
00:47:04,655 --> 00:47:08,617
{\an8}MÜDAHALE
4. HAFTA
799
00:47:16,875 --> 00:47:20,294
{\an8}Pekâlâ. Son durum. Ocaktayız.
800
00:47:20,295 --> 00:47:23,298
{\an8}Plastik çalışması başlayalı
bir ay kadar oldu.
801
00:47:23,924 --> 00:47:26,885
Geçen ay hamile kaldık
802
00:47:27,553 --> 00:47:31,306
ama erken bir düşük yaşadık.
803
00:47:31,932 --> 00:47:34,684
Ailelerle birlikteyken biraz zor oluyor.
804
00:47:34,685 --> 00:47:38,813
Bayramlarda pozitif kalmaya çalışmak
805
00:47:38,814 --> 00:47:41,400
ve bu konuda herkesle konuşamamak
806
00:47:42,526 --> 00:47:43,735
biraz zor.
807
00:47:44,903 --> 00:47:45,988
Böyle işte.
808
00:47:46,530 --> 00:47:51,033
Bize biraz umut vermiş gibi görünüyor.
809
00:47:51,034 --> 00:47:53,911
Bence bu kesinlikle iyiye işaret.
810
00:47:53,912 --> 00:47:57,039
Vücudumun hamile kalabilmesi iyiye işaret.
811
00:47:57,040 --> 00:48:01,294
Plastik tüketimimize çok dikkat ediyoruz.
812
00:48:01,295 --> 00:48:03,797
Çalışma konusunda çok titiziz.
813
00:48:04,548 --> 00:48:08,801
Gebelik açısından şimdiye kadarki
en iyi sonuçları gördük
814
00:48:08,802 --> 00:48:11,596
Umarım çalışmanın sonuna geldiğimizde
815
00:48:11,597 --> 00:48:14,600
daha iyi haberlerle döneriz.
816
00:48:18,937 --> 00:48:22,983
Plastik sadece kimya sayesinde mümkün.
817
00:48:24,026 --> 00:48:28,864
Kimyagerler dünyayı zehirleyip
yok etmek istemiyor.
818
00:48:29,531 --> 00:48:33,868
Şirketler müşterileri öldürmenin
satışları düşüreceğini biliyor.
819
00:48:33,869 --> 00:48:36,287
Yani şunu demek devrim sayılmaz,
820
00:48:36,288 --> 00:48:38,790
"Zehirsiz, güvenli şeyler lazım yahu."
821
00:48:39,833 --> 00:48:43,210
Ama kimyagerlerin eğitimine bakarsanız
822
00:48:43,211 --> 00:48:47,506
insan sağlığı ve çevre üzerindeki
olumsuz etkileri öngörmeye dair
823
00:48:47,507 --> 00:48:51,344
temel dersler olmadığını öğrenince
824
00:48:51,345 --> 00:48:53,513
şaşkına dönersiniz.
825
00:48:54,306 --> 00:48:57,308
Toksisite mekanizmalarını bilmiyorlar.
826
00:48:57,309 --> 00:49:00,938
Biyobozunma mekanizmalarını bilmiyorlar.
827
00:49:01,855 --> 00:49:04,231
Bence kimyagerlerin
828
00:49:04,232 --> 00:49:08,319
önce insanlara zarar vermemeyi
öğrenmeleri gerekiyor.
829
00:49:08,320 --> 00:49:13,325
Ama bunun müfredatta olmaması şok edici.
830
00:49:18,580 --> 00:49:22,334
Ben aslında küçükken
kimyager olmak isteyen biri değildim.
831
00:49:23,377 --> 00:49:28,256
Endüstriyel kimyager olacağımı söyleseler
kahkahalarla gülerdim.
832
00:49:29,633 --> 00:49:32,259
Ama bilim insanlarının yarattığını,
833
00:49:32,260 --> 00:49:35,721
tasarladığını,
hayal ettiğini fark ettiğimde
834
00:49:35,722 --> 00:49:39,935
kimyayı bir sanat olarak gördüm.
835
00:49:40,978 --> 00:49:43,647
Ben de gidip tıbbi kimyager oldum.
836
00:49:45,399 --> 00:49:49,318
21 yaşına gelmeden beş makale yayınladım.
837
00:49:49,319 --> 00:49:52,154
Princeton'da yüksek lisans yaptım.
838
00:49:52,155 --> 00:49:53,364
KİMYA LABORATUVARI
839
00:49:53,365 --> 00:49:57,369
25 yaşına geldiğimde 25 yayınım vardı.
840
00:49:58,745 --> 00:50:02,708
{\an8}Artık Alimta diye bilinen
bir kanser ilacı üzerinde çalıştım.
841
00:50:04,292 --> 00:50:07,628
Polaroid'de sanayide çalışmaya başladım.
842
00:50:07,629 --> 00:50:11,048
Çok geçmeden onlarca patentim oldu.
843
00:50:11,049 --> 00:50:15,094
{\an8}İcatlar, ürünler, başarılar, ödüller.
844
00:50:15,095 --> 00:50:16,555
Sonra felaket geldi.
845
00:50:20,767 --> 00:50:25,022
Oğlum John biliyer atrezi denen
bir hastalıkla doğdu.
846
00:50:26,732 --> 00:50:30,943
Bu hastalıkta
karaciğer bağırsaklardan ayrılmış oluyor,
847
00:50:30,944 --> 00:50:34,281
suyu ve suda çözünen gıdaları
metabolize edilemiyor.
848
00:50:35,449 --> 00:50:38,200
Doğumda ameliyat oldu
849
00:50:38,201 --> 00:50:41,872
ve iki yaşındayken onu kaybettik.
850
00:50:43,582 --> 00:50:48,335
Son ana dek
ölümcül hasta olduğunu kabul etmedik.
851
00:50:48,336 --> 00:50:50,212
Hep bir umudumuz vardı.
852
00:50:50,213 --> 00:50:52,299
Ama evet, çok zor.
853
00:50:54,259 --> 00:50:57,094
Oğlumun cenazesinin olduğu gece
854
00:50:57,095 --> 00:51:00,222
yatakta uzanmış tavana bakarken
kendime sordum,
855
00:51:00,223 --> 00:51:03,392
"Acaba kimya laboratuvarında
dokunduğum bir şey mi
856
00:51:03,393 --> 00:51:05,771
oğlumun doğum kusuruna neden oldu?"
857
00:51:08,482 --> 00:51:09,857
"Neden?" dedim.
858
00:51:09,858 --> 00:51:13,486
"İnsan neden
tehlikeli şeyler icat eder ki?
859
00:51:13,487 --> 00:51:15,071
Bir saniye.
860
00:51:15,072 --> 00:51:19,700
Bunları tanımak ve tahmin etmek
eğitimlerinin parçası değilse
861
00:51:19,701 --> 00:51:21,410
nasıl icat etmesinler ki?"
862
00:51:21,411 --> 00:51:25,791
SAINT MARY'S KOLEJİ
CALIFORNIA
863
00:51:26,458 --> 00:51:28,209
Güzel, tamam.
864
00:51:28,210 --> 00:51:29,419
Öyle mi?
865
00:51:30,128 --> 00:51:32,088
Evet. Vay canına, bu çok daha…
866
00:51:32,089 --> 00:51:35,049
Bunu sarısından mı ayırıp çıkardın?
867
00:51:35,050 --> 00:51:36,467
Evet, tam buradan.
868
00:51:36,468 --> 00:51:39,804
Öğrencilerimle
BPA bileşiklerinden ftalatlara kadar
869
00:51:39,805 --> 00:51:42,682
farklı kimyasallara bakıyoruz.
870
00:51:43,350 --> 00:51:47,103
Gelişimin en başından itibaren
bir insan embriyosunun…
871
00:51:47,104 --> 00:51:48,896
{\an8}SONYA M. SCHUH
ÜREME BİYOLOĞU
872
00:51:48,897 --> 00:51:53,943
{\an8}…rahimde bu kimyasallarla
karşılaşacağı zamanı
873
00:51:53,944 --> 00:51:56,655
taklit eden süreçlerdeki
etkileri inceliyoruz.
874
00:51:57,697 --> 00:52:00,367
Civciv embriyosu gibi
hayvan modellerimiz var.
875
00:52:01,076 --> 00:52:02,743
Yapması çok kolay.
876
00:52:02,744 --> 00:52:05,955
Mikropipetler kullanarak
farklı dozlarda bileşikleri
877
00:52:05,956 --> 00:52:08,541
mikro enjeksiyon yapıyoruz.
878
00:52:08,542 --> 00:52:13,338
Kuluçkaya yatırıyoruz ve 12'nci günde
onları mikroskop altında inceliyoruz.
879
00:52:18,343 --> 00:52:21,637
Anlamak için
bilim insanı olmaya bile gerek yok.
880
00:52:21,638 --> 00:52:26,142
Kontrol embriyolarıyla
ftalat uygulanmışlara bakmanız yeterli.
881
00:52:26,143 --> 00:52:28,687
Farklılıklar oldukça belirgin.
882
00:52:29,396 --> 00:52:31,814
Bu klasik ftalat maruziyeti.
883
00:52:31,815 --> 00:52:34,942
Gördüğümüz tüm bu karakteristik şeyler,
884
00:52:34,943 --> 00:52:38,028
tüm vücuttaki azalan pigmentasyon,
885
00:52:38,029 --> 00:52:41,824
gözde, retinada ve iriste
azalan pigmentasyon.
886
00:52:41,825 --> 00:52:46,370
Özellikle bu örnekte
karın duvarında bir açıklık görüyoruz.
887
00:52:46,371 --> 00:52:49,039
Bazı iç organlar dışarı çıkıyor.
888
00:52:49,040 --> 00:52:50,958
Vücut duvarından çıkıyor.
889
00:52:50,959 --> 00:52:54,837
Tüm bu şekil bozuklukları
ve malformasyonlar
890
00:52:54,838 --> 00:52:57,506
ftalat maruziyetinin karakteristikleridir.
891
00:52:57,507 --> 00:53:02,178
Bu kez de BPA uygulanmış tüm embriyolardan
892
00:53:02,179 --> 00:53:05,097
temsilî görüntüler aldık.
893
00:53:05,098 --> 00:53:07,057
Düşük dozlarda olsa bile.
894
00:53:07,058 --> 00:53:09,518
Sonra orta ve yüksek dozlara geçtik.
895
00:53:09,519 --> 00:53:14,231
Aşırı embriyonik kusurlar,
kafada ve yüzde bozulmalar var.
896
00:53:14,232 --> 00:53:18,986
Bu örnekte vücudun büyüklüğü
kontrol grubunun üçte biri kadar.
897
00:53:18,987 --> 00:53:22,323
Organlar vücudun dışına taşıyor.
898
00:53:22,324 --> 00:53:26,577
Bazı embriyolar tamamen hatalı,
gelişmeyi durdurdular.
899
00:53:26,578 --> 00:53:30,706
Bunlar pek çok
insan doğum kusurunu andırıyor.
900
00:53:30,707 --> 00:53:35,629
Bunu çok düşük dozlarda
ftalat ve BPA bileşikleriyle görüyoruz.
901
00:53:38,548 --> 00:53:41,800
Ne yazık ki pek çoğumuza
bir şeyi zehir yapan şeyin
902
00:53:41,801 --> 00:53:44,887
dozaj olduğu öğretildi. Gayet makul.
903
00:53:44,888 --> 00:53:47,765
Her şeyin azı karar, çoğu zarar hani.
904
00:53:47,766 --> 00:53:51,936
{\an8}Ama gerçek şu ki
en küçük miktarda maruz kalmanın bile
905
00:53:51,937 --> 00:53:53,354
etkisi büyük olabilir.
906
00:53:53,355 --> 00:53:57,358
Özellikle de hormonlar konusunda.
907
00:53:57,359 --> 00:54:01,862
{\an8}Genlerin davranışını değiştirmek için
çok az miktarda kimyasal yeterli.
908
00:54:01,863 --> 00:54:03,573
{\an8}Endokrin bozukluğu budur.
909
00:54:05,325 --> 00:54:07,534
Fetüs gelişirken
910
00:54:07,535 --> 00:54:10,621
yanlış gen yanlış zamanda devreye giriyor
911
00:54:10,622 --> 00:54:13,374
ve gelişim yanlış yolda ilerliyor.
912
00:54:13,375 --> 00:54:16,794
Artık biliyoruz ki
milyarda bir bile zararlı olabilir.
913
00:54:16,795 --> 00:54:18,588
Ufak bir miktar gibi görünüyor
914
00:54:19,464 --> 00:54:21,924
ama içinde milyarda bir bisfenol A olan
915
00:54:21,925 --> 00:54:25,135
bir damla su düşünün,
916
00:54:25,136 --> 00:54:29,139
o bir damla suda
kaç bisfenol A molekülü vardır?
917
00:54:29,140 --> 00:54:32,142
2,65 trilyon molekül.
918
00:54:32,143 --> 00:54:35,854
Bir tanesi zarar verebilir. Sorun da bu.
919
00:54:35,855 --> 00:54:39,276
Bunu anlayacak bilimsel seviyeye
yeni yeni ulaşıyoruz.
920
00:54:40,485 --> 00:54:42,528
{\an8}MÜDAHALE
6. HAFTA (ORTA NOKTA)
921
00:54:42,529 --> 00:54:44,446
{\an8}Öncelikle, sizi görmek güzel.
922
00:54:44,447 --> 00:54:47,199
- Sonuçları konuşalım mı? Sanırım…
- Evet.
923
00:54:47,200 --> 00:54:52,329
Darby, başlangıç BPA seviyen çok yüksekti.
924
00:54:52,330 --> 00:54:55,207
Devamında çok düştü.
925
00:54:55,208 --> 00:54:56,792
%95 DÜŞÜŞ
926
00:54:56,793 --> 00:54:57,960
- Müthiş.
- Vay.
927
00:54:57,961 --> 00:55:00,087
Jesse, BPA'nı çok düşürdün.
928
00:55:00,088 --> 00:55:01,088
%20 DÜŞÜŞ
929
00:55:01,089 --> 00:55:02,172
- Sahi mi?
- Vay be.
930
00:55:02,173 --> 00:55:04,466
Yani tüm bu emekler işe yaradı.
931
00:55:04,467 --> 00:55:05,593
- Müthiş.
- Vay be.
932
00:55:06,469 --> 00:55:10,222
Müdahale sonuçları beni çok memnun etti.
933
00:55:10,223 --> 00:55:11,641
Altı haftanın ardından
934
00:55:12,225 --> 00:55:16,270
neredeyse herkesin bisfenol A düzeyi
tespit edilemez noktaya indi.
935
00:55:16,271 --> 00:55:17,272
%61,5 DÜŞÜŞ
936
00:55:18,481 --> 00:55:21,191
Ftalat seviyelerini de düşürdüler.
937
00:55:21,192 --> 00:55:22,526
%6,25 DÜŞÜŞ
938
00:55:22,527 --> 00:55:27,865
İlginçtir, çiftteki erkek ve kadınların
değerleri beraber ilerledi,
939
00:55:27,866 --> 00:55:32,370
yani ortak çevrelerindeki değişimleri
birlikte yansıttılar.
940
00:55:35,248 --> 00:55:39,918
{\an8}Katılımcıların maruziyetlerini düşürmesi
beni şaşırttı diyemem.
941
00:55:39,919 --> 00:55:43,631
{\an8}Bunun sperm sayılarını nasıl etkileyeceği
asıl soru işareti.
942
00:55:44,716 --> 00:55:48,636
Açıkçası, altı haftanın ardından
pek fark görmedik.
943
00:55:49,137 --> 00:55:51,305
O sonuçları aldığımda çok üzüldüm.
944
00:55:51,306 --> 00:55:54,433
"Bu ne ya?" dedim. Çok üzüldüm.
945
00:55:54,434 --> 00:55:57,895
{\an8}Tabii bu,
katılımcıları hayal kırıklığına uğrattı.
946
00:55:57,896 --> 00:56:02,775
Ama unutmayalım,
yeni sperm üretmek 70 gün sürüyor.
947
00:56:02,776 --> 00:56:07,780
Muhtemelen son numunelere kadar
gelişme göremeyeceğiz.
948
00:56:07,781 --> 00:56:09,573
{\an8}Zor bir şey yapıyoruz.
949
00:56:09,574 --> 00:56:12,451
{\an8}Bence biraz rahatlamalıyız.
950
00:56:12,452 --> 00:56:15,330
{\an8}Mümkünse biraz daha zaman tanımalıyız.
951
00:56:15,830 --> 00:56:18,333
{\an8}BİYOÖNCÜLER
952
00:56:20,502 --> 00:56:24,005
Bir sperm olarak yardım istemeye geldim.
953
00:56:25,215 --> 00:56:28,884
Biz spermlerin nesli tükenmekte.
954
00:56:28,885 --> 00:56:31,387
Ama bu sorunu çözebiliriz.
955
00:56:31,388 --> 00:56:34,932
Spermlerimizi ve geleceğimizi
kurtaran insanlardan birine
956
00:56:34,933 --> 00:56:37,434
beraber hoş geldin diyelim.
957
00:56:37,435 --> 00:56:38,686
John Warner.
958
00:56:40,480 --> 00:56:44,025
Bir spermin takdim etmesini
tuhaf bulmuş olabilirsiniz.
959
00:56:44,526 --> 00:56:46,653
Ama bir düşünün,
960
00:56:47,195 --> 00:56:48,530
hepiniz spermdiniz.
961
00:56:53,034 --> 00:56:56,830
İki yaşındaki oğlumu
bir doğum kusuruna kaybettikten sonra
962
00:56:57,330 --> 00:57:01,458
eğitimimde eksik bir şey olduğunu anladım.
963
00:57:01,459 --> 00:57:04,670
Gördüm ki hiçbir üniversite
964
00:57:04,671 --> 00:57:07,923
bir molekülü toksik yapan şeyi
965
00:57:07,924 --> 00:57:10,759
kimyagerlere öğretmiyor.
966
00:57:10,760 --> 00:57:15,013
Dünyanın bir sosyal harekete
ihtiyacı yoktu.
967
00:57:15,014 --> 00:57:17,433
Siyasetçiye ihtiyacı yoktu.
968
00:57:17,434 --> 00:57:19,476
Yeni bir bilime ihtiyacı vardı.
969
00:57:19,477 --> 00:57:24,481
Kimyagerlere bu olumsuz etkileri
öngörmeyi öğreten bir bilime.
970
00:57:24,482 --> 00:57:27,444
Yeşil kimya alanı işte böyle doğdu.
971
00:57:28,987 --> 00:57:33,365
{\an8}1990'larda Paul Anastas'la beraber
yeşil kimyaya dair kitap yazdık.
972
00:57:33,366 --> 00:57:35,117
{\an8}YEŞİL KİMYA
TEORİ VE UYGULAMA
973
00:57:35,118 --> 00:57:38,745
{\an8}Her zamanki gibi
bilimini, kimyanı yapıyorsun
974
00:57:38,746 --> 00:57:42,332
ama bunun üstüne bir de
975
00:57:42,333 --> 00:57:44,668
"Ya işe yararsa?" katmanı ekliyorsun.
976
00:57:44,669 --> 00:57:48,422
Ya sadece bir dergide
yayınlanmakla kalmaz da
977
00:57:48,423 --> 00:57:53,678
bir şirket bundan
kilotonlarca üretmeye başlarsa?
978
00:57:54,179 --> 00:57:56,513
İcadımızın ilk günündeki kararlarımın
979
00:57:56,514 --> 00:58:01,227
gelecekte nasıl etkileri olacak?
980
00:58:02,020 --> 00:58:03,729
İşte bu yeşil kimya.
981
00:58:03,730 --> 00:58:06,773
Son saydığımda
65'ten fazla ülkeye gitmiştim.
982
00:58:06,774 --> 00:58:09,109
Başkanlarla, başbakanlarla görüştüm,
983
00:58:09,110 --> 00:58:13,823
kurdeleler kesip konuşmalar yaptım.
Bu bir hareket olmaya başlıyor.
984
00:58:14,449 --> 00:58:18,285
Dünya çapında 100 kadar üniversite
bir taahhüde imza attı.
985
00:58:18,286 --> 00:58:23,082
Yeşil kimyayı müfredatlarına almayı
taahhüt ettiler.
986
00:58:24,125 --> 00:58:27,044
Ama toplumdaki herkes bir şeyi anlamalı,
987
00:58:27,045 --> 00:58:29,254
ürünler zehirli olmak zorunda değil.
988
00:58:29,255 --> 00:58:31,508
Başka yollarla yapmayı öğrenebiliriz.
989
00:58:33,718 --> 00:58:36,804
Baktığınız her yerde plastik var.
990
00:58:37,514 --> 00:58:38,972
Plastiğe bağımlıyız.
991
00:58:38,973 --> 00:58:42,435
Plastiksiz bir dünya düşünmek zor.
992
00:58:43,144 --> 00:58:47,773
Ama plastik tek başına kötü bir şey değil.
993
00:58:47,774 --> 00:58:50,400
Hormonlarımızı değiştiren şey
994
00:58:50,401 --> 00:58:52,987
içindeki kimyasallar.
995
00:59:00,745 --> 00:59:03,414
Birçok insan
devletin bizi koruduğunu düşünür.
996
00:59:03,998 --> 00:59:07,418
Zararlı şeylere maruz kalmamıza
izin vermeyeceğini.
997
00:59:08,002 --> 00:59:13,091
Ama her gün kullandığımız ürünlerdeki
kimyasallara karşı korunmuyoruz.
998
00:59:13,883 --> 00:59:17,135
ABD'deki bu kimyasallara dair
kurallara bakarsak
999
00:59:17,136 --> 00:59:20,389
çok az kimyasalın yasaklandığını görürüz.
1000
00:59:20,390 --> 00:59:22,934
Çoğu kimyasal test bile edilmemiştir.
1001
00:59:24,852 --> 00:59:26,603
Tekrar tekrar görüyoruz,
1002
00:59:26,604 --> 00:59:30,525
yıllardır piyasada olan kimyasallar
toksisiteye neden oluyor.
1003
00:59:31,359 --> 00:59:32,818
DDT'de gördük.
1004
00:59:32,819 --> 00:59:36,989
Pestisitler insanlık için
büyük bir tehdit olabilir.
1005
00:59:36,990 --> 00:59:37,906
Asbestte de.
1006
00:59:37,907 --> 00:59:39,908
Bugün Çevre Koruma Ajansı
1007
00:59:39,909 --> 00:59:44,454
{\an8}ABD'de hâlâ kullanılan
tek asbest türüne yasak getirdi.
1008
00:59:44,455 --> 00:59:48,292
Benzindeki kurşun
çocuklarda beyin hasarına yol açıyordu.
1009
00:59:48,293 --> 00:59:53,589
{\an8}Benzindeki kurşun
nüfusun yarısının IQ'sunu düşürdü.
1010
00:59:53,590 --> 00:59:58,343
{\an8}Benzinden kurşun çıkardığımızda
çocukların kan seviyelerini %95 düşürdük.
1011
00:59:58,344 --> 01:00:02,598
Bir neslin çocuklarının IQ'sunu
beş puan yükselttik.
1012
01:00:02,599 --> 01:00:06,143
O daha zeki, daha yaratıcı çocuklar da
1013
01:00:06,144 --> 01:00:09,022
ekonomiye milyarlarca dolar katkı sağladı.
1014
01:00:10,815 --> 01:00:13,150
Bu büyük bir başarı hikâyesi.
1015
01:00:13,151 --> 01:00:16,446
Bence şu an büyük mesele şu,
plastikleri ne yapacağız?
1016
01:00:17,697 --> 01:00:19,156
Medya federal hükûmetin
1017
01:00:19,157 --> 01:00:22,492
{\an8}bu kimyasalları düzenlemekte
isteksiz oluşunun sebebinin
1018
01:00:22,493 --> 01:00:26,121
{\an8}kimya endüstrisinin
yanlı çalışmaları olduğunu söyledi.
1019
01:00:26,122 --> 01:00:30,292
{\an8}Senatör, FDA'de tüm ürün onaylarımız
1020
01:00:30,293 --> 01:00:32,127
{\an8}GIDA VE İLAÇ DAİRESİ DELEGESİ
1021
01:00:32,128 --> 01:00:38,300
{\an8}ilgili üretici tarafından hazırlanan
ve yürütülen çalışmalardan elde edilen
1022
01:00:38,301 --> 01:00:40,886
{\an8}verilere dayanmaktadır.
1023
01:00:40,887 --> 01:00:43,972
{\an8}Bu sizi rahatsız etmiyor mu?
Demek istediğim bu.
1024
01:00:43,973 --> 01:00:46,266
{\an8}Bağlantıyı görmüyorsunuz galiba.
1025
01:00:46,267 --> 01:00:49,770
{\an8}Plastikler piyasaya çıktığında
1026
01:00:49,771 --> 01:00:54,358
endokrin bozulması bilimsel olarak
bilinmediği için bu noktadayız.
1027
01:00:54,359 --> 01:00:58,695
{\an8}Genlerimiz her gün, her saniye
trilyonlarca kez açılıp kapanıyor.
1028
01:00:58,696 --> 01:01:00,822
{\an8}ÇEVRE SAĞLIĞI BİLİMLERİ
CEO, KURUCU
1029
01:01:00,823 --> 01:01:04,869
{\an8}Ftalatlar ve bisfenol A gibi şeyler
1030
01:01:05,578 --> 01:01:08,080
{\an8}bu açılıp kapanma sürecini etkiliyor.
1031
01:01:08,081 --> 01:01:10,832
FDA, EPA ve CDC'nin bilim anlayışı
1032
01:01:10,833 --> 01:01:14,711
moleküler genetiği görmezden geliyor.
1033
01:01:14,712 --> 01:01:17,130
Son 30 yılda
1034
01:01:17,131 --> 01:01:19,425
bilim çok ilerledi.
1035
01:01:19,926 --> 01:01:23,596
En azından şu kesin,
sorunun boyutunu hafife aldık.
1036
01:01:24,972 --> 01:01:28,141
{\an8}Plastik endüstrisi
devasa bir yapıya dönüştü
1037
01:01:28,142 --> 01:01:32,062
{\an8}ve bunun bizi aşmasına,
kontrolden çıkmasına izin verdik.
1038
01:01:32,063 --> 01:01:35,357
{\an8}Plastiklerden sızan birçok kimyasal
endokrin bozucudur.
1039
01:01:35,358 --> 01:01:37,067
{\an8}PLASTİK ATIKLARINI AZALTMAK
1040
01:01:37,068 --> 01:01:38,985
{\an8}Bu da plastikleri
1041
01:01:38,986 --> 01:01:42,656
{\an8}günümüzün bulaşıcı olmayan
salgınlarına bağlar.
1042
01:01:42,657 --> 01:01:45,033
{\an8}Mesela meme kanseri, prostat kanseri,
1043
01:01:45,034 --> 01:01:47,494
{\an8}testis kanseri, kısırlık,
1044
01:01:47,495 --> 01:01:50,038
{\an8}bağışıklık ve beyin işlev bozuklukları.
1045
01:01:50,039 --> 01:01:54,126
{\an8}Maalesef ABD'de düzenleyici toksikoloji
1046
01:01:54,127 --> 01:01:58,380
{\an8}kimya endüstrisinin
Kongre'deki nüfuzu yüzünden yerinde saydı.
1047
01:01:58,381 --> 01:01:59,423
Nokta.
1048
01:01:59,424 --> 01:02:02,592
{\an8}İstikrarlı tedarik zincirleri
olmazsa olmaz.
1049
01:02:02,593 --> 01:02:05,638
{\an8}Amerika'da plastik üretmek iyi bir şey.
1050
01:02:12,145 --> 01:02:14,563
Şu an bir plantasyon alanındayız.
1051
01:02:14,564 --> 01:02:18,817
Atalarım Afrika'dan sökülüp
1052
01:02:18,818 --> 01:02:21,904
köle olarak buraya getirilmiş.
1053
01:02:23,030 --> 01:02:24,991
Bunun hatırası hâlâ canlı.
1054
01:02:26,659 --> 01:02:29,828
Şimdi de Louisiana'daki
fosil yakıt endüstrisi
1055
01:02:29,829 --> 01:02:33,832
eski plantasyon alanlarına
1056
01:02:33,833 --> 01:02:36,210
tesisler dikmenin peşinde.
1057
01:02:36,711 --> 01:02:40,797
Bu geçmişin herkes için
ne kadar acı verici olduğunu
1058
01:02:40,798 --> 01:02:42,341
bildikleri hâlde.
1059
01:02:44,635 --> 01:02:48,930
Bu çok acı çünkü hem Doğa Ana'yı sömürmek
1060
01:02:48,931 --> 01:02:51,433
hem de aynı insanlara zarar vermek için
1061
01:02:51,434 --> 01:02:54,394
plantasyonlardaki zihniyetin
1062
01:02:54,395 --> 01:02:56,481
aynısını devam ettiriyorlar.
1063
01:02:57,565 --> 01:03:01,486
İnsanlığı umursamadıkları
buradan belli oluyor.
1064
01:03:03,029 --> 01:03:05,030
{\an8}JOHN BEL EDWARDS
LOUISIANA VALİSİ
1065
01:03:05,031 --> 01:03:11,037
{\an8}Formosa'nın 9,4 milyar dolar
yatırım yapacağını duyurmaya geldik.
1066
01:03:11,537 --> 01:03:14,623
Sunshine Köprüsü’nün
üç kilometre ilerisinde,
1067
01:03:14,624 --> 01:03:17,417
St. James Parish'te yapılacak bu yatırımı
1068
01:03:17,418 --> 01:03:20,588
ve yeni iş imkânını duyurmaktan
mutluluk duyuyorum.
1069
01:03:22,048 --> 01:03:23,673
{\an8}ÖNERİLEN FORMOSA ARAZİSİ
1070
01:03:23,674 --> 01:03:25,467
Formosa tesisini
1071
01:03:25,468 --> 01:03:28,804
eski bir plantasyon alanına
kurmak istiyorlardı.
1072
01:03:28,805 --> 01:03:32,682
Bu sıradan bir tesis değil.
Eyaletin en büyük tesisi deniyor.
1073
01:03:32,683 --> 01:03:37,813
{\an8}Sharon Lavigne gibi insanlar
uluslararası bir mega şirkete direniyordu.
1074
01:03:37,814 --> 01:03:39,397
{\an8}ST. JAMES'İN ÖLÜM FERMANI
1075
01:03:39,398 --> 01:03:40,482
{\an8}MÜCADELEYE KATIL
1076
01:03:40,483 --> 01:03:42,275
{\an8}Mutfak tezgâhlarından hem de.
1077
01:03:42,276 --> 01:03:45,403
{\an8}Bu bir Davud ve Câlut hikayesi.
1078
01:03:45,404 --> 01:03:50,283
{\an8}Milyarlarca dolarlık bir kimya şirketi
devasa bir tesis kurmaya hazırdı.
1079
01:03:50,284 --> 01:03:54,413
{\an8}Ta ki Sharon Lavigne Hanım'la,
Ayağa Kalk St. James'le karşılaşana dek.
1080
01:03:55,706 --> 01:03:59,919
Formosa Plastik
evime üç kilometre uzakta inşa edilecekti.
1081
01:04:00,419 --> 01:04:05,006
"Tanrım, burası Formosa olamaz.
Burada yaşıyoruz" dedim.
1082
01:04:05,007 --> 01:04:06,258
{\an8}FORMOSA'YI DURDURUN
1083
01:04:06,259 --> 01:04:09,427
{\an8}Aktivist olma niyetim yoktu.
1084
01:04:09,428 --> 01:04:13,014
{\an8}Ama Formosa Plastik kelimeleri
kulağımda çınlıyordu.
1085
01:04:13,015 --> 01:04:15,392
Öncelikle, ilkin Tanrı'ya gittik.
1086
01:04:15,393 --> 01:04:17,310
- Ben gittim en azından.
- Anlat.
1087
01:04:17,311 --> 01:04:20,397
Verandamda oturup dua ettim.
Tanrı'ya sordum.
1088
01:04:20,398 --> 01:04:23,900
Tanrı harekete geç demeseydi
bugün bu mücadeleyi vermezdim.
1089
01:04:23,901 --> 01:04:25,361
Tanrı savaşmamı söyledi.
1090
01:04:27,446 --> 01:04:31,533
"Vali tesise onay verdi,
durduramazsın" dediler.
1091
01:04:31,534 --> 01:04:33,785
"Vali kendi semtine kursun" dedim.
1092
01:04:33,786 --> 01:04:35,912
St. James halkını aptal sanıyor.
1093
01:04:35,913 --> 01:04:38,957
Bir tesis daha kuracaklar.
Zaten 12 tane var.
1094
01:04:38,958 --> 01:04:42,128
Olmaz. Öyle bir şey asla olmayacak.
1095
01:04:44,630 --> 01:04:45,922
{\an8}Miting yaptık.
1096
01:04:45,923 --> 01:04:48,174
Yürüyüş yaptık.
1097
01:04:48,175 --> 01:04:50,260
Yerel meclislere gittik.
1098
01:04:50,261 --> 01:04:55,599
Formosa, St. James'e gelirse
yaşayamayacağız.
1099
01:04:55,600 --> 01:04:58,810
Biz Ayağa Kalk St. James'iz
ve direneceğiz.
1100
01:04:58,811 --> 01:05:00,979
{\an8}TEMİZ HAVA, SU, TOPRAK İÇİN YÜRÜYÜŞ
1101
01:05:00,980 --> 01:05:02,607
Formosa savaşa hazır olsun.
1102
01:05:04,483 --> 01:05:05,942
{\an8}MÜDAHALE
12. HAFTA (SON)
1103
01:05:05,943 --> 01:05:08,446
{\an8}Son sonuçlarınızdan bahsedeyim size.
1104
01:05:09,030 --> 01:05:11,615
Katie, bana göre çarpıcı kısmı
1105
01:05:11,616 --> 01:05:14,534
ftalatlarının çok yükselmiş olması.
1106
01:05:14,535 --> 01:05:18,580
Şu an temasını azalttığın bir dönemdesin.
1107
01:05:18,581 --> 01:05:21,791
Gizli bir şey var demek ki.
"Ne gizli?" diye düşündüm.
1108
01:05:21,792 --> 01:05:24,753
İşteki bir şey mi? Kim bilir?
1109
01:05:24,754 --> 01:05:28,757
Tim, sperm sayın pek iyi değil, değil mi?
1110
01:05:28,758 --> 01:05:30,050
- Doğru.
- Evet.
1111
01:05:30,051 --> 01:05:32,928
Konsantrasyonun aslında biraz düşmüş.
1112
01:05:32,929 --> 01:05:33,845
Peki.
1113
01:05:33,846 --> 01:05:37,641
Ciddi bir ilerleme yokmuş gibi görünüyor.
1114
01:05:37,642 --> 01:05:39,225
Dürüstçe söylemeliyim.
1115
01:05:39,226 --> 01:05:44,564
Bu çalışmaların yürek burkan yanı,
herkesin iyiye gitmiyor oluşu.
1116
01:05:44,565 --> 01:05:48,818
Hayatınızdan tüm zararlı maddeleri
çıkarmak çok zor.
1117
01:05:48,819 --> 01:05:51,571
Endokrin bozucular çok yaygın.
1118
01:05:51,572 --> 01:05:54,700
Hiç beklemediğiniz anda bile
maruz kalıyorsunuz.
1119
01:05:55,284 --> 01:05:58,578
Ama bu, kötü haber vermeyi
daha kolay kılmıyor.
1120
01:05:58,579 --> 01:06:01,540
Uzun süre denediniz, değil mi?
1121
01:06:02,416 --> 01:06:04,668
- Evet. 10 yıldan fazla.
- Evet.
1122
01:06:04,669 --> 01:06:09,381
Müdahale hayatınıza
faydalı olduğu için sevinçliyim.
1123
01:06:09,382 --> 01:06:10,340
Evet.
1124
01:06:10,341 --> 01:06:15,303
Ama yakınlarda hamile kalacağınıza dair
işaret görmüyorum.
1125
01:06:15,304 --> 01:06:16,554
- Tabii.
- Anladım.
1126
01:06:16,555 --> 01:06:18,556
- Sorun değil.
- Evet.
1127
01:06:18,557 --> 01:06:22,853
Nasıl desem…
Mucize gerektiğini biliyorduk.
1128
01:06:24,730 --> 01:06:27,566
Gebe kalamamak çok zordu.
1129
01:06:28,317 --> 01:06:30,819
Dürüst olmak gerekirse
1130
01:06:30,820 --> 01:06:33,280
yılgın hissettiğim anlar oldu.
1131
01:06:33,990 --> 01:06:37,575
Her geçen yıl daha da zorlaşan zorluğu,
1132
01:06:37,576 --> 01:06:39,787
en azından benim için,
1133
01:06:41,080 --> 01:06:42,999
Babalar ve Anneler Günü.
1134
01:06:44,166 --> 01:06:46,919
Kutlayacağımı düşünmüştüm hep.
1135
01:06:47,712 --> 01:06:49,672
Ama anne ve baba değiliz.
1136
01:06:50,673 --> 01:06:52,048
Şunu düşündürüyor,
1137
01:06:52,049 --> 01:06:55,761
"Vay canına, hayatlarımız
beklentilerimizden çok farklı."
1138
01:06:56,554 --> 01:07:02,143
Ama bir gün çocuk sahibi olacağımıza dair
o umudu asla bırakmayacağım.
1139
01:07:07,440 --> 01:07:10,483
{\an8}California başsavcısı
ExxonMobil’ı ifadeye çağırdı…
1140
01:07:10,484 --> 01:07:14,529
{\an8}Başsavcı Rob Bonta'ya göre
fosil yakıt ve petrokimya şirketleri
1141
01:07:14,530 --> 01:07:17,449
geri dönüşümün rolünü abartıp
sorunu perdeliyor.
1142
01:07:17,450 --> 01:07:20,785
{\an8}Fosil yakıt ve petrokimya endüstrileri
1143
01:07:20,786 --> 01:07:25,707
{\an8}yarım asırdır
bir aldatma kampanyası yürütüyorlar.
1144
01:07:25,708 --> 01:07:30,336
Yaptığım iş resmî bir iş
ama aynı zamanda kişisel.
1145
01:07:30,337 --> 01:07:33,798
Büyük kızım,
"Baba, ailemi seviyorum" dedi.
1146
01:07:33,799 --> 01:07:36,009
"Bir gün kendi ailem olsun istiyorum
1147
01:07:36,010 --> 01:07:40,014
ama bu ölen gezegene bir çocuk getirmek
sorumsuzluk olur.
1148
01:07:40,514 --> 01:07:42,474
Aile kurmayı düşünmüyorum."
1149
01:07:42,475 --> 01:07:45,310
Yanlış bu. Kendi hatalarımız yüzünden
1150
01:07:45,311 --> 01:07:48,271
ve sorumlu davranamadığımız için
1151
01:07:48,272 --> 01:07:51,149
sonraki kuşakların hayallerini
çalmamalıyız.
1152
01:07:51,150 --> 01:07:53,319
Ne için? Sonsuz kâr için mi?
1153
01:07:56,572 --> 01:07:59,783
{\an8}AMERİKA'YI GÜZEL TUTUN
1970
1154
01:07:59,784 --> 01:08:03,787
{\an8}Tüm plastik endüstrisi
bir yalan üzerine kuruludur.
1155
01:08:03,788 --> 01:08:08,666
Bugün plastiklerin
her yerde oluşunun tek sebebi
1156
01:08:08,667 --> 01:08:13,005
insanlara bu ürünün geri dönüştürülebilir
olduğunun söylenmesi.
1157
01:08:13,672 --> 01:08:17,468
İnsanlar çevreyi kirletmeye başlar.
İnsanlar bunu durdurabilir.
1158
01:08:19,845 --> 01:08:23,014
{\an8}O reklamı hazırlayan
Amerika'yı Güzel Tut kuruluşu
1159
01:08:23,015 --> 01:08:25,809
{\an8}bir plastik grubundan
kısmi finansman alıyordu.
1160
01:08:25,810 --> 01:08:28,645
Büyük içecek ve ambalaj şirketlerinden.
1161
01:08:28,646 --> 01:08:33,149
Altta yatan mesajı fark edene dek
size tuhaf gelebilir. O mesaj şu,
1162
01:08:33,150 --> 01:08:36,320
"Kirliliği durdurmak size,
tüketiciye düşünüyor."
1163
01:08:39,073 --> 01:08:41,699
Gezegeni yok ettiğini bilseler
1164
01:08:41,700 --> 01:08:43,952
insanlar ne plastik alırdı
1165
01:08:43,953 --> 01:08:47,164
ne plastiğe bel bağlardı
ne de plastik tüketirdi.
1166
01:08:47,873 --> 01:08:49,624
California Adalet Bakanlığı
1167
01:08:49,625 --> 01:08:53,212
ExxonMobil hakkında soruşturma başlattı.
1168
01:08:53,921 --> 01:08:58,258
İç iletişimlerde, geniş ölçekte
geri dönüşümün finansal olarak
1169
01:08:58,259 --> 01:09:01,428
sürdürülebilir olmadığını söyleyen
ifadeler gördük.
1170
01:09:02,221 --> 01:09:06,851
Yine de plastiğin geri dönüştürülebileceği
efsanesini satmayı sürdürdüler.
1171
01:09:07,560 --> 01:09:09,060
{\an8}GERİ DÖNÜŞÜM
PLASTİK
1172
01:09:09,061 --> 01:09:13,982
{\an8}Geri dönüşümün işe yaraması,
ürünlerinin piyasada kalması için şarttı.
1173
01:09:13,983 --> 01:09:16,776
- Plastik satmanın bir yoluydu.
- Evet.
1174
01:09:16,777 --> 01:09:18,988
Kazan-kazan durumu.
1175
01:09:19,655 --> 01:09:22,867
Bugün plastiklerin
yalnızca %9’u geri dönüştürülüyor.
1176
01:09:23,534 --> 01:09:24,618
{\an8}Şok edici.
1177
01:09:25,202 --> 01:09:29,122
Sebebi de büyük plastik şirketlerinin
bundan kâr etmemesi.
1178
01:09:29,123 --> 01:09:31,040
Geri dönüştürmek çok maliyetli.
1179
01:09:31,041 --> 01:09:34,377
O kadar çok plastik üretiyoruz ki
1180
01:09:34,378 --> 01:09:37,964
sistemin kendi kendini
geri dönüştürme kapasitesini
1181
01:09:37,965 --> 01:09:40,633
en baştan aşıyoruz.
1182
01:09:40,634 --> 01:09:44,429
Onlarca yıl dünyanın yarısından çoğunun
çöplüğü olmuş olan Çin
1183
01:09:44,430 --> 01:09:48,099
düşük kaliteli geri dönüşüm ürünlerinin
çoğunu yasakladı.
1184
01:09:48,100 --> 01:09:51,811
{\an8}Görünen o ki
Çin çöplerimizi ithal etmekten bıktı.
1185
01:09:51,812 --> 01:09:56,399
Plastik ürünler geri dönüştürülemiyorsa
o zaman böyle ifade edilmesi gerekir.
1186
01:09:56,400 --> 01:09:58,484
Reklamlar gerçeğe uygun olmalı.
1187
01:09:58,485 --> 01:10:00,653
Tracy, bak, çöp kutusuna gidiyor.
1188
01:10:00,654 --> 01:10:06,159
Gerçek şu ki bu efsanenin oluşmasına
on yıllarca izin verildi. Şok edici.
1189
01:10:06,160 --> 01:10:08,412
Tütünden pek farklı değil.
1190
01:10:10,497 --> 01:10:11,915
EXXON'A PLASTİK DAVASI
1191
01:10:11,916 --> 01:10:15,001
Halkı kandırıp
plastik kirliliği krizini körükleyen
1192
01:10:15,002 --> 01:10:19,005
büyük şirketler varsa
bunun bitmesi gerekir.
1193
01:10:19,006 --> 01:10:22,885
Bunu dilemeyeceğim veya ummayacağım,
bunu yapacağım.
1194
01:10:33,479 --> 01:10:36,147
Bana kanser teşhisi konduğunda
1195
01:10:36,148 --> 01:10:39,067
sürdürülebilir moda öğretiyordum.
1196
01:10:39,068 --> 01:10:42,820
Sorunun artık
sürdürülebilirlik olmadığını anladım.
1197
01:10:42,821 --> 01:10:46,283
Asıl sorun,
tüm petrokimyasallardan kurtulmaktı.
1198
01:10:47,534 --> 01:10:51,664
Tekstil çevredeki mikroplastiklerin
en büyük kaynağıdır.
1199
01:10:53,874 --> 01:10:56,125
Ama California Cloth Foundry'de
1200
01:10:56,126 --> 01:11:00,296
lifler pamuk, keten, kenevir, keten
1201
01:11:00,297 --> 01:11:01,798
ve ağaçlardan viskon.
1202
01:11:01,799 --> 01:11:03,300
BİTKİYDİM
TEKRAR OLACAĞIM
1203
01:11:04,802 --> 01:11:09,180
Tekstil tedarik zincirindeki
en zehirli süreç boyamadır.
1204
01:11:09,181 --> 01:11:11,516
Boyalar petrokimyasaldır.
1205
01:11:11,517 --> 01:11:14,435
Malzemelerimizin çoğu
mutfakta bulunabilir,
1206
01:11:14,436 --> 01:11:16,312
kestane ve demir gibi.
1207
01:11:16,313 --> 01:11:20,817
North Face ve Levi's programımızdaki
ana malzemeler bunlar.
1208
01:11:20,818 --> 01:11:23,069
Bir diğeri de mürver.
1209
01:11:23,070 --> 01:11:26,323
Gisele'in Gaia kapüşonlusunu
renklendirmekte kullandık.
1210
01:11:27,241 --> 01:11:29,118
Ama pahalı.
1211
01:11:30,327 --> 01:11:36,875
Modanın toksik, yüksek hacimli bir
endüstri olmasını istemiyorsak
1212
01:11:38,252 --> 01:11:40,337
yeşil kimyayı büyütmeliyiz.
1213
01:11:43,924 --> 01:11:47,510
Moda çok gereksiz,
1214
01:11:47,511 --> 01:11:49,972
yine de toplumda büyük bir rol oynuyor.
1215
01:11:51,181 --> 01:11:54,642
{\an8}Yetişkinlik hayatımın çoğunda
tasarımcı olarak çalıştım.
1216
01:11:54,643 --> 01:11:57,563
{\an8}Esas olarak
yeni ürünler icat etmekti işim.
1217
01:11:58,188 --> 01:12:01,899
Bir noktada,
karşılaştığımız çevre sorunlarına
1218
01:12:01,900 --> 01:12:04,403
kendimin yol açtığını fark ettim.
1219
01:12:05,279 --> 01:12:10,117
Tasarımcı olarak, insanları almaya,
harcamaya, israfa ikna edersiniz.
1220
01:12:11,577 --> 01:12:15,621
Ama 10 yıl önce fark ettim ki
benim gibi insanlar
1221
01:12:15,622 --> 01:12:20,502
bir şirketin zararlı olup olmadığına
karar verip yeni bir yol bulabilir.
1222
01:12:23,714 --> 01:12:28,259
2015'te şirketleri
daha fazla üretmek yerine
1223
01:12:28,260 --> 01:12:32,097
geri dönüştürülmüş malzeme kullanmaya
ikna ettik.
1224
01:12:33,640 --> 01:12:36,393
Balık ağlarından spor ayakkabı yaptık.
1225
01:12:38,520 --> 01:12:42,900
Ama plastik, plastik olarak kalır,
geri dönüştürseniz bile.
1226
01:12:43,400 --> 01:12:45,318
Yani plastik gitmeli.
1227
01:12:45,319 --> 01:12:48,613
{\an8}Şimdi de Cyrill Gutsch'ı davet ediyorum.
1228
01:12:48,614 --> 01:12:50,991
{\an8}Selam. Ne haber Paris?
1229
01:12:51,492 --> 01:12:56,412
Doğadan gelen yeni malzemeler
icat etme zamanı geldi.
1230
01:12:56,413 --> 01:12:59,832
Bananatex’i yeni bir teknolojiye
dönüştürme maceramızda
1231
01:12:59,833 --> 01:13:03,670
destek olmak için Kim Jones’un
Dior adına tasarladığı ilk ceket.
1232
01:13:04,254 --> 01:13:09,092
Plastik konseptinin
petrol bazlı olması şart değil.
1233
01:13:09,093 --> 01:13:13,679
Bu malzemeden olmalı diyen
bir fizik kanunu yok.
1234
01:13:13,680 --> 01:13:16,475
Sadece şu an bunları kullanıyoruz.
1235
01:13:17,351 --> 01:13:19,811
Gözlerimizi açalım, doğayı kucaklayalım,
1236
01:13:19,812 --> 01:13:23,314
doğanın bir şeyi nasıl saydam yaptığını,
1237
01:13:23,315 --> 01:13:26,402
nasıl esnek ama güçlü yaptığını öğrenelim.
1238
01:13:27,444 --> 01:13:29,904
Plastiği veya polimeri tanımlamak için
1239
01:13:29,905 --> 01:13:33,241
kullandığınız her şeyi doğa yapıyor.
1240
01:13:33,242 --> 01:13:35,201
Doğadan öğrenebilirsek
1241
01:13:35,202 --> 01:13:39,872
çevreye daha duyarlı
ve daha az zehirli şeyler üretebiliriz.
1242
01:13:39,873 --> 01:13:43,668
{\an8}Sway’de plastiklerin yerine
deniz yosunu kullanıyoruz.
1243
01:13:43,669 --> 01:13:44,961
{\an8}SWAY
YOSUNDAN AMBALAJ
1244
01:13:44,962 --> 01:13:46,587
Çoğunlukla ince filmler.
1245
01:13:46,588 --> 01:13:48,047
{\an8}Bu ayakkabı plastiksiz.
1246
01:13:48,048 --> 01:13:49,132
{\an8}BİYOBOZUNUR
1247
01:13:49,133 --> 01:13:52,677
Ürünün tamamı komposta konabilir.
1248
01:13:52,678 --> 01:13:56,973
Yedi ila 10 hafta sonra
besinlerden başka bir şey kalmaz.
1249
01:13:56,974 --> 01:14:01,519
Dünyanın ilk %100 bitki bazlı
yüksek performanslı pigmentini üretiyoruz.
1250
01:14:01,520 --> 01:14:05,314
Geleneksel boyaları, toksinleri
ikame etmek istiyoruz.
1251
01:14:05,315 --> 01:14:09,569
Kelebeklere doğal rengini veren
prensipleri taklit ediyoruz.
1252
01:14:09,570 --> 01:14:11,738
Görülebilen her renk mümkün.
1253
01:14:12,823 --> 01:14:14,031
{\an8}GELECEĞİN KUMAŞLARI
1254
01:14:14,032 --> 01:14:15,825
{\an8}Malzeme devrimi yaşanıyor.
1255
01:14:15,826 --> 01:14:19,495
İnsanların karşılaştığı en büyük
ve en heyecan verici zorluk.
1256
01:14:19,496 --> 01:14:23,291
Yeniden tasarlayıp yaratarak
toplumumuzun temellerini,
1257
01:14:23,292 --> 01:14:26,961
her şeyin nasıl yapıldığını
yeniden tanımlayarak
1258
01:14:26,962 --> 01:14:28,714
hayatta kalmaya çalışıyoruz.
1259
01:14:30,007 --> 01:14:34,260
Bir gün, "Dünya artık
toksik olmayan güvenli polimerler
1260
01:14:34,261 --> 01:14:37,722
ve plastiklerle dolu" diyebilsek.
1261
01:14:37,723 --> 01:14:41,058
İnsanların gözüne bakıp
"Başardık" diyebilsek.
1262
01:14:41,059 --> 01:14:43,102
"İstiyoruz" değil, "Başardık."
1263
01:14:43,103 --> 01:14:45,939
Bu riskli, deneme yanılma
ve sıkı çalışma ister.
1264
01:14:48,650 --> 01:14:50,485
{\an8}Çiftler çalışmanın ortasında…
1265
01:14:50,486 --> 01:14:51,652
{\an8}12. HAFTA (SON)
1266
01:14:51,653 --> 01:14:54,739
{\an8}…maruziyetlerini önemli ölçüde
düşürmüş olsalar da
1267
01:14:54,740 --> 01:14:59,327
bu şekilde devam edip etmeyeceklerini
görmek istiyordum.
1268
01:14:59,328 --> 01:15:01,454
Bazı grafiklerinize bakalım.
1269
01:15:01,455 --> 01:15:03,080
- Olur mu?
- Evet, yapalım.
1270
01:15:03,081 --> 01:15:05,791
Bu Darby, bu da BPA.
1271
01:15:05,792 --> 01:15:06,751
Tamam.
1272
01:15:06,752 --> 01:15:09,128
Orta noktada bir düşüş var.
1273
01:15:09,129 --> 01:15:12,006
Bunlar yüksek moleküler ağırlıklı
ftalatlarındı.
1274
01:15:12,007 --> 01:15:14,759
Bunlar yumuşak borulardaki,
1275
01:15:14,760 --> 01:15:16,636
yumuşak su şişelerindekiler.
1276
01:15:16,637 --> 01:15:19,639
Değerlerin düştü.
1277
01:15:19,640 --> 01:15:22,308
- Bence bu bir başarı.
- Harika.
1278
01:15:22,309 --> 01:15:26,479
Jesse, bu senin BPA'n.
Başlangıçta böyleydi.
1279
01:15:26,480 --> 01:15:31,526
Bir mucize gerçekleştirdin.
Düşürdün ve hep orada kaldın.
1280
01:15:31,527 --> 01:15:33,694
- Bu da olağanüstü.
- Harika.
1281
01:15:33,695 --> 01:15:37,532
Yüksek moleküler ağırlık,
başladığında seninki de yüksekti.
1282
01:15:37,533 --> 01:15:40,159
Sonra düşürdün ve orada kaldı.
1283
01:15:40,160 --> 01:15:41,911
- Harika.
- Yıldızsın resmen.
1284
01:15:41,912 --> 01:15:43,956
- Bunu nasıl yaptın?
- Şey…
1285
01:15:45,082 --> 01:15:48,668
Çiftlerimiz bisfenollerini
düşürmeyi başardı.
1286
01:15:48,669 --> 01:15:51,837
Birçoğu tespit edilemeyecek seviyelere.
Bu inanılmaz.
1287
01:15:51,838 --> 01:15:52,838
- 80% ORT DÜŞÜŞ
1288
01:15:52,839 --> 01:15:56,551
Ftalatlar inatçı olsa da
ortalamada anlamlı bir düşüş gördük.
1289
01:15:56,552 --> 01:15:57,552
- 18% ORT DÜŞÜŞ
1290
01:15:57,553 --> 01:16:01,222
Çiftler öncelikle her şeye uydu,
1291
01:16:01,223 --> 01:16:06,978
bu hoşlarına gitti,
ileride de devam etmek istiyorlar.
1292
01:16:06,979 --> 01:16:09,855
Vazgeçtiğimiz en büyük şey,
dışarıda yemek.
1293
01:16:09,856 --> 01:16:14,193
Çok tasarruf ettik.
Yemek yaparken beraber vakit geçirdik.
1294
01:16:14,194 --> 01:16:15,903
Yani sizin için olumluydu.
1295
01:16:15,904 --> 01:16:17,196
- Evet.
- Kesinlikle.
1296
01:16:17,197 --> 01:16:19,323
Bir kez öğrenince geri dönemezsin.
1297
01:16:19,324 --> 01:16:22,451
Plastikleri öğrenmenin tek kötü yanı bu.
1298
01:16:22,452 --> 01:16:23,536
Öyle mi geliyor?
1299
01:16:23,537 --> 01:16:25,288
- Geri dönemez misin?
- Evet.
1300
01:16:25,289 --> 01:16:29,667
Sandığımız kadar zor olmadı
1301
01:16:29,668 --> 01:16:32,378
çünkü bir hafta şunu yapalım,
1302
01:16:32,379 --> 01:16:35,506
sonraki hafta bunu yapalım şeklindeydi.
1303
01:16:35,507 --> 01:16:38,467
Sanırım geliştirdiğin
alışkanlıklar kalıyor.
1304
01:16:38,468 --> 01:16:42,722
{\an8}Kullanmamaya
veya alternatifine alışıyorsun.
1305
01:16:42,723 --> 01:16:45,891
{\an8}Yemek hazırlama ve saklama şeklini
değiştirmek gibi.
1306
01:16:45,892 --> 01:16:48,603
En önemli şey kokular.
1307
01:16:48,604 --> 01:16:51,105
Mesela çamaşır deterjanı.
1308
01:16:51,106 --> 01:16:55,568
7/24 koklardık ve şöyle derdik,
"Tanrım, koklamadan edemiyorum."
1309
01:16:55,569 --> 01:16:59,947
Battaniye falan alacak olursak
%100 pamuk almaya çalışıyoruz.
1310
01:16:59,948 --> 01:17:02,033
- Evet.
- Farkındalığımız arttı.
1311
01:17:02,034 --> 01:17:04,285
Bunun savunucusu oldum.
1312
01:17:04,286 --> 01:17:08,624
İnsanlar onları da etkilediğini anlayınca
ilgilenmeye başlıyorlar.
1313
01:17:12,586 --> 01:17:15,422
İnsanlar her şeye rağmen savaşıyor.
1314
01:17:16,506 --> 01:17:18,925
Cidden Davud ve Câlut gibi.
1315
01:17:20,510 --> 01:17:25,723
İnanılmaz ama güçlü bir inançları
ve güçlü bir ruhları var.
1316
01:17:25,724 --> 01:17:27,725
St. James'teki bu topraklarda,
1317
01:17:27,726 --> 01:17:32,938
Formosa'nın 9,4 milyar dolarlık
petrokimya tesisi için önerilen alanda.
1318
01:17:32,939 --> 01:17:35,358
Tesisin kurulduğu arazide
1319
01:17:35,359 --> 01:17:40,405
köleleştirilmiş insanların adsız mezarları
bulunduğu için tepki çekti.
1320
01:17:41,198 --> 01:17:44,575
Louisiana kanunlarına göre
1321
01:17:44,576 --> 01:17:46,953
mezarlıklara bina yapamazsınız.
1322
01:17:48,455 --> 01:17:52,084
İşin acayip tarafı,
insanlar artık böyle kazanıyor.
1323
01:17:53,251 --> 01:17:54,460
{\an8}TEYİTLİ MEZARLIKLAR
1324
01:17:54,461 --> 01:17:58,255
İşaretlenmemiş mezarlarda yatan atalar
1325
01:17:58,256 --> 01:18:01,175
fosil yakıt tesislerine engel oluyor.
1326
01:18:01,176 --> 01:18:02,635
{\an8}İŞARETLENMEMİŞ MEZARLAR
1327
01:18:02,636 --> 01:18:07,348
Sanki atalarımız uzanıp
1328
01:18:07,349 --> 01:18:09,225
"Yeter" diyor.
1329
01:18:09,226 --> 01:18:11,310
- Beraber direneceğiz.
- Evet.
1330
01:18:11,311 --> 01:18:13,062
- Savaşacağız.
- Doğru.
1331
01:18:13,063 --> 01:18:16,816
Atalarımızı bu topraklardan alıp
başka yere koymalarına
1332
01:18:16,817 --> 01:18:18,276
izin vermeyeceğiz.
1333
01:18:19,236 --> 01:18:22,196
Yargıç Trudy White lehimize karar verdi.
1334
01:18:22,197 --> 01:18:24,741
Formosa'ya mülkü boşaltmasını söyledi.
1335
01:18:25,492 --> 01:18:28,327
Çünkü temiz hava solumaya hakkımız var.
1336
01:18:28,328 --> 01:18:31,080
{\an8}Sharon Lavigne amansız bir güç.
1337
01:18:31,081 --> 01:18:33,040
2024'ÜN
EN ETKİLİ 100 KİŞİSİ
1338
01:18:33,041 --> 01:18:34,458
Hafife alınmaz.
1339
01:18:34,459 --> 01:18:35,460
{\an8}BEĞENİLER
1340
01:18:36,294 --> 01:18:40,715
Biliyorum ki bir araya gelirsek kazanırız.
1341
01:18:40,716 --> 01:18:46,847
Dediğim gibi, organize insanlar
organize parayı her seferinde yener.
1342
01:18:48,807 --> 01:18:53,185
Zararlı kimyasallara maruziyeti
kontrol etmenin önündeki engeller
1343
01:18:53,186 --> 01:18:55,147
çoğu zaman bilimsel değildir.
1344
01:18:56,481 --> 01:19:01,236
Sorunun çözülmesi için cesaret, vizyon
ve siyasi irade gerekiyor.
1345
01:19:04,781 --> 01:19:10,328
Toksik kimyasalları ve plastikleri
hiçbir ülke iyi kontrol edemiyor.
1346
01:19:11,329 --> 01:19:13,914
{\an8}Ama Avrupa Birliği bu konuda lider.
1347
01:19:13,915 --> 01:19:14,999
{\an8}AB KOMİSYONU
1348
01:19:15,000 --> 01:19:17,085
{\an8}REACH adlı düzenlemeleri var.
1349
01:19:17,669 --> 01:19:20,713
Ürünlerin piyasaya çıkmadan önce
1350
01:19:20,714 --> 01:19:23,967
güvenlik ve toksisite açısından
test edilmesi gerekiyor.
1351
01:19:24,551 --> 01:19:28,846
ABD'de kişisel bakım ürünlerinde
kullanımı yasaklanan
1352
01:19:28,847 --> 01:19:30,556
dokuz kimyasal var.
1353
01:19:30,557 --> 01:19:35,436
AB'de ise 1.100'den fazlası yasak.
1354
01:19:35,437 --> 01:19:38,063
Görüyorsunuz, 100 kat fark var.
1355
01:19:38,064 --> 01:19:40,524
Komisyon'un önerdiği yeni AB kuralları
1356
01:19:40,525 --> 01:19:43,527
10 tek kullanımlık plastik ürünü
hedef alacak.
1357
01:19:43,528 --> 01:19:48,240
{\an8}Bu ürünler yok olmayacak.
Başka malzemelerle yapılacaklar.
1358
01:19:48,241 --> 01:19:49,575
Fırsat bu fırsat.
1359
01:19:49,576 --> 01:19:54,413
BM tarafından müzakere edilen
küresel bir plastik anlaşması var.
1360
01:19:54,414 --> 01:19:59,627
Bu konferans bir uluslararası anlaşma
taslağı hazırlamanın çok ötesinde.
1361
01:19:59,628 --> 01:20:04,508
{\an8}Mesele insanlığın
varoluşsal bir tehdide karşı ayaklanması.
1362
01:20:05,634 --> 01:20:10,179
Bisfenol A veya BPA’nın
ve onunla aynı zararları veren
1363
01:20:10,180 --> 01:20:14,350
benzer bisfenollerin yasaklanması için
sonunda bir ivme oluştu.
1364
01:20:14,351 --> 01:20:18,814
Bu kimyasallar hormonları bozuyor.
Artan östrojen de dâhil.
1365
01:20:19,815 --> 01:20:23,818
Hatta 1930'larda
hormon regülasyonunda kullanım amacıyla
1366
01:20:23,819 --> 01:20:25,945
BPA üstünde çalışılmış.
1367
01:20:25,946 --> 01:20:28,030
Doğum kontrolü de dâhil.
1368
01:20:28,031 --> 01:20:31,951
{\an8}2025'te AB artık yeter dedi.
1369
01:20:31,952 --> 01:20:33,494
AVRUPA BİRLİĞİ
2025
1370
01:20:33,495 --> 01:20:36,664
Pazartesi gününden itibaren Avrupa Birliği
1371
01:20:36,665 --> 01:20:40,043
gıda ambalajlarında
endokrin bozucu kullanımını yasakladı.
1372
01:20:40,544 --> 01:20:43,921
Sağlığı merkeze alan bir zihniyeti
benimsediğimizde
1373
01:20:43,922 --> 01:20:49,844
sahillerde ve okyanuslarda gördüklerimize
odaklanan anlayışı aşmış olacağız.
1374
01:20:49,845 --> 01:20:53,348
Sonuçta insan vücuduna
nelerin girdiğini düşünmeliyiz.
1375
01:20:55,350 --> 01:20:59,019
{\an8}MÜDAHALE
12. HAFTA (SON)
1376
01:20:59,020 --> 01:21:03,440
İş ortamınızda maruziyetinizi azaltan
1377
01:21:03,441 --> 01:21:05,943
herhangi bir şeyi değiştirdiniz mi?
1378
01:21:05,944 --> 01:21:08,572
Ben çok şeyi değiştirdim. Çok şeyi.
1379
01:21:09,155 --> 01:21:10,948
Bruno'yla tanıştıktan sonra
1380
01:21:10,949 --> 01:21:14,451
maruziyetini azaltamayacağından
1381
01:21:14,452 --> 01:21:17,706
veya sperm sayısını artıramayacağından
endişe ediyordum.
1382
01:21:18,206 --> 01:21:20,124
O bir inşaat işçisi.
1383
01:21:20,125 --> 01:21:23,336
İnşaat malzemeleri yüzünden
çok maruz kalıyor.
1384
01:21:24,004 --> 01:21:25,005
Yanılmışım.
1385
01:21:25,672 --> 01:21:28,132
Dört sperm tahlilin var, değil mi?
1386
01:21:28,133 --> 01:21:31,344
Üçü epey iyi, sonuncusu çok iyi.
1387
01:21:32,304 --> 01:21:35,890
Grafik çok geliştiğini gösteriyor.
1388
01:21:35,891 --> 01:21:38,309
- Evet.
- Hiç beklemiyorduk.
1389
01:21:38,310 --> 01:21:39,393
%84 DEĞİŞİM
1390
01:21:39,394 --> 01:21:41,103
"Ne?" diye düşündük.
1391
01:21:41,104 --> 01:21:44,899
Konsantrasyonuna baktığımızda,
1392
01:21:44,900 --> 01:21:46,526
44'tü.
1393
01:21:47,110 --> 01:21:49,612
Sonra 60 oldu.
1394
01:21:49,613 --> 01:21:50,988
%36 ARTIŞ
1395
01:21:50,989 --> 01:21:55,075
Bazı sperm sonuçlarını gördüm,
çok daha iyi oldular.
1396
01:21:55,076 --> 01:21:55,952
Güzel.
1397
01:21:56,536 --> 01:21:59,872
Hareketli sperm sayın %50 artmış.
1398
01:21:59,873 --> 01:22:00,915
- Vay.
- Evet.
1399
01:22:00,916 --> 01:22:02,834
- Çok iyi.
- Şahane.
1400
01:22:04,711 --> 01:22:07,380
Rakamlar… Biz de konuşuyorduk.
Epey yüksek.
1401
01:22:08,340 --> 01:22:10,424
- Konsantrasyon çok yüksek.
- Aynen!
1402
01:22:10,425 --> 01:22:11,508
%180 ARTIŞ
1403
01:22:11,509 --> 01:22:14,220
İnanılmaz. Superman'e dönüştün.
1404
01:22:16,097 --> 01:22:18,140
Sonuçlar burada.
1405
01:22:18,141 --> 01:22:22,728
Benim için ve muhtemelen sizin için de
en heyecan verici olan
1406
01:22:22,729 --> 01:22:27,066
toplam sperm sayısının çok yüksek çıkması.
1407
01:22:27,067 --> 01:22:30,152
Doğurganlık sınırı 40 civarında.
1408
01:22:30,153 --> 01:22:33,322
Başlangıçta bunun altındaydın
ama şu an 77'ye geldin.
1409
01:22:33,323 --> 01:22:34,490
%208 ARTIŞ
1410
01:22:34,491 --> 01:22:37,535
- Bu da müthiş!
- Teşekkürler.
1411
01:22:38,828 --> 01:22:42,039
Sperm tahlili sonuçlarından
çok memnun kaldım.
1412
01:22:42,040 --> 01:22:44,667
Çalışmadaki altı erkeğin beşinin
1413
01:22:44,668 --> 01:22:49,631
birden fazla parametreye göre
sperm kalitesi yükseldi.
1414
01:22:50,173 --> 01:22:52,341
- Ne hissediyorsun?
- Çok iyi geldi.
1415
01:22:52,342 --> 01:22:53,384
- Öyle mi?
- Evet.
1416
01:22:53,385 --> 01:22:55,719
Müdahalenin işe yaraması çok iyi oldu.
1417
01:22:55,720 --> 01:23:00,100
Düşük doğurganlıktan veya kısırlıktan
normalliğe geçiş yaptım.
1418
01:23:00,600 --> 01:23:04,269
Bu müdahalenin bir diğer olumlu sonucu da
1419
01:23:04,270 --> 01:23:10,317
hayatlarını hiç ummadığımız şekilde
geliştirmiş olması.
1420
01:23:10,318 --> 01:23:12,653
Her şeyi kestiğimizde,
1421
01:23:12,654 --> 01:23:15,864
sanırım ölçüm sırasında 96 kiloydum,
1422
01:23:15,865 --> 01:23:19,326
90'a düştüm. Şimdi 92 civarındayım.
1423
01:23:19,327 --> 01:23:21,286
Dört kilo vermişsin.
1424
01:23:21,287 --> 01:23:24,666
Geceleri çok daha az uyanıyorum
ve daha derin uyuyorum.
1425
01:23:25,917 --> 01:23:30,254
Katılımcıların üçte biri
vücut kitle indekslerini düşürdüler.
1426
01:23:30,255 --> 01:23:34,133
%60'tan fazlası
enerji seviyelerinin arttığını bildirdi.
1427
01:23:34,134 --> 01:23:37,886
%80'i uyku kalitesinin arttığını bildirdi.
1428
01:23:37,887 --> 01:23:43,308
%86'sı bu yaşam tarzı değişikliklerini
sürdürmeyi planlıyor.
1429
01:23:43,309 --> 01:23:45,811
Daha uzun süre odaklanabiliyorum.
1430
01:23:45,812 --> 01:23:48,313
O eski zihinsel sis yok.
1431
01:23:48,314 --> 01:23:51,984
Hayattan daha çok keyif alıyorum.
Niye böyle devam etmeyeyim?
1432
01:23:51,985 --> 01:23:54,695
Hastalıkların seyrini anlamak için
1433
01:23:54,696 --> 01:23:58,408
büyük bir örneklem gerektiğini doğru.
1434
01:23:59,117 --> 01:24:01,827
Bu sonuçlar daha büyük bir çalışmaya
1435
01:24:01,828 --> 01:24:06,832
devlet desteği almak için kullanılacak.
1436
01:24:06,833 --> 01:24:09,044
Bence biz öncüyüz.
1437
01:24:13,381 --> 01:24:17,509
Bugün bir tane daha
gebelik testi yapmaya karar verdim.
1438
01:24:17,510 --> 01:24:19,846
Sonucu sizinle paylaşacağım.
1439
01:24:20,722 --> 01:24:22,098
Belli olmaz, değil mi?
1440
01:24:25,060 --> 01:24:25,894
Bir.
1441
01:24:26,561 --> 01:24:27,395
İki.
1442
01:24:28,021 --> 01:24:28,897
Üç.
1443
01:24:29,606 --> 01:24:30,440
Dört.
1444
01:24:33,485 --> 01:24:34,819
Bu ne demek?
1445
01:24:38,615 --> 01:24:40,033
Şaka değil, değil mi?
1446
01:24:41,743 --> 01:24:45,079
Şaka değil, değil mi? Bu olamaz.
1447
01:24:45,080 --> 01:24:46,206
İki tane var.
1448
01:24:47,082 --> 01:24:48,625
GEBE
GEBE DEĞİL
1449
01:24:52,587 --> 01:24:54,296
Bu teste güvenmiyorum.
1450
01:24:54,297 --> 01:24:57,634
Tamam, burada tut.
Şimdi başka bir tane yapacağım.
1451
01:24:58,218 --> 01:24:59,761
Aşkım.
1452
01:25:02,722 --> 01:25:04,349
GEBE
1453
01:25:05,183 --> 01:25:07,060
Aşkım.
1454
01:25:12,649 --> 01:25:13,650
Seni seviyorum.
1455
01:25:19,864 --> 01:25:23,076
{\an8}Son konuştuğumuzdan beri
hayat epey değişti.
1456
01:25:25,203 --> 01:25:28,373
{\an8}Şu anda 15 haftalık hamileyim.
1457
01:25:28,915 --> 01:25:31,166
Erkek olduğunu öğrendik bile.
1458
01:25:31,167 --> 01:25:33,919
Yani bebeğe Shanna adını veremeyiz.
1459
01:25:33,920 --> 01:25:35,921
Aynen. Shanna adını verecektik.
1460
01:25:35,922 --> 01:25:38,298
{\an8}Tamam, burası vücudu. Bunlar ayak.
1461
01:25:38,299 --> 01:25:41,552
{\an8}Çalışmadan sonra,
hamile olduğumuzu öğrendik.
1462
01:25:41,553 --> 01:25:45,055
{\an8}Evet! Biz… Evet, hamileyiz.
1463
01:25:45,056 --> 01:25:46,098
{\an8}- Evet.
- Şahane.
1464
01:25:46,099 --> 01:25:49,644
{\an8}- Daha çok ben hamileyim ama biz hamileyiz.
- Öyle diyorlar.
1465
01:25:54,524 --> 01:25:59,028
Başlangıçta tüm katılımcılar beni
kâğıt üzerinde tanıyorlardı.
1466
01:26:01,698 --> 01:26:04,283
{\an8}Ama onlarla görüşmenin, konuşmanın…
1467
01:26:04,284 --> 01:26:05,409
{\an8}GEBELİK
12. HAFTA
1468
01:26:05,410 --> 01:26:07,244
{\an8}…onları tanımanın keyfi
1469
01:26:07,245 --> 01:26:09,371
beni sürekli şaşırttı.
1470
01:26:09,372 --> 01:26:12,332
- Harika görünüyor.
- Hareket etti, gördün mü?
1471
01:26:12,333 --> 01:26:14,169
Hareket ediyor tatlım.
1472
01:26:16,921 --> 01:26:18,964
Her biriyle gerçekten bağ kurdum.
1473
01:26:18,965 --> 01:26:24,428
Çok şaşırtıcı çünkü bir çalışmada
böyle şeyler olmaz.
1474
01:26:24,429 --> 01:26:27,890
{\an8}GEBELİK
40. HAFTA
1475
01:26:27,891 --> 01:26:29,308
{\an8}Tık tık.
1476
01:26:29,309 --> 01:26:31,227
- Merhaba!
- Merhaba!
1477
01:26:35,648 --> 01:26:37,233
Ne yaptığınıza bak.
1478
01:26:40,278 --> 01:26:41,905
- Başardık.
- Başardık.
1479
01:26:51,497 --> 01:26:54,583
İstiyorsanız çocuk sahibi olabilmenin
1480
01:26:54,584 --> 01:26:58,922
temel bir insan hakkı olduğuna inanıyorum.
1481
01:27:03,218 --> 01:27:07,804
Sanırım doğurganlık sorununun
çözümüne dair
1482
01:27:07,805 --> 01:27:10,058
artık daha iyimserim.
1483
01:27:11,100 --> 01:27:15,647
Ama mücadele şart ve ben savaşıyorum.
Bu yüzden sizinle konuşuyorum.
1484
01:27:19,943 --> 01:27:21,318
{\an8}- Mükemmelsin.
- Evet.
1485
01:27:21,319 --> 01:27:23,988
{\an8}JULIE VE ERIC
DOĞUM TARİHİ: 8 ŞUBAT 2026
1486
01:27:32,121 --> 01:27:36,251
{\an8}DARBY VE JESSE
DOĞUM TARİHİ: 13 ŞUBAT 2026
1487
01:27:43,591 --> 01:27:47,136
{\an8}MONIQUE VE BRUNO
BEKLENEN DOĞUM TARİHİ: 22 MART 2026
1488
01:29:46,839 --> 01:29:50,884
LUKE MEYERS'İN ANISINA
1489
01:29:50,885 --> 01:29:54,389
Alt yazı çevirmeni: Uğur Çoturoğlu