Kahit gaano pa tayo ka-pessimistic ngayon, ang garden ang pag-asa natin.
Ang lupa ang pag-asa natin. Nature ang pag-asa natin.
Iniisip ko lang na kung alam ng mga tao lahat ng ito,
kung patuloy na magiging interesado ang mga tao sa sustainability,
sa tingin ko, makikita natin ang pagbabago, pero lahat dapat tumulong.
Mabubuhay ang mga tao.
Magkakaroon ng malaking pagbaba ng populasyon
at magkakaroon ng maliit na grupo ng tao
na makapagpapatuloy,
at makapagpapatuloy ang lahi nila.
Pero marami sa atin…
ang mamamatay.
Dagdagan natin ng background na tawa.
Maraming tira-tira.
Maraming tira-tira sa mundo.
Ano'ng gagawin natin sa mga ito?
Ipunin mo, tapos taniman mo ito.
Kaya ngayon, pag-usapan natin ang compost.
Welcome sa garden namin.
Salamat, Isla. Ang ganda rito.
Ano'ng paborito mo sa composting?
Na magagamit natin lahat ng patay na bagay at dudurugin ito.
At gawing isang bagay na magagamit natin para pagtatanim.
-Oo. -'Yan ang himala, di ba?
-Oo. -Gusto mo ng bubble gum?
-Okay. -Teka. Di pwede.
-Okay. -Sandali, pwede ba sa school?
Di ko alam.
Ipasyal mo ako, Ewan. Ano'ng nandito?
Mga edible na bulaklak.
-Maalat sila. -Oh my gosh, edible ito?
Oo. Di masarap para sa 'kin.
Di 'yan ang paborito ko.
Titikman ko.
Parang kahoy ang lasa.
Paano mo nalaman ang lasa ng kahoy?
Di ka pa nakakain ng kahoy?
-Hindi. -Sige, dito tayo.
-Ipakita mo pa 'yong dito. -Sige.
-Ano'ng gusto mo sa gardening? -Gusto kong naghuhukay.
Gusto kong makita kung paano sila lumaki.
Ano'ng paborito mong gulay?
Siguro carrots.
Pipino.
Gusto ko ng broccoli.
Gusto mo ang broccoli!
Paborito ko 'yon.
-Ano'ng paborito mong prutas? -Kale.
-Di prutas 'yon. -Ay, teka.
Paborito mong prutas?
Mangga.
-Mahilig ako sa mangga. -Oo.
-Ayos ang hairstyle mo. -Talaga?
Maganda 'tong medyo rebellious na hairstyle natin.
-Gano'n? -Oo.
Anong music pinapakinggan mo? Nickelbacks?
-Hindi. -Wala namang may gusto do'n.
Ghost peppers 'to.
-May multo ba? -Wala.
Bakit ghost peppers ang tawag?
Kasi sobrang anghang nila.
Pero di naman maanghat ang mga multo.
Kung pwede kang maging kahit ano sa mundo, ano ka?
Gusto kong maging vet.
-Hindi 'yong beterano, di ba? Beterinaryo. -Oo.
Siguro 'yong nagtatrabaho sa show.
-Sa show? -Oo.
-Sa show business? -Oo. Alam mo 'yong School of Rock?
Sino 'yong bida?
Si Jack Black.
-Di ko kilala 'yon. -Isa siya sa paborito kong artista.
-Good for him. -Si Ryan Reynolds ang una.
Ryan Reynolds.
-Sana makakilala ako ng artista. -Oo.
Sana makita ko sina Ryan Reynolds at Jack Black.
Oo. Narinig mo na ba si Zach Galifianakis?
-Oo. -Ano'ng masasabi mo sa kanya?
Di ko siya paborito.
May scarlet runner beans,
at sa ilalim nito, may isa sigurong nakabukas.
Wow. Ang ganda.
May kahawig ito. Pantalon ni Cyndi Lauper.
Ano?
Pwede ba kitang i-test kung alin ang halaman at 'yong hindi?
-Oo. -Sige. Asparagus.
-Halaman o hindi? -Halaman.
-Kamote? -Halaman.
-Maasim na patatas? -Hindi halaman.
-Endive? -Oo.
-Swan dive? -Hindi.
Talong?
Halaman.
Scrambled na talong?
Hindi halaman.
Robert Plant?
Hindi halaman.
Ang galing mo.
Napakagaling mo.
Pwede manigarilyo dito?
-Hindi, bawal manigarilyo dito. -Okay.
Isa sa pinakamatibay na halaman ang kale.
Actually…
Ooh, ano'ng nangyari?
Nabali.
Halika. Tara na.
Nakapunta na ba si Ryan Reynolds dito?
-Hindi. -Okay.
Mukhang di interesado.
Babasahin ko 'yong listahan,
at gusto kong sabihin mo kung prutas o gulay sila o hindi.
-Okay. -Sige, ready na?
Horseradish.
-Gulay? -Oo.
Langka.
Prutas 'yon.
Jack Black.
Di ko 'yan alam.
-Di mo alam si Jack Black? -Oo.
Sino ba?
Liberaces.
Hindi prutas. Hindi pwede.
Hindi pwede.
'Yan na siguro ang pinakamatalinong sinabi dito.
Alam kong matalino ka pagpasok mo.
Kita ko.
-Di dahil may salamin, matalino na. -Alam ko.
At hindi. Tama ka. Ayokong mag-stereotype.
At hindi ibig sabihin na matalino ako dahil sa balbas ko.
Alam ko.
Ang composting ay nagbibigay ng tamang environment
para sa organisms gaya ng bacteria at "fun guys."
Ay, fungi pala, para durugin ang organic na basura.
'Yong matitirang bagay ay ang compost.
Maganda sana kung nagpo-produce ito ng "fun guys."
O ng tech bros.
Alam kong habang nagkakape ka sa bahay n'yo sa umaga, nag-iisip ka,
"Sana may makausap akong isang composting expert."
Nakahanap kami.
Kausapin natin si Joyce.
'Yong iba dito di pa nabubulok. Medyo sayang.
-Joyce! -Uy, Zach!
-Uy! -Good to see ya!
-Nice to see you! -Oo.
-Excited ako dito. -Welcome sa Merville!
Salamat sa pag-imbita.
Dinalhan kita ng sili mula sa garden ko. Last na 'to sa greenhouse ko.
-Ewan ko. Basta… -Ginto 'yan.
-Salamat. -Mahal 'yan.
-Ganda. -Seven dollars.
May utang akong seven dol…?!
So ang tanong, ano ang compost?
Ang compost ay ang nabubulok na organic na bagay.
Buhay na lupa 'yon.
Halo ito ng buhangin, luwad, at banlik,
pero para mabuhay ang lupa,
kailangan mong magdagdag ng maraming organikong bagay.
At ang ideal na paraan ay magdagdag ng compost.
At pakakainin ng compost ang mga halaman.
Ang gusto mo sa compost ay 'yong maraming halo ng high carbon.
At ang dahon ang classic na halimbawa.
O mataas na nitrogen at damo ang classic na halimbawa.
Pero hindi 'yong ganitong damo.
Di pwede 'yon.
-Pwede mong gawing compost 'yon. -Di ko alam ang sinasabi mo.
Ang ganda ng set up mong… quiz ba 'to, tama?
Ito ang "Test Your Compost Skills" game.
Ang iba ay maganda para sa compost mo, at ang iba ay masama.
At ang iba, di pa masabi.
Sige. Okay. Simulan na natin. Pwede bang oo o hindi lang?
-Okay. -Plastic?
Sa tingin mo, tanga ako? Di ko sasagutin 'yan.
"Dumi ng aso o pusa"?
Hindi. 'Yan ba ang nire-represent nito?
Di mo gugustuhing totoong dumi ang nandito.
-Tama ka. -Oo.
Kung kanino mang aso 'to, gusto ko rin ng ganito.
-Dahil magandang alaga ito. -Produktive…
-Okay, kape? Isa sa pinakamaganda. -Oo.
-Magaling. -Papel, maganda.
-Totoo. -Eggshells, maganda.
-Para sa calcium. -Oo.
Damit? Maglalagay ako ng 100% cotton na damit.
Pero di ko ilalagay 'yong jockstrap ko na gawa sa Italy.
Ang galing mo.
Ang high-end na jockstrap ko.
Para sa 'kin, nag-iba na ang teabag industry at puro na sila plastic.
Kaya bahala sila.
-Ouch! -Sorry. Pasensya na.
"Ouch!"
"Ouch."
Bakit parang ayokong maglagay ng tinapay?
Dahil sa amag?
-Dahil sa hayop. -Ah, okay. Hindi amag.
Maganda ang amag sa compost. Isa 'yong decomposer, 'di ba?
-Nakatutulong 'yon sa pag-break down. -Oo. Tama. Okay.
-Ganoon din sa isda, eggshells, dairy. -Isda. Oo.
Kung may pupuntahan ang mga hayop—
Metal dapat.
Oo, o ibaon mo nang malalim para di maamoy ng mga hayop.
Karamihan dito maganda sa compost.
Kung nahawakan na 'to ng tao,
iwasan mo na lang.
-Gusto mo lahat natural. -Tama, magandang rule 'yan.
Mas malapit sa puno dapat, di ba?
-Ipapakita ko 'yong compost ko. -Sige.
-Ano sa tingin mo? -Ang galing.
-Di ba? -Oo.
Baka may daliri diyan. Wag mong ipagsabi.
-Mga parte ng katawan. -Aksidente sa bahay.
Maganda. Bilib ako. Magaling 'tong ginawa mo.
Masaya akong marinig 'yan.
-Oo. -Oo.
Maganda at mayaman. At, amuyin mo 'yan.
Oo, mabaho. Hindi.
Hindi ganito 'to noong hinukay ko.
Medyo mabaho, at ngayon medyo natuyo na.
Kaya sa ilalim, baka mabaho.
Kung mabaho pa, kailangan pang mabulok.
At baka kailangan mong magdagdag ng carbon.
-Dagdagan mo pa ng… -Mabango ba 'to?
-Oo. -Amuyin mo.
Ito ang Speedibins namin.
Sinimulan ng tatay ko ang Speedibin business 30 years ago.
Dinisenyo sila para hindi mapasok ng daga,
kasi takot sa daga ang dahilan kaya di nagko-compost ang mga tao.
Kaya gusto naming masolusyunan pa 'yon.
-Alisin 'yong takot. -Oo.
-Gagawa ako ng butas. -Oo.
Ibuhos lahat ng mabaho.
MABABAHO NABUBULOK/TIRANG PAGKAIN
Tapos tatakpan.
At dahil mataas ang nitrogen niyan,
kailangan nating i-balance sa carbon source mo.
So sa kasong 'to, mga dahon.
Kaya ang ginagawa ko, sa bawat balde ng tira,
maglalagay ako ng ilang dakot ng dahon sa ibabaw.
Tingnan mo 'yong mga uod.
-Oo. Tingnan mo 'yan. -Malusog na compost 'yan.
-Oo. -Ibig sabihin, buhay 'yan.
At libo-libo
ng iba't ibang decomposing microbes ang nariyan.
Di mo mabibili 'yan.
Di mo mabibili sa tindahan itong magandang bagay na 'to.
Kung bibilhin mo man sa tindahan,
baka i-pasteurize nila at patayin lahat ng goodness dito, di ba?
At ibabalot pa sa plastic, kaya dagdag problema pa.
-Oo. -Pwede kang gumawa.
-Tama. -Oo.
Ito ang kinabukasan.
-Dapat ito ang kinabukasan. Kailangan. -Oo.
-Ang galing. -Oo.
Joyce, natutuwa akong nakilala kita.
Salamat. Nakakatuwa 'to.
-Oo, masaya rin ako. -Ang galing.
Kailangan natin ng katulad mo sa future.
-Oo. -Ang mga bayani ng mundo.
Salamat, Joyce.
Lagi kong sinasabi sa mga tao, kung pupunta ka sa garden,
di mo kailangan ng technology.
Di kailangan ng kung anong kaartehan.
Kailangang nasa lupa ka.
Sandali.
Hello?
Uy.
May garden show ako.
Ano'ng ginagawa mo?
Astig.
Sige. Bye.
ANG MGA EGYPTIAN, GREEK,
ROMANS, AT AZTEC
LAHAT SILA NAG-COMPOST
NAG-COMPOST DIN ANG MGA UNANG EGYPTIAN GAMIT ANG MGA BULATE
GINAWANG BANAL NI CLEOPATRA ANG MGA BULATE
ANG PAG-ALIS NG MGA BULATE SA LUPA NG EHIPTO AY MAY PARUSANG KAMATAYAN
AT DAPAT LANG.
Wow, tingnan n'yo 'yong gubat.
Sigurardong maraming bagay dito na pwedeng i-compost.
Okay 'yan.
Walang Nerf products.
Okay. Ayos na tayo.
-Guys, kanta tayo? -Sige.
Masaya ang mag-composting
Sabay-sabay.
Masaya ang mag-composting
Alam n'yo kung sino'ng hindi masaya?
-Si Ryan Reynolds! -Si Ryan Reynolds!
Okay. Heto na, guys.
Good job.
Uy, Ewan.
Kilala ko 'yong gumagawa nito.
-Nakilala mo na ba si Joyce? -Hindi pa.
Matalino siya.
Okay.
Sa totoo lang, para sa mga tao,
at sa mundo mismo,
ang tanging kinabukasan ay ang pagtatanim.
Dapat marunong tayong mag-garden.
Mas magandang hobby 'yon kaysa sa Jet Skiing.
Mas magandang libangan 'yon sa…
Dati, ina-alphabetize ko 'yong hanger ko para lang masaya.
Mabuti 'yon sa 'yo.
At nakakakain ka pa.
Maniwala ka.
Kausap mo 'yong taong kumakain ng sigarilyo.
Bakit gardening?
Bakit hindi?
Ayos na! Umuwi na tayong lahat.
Uy, Zach. Si Ryan Reynolds 'to. Napanood ko 'yong show.
Di ako fan, pero gusto ko 'yong gardening.
Gusto ko 'yong topics at 'yong mensahe at pagmamahal.
Alam mo, gusto ko 'yong mga guest.
Di ko lang gusto 'yong ginagawa mo personally.
Pero baka pwede mong ibigay 'yong number ko kay Ewan.
Kung okay lang, may mga project akong gustong ikonsulta. Bye.
Ay, di ba nakakainis pag sinasabi ng mga tao na "bye"?
Sobrang inis ko. Bye.
Diyos ko. Inuulit ko na naman. Sige na. Ayoko sa 'yo. Bye.
Nagsalin ng Subtitle: M. Zafe
Pag may taong namamatay, ginagawa din bang compost 'yong katawan?