Hoe pessimistisch je ook kunt worden, de tuin biedt ons hoop.
De aarde biedt ons hoop. Natuur biedt ons hoop.
Als alle mensen deze kennis hadden…
Als mensen zich blijven richten op duurzaamheid…
…gaan we verandering zien, maar iedereen moet meedoen.
Mensen zullen overleven. Er komt een massale bevolkingskrimp…
…en dan zal er een klein groepje zijn dat erin slaagt om door te gaan…
…en hun nageslacht zal blijven bestaan.
Maar veel van ons…
…zullen sterven.
Zet er maar wat gelach onder.
Er zijn veel restjes.
Veel restjes op de wereld.
Wat doen we met al die restjes?
Nou, je stapelt ze op, en dan plant je er iets in.
Dus laten we het vandaag hebben over compost.
BROOKLYN BASISSCHOOL
Welkom in onze tuin. -Bedankt, Isla. Leuk om hier te zijn.
Wat vind je leuk aan composteren? -Dat we alle dode dingen mogen prakken.
En dan wordt het iets waar we andere dingen in kunnen planten.
Wat een wonder, hè?
Wil je kauwgom? O nee, wacht. Dat kan niet.
Mag dat op school? -Ik weet het niet.
Leid me even rond, Ewan. Wat is dit? -Dit zijn eetbare bloemen.
Ze zijn pittig. -Jeetje, eetbare bloemen?
Ik vind ze niet zo lekker. Ze zijn niet m'n favoriet.
Ik ga proeven.
Het smaakt een beetje naar boom.
Hoe weet je hoe boom smaakt? -Heb je nog nooit boom gegeten?
Hierheen. Laat eens wat meer zien.
Wat vind je leuk aan tuinieren? -Ik vind het leuk om iets op te graven.
Ik vind het leuk om te zien hoe ze groeien.
Wat is je lievelingsgroente? -Wortels, denk ik.
Komkommer.
Ik hou van broccoli. -Je houdt van broccoli.
Dat is m'n favoriet.
Wat is je lievelingsfruit? -Boerenkool.
Dat is geen fruit. -Wacht.
Je favoriete fruit…?
Mango.
Ik hou van een goede mango.
Leuk kapsel heb je. -Ja?
Wij hebben goede, rebelse kapsels, jij en ik. Vind je niet?
Wat voor muziek luister je? Nickelbacks?
Nee. -Niemand. Niet één iemand.
Dit zijn ghost peppers.
Spookt het daar? -Nee.
Waarom heten ze dan zo?
Omdat ze heel heet zijn. -Maar de meeste spoken zijn niet heet.
Als je alles kon worden wat je wilde, wat zou je dan zijn?
Veterinair.
Dierenarts, niet veteraan.
Waarschijnlijk iemand die aan een show werkt.
Aan een show?
In de showbusiness? -Ja. Heb je School of Rock gezien?
Met wie is dat? -Jack Black.
Nooit van gehoord. -Hij is een van m'n lievelingsacteurs.
Fijn voor hem. -M'n favoriet is Ryan Reynolds.
Ryan Reynolds. Het zou leuk zijn om een acteur te ontmoeten.
Leuk om Ryan Reynolds en Jack Black te ontmoeten.
Ken je die ene vent, Zach Galifianakis?
Wat vind je van hem? -Niet m'n favoriet.
Dit zijn pronkbonen.
En hieronder ligt er waarschijnlijk eentje die open is.
Kijk eens hoe mooi dat is. Ze lijken op Cyndi Laupers broek.
Wat?
Kun je een testje doen, wat is een plant en wat niet?
Asperge. Plant of geen plant? -Plant.
Zoete aardappel. -Plant.
Zure aardappel. -Geen plant.
Witlof. -Ja.
Verlof. -Nee.
Eierplant. -Plant.
Roereiplant -Geen plant.
Robert Plant.
Geen plant. -Jij bent goed. Jij bent echt goed.
Mag ik hier roken? -Nee, dat mag niet.
Boerenkool is oersterk, vind je niet?
Eigenlijk…
O, wat is er gebeurd? -Afgebroken.
Kom. Wegwezen.
Is Ryan Reynolds hier ooit geweest?
Geen interesse.
Ik lees een lijst voor…
…en dan zeg jij of het fruit of groente is.
Klaar? -Mierikswortel. Groente?
Jackfruit. -Ik denk dat het fruit is.
Jack Black. -Nooit van gehoord.
Nooit van Jack Black gehoord? Wie wel?
Liberace's. -Geen fruit. Dat slaat nergens op.
Het slaat nergens op.
Dat is het wijste dat tijdens deze show is gezegd.
Ik zag meteen dat je slim was. Ik kon het zien.
Een bril betekent niet dat ik slim ben. -Dat weet ik.
Je hebt gelijk. Ik wil niet stereotyperen.
Mijn baard betekent ook niet dat ik slim ben.
Dat weet ik.
Composteren biedt de ideale omgeving…
…voor organismen zoals bacteriën en schimmen…
Pardon, schimmels, om organisch afval af te breken.
Wat overblijft, is compost.
Het zou leuk zijn als het schimmen produceerde.
Of techbro's.
Ik weet dat je 's ochtends thuis koffie drinkt en denkt:
kon ik maar een keer met een compost-expert praten.
We hebben er één.
We gaan praten met Joyce.
Dit is nog niet afgebroken. Wat een verspilling.
Goed je te zien. -Insgelijks.
Ik heb er zin in. -Welkom in Merville.
Fijn dat ik mocht komen.
Ik heb pepers meegebracht. Het laatste uit de kas.
Ik weet het niet. -Geweldig.
Dank je. -Prachtpepers.
Prachtig. -Zeven dollar.
Moet ik jou zeven…
De vraag is: wat is compost?
Compost is organisch materiaal dat vergaat.
Grond is levende aarde.
Het is een mengsel van zand, klei en leem.
Maar om aarde levend te maken…
…moet je er organisch materiaal aan toevoegen.
Compost toevoegen is de beste manier om dat te doen.
Al deze compost gaat de planten voeden.
Wat je zoekt in compost is een hoog koolstofgehalte.
Bladeren zijn een klassiek voorbeeld.
Of een hoog stikstofgehalte, dat krijg je met gemaaid gras.
Maar niet dit soort gras. Dat kan niet.
Dat kun je prima composteren. -Waar heb je het over?
Je hebt een geweldige… Is dit een quiz?
Dit spel heet 'Test je compostvaardigheden'.
Sommige dingen zijn goed, andere zijn slecht voor je compost.
En sommige zijn dubieus. -Laten we beginnen.
Zal ik gewoon ja of nee zeggen?
Plastic? Denk je dat ik dom ben? Geef daar maar geen antwoord op.
Honden- of kattenpoep. Nee. Moet dit dat voorstellen?
Je wilt toch geen hondenpoep op tafel?
Goed punt. Ik wil ook deze hond, die dit heeft gemaakt.
Een geweldig huisdier. -Heel productief.
Koffie? Geweldig.
Uitstekend. -Papiersnippers, goed.
Heel goed. -Eierschalen, top.
Voegt kalk toe. -Kleding? Als het 100% katoen is.
Maar ik zou m'n Italiaanse toque er niet in stoppen.
Heel goed.
M'n luxe toque.
Volgens mij zijn alle theezakjes tegenwoordig van plastic.
Die kunnen m'n reet likken. Pardon voor m'n taalgebruik.
'Au.'
Waarom voelt het alsof brood niet goed is? Vanwege de schimmel?
Vanwege de dieren. -O, niet schimmel.
Schimmel is goed voor compost. Dat breekt ook af.
Dat helpt om het af te breken. -O, ja. Goed.
Hetzelfde geldt voor vis, eierschalen, zuivel.
Als je iets wat dieren lokt in een bak stopt…
Moet je metaal nemen. -Of het begraven zodat ze het niet ruiken.
Het meeste hiervan is goed voor compost.
De regel: als mensen het gemaakt hebben, kun je beter uit de buurt blijven.
Het moet natuurlijk zijn. -Dat is 'n goede vuistregel.
Hoe dichter bij de boom, toch? -Mag ik mijn compost laten zien?
Wat denk je ervan? -Prachtig.
Niet slecht, toch? -Zeker.
Misschien zit er een vinger in. Niet doorvertellen.
Lichaamsdelen. -Ongelukje thuis.
Heel mooi. Ik ben onder de indruk. Knap gedaan.
Dat doet me echt goed.
Het is heel rijk. Moet je ruiken.
Ja, het ruikt… Het rook niet zo toen ik het opgroef.
Het stonk een beetje. Nu is het opgedroogd.
Onderin stinkt het misschien. Dan moet het nog wat meer ontbinden.
Dan moet je wat koolstof toevoegen. Wat meer…
Maar de geur is goed? -Zeker.
Ruik maar.
Dit zijn onze Speedibins.
M'n vader startte het Speedibin-bedrijf dertig jaar geleden.
Ratten kunnen er niet in…
…want dat is de voornaamste reden dat mensen thuis niet composteren.
Ons doel is om dat op te lossen. -Die angst wegnemen.
Ik graaf een kuiltje. Gooi de stinkies erbij.
COMPOSTEERBARE (ETENS)RESTEN
Dan bedek ik het.
En omdat het veel stikstof bevat, compenseren we dat met 'n koolstofbron.
In dit geval bladeren.
Wat ik meestal doe, voor elke emmer restjes…
…gooi ik een paar handen bladeren bovenop.
Moet je die wormen zien. -Kijk nou.
Dat is gezonde compost. Dat betekent dat het leeft.
Er zitten duizenden verschillende afbrekende microben in.
Dat is niet te koop.
In de winkel kun je niet zulk mooi, rijk spul kopen.
Als je het in een winkel zou kopen…
…zouden ze 't pasteuriseren en al het goede doden, toch?
En het in plastic verpakken, wat problemen creëert.
Je kunt het zelf maken, bedoelen we. -Precies.
Dit is de toekomst. Dat moet wel. -Inderdaad.
Geweldig. Joyce, ik ben zo blij dat ik jou ontmoet heb.
Bedankt. Dit was geweldig.
Ik vond het ook heel leuk. -Fantastisch.
We hebben echt mensen zoals jij nodig in de toekomst.
De helden van de aarde. Bedankt, Joyce.
Ik zeg altijd: als je de tuin in gaat, heb je geen technologie nodig.
Al die toeters en bellen op je telefoon zijn niet nodig.
Je moet in de grond zitten.
Wacht even.
Ik doe een of andere tuinshow. Jij?
Gaaf.
Oké, doei.
DE EGYPTENAREN, GRIEKEN…
…ROMEINEN EN AZTEKEN…
…COMPOSTEERDEN ALLEMAAL
DE EERSTE EGYPTENAREN COMPOSTEERDEN OOK MET WORMEN
CLEOPATRA VERKLAARDE WORMEN ZELFS HEILIG
OP HET VERWIJDEREN VAN WORMEN UIT EGYPTISCHE GROND STOND DE DOOSTRAF
EN ZO HOORT HET.
Moet je dit bos zien.
Hier ligt vast van alles wat we kunnen composteren.
Die is goed.
Geen speelgoed.
Oké. Dit zit wel goed.
Jongens, zullen we wat zingen? -Ja.
composteren is zo leuk
Allemaal.
composteren is zo leuk
raad eens wie er helemaal niet leuk is?
Ryan Reynolds
Goed, daar gaan we.
Goed gedaan.
Hé, Ewan. Ik ken de mevrouw die deze maakt.
Heb je Joyce ooit ontmoet?
Ze is een wijsneus.
Ik denk oprecht dat voor de mens…
…en de wereld zelf…
…de landbouw de toekomst heeft.
We moeten leren tuinieren. Het is een betere hobby dan jetskiën.
Een betere hobby dan…
Vroeger sorteerde ik kleerhangers alfabetisch.
Het is goed voor je. En daarbij…
…voedt het je.
Geloof me. Ik at vroeger sigaretten.
Waarom tuinieren?
Waarom niet?
Goed genoeg. Iedereen naar huis.
Hé, met Ryan Reynolds. Ik heb de show gezien.
Ik ben geen fan, maar de stukjes met tuinieren waren leuk.
Ik hou van het onderwerp, de boodschap, de liefde.
De gasten zijn geweldig.
Ik ben geen fan van wat jij persoonlijk aan het doen bent.
Maar kun je m'n nummer aan Ewan doorgeven?
Ik wil hem wat projecten voorleggen. Doei.
Is het niet vreselijk als mensen 'doei' zeggen?
Zo erg. 'Doei.'
Nu doe ik het weer. Goed, ik haat je. Later.
Ondertiteling: Stella Brüggen
Als mensen doodgaan, gooien ze die er dan bij als compost?